Nguyễn Lệ Uyên

Thỉnh thoảng vào FB của bạn bè, ít khi chú ý đến các trang chưa tương tác, chỉ lướt nhanh qua vài Avatar với nhiều khuôn mặt khác nhau, không lưu vào bộ nhớ. Cho đến một hôm, nửa khuya mở YouTube bấm đại một bản nhạc dỗ giấc ngủ, bổng văng vẳng giọng ca Chế Linh thê thiết, nức nở chập chờn giai điệu ưu uất: Hận Đồ Bàn của nhạc sĩ Xuân Tiên. Trong trạng thái nửa tỉnh nửa mê, âm thanh não nuột kia lóe sáng góc nhỏ xíu trong đầu, như báo hiệu có một mối liên quan với hình ảnh một Avatar của ai đó tôi đã từng lướt qua với đôi mắt buồn thăm thẳm, với nụ cười thổn thức quặn thắt, với khuôn mặt tươi rói nỗi niềm trong tầng khuất khổ đau, hiện hữu lên bóng dáng những người phụ nữ Chăm bước chậm trên nền cát nóng, đầu đội những tamia dwa buk: kiên nhẫn, chịu đựng pha trộn niềm vui và nỗi buồn, cuốn theo nhiều thế kỷ mông lung nhang khói.

 Tobi Trần - Giám tuyển Độc lập

Đây là một ý tưởng giám tuyển mà tôi mong một nghệ sĩ nào đó có thể thấy và thẩm thấu được để biến nó thành series các tác phẩm đương đại đầy tính chất vấn hiện thực xã hội.

 Tô Văn Trường

Tôi sinh ra ở quê lúa Thái Bình, lớn lên giữa ruộng đồng mặn mòi phù sa, quen với chuyện hội làng rước kiệu, đánh trống, hát chèo, thi nấu cơm. Thế nhưng trong gia phả họ nhà tôi lại ghi rất rõ: cách đây 14 đời, ông tổ là cụ Tô Hiểu Thông, người Kinh Bắc. Từ nhỏ nghe kể chuyện “gốc Bắc Ninh”, tôi chỉ nghĩ đó là một dòng chữ cho vui trong gia phả, không ngờ có ngày đọc tư liệu xưa mà phải ngồi thừ ra tự hỏi: không biết cụ tổ năm ấy có từng… đi xem hát đêm đình hay không.

 Lê Học Lãnh Vân

Tết năm nay là bản lề giữa thập niên hoa giáp và thập niên cổ lai hy của tôi...

Sự chuyển đổi không gây bi quan mà trái lại. Thời đại AI này, thất thập không còn cổ lai hy mà gợi cảm xúc hưng phấn nhiều chiêm nghiệm.

 GIẤC MỘNG THÁNG BA

Tháng Ba!

Băng tuyết tan chảy dưới vầng dương rực rỡ

Lũ Xuân ồn ào

Nước dâng

Cuồn cuộn dòng trôi

Tiễn biệt Mùa Đông xám

Tiễn biệt băng giá buồn phát khóc

Tiễn biệt chuỗi ngày ảm đạm thê lương

 Lê Hồng Lâm

Harrison Ford được trao giải Thành tựu Trọn đời (Life Achievement Award) tại Actor Awards năm nay, sau khi đã cống hiến cho điện ảnh vô số bộ phim thành công trong hơn 6 thập niên, và từng nhận các giải thưởng danh dự khác như César, Palm d’Or (Cành cọ vàng) và Thành tựu trọn đời của Viện Phim Mỹ (AFI) cho dù chưa một lần bác thắng giải Oscar.

 Hội đồng Giải Văn Việt đã thống nhất kết quả Giải Văn Việt lần thứ Mười Một (năm 2025) như sau:

Giải Văn năm nay được trao cho chùm văn của Ái Điểu với 4/5 phiếu bầu chọn (Ban Xét Giải Văn gồm các nhà văn Ngô Thị Kim Cúc, Võ Thị Hảo, Nguyên Ngọc, Nguyễn Viện và Ngu Yên).

