Thiếu Khanh

Hai thành ngữ tiếng Việt này mang cùng một ý nghĩa như nhau, luôn đi đôi, gắn kết với nhau như hai mặt của một đồng tiền, và chúng thật đơn giản; có lẽ bất cứ một người Việt nào dù nhỏ tuổi đều hiểu rõ ý nghĩa khi nói hoặc nghe người khác nói. Thế nhưng, khi cần dịch chúng sang tiếng Anh thì chuyện sẽ thành ra không đơn giản nữa, dù hầu như học sinh phổ thông ngành tiếng Anh lớp 12 nào cũng có thể dễ dàng dịch được.

GIÓ @, VĨNH QUYẾT

Trần Tuấn

Tôi chợt nhận ra, cơn gió ấy đã thổi qua khỏi địa cầu hoảng loạn này rồi. Qua hẳn rồi. Qua thật rồi. Như một thời đại, đã qua.

Truyện ngắn của Nguyễn Thị Minh Ngọc

Bản dịch tiếng Anh của Thiếu Khanh

Nguyễn Thị Minh Ngọc

Thiếu Khanh

Các bản tin hàng ngày trên Youtube thỉnh thoảng có nhắc đến tên một tờ báo của Trung Quốc là “Bưu Điện Hoa Nam.” Đây là một tờ nhật báo tiếng Anh thuộc sở hữu của tập đoàn Alibaba, xuất bản tại Hồng Công. Tên tiếng Anh của tờ báo là The South China Morning Post. Tờ báo này còn có ấn bản ngày Chủ Nhật với tên The Sunday Post. Ngoài ra, Hồng Công cũng có một tờ Nhật báo có tên The Hongkong Post, nhưng cả hai tờ, The Sunday Post và The Hongkong Post này ít khi được người làm tin ở Việt Nam nhắc tới. Trong khi đó, đặc biệt các báo của Đảng Cộng sản Việt Nam thường đề cập một tờ báo của Mỹ là “Nhật báo Bưu Điện Oa-sinh-tơn” mà tên của nó là The Washington Post.

Thiếu Khanh

Tôi vừa xem trên TV một video giới thiệu thị xã La Gi ở Bình Thuận mà người giới thiệu từ đầu đến cuối gọi tên thị xã ở phía Nam tỉnh Bình Thuận này là La Ghi.

Hồi nhỏ ở quê, khoảng 70 năm trước, tôi thường nghe người trong làng nói đến những từ Cù Mi – La Gi. Tôi không hiểu, nhưng là con nít, tôi không thắc mắc. Lớn lên tôi biết đó là những địa danh ở đâu đó phía cực Nam của tỉnh Bình Thuận mà quê tôi ở phía Bắc của tỉnh. Tôi ngạc nhiên không hiểu sao người làng tôi có vẻ quen thuộc với hai nơi đó, ít nhất là với hai cái tên làng hoặc xã này.

Như Không

Thật lòng, khi viết về Thiếu Khanh, tôi cũng không biết phải dùng “danh xưng” nào để nói về anh.

Người phỏng vấn: Ký giả Lam Điền

HỎI: Đọc Việt Nam thời dựng nước của K. W. Taylor, thấy có vẻ buổi đầu lịch sử thành văn của nước ta chưa được đào sâu khảo cứu kỹ. Với công việc của người dịch quyển này, lại là người quan tâm về đề tài này, ông nhận thấy tác giả K.W. Taylor có những lợi thế gì khi viết quyển The Birth of Vietnam?

Thiếu Khanh

Mới đây, trên Facebook của mình, anh Mưu Thái (tức Thái Quốc Mưu, một nhà văn, nhà thơ, nhà báo nổi tiếng ở nước ngoài) có đặt câu hỏi: “Mẹ tròn con vuông, vậy bố hình gì?”

Thiếu Khanh

Cuốn sách của Giáo sư Tiến sĩ sử học K.W. Taylor được University of California Press xuất bản từ năm 1983. Bản Việt ngữ của Thiếu Khanh vừa được công ty Truyền thông Nhã Nam và nxb Dân Trí xuất bản và phát hành vào tháng 10/2020 với tựa VIỆT NAM THỜI DỰNG NƯỚC.

Thiếu Khanh

Gần một tuần nay không khoẻ, không ngồi làm việc được, bèn nhân đó nghỉ ngơi và đọc hết cuốn sách CHÍNH SÁCH GIÁO DỤC TẠI NAM KỲ CUỐI THẾ KỶ 19 do anh Lại Như Bằng vừa gởi tặng.

