LKH sưu tầm và dịch từ tiếng Nga; nhan đề truyện do người dịch đặt.

 

1. BẤT TƯƠNG DUNG

Giáo sư:

- Nêu thí dụ về hai hệ thống bất tương dung?

Sinh viên:

- Chủ nghĩa xã hội và hệ thần kinh ạ!

LKH sưu tầm và dịch

 

1. GIỜ MÌNH NGỦ THÔI!

Đêm đã khuya lắm, Stalin không sao ngủ được. Ông nhấc điện thoại gọi.

Nghe này, đồng chí Molotov, ông còn nói lắp không đây?

- Vâng, vẫn còn, đồng chí Stalin, nhưng nếu cần thiết, vì đảng, tôi sẽ cố gắng...

LKH sưu tầm và dịch

1. TẤM ẢNH CHỤP CHUNG MỘT THỜI

G. Ryklin, cây bút chuyên viết tạp đàm trên tờ “Sự thật”, kể lại chuyện này. Hồi đầu những năm 30 đã có một cuộc gặp mặt giữa các nhà báo Liên Xô với Stalin và nhiều vị lãnh đạo khác của Đảng và Nhà nước. Tôi cũng có ở đó. Cuối buổi gặp mặt, tất cả chụp ảnh chung, tôi đứng ngay cạnh lãnh tụ.

Rồi nhiều năm trôi qua, bắt bớ diễn ra liên miên, hết vụ này đến vụ khác. Thời ấy, lưu giữ một tấm ảnh chụp chung với những tên kẻ thù của nhân sẽ là chuyện cực kì nguy hiểm. Cho nên, tôi phải cắt ảnh: lần đầu tôi dùng kéo cắt bỏ một Ủy viện Bộ chính trị vừa bị thất sủng và Tổng biên tập của vài ba tạp chí. Về sau việc bắt bớ ngày càng mở rộng, hình người trong ảnh bị tôi cắt bỏ ngày một nhiều hơn. Nhiều lãnh tụ và nhiều nhà báo dần dần thay nhau biến khỏi tấm ảnh của tôi. Cuối cùng, chỉ còn lại tôi và Stalin. Sau Đại hội XX, tôi cắt luôn Stalin, và chỉ còn lại mỗi tôi trên bức ảnh.

LKH sưu tầm và dịch

 

1. STALIN LÀ NGƯỜI THẾ NÀO?

M.A. Sholokhov: - Ông ấy đi lại, mỉm cười và mắt như mắt cọp.

L. Trotski: - Stalin là tay tầm thường lỗi lạc nhất.

N.I. Bukharin: - Stalin là Thành Cát Tư Hãn có đọc Marx.

N.N. Krestinski: - Stalin là người có đôi mắt hổ, gieo rắc nhiều đau buồn.

 

2. CÓ NGAY ĐÂY Ạ!
Stalin hỏi Radek:
- Cậu sáng tác tiếu lâm đấy à?
- Vâng, tôi sáng tác đấy.
- Kể tôi nghe một tiếu lâm thật ngắn xem nào.
- Có ngay đây ạ: Stalin làm Tổng bí thư.

3. SAO VỘI THẾ?
Stalin gọi phôn cho Beria: 
- Này, Lavrenti, cái tẩu thuốc bị mất rồi. Một vụ phá hoại đấy. Cho điều tra ngay đi nhé. 
- Tuân lệnh, sẽ lập tức điều tra, thưa đồng chí Stalin. 
Một tuần sau. 
- Thưa đồng chí Stalin, xin phép được báo cáo, đã tiến hành điều tra vụ mất tẩu thuốc của đồng chí. Đã phát hiện một vụ âm mưu lật đổ. Bắt 400 người. 389 người khai nhận tham gia hoạt động phá hoại, đã kết án và xử bắn hết rồi ạ. 
- Lavrenti, sao vội thế. Tôi tìm thấy tẩu hút thuốc rồi.