 Nguyễn Thị Tịnh Thy

Nếu giới thiệu với một ai đó về Bùi Vĩnh Phúc, trước tên của ông, thế nào cũng phải có những danh xưng “nhà nghiên cứu - phê bình”, “nhà văn”, “nhà thơ”, “nhà giáo”, “dịch giả”. Đó là điều hiển nhiên, vì nó chính danh. Nhưng riêng tôi, khi đọc xong bản thảo cuốn sách Chữ nghĩa & không gian văn chương của Bùi Vĩnh Phúc, dù đọc với tư cách là một đồng nghiệp - hậu bối, và với con mắt nghề nghiệp, tôi chỉ muốn gọi ông bằng định ngữ “một người yêu nước mình” như tên một bài thơ của Trần Vàng Sao.

 Ái Điểu

Không có lời sấm ký dẫn dụ trước, ngẫu nhiên tôi tập ráp chữ, viết lại – sau hơn hai mươi năm chưa từng có ý nghĩ mình sẽ viết. Và, bất ngờ tôi được giải thưởng.

Bảo Chân

Thời gian gần đây, văn chương Ái Điểu xuất hiện, giữa nhiều ồn ào của thị hiếu đương đại, với những truyện ngắn, bút ký, truyện-kịch… đặc biệt thu hút người đọc. Không ồn ào, không tìm kiếm lối văn chương hào nhoáng rực rỡ, tác giả bình lặng khắc họa những nỗi mất mát đứt gãy của con người trong xã hội: ga xép bị xóa sổ, đất thừa tự bị cắt mất, và những người phụ nữ mang nỗi đau đời...

 Ngô Thị Kim Cúc

Nhân vật thường xuất hiện có thể từ một tình huống có thật trong đời thật, thành giọt-cuối-cùng-tràn-ly cho người viết, cũng có khi tới từ những tưởng tượng đã âm thầm mai phục/bén rễ dài ngày trong tâm tưởng nhà văn.

 Lê Thanh Trường

1.

Tôi không biết như vậy là ít hay nhiều, những lần tôi nghĩ về thơ – hay những gì liên quan tới thơ.

Có lẽ nhiều hơn nhiều thứ khác. Bởi sau khi tự hỏi như vậy, tôi nhận ra mình đã nghĩ về thơ thường xuyên hơn những việc lẽ ra là "sát sườn" hơn trong cuộc sống.

 Nguyễn Đức Tùng

Thơ vận động giữa giấc mơ và đối thoại. Trong một xã hội tan rã, thơ mang đến cho người đọc sự thật không tìm thấy ở nơi khác, lòng tin không tìm thấy ở nơi khác. Tuy vậy, cùng với các thể loại văn học khác, thơ ngày càng ít người đọc, ngày càng bị lấn át bởi các phương tiện truyền thông, nó chỉ giữ lại cho mình những người say đắm. Đối với họ, thơ là sự kiểm soát ngôn ngữ: Lê Thanh Trường có giọng thản nhiên, trung tính, pha giễu cợt. Thơ anh không mang lại nhiều hy vọng, hơi buồn bã, nhưng đó là những bài thơ chứa đầy sự hiểu biết đối với hy vọng. Đời sống ngày càng khó khăn, tương lai không đoán được, những bổn phận của chúng ta là không thể hoàn thành.

 Thái Hạo

1.

Lê Thanh Trường làm thơ như như người nhặt lên chiếc vỏ lon bên đường, và nhìn nó rất lâu. Từ dòng sông, ngọn núi trăng sao đến cỏ cây, con chó nhỏ, ễnh ương, một cái lá hay rãnh nước, những thứ han rỉ xộc xệch…, tất cả đều thơ. một rãnh nước chảy qua bụi cỏ/ một hòn đá bóng lên trong ngày nhập nhoạng/ một giọt hắt kề bên mí mắt/ mái tóc ướt với cơn buồn qua mối tình thứ mấy/ đọt lá cao su/ khoảng sáng sau chân đồi/ ôi chao nếu còn kể nữa, có lẽ tất cả cơn mưa sẽ sống lại.

