Lời kết

Chủ nhân mới của thế giới

"Trung Quốc không phải là một siêu cường, cũng không bao giờ tìm cách trở thành siêu cường. Nếu ngày nào đó Trung Quốc đổi màu và trở thành một siêu cường, cũng đóng vai bạo chúa trên thế giới, và buộc khắp nơi chịu đựng sự bắt nạt, hung hăng và bóc lột của nó, thì mọi người trên thế giới cần điểm mặt chủ nghĩa đế quốc - xã hội của nó, vạch trần nó, chống lại nó và hợp tác với nhân dân Trung Quốc để lật đổ nó."

8

Hòa bình kiểu Tàu

"Một núi chỉ đủ chỗ cho một cọp.”

Juan Pablo Cardenal

Heriberto Araújo

Bản Việt ngữ Nguyễn Đình Huỳnh

Nhà xuất bản Hội Nhà Văn, 2015, 2917

7

Phép lạ Trung Quốc chống lại Hành tinh

"Đấu với Trời là niềm vui vô hạn."

Mao Trạch Đông, 1917

Từ con đường đất dẫn vào rừng, chúng tôi ngắm cánh rừng đang phơi bày vẻ đẹp tự nhiên bừng nở trong vẻ hoang dã vô tận. Đây là vùng đất thù địch, bất khả xâm phạm đối với dân thành thị đặc sệt như chúng tôi và, nói chung, đối với bất kỳ người lạ nào đến huyện Krasnoarmeysky xa xôi ở trung tâm lâm nghiệp của miền Viễn Đông nước Nga. Một cuộc đột nhập ngắn ngủi vào chốn hỗn độn hoang sơ cùng với Anatoly Lebedev, chuyên gia môi trường hàng đầu trong khu vực, cũng đủ mang lại cho chúng tôi cảm nhận sức sống mãnh liệt của không gian độc đáo nằm khuất giữa Thái Bình Dương và vùng Siberia khắc nghiệt. Chỉ đi vào rừng chừng 100 mét dưới những lùm cây rậm rạp, tiếng chim hót và tiếng kêu của các loài dã thú vang lên điếc tai. Độ ẩm cao đến nỗi chúng tôi gần như chạm vào không khí, mặc cho các loài đặc hữu của rừng và các vị khách lạ hiếm hoi tranh nhau chút oxy.

Juan Pablo Cardenal

Heriberto Araújo

Bản Việt ngữ Nguyễn Đình Huỳnh

Nhà xuất bản Hội Nhà Văn, 2015, 2917

6

Những nạn nhân mới của "công xưởng thế giới"

"Tình hữu nghị giữa Trung Quốc và Mozambique sống mãi như Trời Đất.”

Khẩu hiệu của Trung Quốc ở lối vào Sân vận động Quốc gia Maputo.

Ở ngoại ô Maputo, Sân vận động Quốc gia nguy nga sáng rực ánh đèn giữa cảnh nhớp nháp u ám của một trong những nước nghèo nhất châu Phi. Để đến sân vận động, chúng tôi phải luồn lách qua luồng xe cộ dày đặc những chiếc xe buýt nhỏ đầy người và xe tải nhẹ làm tắc nghẽn vùng ngoại thành thủ đô Mozambique. Tình trạng ngưng trệ kéo ra tận rãnh nước bẩn thỉu bên lề đường. San sát nhà hai bên, đường cao tốc N1 phơi bày thực trạng cố hữu của châu Phi: đoàn phụ nữ địu con trên lưng và đội những bao gạo hoặc ngô trên đầu, trẻ em mặc đồng phục đi học hay từ trường về, đám hàng rong bán đủ thứ, từ than đá, lốp xe, củi đến thẻ điện thoại di động, trái cây và xăng. Không khí nồng nặc mùi hôi thối của rác và nhựa cháy đâu đó không xa.

Juan Pablo Cardenal

Heriberto Araújo

Bản Việt ngữ Nguyễn Đình Huỳnh

Nhà xuất bản Hội Nhà Văn, 2015, 2917

5

Nền tảng của thế giới Trung Quốc

"Người Mỹ đến đây để thả bom. Chúng tôi đến Sudan để xây dựng đường sá, văn phòng và bệnh viện. Chúng tôi có mặt ở đây để mang lại hạnh phúc cho người dân Sudan."

Fan Hui Fang, doanh nhân Trung Quốc và chủ sở hữu trang trại trồng trọt ở ngoại ô Khartoum.

