Truyện ngắn Nguyễn Đức Tùng

Chúng ta quên mất họ. Từ lâu chúng ta không cần họ. Chúng ta làm được tất cả những công việc mà họ làm. Chúng ta có thể lái xe tải, lái xe taxi, lái máy bay, lái chiến hạm. Chúng ta có thể điều khiển các người máy khi cần làm những công việc nặng, ngay khi dùng tay chúng ta cũng có thể nhấc các vật nặng như họ ngày trước, vì chúng ta đã trở nên mạnh mẽ nhờ các chương trình dinh dưỡng và tập luyện đúng phương pháp. Chúng ta nhịn ăn một cách tuyệt vời, những người nào trong chúng ta đã từng đau khổ vì lên cân thì biết tôi nói gì. Chúng ta có thể làm thủ tướng và bộ trưởng. Tỷ lệ học sinh thi đỗ vào các trường đại học danh tiếng như đại học bách khoa, y khoa, của chúng ta là từ mười phần trăm đến hai mươi phần trăm đến năm mươi phần trăm, cách đây năm mươi năm và bây giờ là chín mươi phần trăm, Chúng ta viết truyện ngắn và tiểu thuyết cũng như họ và giành các giải thưởng cũng như họ và chúng ta làm thơ hay hơn, ngay cả khi không dùng đến AI, là thứ mà chúng ta sử dụng hàng ngày trong sáng tác và ngày một thành thạo hơn, đó là điều chắc chắn, thơ chúng ta mới mẻ hơn và đầy cảm xúc hơn. Tôi thường khóc khi đọc các bài thơ diễm tình của các bạn trên Facebook và các trang mạng.

 Hà Sĩ Phu

Đảng Cộng sản Việt Nam đã phát động xây dựng chủ nghĩa xã hội ở cấp xã là cấp thấp nhất, tại sao?

  Phan Tấn Uẩn

Minh họa Democracy in America của Alexis de Tocqueville và Allegra Hyde

 Văn Giá

Của nả ở đây chủ yếu là những bức ảnh, lá thư, những trang bản thảo (khi là bài thơ, khi một bản nhạc, khi bài phê bình...) của bạn bè, cả viết tay, cả đánh máy (type) giấy pơ-luya thời trước viết về/cho lão, tất tật, có cái dài mấy gang, có cái bằng bao diêm, lão góp gom giữ hết. Và giữ được mới tài chứ. Có những kỷ vật, di cảo dễ đến 3-4 chục năm rồi. Trong số đó, có người viết ra chúng cũng đã về Cõi Giời rồi...

 Közgazdasági Szemle, LXXII . évf., 2025. november (tr. 1057–1081)

(Tạp chí Kinh tế học, Năm thứ 72, tháng 11 năm 2025 (tr. 1057–1081))

Éva Voszka

Nguyễn Quang A hiệu đính bản dịch của Gemini 2.5 từ bản tiếng Hung

 Phan Dương Hiệu

Dữ liệu cá nhân của chúng ta đang bị dần thu thập và thao túng, nhưng hãy đừng để mất nốt phần linh hồn của nó là dữ liệu gien! Đó là phần mà khi mất đi là không bao giờ còn có thể lấy lại, ảnh hưởng không chỉ bản thân mà còn tới người thân và xuyên sang cả thế hệ tương lai. Và khi một đất nước bị mất đi dữ liệu gien của toàn dân thì cũng sẽ dễ dàng bị khống chế và thao túng.

Một con người tự cho đi dữ liệu gien, một đất nước tự áp đặt thu thập dữ liệu gien rồi thấy trước là không thể bảo vệ (khi dùng nó trong hàng loạt ứng dụng), đều là những hành động tự bắn vào linh hồn của chính mình.

Đây là thời điểm chúng ta cần lên tiếng vì quyết sách của nhà nước còn chưa chốt hẳn, đang lấy ý kiến và vẫn còn nhiều đắn đo, do dự.

Trân trọng báo Tia Sáng đã đăng bài viết của tôi hôm nay. Nội dung được copy lại dưới đây.

 Nguyễn Phượng

Đọc trên trang cá nhân GS Phan Dương Hiệu thấy suy tư của ông thật đáng để ngẫm nghĩ.

