Đọc “Lênh Đênh” của Lưu Na: Thơ mộng và đau đớn

Phan Tấn Hải

"Em và chị Như bị hiếp ba bốn chục lần, chúng đã ném chị Như xuống biển, vừa định bắt em theo thì có tàu hàng hải tiến gần nên tụi nó bỏ đi. Lên đảo em xin đi Na Uy chứ không đi Mỹ với anh Tuấn fiancé của em nữa."

Những dòng trên là lời của Phượng nói với Ngà ở trại tỵ nạn, được ghi lại nơi trang 87 trong tác phẩm Lênh Đênh, khi Phượng kể về chiếc ghe vượt biên gặp hải tặc.

Khi máy bay chạm đất cửa phi cơ mở ra, thì một lò lửa ập vào mặt Mây. Cả lũ leo lên xe bus cũ, chạy băng qua sân xi măng cũng cũ kỹ nứt rạn để vào phi trường. Mồ hôi vắn dài, Mây theo thủ tục mới vừa học được kẹp tiền vào sổ thông hành. Lêu vêu đẩy xe ra, Mây muốn thối lui, dội ngược lại. Cả một rừng người, những khuôn mặt hốc hác nâu xám hằn nét phong sương. Cả một rừng quần áo, sơ mi cháo lòng bỏ vào quần xanh dương xám bạc, áo thung ngắn tay quần tây đen, lác đác quần jean áo bó chẽn… Tất cả, đều xao xác hớn hở, cái hớn hở hằn nét ưu phiền. Mây tưởng tượng?

Truyện Lưu Na

Má về Việt Nam ăn Tết đã trở lại. Buổi sáng, Má mở va ly bắt đầu soạn ra những món quà Tết. Cái va ly đầy ắp từng gói giấy báo to nhỏ. Mây lại sắp được nghe chuyện đời khi những tờ giấy báo mở ra.

-Con nhỏ con của Cậu chết rồi.

-Chết?

-Ừ, hôm Tết mẹ hỏi sao không thấy nó tới, con Chi bảo nó chết rồi còn đâu.

Má ngừng tay soạn va ly. Chung quanh Má giấy báo bắt đầu vun lên bừa bãi. Cái gì dễ vỡ là cuộn vào giấy báo, cho dù nó đã nằm trên kệ ngoài ga ra. Nhiều lúc Mây nghĩ lôi cái đã yên vị ra sắp xếp loay hoay còn vỡ lẹ hơn, nhưng không nên cãi cọ với Má.

-Chả biết nó bịnh gì mà cứ sốt liên miên, người cứ gầy rộc đi. Con Chi nói vào nhà thương thăm nó đã vài lần, lần chót thấy nó tươi tỉnh ai cũng tưởng sẽ về, nó cũng hớn hở. Vậy rồi nó chết. Mẹ nghi nó bị AIDS.

Truyện của Lưu Na

Chương 6

Vết Đau Dài

Nối Ngậm Ngùi*

Vậy là anh Lâm đã quyết đi Houston lập nghiệp. Ngà không hiểu lập nghiệp là anh sẽ làm gì bởi vì nơi đây Ngà chả thấy anh có nghề ngỗng gì, nhưng cũng là chuyện thường thôi, bởi Ngà nghĩ những người như anh - độc thân và không vướng bận với một trách nhiệm gì - thì cứ tha hồ đi ngang đi dọc, việc chi phải ở hoài một chỗ. Vốn anh vẫn hằng đi theo bè bạn, theo một đám nào đó vài tháng nơi này vài tháng nơi kia, thì phố Bôn sa cũng không nghĩa gì khoan nói chuyện xem nó là một quê hương thứ hai. Dường như với anh Lâm, khi đã rời bỏ quê hương thì kể như phiêu bạt cho tới chết, có lẽ anh sẽ không bao giờ dừng lại một nơi nào quá lâu để lòng lưu luyến.

