NGÀY 15-01-2018

“Đi về đâu, hỡi em?”

Hạ Đình Nguyên

Nhân đọc bài viết “Gặp gỡ đầu tuần hôm nay", đăng trên các báo Đảng của tác giả Trương Tấn Sang, tôi bổng nhớ đến lời bài ca của TCS: “Đi về đâu hỡi em, khi trong lòng không còn chút nắng”.

Ấy chỉ là tâm trạng riêng tôi hay ai đó, chứ ở anh Tư Sang thì nắng hãy còn đầy, mà rực rỡ hay không thì chưa biết, nhưng biểu hiện ở bài viết với khí văn ngồn ngộn những ý tưởng lớn, như là bài khai bút có tính thông điệp đầu năm mới như thường lệ, mà anh Tư khiêm tốn - vì không còn là Chủ tịch nước chăng - nên gọi là “gặp gỡ đầu tuần” cho nhẹ nhàng hơn, hơi hám một cuộc hẹn hò đâu đó.

NGÀY 6-10-2017

Cảm thán đôi điều chuyện GS Tương Lai “từ chối Đảng Cộng sản do Nguyễn Phú Trọng thao túng”

Hạ Đình Nguyên

Lão Giáo sư Tương Lai, đã qua tuổi 80, một con người đã chính chuyên theo đảng từ thời còn xuân, bỗng dưng thành “phản động” cỡ 20 năm nay, rõ nét nhất từ thời TBT Nguyễn Văn Linh, bởi cái sự kiện “Hội nghị Thành Đô”. Thật ra chưa bao giờ ông nghĩ có một ngày mình lại mang tên là “phản động”. Ông có ý thức mình là người chống cái sai của Đảng Cộng sản, và cũng không tán thành – tự lúc nào không rõ – chủ nghĩa Mác-Lê-Mao. Ông không phủ định toàn bộ giá trị chủ nghĩa Mác, và ông đã từng viết: “giá như đừng có chủ nghĩa Mác thì hơn”. Sau mút mùa “chống Pháp”,“chống Mỹ”, ông quay sang chống “Trung Quốc bành trướng”. Tiếp theo, lại “chống cái sai của đảng”. Đó là suốt chặng đường đời mà ông đã và đang đi. Và vì thế, ông là con người khó để đánh giá đơn giản về lý tưởng yêu nước, trình độ tri thức và lòng nhiệt thành cách mạng của ông. Một cuộc đời gắn bó vời dòng chảy gập ghềnh quanh co của vận mệnh dân tộc qua mọi giai đoạn. Đó gần như là định mệnh của những người trí thức Việt Nam.

MÙA THU 2017

Mùa lá rụng

Hạ Đình Nguyên

Hôm nay, thuộc về tháng cuối thu của năm.

Nhưng sẽ không hứa hẹn là mùa đông rét mươt sắp đến ở nơi nầy.

Không gian mùa thu vẫn còn đang chiếm ngự mấy tháng nay với những tuần lễ mưa phùn lất phất. Gió mát hiu hiu, nắng dịu dàng, và “trên không có những đám mây bàng bạc”. Thỉnh thoảng, một chiếc máy bay lượn qua, để lại một vệt trắng ngang trời rồi sau tự tan dần.

THÁNG 8-2017

Một cụm từ hay: “Phản Bội Một Cách Có Phương Pháp”

Hạ Đình Nguyên

Đó là câu nói của cựu Tổng thống Pháp Hollande về Macron – người mà ông ta đỡ đầu và đưa làm phụ tá cho mình – đã giành thành công chiếc ghế Tổng thống của ông ta, rằng Macron đã “phản bội một cách có phương pháp”. (Ý nói là phản bội ông, vì tranh ghế tổng thống với ông). Nhưng Hollande cũng tỏ ra hài lòng khi bàn giao chức Tổng thống Pháp: “cho một người (Macron) gần với mình, cả về quan điểm chính trị lẫn liên hệ cá nhân, hơn là đối thủ các phe phái”.

THÁNG 04-2017

Mất cả niềm tin

Hạ Đình Nguyên

Thuở xa xưa, xem phim “Matxcơva không tin vào nước mắt”, tôi thấy có một câu thật đáng giá: “Mất niềm tin là mất tất cả”.

Hôm nay, qua sự kiện làng Hoành, xã Đồng Tâm, Mỹ Đức, Hà Nội, Nhà nước Việt Nam đang khởi đầu một tiến trình mất tất cả, khi mà niềm tin đã không còn gì. Niềm tin vốn đã mất từng phần, từ lâu, nay càng ngày càng mất, và đến đây là mất hết.