 Phan Tấn Hải

Đó là một buổi chiều thơ mộng, khi nhiều bạn văn tụ hội lại để mừng một tác phẩm mới ấn hành. Họ đã nghe nhạc, nghe phê bình về phê bình, và nói chuyện về các bài viết trong sách mới của Bùi Vĩnh Phúc. Họ đã thay nhau nhận định về thơ, về tùy bút, về triết học, về mọi lĩnh vực văn chương để mừng một tác phẩm tập họp các bài được viết từ nhiều thập niên mới ấn hành. Hôm Thứ Bảy 16 tháng 5/2026 là một ngày của hàn lâm và thơ mộng, khi nhà phê bình văn học Bùi Vĩnh Phúc ra mắt tác phẩm mới của anh – "Bùi Vĩnh Phúc: Chữ Nghĩa & Không Gian Văn Chương" – tại Coffee Factory 15582 Brookhurst St., Westminster, California.

 Lê Hồng Lâm

Một mùa LHP Cannes nữa đã kết thúc và những giải thưởng xứng đáng nhất đã được trao, từ những tên tuổi đã vang danh đến những tài năng lần đầu góp mặt.

 Phan Dương Hiệu

Đề thi Ngữ Văn lớp 11 của Pháp: Phân tích câu "Vậy hãy kiên quyết không phục tùng nữa và các bạn sẽ được tự do." trong "Diễn văn về Sự Phục tùng Tự nguyện" của La Boétie.

 Trần Hữu Thục

Trong trang đầu tiên của Thuyền, tiểu thuyết, tác giả Nguyễn Đức Tùng viết:

“Cả Sài Gòn, cả nước, xem bói. Thời trước, người ta xem để hỏi ngày lành tháng tốt, tiền tài, hạnh phúc lứa đôi, nhưng năm ấy, mọi người hỏi: có đi được không?” (tr. 6)[1]

 Thái Kế Toại

Có mấy bạn vừa rao bán một cuốn sách của Prisvin, Bốn mùa - Lịch thiên nhiên. Đó là một kỷ niệm đặc biệt của tôi 55 năm nay. Cuốn sách đẹp và hay nhưng giá rao bán quá cao, 800 ngàn. Nhân dịp này tôi đăng lại bài viết đã lâu về cuốn sách. Một hoài niệm.

 Lê Thọ Bình

Tháng Bảy năm 1980, cả Moscow nghẹn ngào tiễn đưa Vysotsky. Nơi lễ tang, có những người con hợp pháp của ông, có Marina Vlady trong phục trang đen thẳm, và những người đồng nghiệp từ Nhà hát Taganka.

 Tobi Trần - Giám tuyển Độc lập

Sáng sớm ngắm một bức của Egon Schiele về khủng hoảng cá nhân rất nổi tiếng của ông.

 Mário de Andrade

Trương Văn Dân dịch

Một người bạn Ý, anh Marco gửi cho tôi đường link của một bài thơ và nói: Đọc ngay đi, nó sẽ làm ta thay đổi. BÀI THƠ KỲ DIỆU NÀY XIN DÀNH TẶNG CHO TẤT CẢ NHỮNG BẠN 50 TUỔI TRỞ LÊN

Bài thơ này được viết bởi Mário de Andrade (9 tháng 10 năm 1893 – 25 tháng 2 năm 1945), một nhà thơ, tiểu thuyết gia, nhà âm nhạc học, nhà sử học, nhà phê bình nghệ thuật và nhiếp ảnh gia người Brazil. Bài thơ được dịch từ bản tiếng Ý.

TÂM HỒN TÔI ĐANG VỘI

Tôi đã đếm số năm và phát hiện rằng tôi còn ít thời gian phía trước hơn thời gian từng sống.

Tôi thấy mình như một đứa bé nhận được túi kẹo: những viên đầu tôi ăn ngấu nghiến và khi chỉ còn một ít thì giật mình, ăn chậm lại để thưởng thức nhiều hơn.

Tôi không còn thời gian để lãng phí với những người vô lý, với những người dù tuổi cao mà trí óc non nớt như chưa trưởng thành.

Thời gian của tôi rất quý để mà lãng phí, tổn hao năng lượng cho những tranh cãi vô bổ, những tự hào vô ích hay hời hợt.

Tôi đi tìm tinh hoa, tâm hồn tôi đang vội, vì trong túi chỉ còn vài viên kẹo...