Lưu luyến, hay là một điều gì khác Ngà không giải thích được. Những ngày đi loanh quanh chụp hình xem cảnh, dường như nơi nào cũng đẩy cảm xúc của Ngà đến chỗ bàng hoàng. Đứng ở sườn đồi Yosemite nhìn xuống, không phải chiều cao hay độ sâu làm mình sợ mà là màn sương, trắng biếc trong hơi lạnh đến nỗi làm xanh mọi bức hình, gợi những kỳ bí khôn tan trong chuỗi dài năm tháng. Sương có tự bao giờ và bao giờ sẽ hết? Những cây thông cây hồng đại thụ cao trăm thước sống mấy ngàn năm - gió có làm chúng lạnh, mưa nắng có làm chúng buồn, chúng bè bạn với ai và chúng có khổ đau? Những câu hỏi vớ vẩn ấy cứ bám hoài theo óc, mà rồi khi đến những vùng cận sa mạc khô cằn chỉ toàn cát đá Ngà vẫn không thoát khỏi hoang mang, bởi đất đá cũng trơ lạnh ngàn năm dưới trời đêm tím ngắt trăng sao. Nhân thế chỉ là những bầy kiến đen đỏ loay hoay trong kiếp đời ngắn như chớp mắt, chỉ là một đoạn mờ của một vòng vân nào đó nơi thân hồng ngàn tuổi, sao anh Lâm sao Ngà mãi đau lòng khi mất một quê hương? Đáng sợ hơn nữa là rất nhiều khi đi trên phố lạ mà lại cứ thấy thấp thoáng hình ảnh quê nhà, tựa như ai đó chồng những tấm phim trong lên nhau và rồi chỗ trùng lấp nổi cộm lên như một góc phố thân quen đang hiện ra trước mắt. Những lúc ấy Ngà thấy tim mình thắt lại, bởi khi nhớ chính là khi mình đã thực xa rồi. Càng đi cho biết đó biết đây càng mang vào lòng nỗi ngậm ngùi, bởi bất cứ nơi đâu cũng có những hoang tàn bên cạnh nguy nga, những nếp đời cao sang rực rỡ bên những kiếp sống bạc bẽo khổ đau. Dốc sâu núi thẳm, mỗi hòn đá gốc cây con đường vô tận mịt mờ mình đi qua đều mang với nó thiên niên vạn kiếp và cũng chỉ dẫn đến cái hoang lạnh của đất trời; Ngà hay bất cứ ai ai, kiếp nhân sinh có thực để sống hay chỉ là ảo ảnh? Đứng nhìn thế giới bao la nhiều lúc Ngà cảm như mình chỉ còn là công dân của nước địa cầu. Công dân địa cầu, Ngà cho đó là điều hết sức cao sang và đang dần lấn chiếm tâm hồn Ngà, nhưng rồi Ngà vẫn phải ăn cơm, phải chấm nước mắm, phải hát nhạc sến, phải mê cải lương, và không nghĩ mình sẽ dời đổi chỗ ở bao giờ nữa cả bởi đi tới đâu cũng vẫn chẳng phải quê hương mình. Ý nghĩ tìm nơi khác sinh sống cho Ngà cảm tưởng mình lại phải vượt biên, một việc quá sức tưởng tượng và chịu đựng của Ngà. Kiến bò miệng chén.