 Tino Cao

Rất nhiều lần tôi tự hỏi, việc đọc văn và viết về văn học thực ra bắt đầu từ đâu. Nó không khởi đi từ một quyết định rõ ràng, cũng không phải từ một tham vọng nghề nghiệp hay một ý thức tự thân nào về vai trò của người viết. Nó đến chậm rãi hơn thế, gần như lặng lẽ, như một thói quen hình thành từ những ngày còn rất trẻ, khi chữ nghĩa xuất hiện như một nơi trú ẩn trước khi trở thành một cách đối diện với thế giới.

 Trịnh Y Thư

1.

Giải Giải Văn Việt lần thứ Mười Một, năm 2025, thể loại Nghiên cứu - Phê bình đã được công bố: Nhà phê bình Tino Cao.

Trong tư cách là một trong năm thành viên Ban Xét giải, tôi xin có đôi điều nhận xét đơn sơ về nhà phê bình Tino Cao.

 Tô Văn Trường

Gần hai mươi năm đã trôi qua kể từ ngày vụ án Hồ Duy Hải được tuyên bản án tử hình đầu tiên. Hai thập kỷ không chỉ là một mốc thời gian; đó là một quãng đời của một con người và cũng là khoảng lặng đủ dài để một bản án trở thành nỗi day dứt trong tâm thức xã hội. Khi một vụ án không thể khép lại sau chừng ấy năm, vấn đề không còn dừng ở số phận của một cá nhân, mà đã trở thành câu hỏi về độ tin cậy và tính chính xác của hệ thống tư pháp.

 Phạm Đình Trọng

Tan học, học sinh Vũ Văn Thành đi xe máy chở theo ba bạn học Nguyễn Bá Thịnh, Vũ Thanh Hùng, Vũ Văn Lộc. Tuổi trẻ nghịch ngợm, tốp nam sinh đi xe máy liền giật chiếc mũ vải và chiếc nón lá của hai nữ sinh đi bộ cùng chiều. Nữ sinh tố cáo với công an bị giật mất mũ nón, bốn nam sinh liền đến công an giao trả lại nguyên vẹn tài sản đã giật.

 Tino Cao

Có không ít người Việt, vì yêu văn học Nga, yêu những áng văn tuyệt vọng, những trang tiểu thuyết được viết dưới bóng tối chuyên chế, mà sinh lòng yêu mến nước Nga, rồi yêu mến luôn cả chính thể đã tạo ra bóng tối ấy. Họ yêu Bác sĩ Zhivago, yêu thơ Mandelstam, yêu Dostoyevsky, yêu những bản trữ tình dở dang của Tchekhov, nhưng lại không thấy rằng tất cả những tài năng đó, không ít thì nhiều, đều bị nghiền nát trong guồng máy đàn áp của nhà nước Nga hậu Xô viết và Liên Xô trước đây.

 André Menras – Hồ Cương Quyết

Xin chào tất cả các bạn,

Sau 3 ngày đăng tải teaser trên Facebook với hơn 50.000 lượt xem và nhận được sự ủng hộ nhiệt tình từ cộng đồng (đặc biệt là gần 89% người xem là người Việt Nam), tôi rất hạnh phúc được chia sẻ trọn vẹn bộ phim này với các bạn.