Tôi muốn sống bên cạnh những người chân thành,

những ai có thể cười cợt về những sai lầm của mình.

Những người không thổi phồng, tự hào hay khoe thành tích,

những người không trốn tránh trách nhiệm.

Tôi muốn được đồng hành với những người biết bảo vệ nhân phẩm,

Những ai tin vào sự thật và sự trung thực.

Điều thiết yếu: đây là những điều mang lại ý nghĩa cho cuộc sống.

Những điều khiến cuộc sống xinh đẹp và quý giá.

Tôi muốn xung quanh mình có những người biết chạm đến trái tim,

là những người, trải qua nhiều thử thách nên biết làm tâm hồn ngọt ngào thay vì xơ cứng.

Vâng, tôi đang vội.

Tôi đang vội sống với cường độ cao mà chỉ ai trưởng thành mới có thể có.

Tôi không muốn lãng phí bất kỳ viên kẹo nào còn lại.

Tôi biết chúng sẽ tuyệt vời hơn những thứ tôi đã từng nếm trước đây.

Mục tiêu cuối cùng của tôi là được chết trong an lạc,

với trái tim bình yên,

bên cạnh có những người tôi yêu và hòa hợp với lương tâm của tôi.

Người đời nói chúng ta có hai cuộc sống,

và đời thứ hai là khi ta bắt đầu NHẬN RA CHÚNG TA CHỈ CÓ MỘT.

Tôi đang ở cuộc đời thứ hai.

Và tôi không có thời gian cho bất cứ điều gì khác ngoài hạnh phúc.

LA MIA ANIMA HA FRETTA

Ho contato i miei anni e ho scoperto che ho meno tempo davanti a me di quello che ho già vissuto.

Mi sento come un bambino che ha ricevuto un sacchetto di caramelle: ha gustato le prime con leggerezza, ma quando si è accorto che ne rimanevano poche, ha iniziato ad assaporarle con maggiore intensità.

Non ho più tempo da perdere con persone assurde, con chi, nonostante l’età, non è maturato.

Il mio tempo è troppo prezioso per sprecare energie in discussioni inutili, orgogli sterili e superficialità.

Cerco l’essenza, perché la mia anima ha fretta e nel mio sacchetto restano ormai poche dolcezze…

Voglio vivere accanto a persone autentiche,

che sanno ridere dei propri errori,

che non si gonfiano d’orgoglio per i successi,

che non fuggono dalle proprie responsabilità.

Voglio camminare con chi difende la dignità umana,

chi crede nella verità e nell’onestà.

L’essenziale: è questo ciò che dà senso alla vita,

ciò che la rende bella e preziosa.

Voglio circondarmi di persone capaci di toccare il cuore,

di coloro che, attraverso le prove della vita, hanno addolcito l’anima invece di indurirla.

Sì, ho fretta.

Ho fretta di vivere con quell’intensità che solo la maturità sa dare.

Non voglio sprecare nemmeno una delle dolcezze che mi restano.

So che saranno ancora più squisite di quelle che ho già assaporato.

Il mio obiettivo è arrivare alla fine in pace,

con il cuore sereno, circondato dalle persone che amo e in armonia con la mia coscienza.

Dicono che abbiamo due vite,

e che la seconda comincia quando ci rendiamo conto di averne una sola.

Io sono nella mia seconda vita.

E non ho più tempo per altro che per la felicità.

 Lê Học Lãnh Vân

Ông bạn Trương Văn Dân của tôi cùng bà vợ Elena Pucillo của ông rất dễ thương và rất thương chữ nghĩa.

 Hoàng Dũng

Thầy Nguyễn Tài Cẩn đọc thơ. Sài Gòn ngày 19/12/2008

 Alex Marshall, The New York Times, 19/5/2026

Tường thuật từ lễ trao giải tại Tate Modern, London.

Bản dịch của Văn Việt

 Tạ Duy Anh

Tôi có hai thằng đàn em thời hàn vi (giờ đã thành không quen biết). Một thằng chuyên ăn chặn nhuận bút, quảng cáo của bạn bè, gọi là THẰNG ĂN CHẶN. Một thằng ngay từ thời bao cấp đã nghĩ ra chiêu độc: Tháng nào cũng mang gạo, thực phẩm – những thứ quý hiếm thời đó – vào tiếp tế cho các nguyên khí quốc gia, đang thụ giáo tại trường CUNG ĐÌNH một cách ngẫu nhiên: Nghĩa là đưa cho bất cứ ai mà anh ta gặp, gọi là THẰNG BỎ THÓC.