Truyện của Lưu Na

Chương 5

Giựt Mình Ngó Lại

Rứa em đi mà em chẳng dặn dò

Giựt mình anh ngó lại con đò chơi vơi

Ngà bậm môi cố trèo. Chỉ còn một khúc ngắn nữa là tới đỉnh, tới lớp mây trắng bồng bềnh, tới làn khí trong nhẹ, tới muôn ánh hào quang hòa quyện ẩn vào bụi không gian. Đoạn dốc cuối chỉ có vài mấu cây để níu, vài chỗ lồi lõm để đặt chân lấy trớn vươn lên, Ngà mím môi đẩy - tới, tới, tới… Thấp thoáng hình ảnh Gia nơi đỉnh, nhạt nhòa ẩn hiện như khiêu khích như gọi mời. Ngà muốn gọi Gia dừng lại, đến với Ngà, nhưng không thể thốt ra tiếng. Bao sức lực dồn hết vào hai tay bấu hai chân ghì. Ngà gồng mình chồm tới. Tới. Ngà đã nhẩy được vào giữa đám mây, những tảng khói là là nhẹ như bông và trắng rực rỡ không lướt trôi nữa mà bao bọc lấy Ngà. Không một âm thanh, không một mùi hương. Ngà bật tiếng kêu vừa lúc tiếng Gia vang lên bên tai, Ngà, Ngà… Hai bàn tay Gia bao ghì hai đầu vai, hơi sức Ngà như nước tuôn thoát khỏi bể chứa, Ngà đổ xuống trên mình Gia. Nhịp tim Ngà dội lên cùng tiếng đập trong lồng ngực Gia, Ngà không khóc mà sao thấy hai giọt nước mắt đã đọng nơi khóe. Một bàn tay Gia ấp đầu Ngà sát xuống vai, một tay vỗ nhẹ trên lưng rồi từng ngón miết nhẹ dọc theo rãnh xương sống ướt mồ hôi. Đêm lặng thầm như không hề trôi, hơi thở Ngà đều lại. Hơi ấm của hai thân thể áp sát dường đã toát hết, chỉ còn lại dính dấp của mồ hôi của chất lỏng, nơi chân tóc nơi trũng ngực nơi sống lưng.

Ngà lật người nằm sát bên Gia, kéo tấm ga sát lên cổ. Bàn tay Gia nhẹ xoa dọc cánh tay Ngà. Im lặng. Im lặng. Mình không có gì để nói với nhau sao? Mình không còn gì để nói với nhau sao? Lâu thật lâu, không biết là bao lâu, khi mắt Ngà đã nặng trĩu, bóng đêm như đã hóa lỏng, Gia nhẹ nhàng ngồi dậy mặc quần áo xỏ giày. Xoay người lại, Gia vuốt nhẹ tóc Ngà, vuốt nhẹ má, “Gia về…” Gia đi rồi Ngà cũng tỉnh cơn buồn ngủ. Thân thể nhẹ tênh và đầu óc rỗng toang, Ngà chợt thèm câu hát:

Just call me angel of the morning angel

Just touch my cheek before you leave me, baby

Just call me angel of the morning angel

Then slowly turn away, I won’t beg you to stay

Giọng Juice Newtown dội thầm trong óc, gian phòng mênh mông như mặt biển đen sóng sánh đè nén mọi bí mật của cuộc đời xuống tận cùng thăm thẳm. Ngà nuốt tiếng mình trong cổ, sợ lời hát của mình sẽ như những bóng thuyền đen mỏng xé rách cái bằn bặt ngàn đời của biển bao la. Đất trời có bơ vơ như Ngà đang bơ vơ? Ngoài kia không gian có chuyển động? Ngà mặc quần áo ra xe.

Truyện của Lưu Na

Chương 4

Giá Đậu

Ngà đến Mỹ một ngày tháng 2 xám buồn, sau khi ăn cái Tết xa nhà đầu tiên nơi trại chuyển tiếp. Cả gia đình ra khỏi máy bay chỉ với một vài túi xách hành lý, chả ai biết đi ngõ nào hơn là theo sau lưng dòng người cùng chuyến bay. Nhưng ngay lối ra chỗ tiếp vào sảnh đợi đã có một nhân viên văn phòng tỵ nạn đón gặp và đưa cả gia đình vào làm thủ tục nhập cảnh. Trong suốt gần 3 giờ ngồi nơi phòng giấy, Ngà cứ chực ói. Khoảng không không màu sắc không thời gian trên chuyến bay dài ngang đại dương là đe dọa cuối cùng cho những kẻ liều mạng vượt biên, bởi những bất trắc trên biển dạy Ngà biết phận người mỏng manh, chỉ khi chân đặt trên đất bằng mới biết sống hay chết. Và cái khoảng không mịt mờ đó cũng là vực thẳm, bởi giờ đây lại thêm một lần “định cư” mà không thêm được kinh nghiệm hay niềm tin nào vững chắc hơn là nỗi bơ vơ. Ngà đã xa thêm, xa lắm lắm, đã dứt biệt kiếp đời xưa cũ, và không thể nào, dẫu là phép lạ, để có thể lộn kiếp trở về với Má, với chái bếp hè đường… Khi thủ tục hoàn tất và mọi người đứng lên chuẩn bị ra ngoài, Anh Huân bất chợt bước lại gần ôm Ngà, cùng lúc bàn tay anh nhẹ ấp đầu Ngà vào vai trong tư thế vỗ về. Nước mắt Ngà dâng ứa. Má, má, giờ đây con không còn là ai nữa trong cõi mịt mùng.

