Không mưa ở Nhã Nam
Trần Tuấn
Tôi đã về Đồi Cháy với Đồi Mơ, đã lang thang nơi truông Gọi Hồn với Ngọc Bơ Rẫy, đã gặp bà mẹ Lành với cô bé Lan... trong Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh. Nơi đang cất giữ chiếc hộp đen kỳ bí của ký ức cho những con người cô đơn nhất trần gian. Những con người day dứt với đời sống làm người, với lương tri, với quá khứ mà mình cứ đòi được trả giá thay cho kẻ khác...
Tùy bút này viết 16 năm trước (2009), in trong tập Uống cà phê trên đường của Vũ, 2017.
Treo đá giữa trời
Tản văn Trần Tuấn
Chùa chỉ là một phiến đá mang hình tán cây bồ đề mà từ 2.600 năm trước Thái tử Tất Đạt Đa đã ngồi rồi thành đạo. Phiến đá khơi vơi nơi tịch mịch như một chữ “Không” vô tận. Nhất phiến dương gian này tưởng chỉ dành cho những đấng bậc “vô sư tự ngộ”. Mà những chùa to chuông lớn đang bao biện khắp cõi này, dễ gì có được.
Về thơ Đoàn Huy Giao
GIÓ @, VĨNH QUYẾT
Trần Tuấn
Tôi chợt nhận ra, cơn gió ấy đã thổi qua khỏi địa cầu hoảng loạn này rồi. Qua hẳn rồi. Qua thật rồi. Như một thời đại, đã qua.
Một kẻ nằm, kẻ đứng, xót xa không (Thơ của một người lính “bên thua cuộc” vừa nằm xuống)
Facebook bạn bè loan tin nhà thơ Nguyễn Dương Quang vừa qua đời tại Đà Lạt. Lên mạng tìm đọc về ông, chợt thấy bao điều nao lòng.
“Tôi không có lòng thù hận con người, tôi không thích chiến tranh. Nhưng, tôi đã sống trọn vẹn với chiến tranh, đến 18 giờ chiều 29/4/1975, tại Bãi Sau Vũng Tàu…” (trích bài Nguyễn Dương Quang viết cho Thư Quán Bản Thảo số 62 – Tháng 12/2014). Đến buổi trưa hôm sau ngày 30-4-1975, người sĩ quan Việt Nam Cộng Hòa Nguyễn Dương Quang cùng đồng đội ném hết súng đạn xuống biển, ngậm ngùi chia tay nhau, tìm phương tiện về quê.
Tranh Bồ Đề Đạt Ma của Trần Vàng Sao: Một ước nguyện
Trần Tuấn
Tranh của Trần Vàng Sao trên tường nhà anh ở Vỹ Dạ. Ảnh: Văn Việt.
Trần Vàng Sao là thi sĩ riêng dị, hầu như không lẫn vào ai, không vướng vào trào lưu sáng tác nào của thế kỷ qua. Vừa hiện thực vừa u mặc, thoắt những câu thơ ‘tố khổ’ tự trào cay đắng như tuốt xương tuốt máu, rồi chợt bảng lảng mông lung như những công án thiền. Trong ‘cõi’ ấy, không thể thiếu tranh vẽ Sư tổ Bồ Đề Đạt Ma, đang treo kín những bức tường căn nhà ẩm mốc nơi Vỹ Dạ xứ Huế…
Cái chết của Brent Renaud, lại nhớ nhà báo nước ngoài ở Hải Dương 981 năm 2014
Trần Tuấn
Brent Renaud, 51 tuổi, nhà báo, nhà làm phim tài liệu người Mỹ đã bị lính Nga bắn chết hôm qua Chủ nhật 13/3/2022 tại Irpin cách thủ đô Kyiv (Ukraine) khoảng 10 cây số về phía tây bắc. Khi ông cùng 2 đồng nghiệp đang trên một chiếc xe cố gắng tiếp cận dòng người di tản để thực hiện loạt phim tài liệu về "cuộc khủng hoảng người tị nạn toàn cầu" cho một dự án của Time Studios, như thông báo của giám đốc điều hành Time. Hai đồng nghiệp trên xe bị thương...