 Nguyễn Cung Thông[1]

Phần này bàn về chương hay mục 6 trong cuốn Nam Hải Kí Quy Nội Pháp Truyện của pháp sư Nghĩa Tịnh, tựa đề chương 6 là 水有二瓶 thủy hữu nhị bình (~ nước có hai bình): người viết phỏng dịch là hai loại bình đựng nước. Chương này có tất cả 483 chữ Hán, khi dịch ra tiếng Anh thì có khoảng 775 chữ (bản dịch của Takakusu, sđd), hay khoảng 772 chữ (bản dịch của Li Rongxi, sđd); hay số chữ tiếng Anh dùng tăng 60% so với nguyên bản Hán văn. Khi dịch ra tiếng Việt hiện đại cho tạm thời rõ nghĩa thì cần khoảng 753 chữ (xem phần sau) hay số chữ tiếng Việt dùng tăng 56% so với nguyên bản Hán văn. Tuy nhiên, cần thận trọng khi đọc các tài liệu cổ đại vì Hán văn vào thời trung cổ có khác hơn ngày nay, có lúc ý nghĩa không rõ ràng hay tối nghĩa, không như ý của tác giả, dẫn đến cách hiểu khác nhau: td. ít người biết xúc 觸 còn có nghĩa là dơ dáy, hay xem mục 3.3 phần dưới về các câu khó hiểu/tối nghĩa. Ngoài ra, tiếng Hán trung cổ cũng phản ánh thời kỳ phát triển khác biệt: td. âm vận thời nhà Đường so với âm vận thời nhà Hán, thời nhà Minh; đây là chưa kể đến việc soạn giả dịch lầm hay tam sao thất bản: thí dụ trong chương 6: chữ duy 唯 viết thành chuẩn 准 (bản thời Tống, Nguyên, Minh); chữ ủng 擁 viết thành quán 罐; chữ quải 掛 viết thành quải 挂... Một kết quả quan trọng là giao lưu văn hóa/tôn giáo và ngôn ngữ với Phạn ngữ đã làm vốn từ Hán gia tăng vượt bực, cũng như ngữ pháp cùng các tài liệu âm vận học mà ít người biết đến, không chỉ giới hạn trong thuật ngữ Phật giáo như niết bàn, nghiệp, kiếp, Giác Thụ (cây Bồ đề)… Thí dụ như trong chương 6 ngắn ngủi, Phạm tăng và Tây phương tăng được dùng để chỉ nhà sư Ấn Độ, phản ánh mức độ phong phú của ngôn ngữ khi dùng các từ phiên âm trực tiếp từ tiếng Phạn hay phiên nghĩa trong tiếng bản địa. Người đọc sẽ thấy các dữ kiện này xuất hiện thường xuyên trong bài viết này. Các chữ viết tắt trong bài là NCT (Nguyễn Cung Thông), PG (Phật giáo), HV (Hán Việt), VN (Việt Nam), A (tiếng Anh) NHKQNPT (Nam Hải Kí Quy Nội Pháp Truyện).

Thái Hạo

Vài ngày tới Văn Việt (CLB Văn đoàn Độc lập Việt Nam) sẽ công bố giải thưởng của năm 2025. Vì vài năm nay tôi được Văn Việt mời làm giáo khảo cho giải Thơ, thấy cách làm việc của họ khá hay bởi tính khách quan và vô tư, đáng để tham khảo, nên xin chia sẻ dưới đây.

 Tô Văn Trường

Có những bản án khép lại một hồ sơ tố tụng, nhưng không khép lại những trăn trở trong lương tri xã hội. Mười tám năm đã trôi qua kể từ đêm xảy ra thảm án tại Bưu điện Cầu Voi, nơi hai nữ nhân viên trẻ bị sát hại dã man. Nỗi đau ấy là sự thật không gì bù đắp được. Công lý, trước hết, phải dành cho các nạn nhân và gia đình họ.

 Nguyễn Lệ Uyên

Ngoài truyện, Ái Điểu còn làm thơ. Thơ cô không mới, không thuộc các trường phái Lãng mạn, Tượng trưng, Siêu thực, Tân hình thức… mà hầu hết gần như là những câu chuyện kể như khi cô viết truyện; chỉ khác hơn chút là những truyện-thơ ấy cô không mấy chú ý đến thẩm mỹ (esthestique) trong tu từ và hơi thiếu một chút nhạc điệu, màu sắc kiểu “thi trung hữu họa” vốn thường thấy các nhà thơ thời trước vận dụng. Những bài thơ này, nếu thêm vài chữ, bớt vài câu nó sẽ trở thành truyện và ngược lại.