Gia đình cô Châu – ba chị em và hai chàng rể tương lai – đem ba xe đến đón người tỵ nạn. Giữa cái hân hoan bùng vỡ của ý niệm thoát, thoát rồi, thoát hẳn, thoát hoàn toàn, còn mờ nhạt vấn vương cái thoát của một tấm hồn lìa khỏi xác, một trang giấy bị xé rời khỏi quyển sách ố vàng. Ngà trôi nổi bồng bềnh trong cái lao xao của những hỏi chào, thấy mình nhẹ phơi như làn gió câm đang vù vù lướt qua khi xe nhập vào lòng đường xuôi chảy. Trời xám lạnh và yên ả, đứng giữa đất mới mênh mông chỉ thấy một nỗi quạnh hiu rời rã. Mỹ quá buồn. Xe chạy nhanh như vậy đâu có ai thấy mặt ai nghe tiếng ai, đâu biết ai người quen lạ. Những chiếc xe như đuổi theo nhau miết miết bất tận và mỗi chuyến xe tách lòng đường về điểm hẹn dường là một vĩnh biệt với cuộc đời. Ngà muốn khóc với cái buồn vô hình quanh quẩn.

Truyện của Lưu Na

Chương 3

Xóa

Y tá ra dấu đến giờ dọn dẹp, mọi bịnh nhân phải ra ngoài, trừ những người còn yếu như Bố được nằm nguyên ở giường mình. Căn phòng dài có 2 dãy, mỗi dãy độ 15 giường, dành cho những người bịnh nhẹ. Bố và anh Huân nằm 2 giường sát nhau, riêng Ngà phải ngủ trên 2 ghế ghép lại vì không phải là bịnh nhân. Anh Huân bảo Ngà cứ để Bố nằm yên trên giường không cần phải trông – “Ngà ra ngoài đi vì họ dọn dẹp băng bông máu mủ dơ dáy hôi hám lắm.” Cho đến khi anh nói Ngà mới nhận ra cái mùi tanh tưởi ấy. Thấy Ngà dùng dằng, anh Huân rủ Ngà đi dạo ra mé sau nhà thương, băng qua khoảng vườn phi lao tới sát hàng rào kẽm gai nhìn ra biển.

Hai anh em bước chầm chậm như kẻ nhàn du, như thể anh Huân và Ngà đã hòa được vào sự thanh bình êm ả của cái tỉnh xa lạ này. Ngà ngoái đầu lại, thấy mình đi đã khá xa – hóa ra cái mà Ngà nghĩ là một khoảng vườn thực ra cũng rộng gần bằng vườn Bờ rô, và đất vườn không phải đất thịt mà là đất cát – tựa như đất vườn của những ngôi nhà ngoài Vũng Tàu. Vừa đi anh Huân vừa rủ rỉ kể những chuyện đi học, những ngày trước lúc lên đường, nghĩa là mới khoảng 10 ngày trước. Ngà cũng mách trước lúc lên đường Ngà bị người ta đụng xe ngã oách xuống đường, về nhà mới biết trầy một mảng thật lớn và vết trầy ấy vẫn còn chưa liền da, rất rát. Vết đau chưa lành mà cái kiếp ấy đã đoạn. Ở kiếp này đây, chỉ mới 3 ngày nơi nhà thương mà Ngà và anh Huân như đã thân từ lâu lắm.