THẰNG ĂN CHẶN thì tuyên bố ra miệng: Đi dưới háng các đại gia. Cách kiếm ăn quen thuộc của anh ta là tìm hiểu xem cơ sở kinh doanh nào sơ hở, có sai phạm để, đầu tiên làm khách quý, sau đó ngầm "chỉ điểm" cho tờ báo cánh hẩu đến "đánh". Rồi chính anh ta lại ban ơn cho doanh nghiệp đi thương lượng với tờ báo kia để họ không đánh tiếp.

Còn THẰNG BỎ THÓC thì sau vài chục vụ cứu tế, cũng bắt đầu gặt hái kết quả: Theo tính toán của anh ta, trong số hàng trăm CÁI GIỎ được anh ta BỎ THÓC chỉ cần vài cái thành vựa, thành hòm, có ngựa hồng voi tía để cưỡi, thậm chí thành cái giỏ biết đi, là coi như anh ta thành công. Khi thành đạt, họ không thể không nhớ đến anh ta và tìm cách trả ơn SIẾU MẪU!

Và quả nhiên anh ta trở thành người tính toán như thần.

Kết quả:

THẰNG ĂN CHẶN trở thành tổng biên tập một tờ LÁ CHUỐI, hiện vẫn tại vị, anh em có thêm tên cho anh ta là THẰNG RANG LẠC (chưa kịp tìm hiểu lý do).

THẰNG BỎ THÓC thì tầm nhìn xa hơn, nên thành quả cũng lớn hơn, trở thành quan cỡ Thị lang, giờ đã an vui tuổi già với số bổng lộc vua ban khoảng vài chục triệu lá bối.

Cả hai thằng mặc nhiên được công nhận là NHÂN TÀI.

(Bài phát biểu trong buổi ra mắt sách Ngôn ngữ & không gian văn chương của nhà phê bình văn học Bùi Vĩnh Phúc)

Quyên Di

Kính thưa quý vị,

Thưa các chị, các anh,

Trước hết, cho phép tôi tâm sự một chút. So với vóc dáng trung bình của đàn ông Việt Nam, tôi thuộc loại nhỏ con. Năm ngoái, sang Nhật Bản, nói chuyện về ngôn ngữ và văn hoá Việt Nam trong đại thính đường Đại học Osaka, mình tôi đứng trên một sân khấu rộng thênh thang. Sau buổi nói chuyện, một ứng viên tiến sĩ Nhật Bản nói với tôi: “Thầy đứng nhỏ nhoi trong một không gian mênh mông, em thấy thầy… xinh quá!”. Nghe vậy, tôi thừa biết hai tiếng “xinh quá” cô ấy nói là để thay thế cho ba tiếng “tội nghiệp quá!”.

 NHỮNG HAI DÒNG

1.

CHỜ

Tình yêu trốn trong nét thầm lặng của đôi mắt

Vờ chờ ngôi sao đã tắt từ hơn một thiên niên kỷ trước

Những dấu hỏi phơi mình trên đồng cỏ xanh ngút ngàn

Nhảy lò cò theo tiếng chim bìm bịp kêu chờ nhịp nước triều lên

 Đa Mi

1.

- Mày cần những gì?

- Một cây súng! Một thứ gì đó có thể làm nát bấy nó từ xa…

 Nguyễn Hồng Anh

Tám năm trước tôi đã có dịp nhìn thấy tận mắt "vấn đề Palestine" tại Israel (và viết thành bài dưới đây). Trong trái tim tôi vẫn còn đọng lại hình ảnh những thanh niên Palestine ngồi không bên vệ đường bụi mù trông theo từng chiếc xe chạy qua để mong được thuê làm một công việc nào đó.

Bên cạnh đó, còn là những nụ cười Palestine của những nhan sắc Trung Đông không đâu có được.

Những con người tôi đã gặp ấy, giờ họ có bình yên không?