 Lê Bảo Nhi

THƠ

Đây không phải là bài thơ của tôi

nó vừa đến với tôi

cũng có thể nó không phải là một bài thơ

nó là khoảnh khắc đi qua tôi

 Ái Điểu

Ba Mươi Tết năm nào tôi cũng chỉ mở tiệm đến 10 giờ sáng, có bán cũng ít khách. Dù có gì đi nữa, mọi người cũng muốn trở về nhà mình, trở về với nguồn cội, với những quá vãng, với tâm linh.

Trưa nay tôi cúng tất niên, mời đám đàn bà không chồng dự.

Hồ Anh Thái

Hành trình của họa sĩ Trần Đại Thắng là thế này: Mê sách-Vẽ bìa sách-Làm sách-Bán sách-Học nghề để làm những bản sách thượng hạng… Và, viết cuốn sách của riêng mình.

 (Chút suy niệm lão làng thời tha hương trong kỷ nguyên thuật toán)

Trần Kiêm Đoàn

Hình minh họa. Photo Gemini

 Nguyễn Hồng Anh

Raymond Carver là nhà văn Mỹ nổi lên từ thập niên 1970, bước sang những năm 1980, tên tuổi và sức ảnh hưởng của ông đã lan tỏa trên khắp thế giới. Ông được tôn xưng là bậc thầy truyện ngắn của thế kỷ XX và là chủ soái của trường phái cực hạn. Phong cách viết của R. Carver mang dấu ấn đậm nét từ sự kế thừa hai nhà văn lớn thế giới mà ông xem như những bậc tiền bối của mình: Ernest Hemingway và Anton P. Chekhov. R. Carver đã học tập từ Chekhov quan niệm về lối viết: “Trong các truyện ngắn, nói không đủ thì tốt hơn là nói quá nhiều” (dẫn theo [6]), và học tập từ Hemingway cái gọi là “lý thuyết bỏ quên” (theory of omission): “Anh có thể bỏ đi bất kì điều gì nếu anh nhận ra anh đã bỏ quên nó và phần bị bỏ đi sẽ củng cố thêm câu chuyện và khiến người đọc có thể cảm nhận nhiều điều hơn là những gì họ hiểu” (dẫn theo [4]).

 Mừng sinh nhật 80 tuổi đại học giả Wolfgang Kubin (Lời tựa của cho bộ tổng thư mục của Wolfgang Kubin[*])

Wulf Noll

Đặng Thân dịch

 GS. Nguyễn Tài Cẩn

 Ái Điểu

*MÀN MỘT

Em đĩ nhỏ lùa đàn bò qua cánh đồng cát lầy

tóc em vàng nắng cháy

màu  mặt trời xích đạo

không phải màu ánh đèn hộp đêm.

Bụi xương rồng đơn độc

có đủ bóng che phận đời em?

Thành phố, em đã bỏ lại

có phòng lạnh, nệm êm.

Liệu đời có bình yên

dưới mặt trời mù loà, đảo điên?

(Tiếng vang từ hậu đài: Có, có, có!

Có hạnh phúc, có tương lai)

 Nguyễn Man Nhiên

Diễn ngôn từ các bậc thầy

Nghĩ về nghệ thuật, người ta hay tưởng tượng đến những khoảnh khắc “bừng sáng” của thiên tài: một ý tưởng độc đáo xuất hiện bất ngờ, rồi tác phẩm hoàn thành như “phép màu”. Nhưng thực tế hoàn toàn khác.