Khốn khổ thay, nhà nước, cũng như người đứng đầu nhà nước là Nguyễn Phú Trọng, không còn có gì hơn là bám víu vào các câu chữ. Nhưng các câu chữ có tính “thần chú” ấy không còn linh nữa, nó trở thành vô nghĩa, rất là vô nghĩa!

NGÀY 21-2-2017

Có một buổi sáng như thế

Hạ Đình Nguyên

Ở Sài Gòn, thành phố lớn nhất nước với hơn 10 triệu dân, ngày 17/2, có một cây nhang và một bó hoa nhỏ được đặt tại Tượng đài Trần Hưng Đạo.

Một thiếu nữ, mặc chiếc áo khoác, thong thả và lặng lẽ bước đến tượng đài.

Không quan tâm đến một số nhân dạng đứng quanh quẩn, cô cới áo khoác ngoài, lấy ra một bó hoa nhỏ giấu bên trong, rồi trân trọng đặt bó hoa lên nền chân tượng, trước chiếc lư hương đồng, quỳ xuống, và mặc niệm. Sau mấy phút, cô đứng lên, khoát lại áo và lặng lẽ đi.

2017

“Lò nóng lên rồi” và ông Trần Đại Quang “đi phượt”

Hạ Đình Nguyên

Lại một cụm từ đặc biệt của TBT Trọng được phát ra, vào thời điểm dư luận đang nóng lên cùng với một sự kiện đột ngột xuất hiện, đã gợi nên nhiều loại ấn tượng đặc biệt.

“Lò nóng lên rồi”, như tiếng reo vui của lũ trẻ nít khi nhìn thấy than đã hồng lên trong đáy lò vào những ngày nấu bánh cuối năm. Đó là lúc sức nóng từ lò đã bắt đầu lan tỏa, làm ấm thêm tiết xuân, hứa hẹn một chờ mong... Và “củi tươi cũng phải cháy”, lại giống như sự đe dọa mơ hồ của một lời nguyền bí hiểm.

NGÀY 29-10-2016

Nhốt con “quỷ dữ” vào lồng “tam giác”, lập tức thấy “thiên đàng”

Hạ Đình Nguyên

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng vừa phát biểu một câu chân lý xanh rờn: “Phải nhốt quyền lực vào lồng cơ chế”.

Ông không nói rõ là quyền lực nào và lồng cơ chế nào? Ai nhốt và nhốt ai?

NGÀY 29-10-2016

“Ông đội trưởng”

Hạ Đình Nguyên

Thật thú vị, khi tự hỏi: “Ông Trọng thuộc loại người nào?”.

Trong khi làm vườn, quét sân, đốt lá, hay nhổ cỏ tôi luôn tự hỏi mình, tôi có thiên kiến, định kiến, thành kiến gì với Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chăng, mà cứ nghe ông phát biểu, là tôi bị cảm lạnh hoặc mất ngủ! Mất ngủ mỗi lần nghe ông nói, từ khi ông lên làm Tổng Bí thư cho đến nay. Rồi cố quên ông đi, nhưng mới đây nữa, với Hội nghị Trung ương lần 4 vừa kết thúc, lại phải nhìn ông và nghe ông đọc diễn văn, dù có người bảo, nghe làm gì cho mệt!

NGÀY 31-8-2016

Yên Bái và 8 phát K59

Hạ Đình Nguyên

Như chuyện đã loan ai cũng biết. Chỉ là 8 phát đạn, 4 phát dành riêng cho ông Bí thư tỉnh trong một căn phòng riêng cách âm, 3 phát dành cho ông chủ tịch HĐND tỉnh, và một phát dành riêng cho mình, cùng trong một căn phòng khác của ông chủ tịch HĐND tỉnh. Tiếng súng K59 không lớn lắm và diễn ra trong mấy phút, nhưng âm vang của nó đã vang xa cả nước, kéo dài cả tuần nay chưa dứt, và hứa hẹn là chưa thể chấm dứt, với tin tức đã tràn ngập trên mạng, lề trái và lề phải… Ông Nguyễn Cường Minh - tên xạ thủ - trưởng Chi cục kiểm lâm - hẳn phải ghi đậm nét, dù màu đen hay màu đỏ, trong trang sử của đảng CSVN ở giai đoạn đặc biệt nầy.