Nếu tôi sinh ra ở một đất nước hoà bình, trong thời bình, đó là một ngẫu nhiên may mắn hay là số phận? Và nếu số phận ngẫu nhiên mà họ đang chịu – trong máu và bom và nước mắt – rơi vào tôi, hay bạn, thì ai sẽ, và cần, phải quan tâm?

 Julian Stafford (HCMC)

Trong khoảng hơn 20 năm trở lại đây, thị trường sách dịch Việt Nam chứng kiến một hiện tượng đặc biệt: sự bùng nổ của sách dịch triết học. Khơi mào là NXB Tri thức, sau đó là tới các công ty sách. Từ Plato, Aristotle, Kant, Hegel, Nietzsche, Sartre, Camus đến Byung-Chul Han... ngày càng nhiều tác giả triết học được dịch và xuất hiện dày đặc trong các hiệu sách, hội nhóm đọc sách và không gian mạng. Những khái niệm từng thuộc về giới học thuật hẹp như "hậu hiện đại", "diễn ngôn", "quyền lực", "giải cấu trúc"... trở thành từ khóa phổ biến trong nhiều cuộc tranh luận văn hóa trực tuyến.

 Đoàn tàu Global Sumud Flotilla và thuyền viên Bảo Ngọc

Global Sumud Flotilla đã họp báo ngày hôm qua và tuyên bố họ sẽ tiếp tục hành trình đi đến Gaza phá vỡ vòng vây, HỌ SẼ RA KHƠI NGÀY HÔM NAY [14.5 - Văn Việt].

 Tino Cao

Tôi chỉ mới đọc Thuyền gần đây sau khi được nhà văn Nguyễn Đức Tùng kí tặng hôm gặp ông ở Quận Cam, California, dịp ông từ Canada sang Mĩ có việc riêng. Dù nghe danh tiếng tác giả đã lâu và biết tác phẩm được Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam ấn hành năm ngoái trong nước, nhưng ở xa quê hương, việc tiếp cận một cuốn sách in như vậy không dễ dàng như những ngày tôi còn ở gần nhà sách Minh Khai Sài Gòn thuở trước. Cầm tác phẩm trĩu nặng những suy tư đường trường, tôi hiểu mình không thể làm cái việc của một kẻ viết hời hợt, đi gánh bọc cốt truyện bày hàng xén. Văn chương của Nguyễn Đức Tùng, thứ văn xuôi được chưng cất từ cái lõi đặc của một tâm hồn thơ di dịch, đòi hỏi người thưởng ngoạn phải có cái thú nhấm nháp một thứ biệt đãi thi ca, một cuộc chơi độc vị. Tôi từ bỏ lối mòn để xoáy sâu vào một ẩn dụ cốt tử, một cái nút thắt chấn thương ghê gớm nhất chi phối toàn bộ cấu trúc năm mươi lăm chương của tác phẩm, ấy là trận đồ kí ức phân mảnh qua mô-típ tiếng vọng từ “chiếc bình gốm vỡ” tôi nghĩ ra. Ẩn dụ này, tôi xin phép dùng nó như một biểu tượng cho cái căn tính toàn vẹn, cho gia đạo và phong thổ truyền đời mà các nhân vật mang theo trước khi bước xuống Thuyền. Giữa lòng đại dương bão táp, một biến cố khốc liệt giáng xuống đập tan chiếc bình gia bảo ấy thành trăm mảnh mẻ, là cái chết gieo mình vào lòng biển sâu của người bạn gái để bảo toàn nhân phẩm trước nạn hải tặc Thái Lan. Nguyễn Đức Tùng không chép lại những dặm dài địa lí hay những cuộc nổi trôi của thể xác; ông đi sâu giải phẫu một bi kịch tinh thần sâu xa: hành trình nhặt nhạnh những mảnh vỡ ngôn từ và kí ức của cuộc lưu vong suốt hơn nửa đời tha hương nơi Bắc Mĩ.

 Trần Thị Nguyệt Mai thực hiện qua eMail

Trần Thị Nguyệt Mai:  Xin anh nói cho độc giả biết một chút về anh?

Trang Châu:  Tôi sinh ngày 28 tháng 3 năm 1938 ở Huế. Mồ côi mẹ năm 10 tuổi.

 BÙI GIÁNG

(Hướng tới Kỉ niệm 100 năm Bùi Giáng)

1.