 (Hồi ức của con gái về người cha – nhà văn Kim Lân)

Nguyễn Thị Hiền

Ngày 30 tháng 4 năm 1975 đất nước thống nhất. Do tôi làm báo nên ngay ngày 1 tháng 5 năm 1975 tôi lập tức lấy giấy đi công tác vào Sài Gòn. Tôi muốn tận mắt xem chế độ tư bản sống như thế nào. Tôi cũng muốn đi tìm em Đức của tôi. Em đi bộ đội và em đã cùng đoàn bộ đội tiến vào giải phóng Sài Gòn trong ngày 30 tháng 4 năm 1975 lịch sử.

 Xuân và Tết Quê Người

Tết âm lịch thường rơi vào giữa mùa Đông của vùng đất tôi đang sống.

Lạnh thế nào thì lạnh Tết vẫn phải về, hoa trong lòng vẫn nở dù nở trong nỗi bâng khuâng.

 Tô Văn Trường

Năm 1975, khi tôi vào Nam thăm mẹ sau 21 năm xa cách, con phố nơi mẹ sống vẫn mang tên Phan Thanh Giản; sau đó không lâu được đổi thành Điện Biên Phủ. Có lần một người bạn trẻ hỏi tôi vì sao tên phố lại thay đổi, nhưng khi ấy tôi chưa có đủ tư liệu để giải thích. Câu hỏi tưởng chừng đơn giản ấy lại mở ra một hành trình suy ngẫm về lịch sử, về cách hậu thế nhìn nhận quá khứ và về số phận của những nhân vật từng gây nhiều tranh luận.

 Nguyễn Hoàng Văn

Phật có thể mỉm cười khi bị chúng sinh chỉ trích?

Tôi nghĩ đến điều này sau khi xem phim Samsara (Luân hồi) của đạo diễn Pan Nalin nhưng đó chỉ là ý tưởng thoáng qua. Mãi đến khi đọc bài thơ ngắn, bài 679,  trong tập 909 Bài thơ ba dòng của Nguyễn Hưng Quốc:

 Nguyễn Đức Tùng

Tháng Hai, tháng của tình yêu.

Và sự chết.

Làm người thì có gì hay?

AI hỏi như vậy.

 James Joyce

Trịnh Y Thư dịch

Ông James Duffy cư ngụ ở Chapelizod[1] vì ông muốn sống càng xa càng tốt thành phố nơi ông là một công dân, và trong mắt ông, tất cả các vùng ngoại ô khác của Dublin đều chẳng dễ chịu, yên ả tí nào, trông nó mới mẻ một cách lố bịch, lại còn để lộ bộ mặt khoa trương một cách giả tạo. Phòng ông thuê nằm trong một ngôi nhà cũ kỹ, u ám. Từ cửa sổ phòng, ông có thể nhìn thấy khu nhà máy chưng cất rượu đã bỏ hoang từ lâu, hoặc phóng tia mắt ra xa về phía con sông cạn nước mà thành phố Dublin được xây dựng lên trên. Trên những bức tường cao của căn phòng không trải thảm, chẳng có tranh ảnh nào được treo. Ông tự mua sắm mọi đồ đạc trong phòng: một chiếc giường sắt màu đen, một bệ rửa mặt cũng bằng sắt, bốn chiếc ghế mây, một giá treo quần áo, một thùng đựng than, một tấm chắn và những thanh sắt cời lửa lò sưởi, một chiếc bàn vuông vức trên đó là bàn làm việc của ông. Mấy kệ gỗ trắng ăn vào hốc tường làm thành tủ sách. Giường ngủ được phủ bằng vải màu trắng, một tấm khăn hai màu đen đỏ phủ chân giường. Một chiếc gương nhỏ treo trên bệ rửa mặt. Ban ngày, một chiếc đèn chụp màu trắng đứng như món vật trang trí duy nhất trên bệ lò sưởi. Những cuốn sách trên kệ gỗ trắng được sắp xếp từ dưới lên trên theo khổ sách từ lớn đến nhỏ. Bộ Wordsworth Toàn tập[2] nằm ở một đầu kệ dưới cùng và một bản sao Sách giáo lý Maynooth, được khâu vào bìa vải một cuốn sổ tay, nằm ở đầu kệ trên cùng. Các vật dụng dùng để viết luôn ở trên bàn. Trong ngăn kéo bàn có một bản dịch ở dạng bản thảo vở kịch Michael Kramer của Hauptmann, những chú thích hướng dẫn dàn dựng sân khấu được viết bằng mực tím và một tập giấy nhỏ được ghim lại bằng một chiếc ghim bằng đồng. Trên những mảnh giấy rời này, lâu lâu một hàng chữ được biên xuống và, trong một khoảnh khắc trớ trêu, tiêu đề một quảng cáo cho Bile Beans được dán lên tờ đầu tiên. Khi nhấc nắp bàn lên, một mùi hương thoang thoảng tỏa ra – mùi của những cây bút chì làm bằng gỗ bách hương còn mới, hoặc mùi một lọ keo, một quả táo chín nẫu bị bỏ quên.

