Dương Thuấn

Mối Chúa là cuốn tiểu thuyết mới ra đời của nhà văn Tạ Duy Anh. Tác giả không lấy bút danh quen thuộc Tạ Duy Anh mà lấy bút danh mới tinh: Đãng Khấu. Theo tác giả làm như vậy là để nhằm né tránh sự gắt gao thái quá của cơ quan kiểm duyệt và cũng là để muốn lấy lại tên cúng cơm cha mẹ đã đặt cho từ nhỏ, mà theo nghĩa gốc của từ điển Hán Việt thì Đãng còn có nghĩa là TRỪ HẠI – Điều hoàn toàn vô tình khi cha mẹ Tạ Duy Anh đặt tên cho con khi mới sinh ra – điều ngẫu nhiên bây giờ lại thành điều như là chủ ý xếp đặt từ trước; vô tình thành hữu ý.

Tôi đã đọc hầu hết tác phẩm của Tạ Duy Anh từ truyện viết cho người lớn đến truyện viết cho thiếu nhi, tản văn, ghi chép... Một số cuốn mà ông đã viết và gây dư luận từ khi còn học ở Trường Viết Văn Nguyễn Du Khóa IV và nhiều năm về sau nữa. Đó là các tiểu thuyết Lão Khổ, Đi tìm nhân vật và các tập truyện ngắn Bước qua lời nguyền, Gã và Nàng; Nàng... Có thể nói, Mối Chúa là cuốn tiểu thuyết quan trọng của Tạ Duy Anh. Người ta thấp thỏm chờ đọc Mối Chúa ngay từ khi nó mới chuẩn bị được in và phát hành. Người ta chờ đợi Mối Chúa, bởi vì nó là cuốn tiểu thuyết đề cập đến những vấn đề lớn của xã hội Việt Nam hiện tại. Mối Chúa đã vạch mặt thẳng thừng, chứ không hề vòng vo né tránh... Bối cảnh để thể hiện tiểu thuyết Mối Chúa là làng Đồng – địa danh quê quán của tác giả đã sinh ra và lớn lên ở đó. Nhưng nếu đọc kỹ thì ta thấy không phải chỉ có vậy... Hiện thực được tác giả thể hiện rộng lớn hơn nhiều… giống một xã hội nửa người, nửa ma, nó còn được diễn ra ở nhiều nơi khác, có khi chỉ là những mảnh rừng hoặc các con đường giống như chập chờn trong ký ức... Hiện thực có thể được chắp ghép lại từ nhiều mảnh khác nhau nhưng chúng đều ăn khớp vào nhau về sự cay nghiệt và nỗi u uẩn không bao giờ nguôi cứ chám vào tâm tưởng của con người ta. Tính chất ma giáo cũng như sự tha hóa đến tận cùng bản thể của con người ngày càng tăng dần theo các chương mục của cuốn sách. Tác giả cấu trúc thành XX chương cộng thêm phần dẫn chuyện mở đầu và phần gói lại chuyện ở cuối. Hiện thực được cuốn sách phơi bày là những kẻ có quyền lực, chúng sẵn sàng làm tất cả những điều bất nhân, băng họai đạo đức, trái với đạo lý truyền thống...