Giữa náo loạn đạn bom

Giữa bạt ngàn giết tróc cuồng loạn

Giữa phồn tạp thị thành và ngái ngủ thôn quê

Giữa văn minh toàn vàng ngọc và lầy lội nhơ nhớp

 Tino Cao

Ngẫm lại, những bài học đầu đời của mỗi đứa trẻ đôi khi lại đến từ những nghịch lí vô cùng thú vị của số phận. Với tôi, thế giới quan về giai cấp, về người lao động, và về một lí tưởng đại đồng xa xôi được định hình không phải qua những trang sách giáo tôi đọc sau này, mà buồn cười là qua chính giọng hát trầm ấm của ông nội tôi. Tôi có may mắn được trải qua một tuổi thơ với sự dạy dỗ bảo ban kĩ càng, dù cực kì nghiêm khắc, của ông nội, một người Tây học trăm phần trăm thời thuộc địa. Hồi chỉ mới bảy, tám tuổi, với trí óc non nớt đầu đời, tôi đã được ông dạy và giải thích cho những câu hát của bản L’Internationale bằng tiếng Pháp, thứ ngôn ngữ của thuộc địa cũ nhưng lại mang trong mình giai điệu của một cuộc lật đổ vĩ đại.

 Truyện ngắn của Trương Văn Dân

Đừng tạo nghiệp rồi đổ thừa số kiếp!

(Vô danh)

Chúng tôi không sinh ra dưới những vì sao. Số mệnh tốt hay xấu là tùy theo phán xét của các bạn. Còn ở đây tôi chỉ xin kể lại những việc kể từ ngày được bước vào cõi sống.

 Đỗ Ngọc Thống

Chương trình Ngữ văn 2018 chủ trương cung cấp cho học sinh cách đọc một số thể loại tác phẩm văn học, trong đó có tiểu thuyết hiện đại/hậu hiện đại và những hiểu biết về thành tựu văn học dân tộc giai đoạn văn học từ sau 1975. Vì thế sách giáo khoa Ngữ văn đã bổ sung một số tác phẩm mới xuất hiện lần đầu trong nhà trường, một số tác phẩm vừa phù hợp với tâm lí lứa tuổi, vừa tiêu biểu cho thể loại, phản ánh được thành tựu của văn học Việt Nam đương đại. “Văn học Việt Nam đương đại” ở đây được hiểu là giai đoạn văn học sau 1975, đặc biệt là thời kì đổi mới từ 1986 đến nay, nhiều nhà văn còn sống, vẫn đang sáng tác.

 Tùy luận của Trần Doãn Nho

Phụ lục: Bạn văn hải ngoại

Họp mặt văn nghệ sĩ tại nhà Trương Vũ (Washington D.C.)

Hàng đứng (từ trái): Trương Văn Dân, Elena Pucillo, Nguyễn Thị Thanh Bình, Phùng Nguyễn, Nguyễn Đình Vinh, Trần Doãn Nho, Bạch Mai, Nguyễn Minh Nữu, Nguyễn Quang, Trương Vũ, chị Trương Vũ, chị Nguyễn Minh Nữu, chị Phạm Cao Hoàng, Tôn Nữ Như Trân, Phạm Cao Hoàng, chị Lữ Quỳnh.

 Phan Tấn Hải

Nhà thơ Ana Blandiana (Photo: Wikisource)

Giải thưởng Văn học Herbert 2026 của Ba Lan đã trao cho Ana Blandiana, nữ thi sĩ người Romania. Giải này có tên chính thức là "2026 Zbigniew Herbert International Literary Prize."

 Lê Hồng Lâm

Sau ngày khai hội tưng bừng, Cannes đã chính thức bước vào cuộc đua gay cấn khi ngày hôm qua – ngày thứ 3 của LHP, đã xuất hiện hai auteur, hai tên tuổi lớn đều có phim ra mắt: đó là Paweł Pawlikowski – đạo diễn Anh gốc Ba Lan và Asghar Farhadi – đạo diễn người Iran hiện đang sống lưu vong tại Pháp. Tôi không nghĩ mới mấy ngày đầu, Cannes đã tung ra những "con tướng" sớm thế.