Matxcơva còn tin vào nước mắt?
Trần Tuấn
Anna Akhmatova (1889-1966) nữ thi sĩ kiệt xuất người Ukraine từng được đề cử giải Nobel năm 1962. "Bạn không còn sống nữa/Và cũng chẳng thể nào đứng lên từ đống tuyết/Năm viên đạn lạnh lùng/Hai mươi tám nhát lê đẫm huyết/Bộ quần áo hẩm hiu/Tôi khâu cho bạn đấy..." (Bạn không còn sống nữa/ Nguyễn Văn Minh dịch).
Người nghệ sĩ vừa nằm xuống
Trần Tuấn
Chúng ta có quá ít nghệ sĩ, nhưng lại có quá nhiều những người viết, người vẽ, người hát. Chúng ta có quá ít những tinh túy nghệ thuật, nhưng lại quá nhiều những thứ gọi là "tác phẩm" với lổn nhổn giải thưởng, danh hiệu và sự vinh danh bừa bãi.
Chào từ biệt ông, Phan An Sa – Phan Lang Sa!
Trần Tuấn
Người con trai út của nhà thơ, học giả Phan Khôi là ông Phan An Sa (1945-2021) vừa từ biệt nhân gian, khi cuốn sách mới của ông "Tôi với thầy tôi – Phan Khôi" (NXB Đà Nẵng) vừa in xong chưa ráo mực.
Giáng Vân vẽ
Trần Tuấn
Vậy là triển lãm Vân – 2021 của nhà thơ Giáng Vân tại 16 Ngô Quyền, Hà Nội vừa khép lại sau một tuần thu hút đông đảo giới yêu nghệ thuật và bạn bè đến thưởng lãm. Cuộc triển lãm riêng thứ 3 chỉ trong vòng 4 năm qua kể từ khi chị chính thức cầm cọ. Giáng Vân vẽ, khác gì một Giáng Vân viết với những vần thơ giàu nữ tính bậc nhất văn chương Việt?
Tiễn biệt dịch giả Đỗ Tư Nghĩa
Trần Tuấn
Vậy là một người con ưu tú nữa của đất Quảng Trị vừa ra đi. Dịch giả Đỗ Tư Nghĩa (1947- ngày 16/9/2021).
Mới hơn mươi ngày trước, tôi còn giới thiệu trên fb này cuốn "Phiếm thần luận" của Paul Harrison do ông dịch. Một bản dịch tinh tế, cẩn trọng và rất chỉn chu phụng sự người đọc để họ không lâm vào thế khó hiểu rất thường gặp khi đọc loại sách này.
''Bài học Sài Gòn'': Để dự báo sát dịch Covid, phải có "Giám Sát Dịch Tễ"!
Trọng Thành
Hà Nội và nhiều vùng khác tại Việt Nam có tránh được tình trạng hiện nay như Sài Gòn hay không?Có nhiều lý do dẫn đến thảm họa y tế và xã hội tại Sài Gòn, nhưng việc dự báo kém là một nguyên nhân chính. Để DỰ BÁO SÁT cần hệ thống 'GIÁM SÁT DỊCH' Mà để có hệ thống "GIÁM SÁT DỊCH", Chính quyền cần THỰC SỰ dựa vào KHOA HỌC, và trả lại QUYỀN CHỦ ĐỘNG cho Dân. ----- RFI Phỏng vấn Bác sĩ Tiến sĩ y học Cộng Đồng Trần Tuấn (Hà Nội) (Thực hiện ngày 29/08/2021: Một tuần trước quyết định có PHONG TỎA HÀ NỘI hay không?) @@@ Tóm tắt nội dung phỏng vấn Hệ thống GIÁM SÁT DỊCH phải dựa vào Kiềng ba chân (KIỀNG NHỎ): (1) Hợp tác của người dân với y tế cơ sở, chia sẻ thông tin. Mà đề người dân tin tưởng ngay lập tức phải từ bỏ chính sách kỳ thị, áp chế, cưỡng chế, những người nhiễm virus (F0), người có tiếp xúc với người nhiễm (F1): HIỆN GẦN NHƯ KHÔNG CÓ (2) Thiết lập các điểm giám sát dịch tễ (sử dụng test "kháng thể" – đo lường lượng miễn dịch tự nhiên với virus gây