4. STALIN – BẠN CỦA TRẺ NHỎ

Từ bé, thế hệ tôi [tức Iu. Borev, tác giả sách này, ông sinh năm 1925.- ND] đều biết và rất thích tấm ảnh lãnh tụ bế trên tay một cô bé tóc đen. Lãnh tụ mỉm cười dịu dàng. Mặt cô bé ánh lên niềm vui hân hoan. Đó là cô bé Gelia Markirova, tộc người Mongo. Được mời tới gặp Stalin, cha mẹ bé không biết gửi bé cho ai, nên đành mang nó đi theo. Cô bé tặng lãnh tụ bó hoa mà nó có sẵn trong tay. Về sau, tất cả cơ quan nhà trẻ trên toàn quốc đều treo trang trọng tấm ảnh lãnh tụ bế bé Galia cùng với khẩu hiệu: “Đời đời nhớ ơn đồng chí Stalin vì sự quan tâm tới hạnh phúc của trẻ thơ”. Vô cùng cám ơn! Nhất là Galia cần phải ghi nhớ công ơn trời biển của lãnh tụ, vì ngay sau đó, bé thành trẻ mồ côi, cha nó bị đội cải cách ruộng đất Buriat nước cộng hoà tự trị xã hội chủ nghĩa Mongo (Daghestan) bắt giam và mẹ nó phải vào trại tập trung.

5. HOMERE CA TỤNG STALIN

Vào năm 1936, một đoàn nhà thơ (trong đó có Petrovski) đến Makhatchkala để dịch các bài thơ từ tiếng Lezgin (Daghestan) của Suleiman Stanski, một thi sĩ được Gori gọi đầy khoái chí và hào hứng là Homere của thế kỉ XX. Một ông già mù chữ được gọi đến gẩy đàn và hát bài hát về Stalin. Đám dịch giả hỏi dân sở tại xem lời bài hát nói gì. Người ta dịch lại nội dung văn bản bài thơ cho họ nghe:

Ôi, Stalin, người là đấng vương giả của vương giả

Người là vua của các vị vua

Người là hoàng đế của mọi hoàng đế

Người vĩ đại hơn những quân vương đội vương miện

Thoạt đầu, đám dịch giả chết lặng người. Sau đó, họ dịch lại thế này:

Ôi, Stalin, Người là mặt trời của nhân dân

Người là đỉnh cao của muôn ngọn núi ….

6. GỌI ĐIỆN THOẠI

Chuông điện thoại vang lên trong văn phòng.

- A lô.

- Cho tôi gặp giám đốc nhà hát.

- Vâng, tôi xin nghe đây. Ai gọi đấy ạ?

- Stalin đây.

Máy điện thoại vang lên tiếng “bíp, bíp” báo “bận”. Stalin lại quay số gọi đến nhà hát. Thư kí của Giám đốc trả lời:

- A lô.

- Cho tôi gặp Giám đốc nhà hát. Vì sao ông ấy lại gác máy thế?

- Thưa, Giám đốc vừa đột tử đúng một phút trước vì vỡ tim ạ.

 

Nguồn: Борев, Ю.Б. Сталиниада. Москва: Советский писатель, 1990

Yuri Borisovich Borev (28/5/1925 – 30/7/2019), tác giả chuyên khảo Mỹ học, xuất bản 23 lần, được dịch ra nhiều thứ tiếng, tổng cộng hơn một triệu bản. Cuốn Những phạm trù mỹ học cơ bản,  do Hoàng Xuân Nhị dịch (Trường Đại học Tổng hợp xuất bản, 1974) là từ chuyên khảo này. Ông là tác giả của hơn 550 bài báo khoa học, chừng 50 chuyên khảo về mỹ học, văn hóa, lý thuyết và lịch sử văn nghệ, phương pháp luận phê bình, ký hiệu học và thông diễn học nghệ thuật, mỹ học tiếp nhận, thi pháp học, … được dịch ra hơn 40 thứ tiếng.