 Giáng Vân (thực hiện)

GIÁNG VÂN:

Thưa nhà văn Nguyễn Viện, dường như có ba tư chất tồn tại trong một Nguyễn Viện: một nhà thơ, một nhà tiểu thuyết và một nhà quan sát và bình luận chính trị, mà nhà nào cũng thứ thiệt, và có tầm vóc. Anh yêu thích con người nào trong bản thân mình? Anh phân xử thế nào giữa chúng?

 Tùy luận của Trần Doãn Nho

7.

Văn học hải ngoại nhìn từ trong nước

Cũng như Văn Học Miền Nam, trong thời gian đầu, Văn Học Hải Ngoại không được cả nhà cầm quyền lẫn văn giới trong nước tiếp nhận. Thái độ này được Đỗ Minh Tuấn diễn tả như sau:

 Nguyễn Hồ Quân

Hành trình 2 năm cho cú bấm máy 1/500 giây để chụp khoảnh khắc: Bức ảnh “Tái chế nhựa” và giành giải thưởng từ Liên Hợp Quốc tại Cuộc thi Photography 4 Humanity 2025.

 HÀNH TRÌNH CỦA GIÓ VÀ TRĂNG

Cuộc đời dạy ta trăm nghìn cách nắm giữ

Ta mải mê gom góp những bụi vàng, những ảo ảnh phù hoa

Cứ ngỡ tay cầm chặt là đời mình thêm rực rỡ

Nào biết càng ôm sâu, hồn càng hoá mù lòa.

 Chiêm nghiệm về chân dung Dịch giả Khoa học Xã hội và Nhân văn

Bảo Chân

Dịch thuật như một sự phản tư ngôn ngữ

Trong lịch sử nghiên cứu lí thuyết thế giới, dịch thuật luôn làm dấy lên những tranh luận giao thoa giữa tính học thuật và tính thực hành trong giới chuyên gia ngôn ngữ và những dịch giả kinh nghiệm. Hơn sáu mươi năm qua, có một điều tất cả mọi chuyên gia đều công nhận đó là dịch thuật là một khoa học liên ngành và không chỉ đơn thuần là một khoa học về chuyển (ngôn) ngữ, mà còn nắm giữ vai trò chính yếu trong sự chuyển giao tri thức – quá trình một khái niệm từ bối cảnh văn hóa này được “tái sinh” và “tái cấu trúc” trong một hệ hình tư duy khác – trong khoa học xã hội và nhân văn (KHXH&NV), cụ thể là Triết học, Xã hội học, Nhân chủng học, ... Từ đó, dịch giả không chỉ là một chủ thể ở giữa nối hai ngôn ngữ; họ còn phải là những nhà thám hiểm đi sâu vào bản chất của mỗi ngôn ngữ để tìm kiếm những khả năng biểu đạt mới cho tư duy.

 Tùy luận của Trần Doãn Nho

Khó quan niệm một cộng đồng sống đầy đủ mà lại ngưng cảm nghĩ, mà bị cưỡng chế, mà bị cưỡng bức vào sự câm nín, không có được những thể hiện nghệ thuật tư tưởng.

 (Võ Phiến/Văn Học Nghệ Thuật, số ra mắt 4/1978)

Văn học hải ngoại, một mặt, là sự sống còn của những người thua cuộc; mặt khác, là một vết thương tự-gây (self-inflicted) của dân tộc. Cũng là thông điệp: sự thất bại của một chiến thắng.

(TDN)

 Phạm Công Luận

Ảnh của Vũ Đình Hải

Nhà sưu tập tranh Vũ Đình Hải (đang sống tại Mỹ) vừa qua đã tổ chức tại TPHCM đợt triển lãm một phần bộ sưu tập hơn 300 bức tranh mỹ thuật Gia Định của anh góp nhặt từ thập niên 1980. Trong đó có những bức có giá trị của các họa sĩ Nguyễn Gia Trí, Tạ Tỵ… Bên cạnh đó, anh còn giữ được nhiều trang di cảo quý viết tay của nhà thơ nổi tiếng Bùi Giáng.

 Lê Hồng Lâm

Có một sự thay đổi rất lớn đang diễn ra tại phòng vé Việt Nam: phim Hollywood – từng là biểu tượng tuyệt đối của “đi xem rạp” đang dần biến mất khỏi đời sống đại chúng.