 Nguyễn Phương Mai

LỜI KẾT CHO LOẠT BÀI VỀ CUỘC CHIẾN TẠI UKRAINE

Cuộc chiến ở Ukraine chạm mốc 4 năm vào ngày 24-2-2026. Và suốt 9 tháng qua, từ khóa “Ukraine” trở thành trung tâm năng lượng trong cái vũ trụ nhỏ bé của tôi.

Lời kết này là một chút chia sẻ để độc giả hiểu hơn về bối cảnh phía sau những trang viết.

 Trần Quốc Anh

Bức Nữ thần Tự do dẫn dắt nhân dân (La Liberté guidant le peuple) của họa sĩ Eugène Delacroix

 Minh Phúc

Liên tục có tác phẩm mới trong những năm qua, nhà văn Hồ Anh Thái tiếp tục cho thấy nội lực mạnh mẽ với cuốn tiểu thuyết Bản thảo để lại trong sảnh lễ tân (Nhã Nam và NXB Hà Nội ấn hành 2026). Với cuốn sách này, ông cho thấy sự sáng tạo vượt trội trong cách viết và các chủ đề bản thân khai thác.

 Lê Học Lãnh Vân

Giáo sư Nguyễn Thanh Khuyến vừa thất lộc ngày 21 tháng 2 năm 2026 tại Sài Gòn.

Thầy Nguyễn Thanh Khuyến và người em là thầy Nguyễn Xuân Nguyên là hai vị Thầy tôi rất thương yêu và kính trọng. Gia đình thầy Khuyến thầy Nguyên có mối thâm tình với gia đình tôi từ đời trước, và trong đời hai Thầy có tới mấy thành viên trong gia đình là bạn học, bạn thiết với anh chị tôi. Do đó, tôi biết khá nhiều chuyện về Thầy, chuyện nào cũng khiến tôi thêm lòng kính trọng. Tôi gọi thầy Khuyến là Thầy và gọi thầy Nguyên là anh.

 Trần Kiêm Đoàn

.

Đầu năm Bính Ngọ 2026

Tôi bước sang tuổi tám mươi mốt tuổi Ta.

Tôi thích tuổi Ta,

Bởi được tính từ khi mẹ cha hòa hiệp

cho tượng nghiệp kiếp người.

 Nguyễn Phương Mai

DANH TÍNH – NỘI CHIẾN VĂN HÓA

Kỳ cuối cùng của loạt bài này tập trung vào vấn đề ngôn ngữ. Học giả Phạm Quỳnh từng nói: “Truyện Kiều còn, tiếng ta còn. Tiếng ta còn, nước ta còn”. Chính vì vậy, ngôn ngữ là thách thức gây chia rẽ lòng người lớn nhất trong cuộc CÁCH MẠNG DANH TÍNH ở Ukraine.

Phạm Phan Long, P.E.