NGÀY 16-8-2015

Tượng đài, một kiểu hiện thân của chế độ toàn trị

Hạ Đình Nguyên

Các nước xã hội chủ nghĩa đều có nét giống nhau về mặt văn hóa “tượng đài lãnh tụ”. Tuy nhiên, trào lưu tượng đài theo phong cách xã hội chủ nghĩa ấy đang ở giai đoạn cuối mùa trong phạm vi rộng, thì riêng ở Việt Nam lại đang được cấp tập triển khai, tuy là khá muộn màng. Nó làm dấy lên nhiều ngạc nhiên trong dư luận, trước hết là sự muộn màng về tính tư tưởng của thời đại, kế tiếp là sự chênh vênh về tình hình kinh tế quốc gia đang khốn khó, so với kinh phí đầu tư về quy mô và số lượng, càng đặc biệt hơn nữa là trong bối cảnh phức tạp và căng thẳng ở Biển Đông.

NGÀY 12/07/2015

“Tan sương đầu ngõ…”

Hạ Đình Nguyên

Thế là chuyến đi Mỹ của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã kết thúc, đã có nhiều tiếng vỗ tay ở trong và ngoài nước. Chuyến đi đã ít nhiều gây ấn tượng, nhưng ấn tượng đậm nét nhất là sự “xoay trục” của chính bản thân ông.

Điều này gợi nhớ về sự thay đổi tư duy chính trị, “viết lại báo cáo” của cố Tổng Bí thư Trường Chinh, về chủ trương đổi mới, tạo nên một bước ngoặc quan trọng của giai đoạn lịch sử từ Đại hội VI của Đảng.

NGÀY 26-5-2015

“Kinh Kha tráng sĩ” của Tàu và tư duy của người Việt

Hạ Đình Nguyên

Trong cảnh dầu sôi lửa bỏng hôm nay lại đi nói chuyện tráng sĩ Kinh Kha của Tàu, thì e là “lạc điệu”. Nhưng không, câu chuyện nói lên tính tư duy lệ thuộc thể hiện qua văn hóa - chính trị của Việt Nam xưa và nay, có thể ít người để ý.

Hẳn là người Việt Nam có học, ai cũng biết chuyện tráng sĩ Kinh Kha đi hành thích Tần Thủy Hoàng dưới sự bảo trợ của thái tử Đan. Hình ảnh của Kinh Kha được văn học Trung Quốc xem là tấm gương điển hình cho ngàn đời sau.

Nhưng đấy là chuyện của Trung Quốc.

NGÀY 19-10-2014

Thắp hương cho “quá khứ ”…

Hạ Đình Nguyên

Cuộc biểu tình đòi dân chủ rất đặc sắc của thanh niên Hồng Kông đã tác động mạnh đến Việt Nam, làm cho nhiều người Việt suy nghĩ, nhưng đang diễn ra theo hai hướng khác nhau. Một, từ phía người dân – lớp người đã nhiều năm qua đang dấn thân đòi dân chủ, và bình đẳng – tự hỏi, làm sao để có một phong trào đấu tranh mạnh mẽ, ít ra là như thế và đem lại hiệu quả? Hai, từ phía Đảng Cộng sản – chủ thể đang cai quản đất nước – là cách nào để ngăn chận trước, không cho phép diễn ra một phong trào đấu tranh dù bất bạo động, ôn hòa và “lễ phép” như thế?

NGÀY 11-9-2014

Những cái nhìn về “Đèn Cù”

Hạ Đình Nguyên

Mỗi người đọc một cuốn sách đều phải đọc bằng con mắt sẵn có của mình, do đó, Đèn Cù cũng được đọc dưới những cặp mắt kính khác nhau.

Tôi nghĩ về câu chuyện “Người mù sờ voi”.

Đây là câu chuyện xa xưa, đã có từ rất lâu đời của nhiều dân tộc khác chứ không riêng của Việt Nam ta. Nó có cả trong sách kinh của Phật giáo, tức là rất lâu. “Người mù sờ voi” không phải câu chuyện có ý nghĩa tiêu cực, nhằm phê phán ai đó là thiển cận, là dốt nát. Nó có ý nghĩa rất tích cực và trung tính, không nhằm khen chê, phê phán. Nó nêu lên một chân lý khách quan, nói lên một cách nghiêm túc rằng, không ai có thể nhìn thấy được đích thật một sự vật, mà chỉ thấy một mảng nhỏ của sự thật qua nhãn quan của mình, giống như một người mù sờ vào một phần thân thể con voi.

NGÀY 12-6-2014

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trở thành thái hậu Dương Vân Nga, tại sao không?

Hạ Đình Nguyên

Đây không phải là cách nói đùa về chuyển hóa giới tính, mà là chuyện nghiêm túc về một hành vi cao cả có thật, lưu truyền muôn đời trong lịch sử dân tộc Việt của Thái hậu Dương Vân Nga, rất đáng cho hậu thế noi gương.