Biển thật êm và trời thật trong, những tàn lá đong đưa nhẹ nhàng như một khúc hát mùa Xuân. Biển, khi đứng nhìn bao giờ cũng thấy lòng êm ả rộng mở, cho đến khi ở giữa trùng dương mới hay niềm vui đã nằm trong thiên tai. Bức tường nước đen cao tựa nhà lầu 2, 3 tầng như sẵn sàng phủ chụp xuống mình, xuống chiếc thuyền bé tí với đám người như kiến đen bám trên tấm lá khô chết. Lạ là bức tường nước ấy chỉ xô đẩy chứ không dập vùi cái lá khô đầy kiến, chỉ khi thành sóng thì dù chỉ là sóng cỡ 2 thước cũng đủ dập thuyền tơi tả. Những khi ấy Ngà ói tới chẳng còn gì để ói và không cất nổi mình lên khỏi cái đám lầy nhầy mới tuôn ra. Ở giây phút ấy có ai nghĩ gì không? Ngà đã nghĩ gì? Anh Huân ở đâu và Hùng ở đâu trên mảnh thuyền ấy? Ngà cũng không nhớ mình đã ngồi ở chỗ nào… Ngà quay nhìn anh Huân. Cho tới giờ Ngà mới thực sự nhìn và nói chuyện với anh, bởi lúc còn ở nhà, anh luôn lặng lẽ. Những lần Ngà đến nhà chơi chỉ thấy anh dắt xe đạp ra đi, hoặc cất xe đạp lúc trở về. Mái đầu bạc gần hết – một gien di truyền làm cho mấy anh em, anh Huân, Hùng, con Huyền, thằng Hòa, thằng Hưng… đều có tóc bạc khi chưa đến tuổi đôi mươi. Anh Huân trông như một ông cụ non, một ông cụ bẽn lẽn. Bây giờ đứng bên anh nhìn những cành cây ngả nghiêng theo gió, nghe anh nói cười những chuyện vu vơ, Ngà chợt nhận ra một sức sống tiềm ẩn trong cái mà Ngà tưởng là rụt rè, chậm chạp. Anh chỉ hơn Hùng và Ngà 3 tuổi, nhưng sự chững chạc dường vượt trội, không chỉ ở cử chỉ thong thả mà còn ở cái cách anh bảo Ngà một điều gì đó. Dường như anh cô đơn. Dường như anh cần một người bạn để tâm sự. Dường như anh thèm sống. Như nụ cây háo hức bật ra khỏi kẽ lá. Những gì anh nói tan chảy thành một sự ân cần một niềm êm ả, trôi tuột vào lòng Ngà; mái tóc bạc trên tuổi đôi mươi chợt thành một huy chương lấp lánh. Anh Huân lấp một chỗ trống bây giờ Ngà mới nhận ra: anh Đặng. Giờ này anh ở trại cải tạo nào? Bảy lăm ập tới, anh vẫn đang lênh đênh trên tuần duyên hạm. Thư anh Đặng báo đang ở trại Guam làm cả nhà mừng, chỉ riêng Má đánh hơi được sự rủi ro rình rập: anh Đặng nói buồn quá, nhớ má và các em. Má đã phán “lại gái, thằng này chết vì gái chứ xá gì Mẹ với em…” Tiên tri như thần, thư kế gửi từ trại giam Z30, rồi lằng nhằng ngày tháng thì má đi thăm nuôi ở Khánh Hòa. Anh Đặng, đã 5 năm cách xa, nhưng có lẽ từ đây không còn gặp được anh nữa. Ngà thấy như bụng bị rách một lỗ khi chợt nghĩ đến điều ấy.

Truyện

Lưu Na

Chương 2

Khi Bước Xa Đời

Ngày ông Ninh bố của Hùng đến nhà gặp Má, Ngà đi học chưa về. Má kể, ông nói với Má sẽ mang Ngà theo trong chuyến vượt biên. Ngà thấy lòng thầm cảm kích cách cư xử đàng hoàng ấy, dẫu ông đến vì thương con hay đến chỉ vì tư cách người lớn, và có lẽ, Ngà không biết sao mình thầm tin, là cả hai. Chỉ một lần gặp mặt, Ngà đã trở nên một thành viên của gia đình Hùng. Ngà vẫn chưa biết mặt bố mợ của Hùng.

Hôm nay là lần đầu Ngà gặp ông Ninh. Ngà thấy ông già. Ai ở vai cha mẹ mà không già, dù ông chỉ mới bằng tuổi Má, 49. Trong mắt đứa trẻ 19 kiêu hãnh, ông là ông vua quê mùa, là bố cái đại vương đang lo toan đóng tầu vượt biên.

Truyện

Lưu Na