Cuốn sách là bản dịch các tập tài liệu: “Tiếng Pháp và Nền Học Chính taị Đông Dương (La langue française et l’enseignement en Indo-chine), gồm những “thông tri” của Etienne Francois Aymonier, Giám đốc Trường Thuộc địa tại Paris được đọc trong hai Hội nghị Thuộc địa tổ chức tại Paris vào hai năm 1889 và 1890, và bài phản biện của Emile Roucoules, hiệu trưởng Trường Trung học Chasseloup-Laubat ở Sài Gòn: “Tiếng Pháp, chữ quốc ngữ và nền học chính tại Đông Dương – trả lời ông Aymonier” (La langue française, le quốc ngữ et l’enseignement en Indo-chine - Réponse à M. Aymonier) và một bài viết khác cũng của Emile Roucoules, “Nghiên cứu về giáo dục công ở Nam Kỳ (Etude sur l’instruction publique en Cochinchine.)

Tình ca Thiếu Khanh (Nhà xuất bản Nhân ảnh/2020) được thu góp từ ba tập thơ Nghìn xưa để lại (Sâu trăm dặm biển thưa mười ngón tay), Ngân Khánh tình ca (Nhánh sông nào cũng chảy tới Hòa Vang) và Đêm hát một mình cùng một số bài thơ mới.

Truyện Cổ học tinh hoa:
Vua Hoàn Công nước Tề đi săn, đuổi con hươu chạy vào trong cái hang, thấy có một ông lão bèn hỏi rằng:
"Hang này tên gọi là hang gì?
Ông lão thưa: Tên là hang Ngu công.
- Tại làm sao mà đặt tên như thế?
- Tại kẻ hạ thần đây, mới thành có tên ấy.
- Coi hình dáng lão, không phải là người ngu độn, cớ gì lại đặt cái tên như thế?
- Để hạ thần xin nói: Nguyên hạ thần có con bò cái đẻ được một con. Khi bò con đã nhớn, hạ thần đưa đi bán, rồi lấy tiền mua một con ngựa con đem về cùng nuôi với bò cái. Một hôm, có một chàng thiếu niên đến lấy lý "bò không đẻ ra được ngựa" bèn bắt con ngựa con đem đi. Tôi chịu mất, không cãi được. Vì thế xa gần đâu cũng cho tôi là ngu, mới gọi hang tôi ở đây là hang Ngu công.
Hoàn Công nói: Lão thế thì ngu thật!"

Năm 2020 mở ra với một biến cố chấn động: cuộc tấn công vào xã Đồng Tâm của lực lượng vũ trang Hà Nội vào rạng sáng ngày 9 tháng 1. Nó đã giết chết người nông dân/cựu binh Lê Đình Kình, khi cụ đang ở trong nhà mình.

Đất nước Việt Nam, dân tộc Việt Nam sẽ đi về đâu? Đâu là con đường đúng để cả trăm triệu người Việt tự cứu lấy mình?

Văn Việt xin mời các anh chị tham gia cuộc trò chuyện về Người Việt, như cách giúp chúng ta nhìn/hiểu rõ hơn về chính mình, để có được lựa chọn đúng đắn/phù hợp cho đất nước, dân tộc trong tương lai.

Chúng tôi xin lần lượt đăng tải những câu trả lời đã nhận được.

Dưới đây là trả lời của nhà thơ - dịch giả Thiếu Khanh.

Thiếu Khanh

Trong một bài viết, “Cớ sao gọi người Trung Quốc là “Tàu”!” đăng trên website báo Người Lao Động (https://nld.com.vn/tieng-viet-tinh-tuy/co-sao-goi-nguoi-trung-quoc-la-tau-20141122214910842.htm), tác giả, học giả An Chi cho rằng (trích) “Tàu là một yếu tố Hán cổ và trong tiếng Hán cũng như tiếng Việt còn có nghĩa là “xe”. Tàu (trong tàu bè) là một từ Việt gốc Hán bắt nguồn ở một từ ghi bằng chữ 艚 mà âm Hán Việt hiện đại là tào, có nghĩa là “thuyền”. Chữ tào 艚 này cũng thông với chữ tào 漕, mà theo biện luận của Lưu Quân Kiệt trong Đồng nguyên tự điển tái bổ (Ngữ văn xuất bản xã, Bắc Kinh, 1999) thì đều còn có nghĩa là “xe”. Cái nghĩa “xe” của từ tàu vẫn hiện hành trong tiếng Việt. Cứ so sánh tiếng Bắc, tiếng Nam thì thấy ngay. Cái mà trong Nam gọi là tàu thì ngoài Bắc gọi là thuyền. Rồi ngoài Bắc gọi là tàu hỏa thì trong Nam gọi là xe lửa. Thế là cái nghĩa “xe” đã thấp thoáng trong danh ngữ tàu hỏa (nếu không đi sâu vào từ nguyên thì dễ hiểu lầm đây là cách dùng theo ẩn dụ). Rồi ngược lên đầu thế kỷ XX, cả trong Nam ngoài Bắc đều gọi máy bay là tàu bay. Thế là cái nghĩa “xe”, mở rộng là “phương tiện chuyên chở”, đã nằm ngay trong danh ngữ tàu bay. Cho nên, trong thành ngữ tàu bay tàu bò thì cả hai thứ “tàu” này chẳng qua đều cùng là “xe”. Vậy thì có lẽ ta sẽ biện luận rằng vì ngày xưa Tàu sang ta bằng xe nên tổ tiên ta đã gọi họ là “Tàu” chăng? Nên nhớ rằng họ đã sang ta từ xưa và sang thành nhiều đợt, lẻ tẻ có, thành đoàn có và đây là cả một câu chuyện dài. (ngưng trích)