bệnh COVID, và nhiều chỉ số quan sát khác): HIỆN KHÔNG CÓ (3) Tiếp tục chính sách xác định ổ dịch, truy vết có trọng điểm: ĐÃ CÓ (nhưng cần hạn chế làm quá đà) Hệ thống chính sách phòng chống Dịch thực sự hiệu quả cũng gồm Ba chân Kiềng (KIỀNG LỚN): (1) Hệ thống GIÁM SÁT DỊCH TỄ (mô tả ở trên) (2) Hệ thống Bệnh viện (3) Hệ thống an sinh xã hội, của Nhà nước, tư nhân, cũng như các tổ chức thiện nguyện (vốn bị hạn chế hoạt động, và tiếp tục bị làm khó dễ ở nhiều nơi, nhiều lúc – theo nhiều nhân chứng, nhà quan sát). |
Phản biện và vận động chính sách phòng chống dịch COVID-19: Vì sao tài liệu dài, khó đọc, nhưng vẫn rất nên đọc?
(Về KIẾN NGHỊ CHIẾN LƯỢC PHÒNG CHỐNG DỊCH COVID-19 của tập hợp các liên minh hoạt động trong lĩnh vực sức khỏe và môi trường sinh thái gửi Chủ tịch Nước và Thủ tướng Chính phủ ngày 17/8/2021)
Trần Tuấn
Chiều 17.8.2021, các tổ chức chuyên phản biện vận động chính sách chăm sóc sức khỏe và an toàn môi sinh gồm: Liên minh phòng chống bệnh không lây nhiễm Việt Nam (NCDs-VN), Hội Y tế Công Công Việt Nam (VPHA), nhóm Vận động Phát triển Chính sách Y tế dựa trên Bằng chứng Khoa học (EBHPD), Liên minh Vận động Phát triển Năng lượng tái tạo (VSEA), Tổ chức Y học Cộng đồng, và “Hợp tác Một Sức khỏe và Biến đổi Khí hậu” (CSOs-OHCCP), đã có thư kiến nghị chiến lược điều chỉnh chính sách phòng chống dịch COVID-19 trước tình hình mới, gửi lãnh đạo nhà nước (https://rtccd.org.vn/thu-kien-nghi-ve-phong-chong.../...).
Thơ Trần Tuấn
Năm 2012 thế giới rung động trước "lời nguyền tận thế" (mạt thế) sẽ rơi vào ngày 21/12. Trước đó, ngày 11/3/2011, thảm họa động đất và sóng thần Tohoku (Nhật Bản) với cột sóng cao gần 39m, quét sâu vào đất liền hơn 10km khiến hơn 18 ngàn người dân nước này chết và mất tích. Sóng thần chấn động đến 20 quốc gia dọc Thái Bình Dương… "Chậm hơn sự dừng lại" của tôi viết và hoàn chỉnh ngay giữa những sự kiện ấy, là một tập thơ ngập tràn cái chết – như lời cảnh báo với con người và chính mình.
Còn giờ đây, nhân loại cũng đang quay cuồng trong đại dịch COVID-19 chưa biết đến hồi kết. Con người tiếp tục nhận được những bài học nào, từ sự ngạo nghễ của chính mình?
Trần Tuấn
Thơ Khánh Hồng
Bạn sẽ hiếm khi nào đọc được những câu thơ buồn đến thế này. Bởi nó được viết ra giữa những cơn đau vò xé của một người đàn bà hai lần bị cưa xẻ mở banh hộp sọ để cắt bỏ những khối u. Bởi nó được viết ra giữa những cơn co giật. Được viết ra giữa vô thức và tỉnh ngộ, khi người đã lơ mơ quên dần mặt chữ, quên dần những cử động thông thường…
Suốt 16 năm trời như thế, với những ngàn ngày đêm đau đớn, người đàn bà ấy chống chọi với số phận, để sống, bằng thiền, bằng thực dưỡng nghiệt ngã. Để dìu dắt những đứa con thơ dại từng bước cho đến ngày trưởng thành.
