Phạm Chu Sa

Những ngày cuối năm lành lạnh bỗng xót xa tưởng nhớ đến Thi sĩ tài hoa lận đận Nguyễn Bính, nghĩ về cái chết lạnh lẽo và cô đơn của ông trong một chiều ba mươi tết hơn nửa thế kỷ trước. Thế hệ chúng tôi lớn lên ở miền Nam không có cơ hội được gặp thi sĩ Nguyễn Bính. Nhưng tôi có may mắn được gặp những người thân của Nguyễn Bính từ gần ba mươi năm trước: Đó là nữ sĩ Mộng Tuyết - người chị kết nghĩa của thi sĩ. Năm 1945, Nguyễn Bính đã từng xuống Hà Tiên thăm vợ chồng thi nhân Đông Hồ - Mộng Tuyết và ở lại mấy tháng. Đó là bà Hồng Châu - người vợ đầu của Nguyễn Bính, từng sống với ông trong chiến khu thời 9 năm kháng chiến chống Pháp. Đó là chị Nguyễn Bính Hồng Cầu, người con gái đầu của thi sĩ với bà Hồng Châu. Và đặc biệt là nhà thơ Hoài Anh có thời gian làm việc ở Hội Nhà văn Việt Nam tại Hà Nội những năm 1960, khá thân thiết với Nguyễn Bính - kể cả lúc ông bị đày về Ty Văn hóa Nam Hà, sau khi báo Trăm Hoa do ông làm chủ nhiệm kiêm chủ bút bị đóng cửa! Sau 1975, Hoài Anh chuyển công tác vào sống và viết ở Sài Gòn. Thời gian còn làm báo, tôi hay gặp gỡ, lai rai với anh. Hoài Anh cũng đôi lần ghé thăm tôi ở căn phòng tôi thuê trên đường Cao Thắng, gần nơi anh ở. Tính anh xuề xòa, thường lê la ở Hội quán 81, quán Trống Đồng…, trò chuyện vui vẻ hòa đồng với các bạn văn nghệ - bất kể già trẻ, nổi tiếng hay vô danh.

Vài hồi ức về Nguyễn Xuân Hoàng

Phạm Chu Sa

Tuần trước Du Tử Lê điện bảo anh vừa đi đám ma Nguyễn Xuân Hoàng ở San Jose về lại Santa Anna, tôi không bất ngờ vì biết anh Hoàng lâm trọng bệnh đã lâu và bệnh viện đã “chê” và trả về nhà từ vài tháng nay. Tôi chỉ buồn là đã đi “thăm hụt” anh hai lần. Hồi tháng Sáu, qua Mỹ thăm con, được biết anh Hoàng bệnh nặng, tôi cùng con trai đón xe đò Hoàng từ Santa Anna lên San Jose thăm anh. Đến nơi, tôi gọi điện thoại cho Huỳnh Phan Anh, hẹn cà phê và nhờ anh đưa đi thăm anh Nguyễn Xuân Hoàng, bởi họ là bạn cố tri với nhau từ hơn nửa thế kỷ trước, nay đến xứ người lại ở chung một thành phố. Nhưng Huỳnh Phan Anh bảo, Nguyễn Xuân Hoàng mới dọn nhà mà không báo cho bạn bè hay biết. Huỳnh Phan Anh lại không biết lái xe, đi đâu cũng nhờ vợ chở. Huỳnh Phan Anh và tôi thay nhau gọi cho anh Hoàng, điện thoại reo nhưng anh không bắt máy – có lẽ anh mệt. Ăn sáng cà phê xong, chia tay vợ chồng Huỳnh Phan Anh, tôi chợt nhớ một người bạn cũ trước kia cùng làm việc tại báo Thanh Niên ở Việt Nam là Lê Đình Bì, tức Lê Vinh, đang làm tại đài truyền hình Vietoday ở San Jose có quen biết với chị Hoàng. Tôi phone nhờ Bì đưa đi thăm anh Hoàng, nhưng bạn lại đang bận lo tổ chức cuộc họp mặt đồng hương Quảng Trị của anh đúng thời điểm tôi lên đây. Đành quay về lại Santa Anna, hẹn hôm nào sẽ trở lên thăm anh và nhờ người chở đi thăm một bạn cố tri là Hà Thúc Sinh ở Sacramento luôn. Đã hơn 34 năm chưa gặp mặt Hà Thúc Sinh. Hôm vừa qua, gọi điện, nghe tiếng bạn vừa mừng vừa buồn. Sinh bảo sống một mình, phải ngồi xe lăn, chỉ loanh quanh trong nhà, không thể lái xe đón tôi được. Còn tôi mới qua Mỹ, không biết đường sá, không biết lái xe !... Mấy hôm sau, một buổi tối, Phan Nhật Nam điện thoại bảo: Cậu chuẩn bị, sáng mai moa ghé đón đi San Jose thăm Nguyễn Xuân Hoàng, bà xã ổng vừa gọi báo bệnh viện đã “chê”, trả về nhà rồi. Nhưng rồi sáng mai, anh Nam gọi lại báo là huyết áp tăng cao quá do đêm trước thức “cày“ trả nợ bài cho báo và đài truyền hình để rảnh tay đi San Jose. Vậy là lại lỗi hẹn đi thăm Nguyễn Xuân Hoàng, vì vài hôm sau tôi lại phải về Việt Nam. Đành gửi lời thăm anh Hoàng qua Huỳnh Phan Anh vì anh ấy vừa báo tin đã tìm được nhà Nguyễn Xuân Hoàng…