Thiếu Khanh

Mới đây có người đưa lên Facebook bài thơ Xuân Nhật Yết Chiêu Lăng (1) của Vua Trần Nhân Tông và cho rằng nhà vua đạo văn, vì trong bài thơ bốn câu của nhà vua có hai câu cuối giống hai câu thơ trong bài Hành Cung của Nguyên Chẩn, một nhà thơ thời vãn Đường của Trung Quốc.

Thiếu Khanh

Nói đến vị Hùng Vương thứ 19 tức là mặc nhiên chấp nhận có 18 vị Hùng Vương trước đó.

Đây là nói về mặt logic chớ hầu như tất cả sử sách của ta đều dành chỗ trang trọng cho các vị hiền nhân minh triết này trong thời kỳ sơ khai khuyết sử của dân tộc. Trong Việt Nam Sử Lược (VNSL), học giả Trần Trọng Kim tỏ ý nghi ngờ tính xác thực của thời đại Hùng Vương trải dài trong 2622 năm với 18 đời “Vua,” bắt đầu từ năm 2879 trước Công nguyên (CN), tức cách đây (năm 2019) 4898 năm, và kết thúc sau khi Thục Phán đánh chiếm nước Văn Lang của Hùng Vương thứ 18 để sáp nhập với nước Tây Âu hay nước Âu Việt lập ra nước Âu Lạc vào năm 258 trước CN.

Thiếu Khanh

Cừu chỉ hành động theo con đầu đàn. Thấy con đầu đàn nhảy lên ở chỗ nào thì khi đi đến chỗ đó chúng cũng nhảy lên mà không cần biết tại sao. Nhiều người Việt viết sai tiếng Việt với cùng “hội chứng” như thế.

Trừ những người vì hoàn cảnh xã hội nhất định, không được học hành nhiều, ít chữ nghĩa, nên vô tình họ viết sai chính tả tiếng Việt, bài viết này, đề cập thói quen của những người có học hành, thậm chí những trí thức khoa bảng đã hồn nhiên và cố ý viết sai tiếng Việt – như những con cừu nhảy lên ở chỗ con đầu đàn đã nhảy trước đó.

BÊN NGOÀI MÙA XUÂN

Giả dụ có một quê hương

Giả dụ có một thiên đường

Thì trên thiên đường có mặt thượng đế

Và trên quê hương có mặt tình thương.

Giả dụ đời có mùa xuân

Giả dụ mùa xuân chỉ nở một lần

Còn rất mới nguyên lòng chưa trang điểm

Một lần nhìn nhau cũng đủ quen thân.

FB Thiếu Khanh

Dưới đây là phần cuối một bài viết dài của nhà văn Cung Tích Biền : "Ông Dương thôi đã về trời."

*

Anh Mậu, khỏe re rồi. Thanh thản rất mực. Anh có thể ngồi quán Cái Chùa trên thượng giới cùng các tiên ông, Mai Thảo, Quách Thoại, Thanh Tâm Tuyền, Vũ Khắc Khoan, Nguyên Sa, Thanh Nam…

Có điều tôi muốn thầm hỏi anh, tôi rất xin lỗi, vì anh chẳng cần một câu hỏi nào nữa:

“Bốn mươi mốt năm qua, ‘uy vũ bất năng khuất,’ anh có viết gì không? Anh để lại rất nhiều trong ngăn kéo? Con tằm vẫn âm thầm nhả tơ?”