Và rồi, giữa bời bời mưa bão miền Trung hôm qua, người đàn bà làm thơ ấy đã lặng lẽ rời cõi ở tuổi 53. Nỗi khổ đau như chưa muốn buông tha số phận một con người…
Đó là nhà báo, nhà thơ Khánh Hồng của báo Tiền Phong khu vực miền Trung.
Trần Tuấn
“Phiền toái’’, với ng. anhanh
Trần Tuấn
Biết mình/tự cho mình “đã là một phiền toái”, thì có lẽ nỗi “phiền toái” ấy hẳn là một tra tấn/tra vấn đặc biệt với một người thơ.
“Cám dỗ Việt Nam”?
Trần Tuấn
Đọc Cám dỗ Việt Nam của Nguyễn Hữu Liêm, tôi trải qua nhiều trạng thái. Thống khoái, thi vị. Ngỡ ngàng, tỉnh thức, xen lẫn dằn vặt, đớn đau...
Thầy Sơn
Trần Tuấn
Thôi tạm gác tất cả những chuyện buồn chốn thi cử, học đường và mọi nhăng nhố ngoài đời, để hướng về một nỗi buồn khác. Cũng về nghề và người dạy học. Nỗi buồn đau, mà đẹp, mà mến yêu, thanh sạch.
Đó là cuộc chia tay với thầy giáo dạy văn Chu Văn Sơn. Sáng nay, Chủ nhật 21/4, là thời khắc tiễn đưa anh về an nghỉ nơi mây trắng xứ Đoài.
Nguyễn Sự lạy... cát
Trần Tuấn
Ngó cung cách ông Sự, ông Thanh kính cẩn cúi sâu lạy cát, bờ cát mới mịn ướt còn chưa để lại dấu chân, tôi chợt nhận ra rằng đây là hình ảnh chưa từng có...Khi cuộc giành và giữ cát trên cả nước những ngày qua đã đến hồi khốc liệt có nhiều máu đổ. Với những cuộc mua bán tài nguyên diễn ra bên bữa tiệc xa hoa bạc tỷ. .. Bán đảo Sơn Trà - tấm lá chắn thiên nhiên cuối cùng của người dân Đà Nẵng cũng đang chịu thân phận nhỏ nhoi của hạt cát. Bị mua bán, băm nát. Quan chức có thể cúi lạy mồ mả cha ông mình. Nhưng có bao giờ biết lạy cát?
Những tấm hình ông Nguyễn Sự thắp nhang “lạy cát” Cửa Đại này tôi chụp độc quyền. Thực ra lúc ấy chỉ có mình tôi chụp. Cùng “lạy cát” với ông Sự là ông Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam.
Lúc ấy khoảng hơn 5 giờ sáng thứ Hai ngày 13.2.2017. Bên thềm biển Cửa Đại (phường Cửa Đại, TP Hội An). Tối hôm trước, ông cựu Bí thư thành phố Hội An này điện cho tôi, khấp khởi báo tin: “Cát Cửa Đại đã về rồi. Sớm mai dân sẽ làm lễ cúng…”.
Những trích đoạn Hoàng Sa
(Rút từ facebook của Trần Tuấn)
Tròn 43 năm Hoàng Sa rơi vào tay tàu cộng (19.1.1974), đăng lại bài thơ dài này, như một niềm tưởng tiếc...
từng con tàu bị thương từng lá cờ bị thương
mẹ đại dương băng vết thương bằng muối
Hoàng Sa của chúng ta là chúng ta như chúng ta vì chúng ta
cất tiếng thương đau nhói
con sóng khổng lồ chồm dưới chân tôi chờ đợi…
.
có nhiều đêm tôi áp mặt xuống Hoàng Sa
nghe từ phía thẳm sâu tiếng Người kể chuyện
qua ngàn tầng nước sóng âm âm
qua triệu hạt thời gian xuyên ngoài trái đất
vỏ hành tinh đáy đại dương hút xoáy đỉnh đầu