Cuốn Сталиниада (Staliniada) tập hợp những giai thoại, truyện cười được thu thập từ thời Stalin, bất chấp những nguy hiểm có thể có. Đến thời perestroika, một số mẩu được công bố trên báo nhưng cuốn sách vẫn bị cấm. Cuốn sách ra mắt bạn đọc lần đầu tiên ở Ba Lan; còn ở Nga, năm 1990 Hội Nhà văn mới cho xuất bản. Ngay lập tức sách được dịch ra nhều thứ tiếng, với tổng cộng hơn hai triệu bản.

LKH sưu tầm và dịch

1. LÚC VỀ LẤY GÌ MÀ TIÊU?

- Izzy, anh trữ nhiều tiền thế để làm gì? Chẳng phải chúng ta đang đi lên chủ nghĩa cộng sản sao?

- Ngu như lợn! Thế mà cũng hỏi! Không trữ, lúc quay về, lấy gì mà tiêu? Mày không sợ đói rã họng ra à?

LKH sưu tầm và dịch

1. TÔI CHẲNG NGHĨ GÌ CẢ

Phóng viên phỏng vấn Lênin:

- Thưa Vladimir Ilich, đồng chí nghĩ gì khi nêu khẩu hiệu: “Học! Học nữa! Học mãi!”

- Chẳng nghĩ gì cả! Tôi chỉ thử bút xem mực chảy thế nào thôi, chứ có nghĩa gì đâu!

LKH sưu tầm và dịch

1. CHẠY QUA NƯỚC KHÁC, SỐNG TỐT HƠN

- Có thể tách nước mình riêng ra để xây dựng chủ nghĩa xã hội phát triển được không?

- Cố nhiên là được, nhưng chạy qua nước khác, sống tốt hơn!

LKH sưu tầm và dịch

1. PHÍ QUÁ! THƯƠNG LẮM

- Vôva, cậu nói xem, liệu có xây dựng chủ nghĩa cộng sản ở Kuwait  được không?

- Được quá đi chứ! Nhưng hạnh phúc lớn thế, mà Kuwait bé thế, phí quá!

- Thế Paris thì sao, xây dựng chủ nghĩa cộng sản ở đó được không?

- Cũng được, nhưng thương lắm!

LKH sưu tầm và dịch

1. MAY QUÁ!

Một lần đang cùng Lênin dạo chơi quanh Kremli, Gorki thấy chú chim bay trên trời “bậy” ngay lên mũ lãnh tụ. “Hú vía!”, ông nghĩ thầm và thốt lên thành lời:

- May quá!

- May gì thế ông bạn?,- Lênin hỏi

- May mà lũ bò cái không biết bay!

LKH sưu tầm và dịch

1. THƯA CÔ, CHÚNG NÓ MỞ MẮT HẾT RỒI Ạ!

Kolia đến trường khoe với cô giáo:

- Cô ơi, tối qua mèo nhà em đẻ một bầy 7 con, con nào cũng là đảng viên cộng sản!

Bẵng đi mấy tuần, một hôm sực nhớ, cô giáo hỏi cậu bé:

- Này, Kolia, đàn mèo cộng sản nhà em thế nào rồi?

- Thưa cô, giờ chúng không còn là cộng sản nữa ạ, - Cậu bé trả lời.

- Sao?

- Vâng, thật mà, chúng mở mắt hết rồi!

LKH sưu tầm và dịch

1. TRÔNG MÀY GIỐNG HỆT PUTIN

Một bà cụ lên xe buýt, thấy cậu thanh niên ngồi trên ghế mắt nhắm tít tảng lờ không biết trước mặt là người đàn bà có thai đang đứng. Bà bảo:

- Con ơi, trông mày giống hệt Putin

- Giống chỗ nào? Chàng trai mừng quá, choàng mắt hỏi bà cụ.

- Trông mày như thằng đực rựa, ngồi hệt đống củi, chẳng chịu nhường chỗ cho ai.

LKH sưu tầm và dịch

“So với những công trình nghiên cứu của các lịch sử gia tận tâm nhất, bia miệng dành cho các nhân vật lịch sử bao giờ cũng nói về thời đại chính xác hơn” (“Устные свидетельства об исторических личностях точнее говорят о времени, нежели труды самых добросовестных историков”) – A. Pushkin