KHÁI NIỆM LỢI ÍCH NHÓM, NHÓM LỢI ÍCH VÀ CÁC LỢI ÍCH NHÓM Ở VIỆT NAM(*)

Nguyễn Hữu Đễ (**)

Ở nước ta những năm gần đây đã nói nhiều đến lợi ích nhóm, nhưng nội dung của nó còn nhiều cách hiểu không thống nhất. Nhiều ý kiến đã đồng nhất nó với khái niệm nhóm lợi ích. Khi bàn đến vấn đề này có nhiều cách tiếp cận khác nhau. Vì thế bài viết này tiếp cận theo hướng coi lợi ích nhóm như là yếu tố cản trở sự phát triển lành mạnh của nền kinh tế và của xã hội. Từ cách tiếp cận này, bài viết xác định nội hàm của khái niệm lợi ích nhóm và chỉ ra những biểu hiện cụ thể trong lĩnh vực kinh tế mà các lợi ích nhóm gây ra những tác động tiêu cực cho sự phát triển của nền kinh tế của nước ta hiện nay.

Theo các tài liệu nước ngoài, khái niệm nhóm lợi ích tuy có nhiều cách định nghĩa khác nhau, nhưng đều thống nhất ở nội dung cơ bản:  Nhóm lợi ích là tập hợp những người cùng mục đích, có chung lợi ích. Phương thức hoạt động chủ yếu của nó là tìm cách tác động lên chính quyền ( nghị viện, chính phủ, các hội đồng địa phương) hoặc khai thác sự đa nghĩa trong một số điều khoản luật nhằm đạt được những lợi ích cho nhóm, tiêu biểu là những hoạt động vận động hành lang (lobby). Trong lịch sử hình thức hoạt động này đã tồn tại từ rất sớm khi các nước đều đánh giá cao vai trò quan trọng cả chính khách trong hoạt động ngoại giao giữa các nước cũng như những chính sách lớn trong phát triển đất nước.