Thái hậu Dương Vân Nga

Khi vua Đinh Tiên Hoàng cùng người con trưởng là Đinh Liễn đột ngột băng hà vì bị Đỗ Thích ám sát sau một cuộc rượu, thì triều đình rơi vào rối loạn, quần thần ngơ ngác, chia rẽ, chỉ còn Thái hậu Dương Vân Nga là đại biểu quyền lực cao nhất.

NGÀY 26-5-2014

Ông Lê Trương Hải Hiếu hãy giải thích cho nhân dân thành phố rõ: Bà Lê Thị Tuyết Mai tự thiêu do “bế tắc về cuộc sống”?

Hạ Đình Nguyên

Sáng ngày 23-5-2014, lúc 6 giờ, một ngọn lửa bùng cháy trước cửa Dinh Thống Nhất, đến 8 giờ tôi đã xem clip trên mạng facebook quay cảnh lửa cháy từ một người tự thiêu. Hết sức bàng hoàng và không rõ lý do.

Sau đó, tại trụ sở UB P. Bến Thành, ông Lê Trương Hải Hiếu, Phó Chủ tịch Quận 1 – con trai của ông Lê Thanh Hải, Ủy viên Bộ Chính Trị, Bí thư Thành ủy – đã có ngay một cuộc họp báo.

NGÀY 16-5-2014

Hãy mở cửa ra, Vừng ơi!

Hạ Đình Nguyên

Đi tìm phương án cho con đường sống của dân tộc trong tình thế nước sôi lửa bỏng hiện nay, đó là thao thức hằng đêm của mọi người trí thức chân chính. Chúng tôi xin trân trọng đăng lên dưới đây những kiến giải của ông Hạ Đình Nguyên, một trí thức nổi tiếng thuộc thế hệ Lê Hiếu Đằng, đã từng dấn thân vì độc lập tự do dưới chế độ Việt Nam Cộng hòa và nay cũng là một trong những người đang ngày đêm trăn trở trước vận nước. Những đề xuất táo bạo của ông rất đáng cho cả những người đứng đầu quyền lực và nhân dân cùng tham khảo, soi xét dưới nhiều góc chiếu khác nhau, tất nhiên tác giả chịu trách nhiệm về ý kiến của mình.

(Bauxite Việt Nam)

Tình thế

Việt Nam hiện đang đứng trước hai vấn nạn cực kỳ nghiêm trọng: sự xâm lược của Trung Quốc đã khởi sự, trong khi thể chế cai trị của Việt Nam suy thoái và đang lao xuống dốc; kinh tế suy sụp, nội bộ mất đoàn kết nghiêm trọng, lòng dân ly tán. Nhưng đây lại là một thời cơ to lớn cho dân tộc đoàn kết vươn lên.

NGÀY 19-2-2014

Kế hoạch thằng Bờm “lấy lại lòng dân”

Hạ Đình Nguyên

Trong những lúc quá bi phẫn, người ta phát hiện ra niềm vui.

Vì chẳng phải đã có câu: “Khi vui muốn khóc, buồn tênh lại cười!”?

Đây là cái cười ngày 17 tháng 2 vô cùng đặc biệt của Việt Nam: Một cuộc khiêu vũ và ca hát được công khai tổ chức ở công viên tượng đài Lý Thái Tổ Hà Nội ngày Chủ Nhật 16/2, để đối ứng lại lễ tưởng niệm 35 năm, ngày mà 60.000 dân quân và đồng bào Việt Nam bỏ mạng trong cuộc chiến đấu chống bọn xâm lược Bắc Kinh.

NGÀY 14-12-2013

Bác Trọng nói câu nào cũng dzui ghê!

Hạ Đình Nguyên

“Đường Tăng khi xưa đi lấy kinh sang đất Phật cũng phải hối lộ mới lấy được kinh. Cho nên chúng ta phải xem xét bình tĩnh, tỉnh táo, sáng suốt. Phải có cái nhìn khoa học, biện chứng về tham nhũng”.

(Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng. Nguồn: Báo Tiền Phong).

Dân nhậu Sài Gòn thường hay đẩy đưa cuộc lai rai của mình bằng những chuyện tiếu lâm mặn nhạt đủ kiểu. Khi thì chuyện chăn gối oái ăm dở khóc dở cười, khi thì chuyện mèo chó cắn nhau, cũng có khi là mạn đàm linh tinh thế sự. Nhưng xem ra chuyện nào cũng có tính biện chứng nghiêm túc cả, lại cũng rất là “xem xét” đảm bảo cái “bình tĩnh-tỉnh táo-sáng suốt” chứ chẳng dám coi thường.