Tháng Hai 2026

Giới thiệu: Ba mươi năm – Thịnh vượng trong hiểm họa

Hiệp định Mekong năm 1995 là nền tảng của sự hợp tác cho Campuchia, Lào, Thái Lan và Việt Nam – qua đó các quốc gia thành viên long trọng hứa hẹn sẽ tôn trọng công bằng, không gây tổn hại cho nhau và cùng chung quản lý sông Mekong. Ủy hội sông Mekong, MRC là cơ quan được lập ra với nhiệm vụ quản lý, quan trắc kiểm soát dòng nước, chia sẻ dữ liệu, điều hợp tham vấn các dự án trên sông và bảo vệ sự lành mạnh cho lưu vực. Nhân dịp Lễ Kỷ Niệm 30 Năm ngày thành lập, tháng 11 năm 2025, MRC mô tả cho lưu vực một thành tích vẻ vang là đạt được: "Thịnh vượng chung“. Các quan chức MRC nhấn mạnh khả năng cảnh báo lũ lụt, nghiên cứu môi trường, lập quy hoạch phát triển, và cả những nhượng bộ (bất đắc dĩ) của Đối Tác Trung Quốc về việc chia sẻ dữ liệu dòng chảy của sông Lạn Thương, thượng nguồn sông Mekong trên Vân Nam.

 Bùi Vĩnh Phúc

Tranh của Bùi Xuân Phái (1920-1988)

.1.

Ăn uống, nói chung, là chuyện bình thường. Ta nhớ trong Cung oán ngâm khúc, Nguyễn Gia Thiều viết “… Máy huyền vi mở đóng khôn lường! / Vẻ chi ăn uống sự thường / Cũng còn tiền định khá thương lọ là…” Như thế, ăn là một chuyện bình thường, như việc đi đứng, nói năng, hít thở. Nó là chuyện sống. Cho dù trong cuộc sống ấy, đôi khi ta vẫn được nhắc bảo là “Ăn để sống chứ không phải sống để ăn”. Cả Đông và Tây đều có những cái nhìn sâu sắc và ý nghĩa khi nói đến chuyện ăn uống này. Khái niệm “ăn” không chỉ nói đến hành động sinh tồn mà còn là một hiện tượng văn hóa, triết học và xã hội sâu sắc. Cách nhìn nhận về việc ăn uống khác biệt rõ rệt giữa phương Đông và phương Tây, phản ánh những giá trị cơ bản, cốt lõi của mỗi nền văn minh.

 Tino Cao

Bài viết này tôi xin được kính tặng nhà báo Đinh Quang Anh Thái, một trong số rất ít nhà báo có cơ hội trực tiếp chuyện trò cùng nhà văn Dương Thu Hương và đón nhận từ bà những chia sẻ hiếm hoi, chân thành về hành trình sáng tác và những khúc quanh nhiều thử thách trong đời viết văn của bà. Trong khi Dương Thu Hương luôn giữ sự tiết chế trước báo chí và công luận, gần như dè sẻn từng lời phát biểu, thì văn chương của bà lại dấn thân với một sức mạnh hiếm thấy, trở thành một trong những tiếng nói quyết liệt nhất cho tự do tư tưởng và phẩm giá con người. Vì vậy, bài viết này không chỉ là một thử nghiệm suy tư của tôi về văn chương của bà mà còn là lời tri ân dành cho cuộc đối thoại đã trao cho tôi một nguồn cảm hứng sâu sắc, nơi một người làm báo với hơn nửa thế kỉ trong nghề luôn biết lắng nghe để mang đến những phát hiện sắc sảo, và một nhà văn với gần năm thập niên cầm bút chọn để tác phẩm của mình phát ngôn thay cho những tuyên bố trực tiếp.

Dương Thu Hương trả lời phỏng vấn Đinh Quang Anh Thái

 Ái Điểu

1-

Gió. Cát. Gió quét qua ký ức. Để lại, hằn in, trên môi người vị mặn của muối. Và những hạt cát trú ẩn ở những con mắt đỏ.

Tôi về. Trở về ngồi ở nơi này. Trong tù hãm của không gian máy lạnh và hương hoa nhân tạo.