 Nguyễn Xuân Thọ

Mối nguy của độc quyền

Ngày 22.04 vừa qua khán thính giả phát thanh và truyền hình Tiệp (nước Cộng hòa Séc) bỗng ngạc nhiên khi thấy các chương trình toàn quốc dừng lại 15 phút. Rồi các đại diện nghiệp đoàn lên sóng phản đối dự luật báo chí của chính phủ[1]. Điều gì đã xảy ra?

 Bùi Vĩnh Phúc

Van Gogh - Blossoming Chestnut Branches

Literary fiction commits a double arbitrariness: that of invention itself and the arbitrariness with which it imitates what is essentially arbitrary: reality.   

(Văn chương phạm vào hai lần vũ đoán: một là cái vũ đoán của tự thân sự sáng tạo, và hai là cái vũ đoán của sự mô phỏng một thứ mà chính nó, tự bản chất, cũng là một sự vũ đoán: hiện thực)                                                                          

 Trung Dũng Kqđ

Ở nước tôi

Cái thớt con dao đã trở thành biểu tượng

Dựng uy nghi trước cổng công đường.

(Ảnh: Tượng đài dao thớt, lấy từ FB My Khanh)

Ngu Yên

Ila Kaminsky, chủ biên tuyển tập thơ thế giới: The Ecco Anthology of International Poetry, ấn hành bởi Harper Collins Publisher, 2010, trình bày về việc dịch thơ cho toàn bộ tác phẩm dày 540 trang với 309 thi sĩ từ hầu hết các dân tộc trên toàn cầu: “Theo George Steiner, một bài thơ gốc hiện diện tĩnh lặng như một ý nghĩa cao đẹp và người dịch nỗ lực truyền tải toàn bộ ý nghĩa và thẩm mỹ này sang ngôn ngữ thứ hai. Vì hai ngôn ngữ không bao giờ ăn khớp hoàn chỉnh với nhau, một bản dịch không bao giờ hoàn toàn thành công, luôn luôn có điều gì thất thoát. Nếu dịch không thể nào phục vụ hoàn hảo như tấm gương soi, chúng ta chỉ có thể đưa ra giả thuyết rằng dịch có hiệu quả riêng thay thế cho bằng chứng hoặc dấu vết của những lời thơ (tiếng nói) cao kỳ. Đôi khi chỉ những dấu vết như vậy đã đủ, như Garcia Lorca và Anna Ankhmatova, ngay cả những bản dịch sang Anh ngữ đã ảnh hưởng đến những nhà thơ Hoa Kỳ trong thế kỷ 20. Tương tự như chim phượng hoàng, những bài thơ của các bậc tôn sư được tái sinh từ đống tro tàn của bản dịch.” (tr. xi, Introduction.)

 PHẨM GIÁ CỦA THƠ

Sáng sớm nay, tôi đã thấy cánh hoa nhài nở trắng muốt như cách em trần truồng đợi tôi trong phòng ngủ

Tôi cũng đã thấy một bình minh trần truồng toả sáng như em trong đêm tối

Và ngay giờ này, tôi thấy tôi trần truồng khi nhớ em…

Tôi trần truồng mọi lúc

Bởi vì tôi là một bài thơ bộc bạch của một tình yêu nín lặng như cách tôi ở bên em mỗi ngày.

                                                                                                                          (25/3/2026)

 Truyện ngắn Đặng Chương Ngạn

Xe đêm! Khoa nhìn qua cửa kính ra bên ngoài chỉ thấy đôi ánh đèn nhấp nháy  của những ngôi nhà bên kia đường, còn xe thì như đang trôi trên mặt nhựa mịn láng bóng trong tiếng máy êm êm rì rì rì. Lâu lắm rồi, Khoa mới lại đi xe đêm. Những năm gần đây, anh thường bay đêm cho những chuyến bay qua châu Mỹ, châu  Úc vì  công việc, còn xe, chỉ là những hành trình ngắn vào ban ngày.

 Tobi Trần - Giám tuyển Độc lập

Tác phẩm "Reclining nude" của Amedeo Modigliani

Tác phẩm "Khỏa thân nằm nghiêng" của Nguyễn Thanh Bình

Lê Trọng Nghĩa

Không mấy khi gặp một tác phẩm vừa thực vừa hư, vừa trĩu nặng đông đặc – chất liệu vừa nhẹ như một câu thơ bay ngang tâm trí, như thế này.