Bình minh ló rạng khi chúng tôi dừng lại ăn sáng gồm trà và bánh ngọt bên dãy nhà gạch cạnh lề đường ở ngoại ô Omdurman, một trung tâm thương mại sôi động ở phía bắc Khartoum. 6 giờ sáng và nhiều người dân địa phương vẫn đang kéo dài giấc ngủ. Ánh sáng ngày mới làm hiện ra một khung cảnh hoang dã, hiu quạnh, rách nát bởi đói nghèo và thời tiết khắc nghiệt - nhưng, đồng thời, cũng vô cùng đẹp đẽ. Con đường nhựa đen bóng chạy ngang chân trời bằng cát vàng điểm rải rác lạc đà, gia súc và những con lừa kỳ lạ bị buộc vào bụi cây.

Juan Pablo Cardenal

Heriberto Araújo

Bản Việt ngữ Nguyễn Đình Huỳnh

Nhà xuất bản Hội Nhà Văn, 2015, 2917

4

Cuộc tấn công “vàng đen” của Trung Quốc

"Nếu nước quá trong, anh sẽ không bao giờ bắt được cá."

Li Ruogu, chủ tịch ngân hàng Exim Bank Trung Quốc trả lời câu hỏi liên quan cáo buộc về tình trạng tham nhũng của các doanh nghiệp Trung Quốc ¹

Mehri âm thầm thúc nhẹ đầu gối vào chồng cô. Cô cố làm điều đó một cách thật kín đáo, tuy vậy tấm khăn trải bàn vẫn rung nhẹ sau mỗi cú thúc. Chồng cô, Artem, cố hết sức lờ đi và tiếp tục câu chuyện như không có gì xảy ra, mặc dù anh ta bắt đầu có vẻ bối rối. Sau một lúc cô thúc anh ta mạnh hơn. Khi đó, anh ngưng giữa chừng câu nói và trong một lúc mọi thứ lặng đi. Rồi tất cả chúng tôi trao nhau những cái liếc mắt và những nụ cười bí ẩn: giữa họ và giữa chúng tôi. Mehri, rõ ràng căng thẳng và bất an, rót thêm nước mời chúng tôi. Trên đường xuống bếp, cô bất giác nhìn ra ngoài cửa lần thứ không biết bao nhiêu để chắc chắn rằng không có ai đang nghe. Artem, cường tráng và đôn hậu, quay lại dè chừng cô ta. "Tôi xin lỗi," anh giải thích. "Vợ tôi không thích tôi nói về chính trị."

Juan Pablo Cardenal

Heriberto Araújo

Bản Việt ngữ Nguyễn Đình Huỳnh

Nhà xuất bản Hội Nhà Văn, 2015, 2917

3

Mỏ của Trung Quốc ở miền Tây hoang dã

"Mọi thứ dưới Trời thuộc về Hoàng đế: mọi người sống trong lãnh thổ này là thần dân của Hoàng đế."

Kinh Thi, nhà Tây Chu (1046-771 TCN)

Với số hành khách gấp đôi trọng tải, chiếc xe buýt nhỏ ì ạch trên con đường sỏi hẹp uốn lượn qua dãy núi Hoành Đoạn hướng về thị trấn Zhangfeng tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Tiếng gầm rú của động cơ vang qua thân xe, đua tranh với tiếng nhạc "turbo-pop" đang oang oang từ một đài phát thanh Trung Quốc và cộng thêm yếu tố siêu thực với khói thuốc lá mù mịt trong xe. Chiếc buýt nhồi nhét một khối bát nháo công nhân, phụ nữ, trẻ em và đủ thứ thượng vàng hạ cám, lưu đày du khách vào chuyến hành trình địa ngục dọc theo biên giới Trung Quốc - Myanmar. Sự tởm lợm nhanh chóng nhường chỗ cho nôn mửa thực sự của những hành khách kém chịu đựng, đỉnh điểm là các bãi nôn tung tóe trong xe. Bất chấp cảnh tượng kinh hoàng diễn ra chung quanh, người lái xe thản nhiên chạy theo lộ trình của mình cho đến khi tới đích cuối cùng.

Juan Pablo Cardenal

Heriberto Araújo

Bản Việt ngữ Nguyễn Đình Huỳnh

Nhà xuất bản Hội Nhà Văn, 2015, 2917

2

Con đường tơ lụa mới

"An Nam tiếp giáp Chiêm Thành và trăm giống man di, biên giới với những nước này cần được giữ vững, không để bị lấn chiếm hoặc xâm phạm. Ngoài ra, dân thường cũng như binh lính không được phép qua biên giới, hoặc tự ý đi biển và buôn bán với các nước man di."

Hoàng đế Chu Lệ (1403-1424), chỉ dụ năm 1407 nhằm hạn chế Trung Quốc tiếp xúc với các nước khác¹

Sau mười bốn giờ cực hình nằm trên chiếc giường bẩn thỉu, cuối cùng chiếc xe buýt đường dài từ Urumqi cũng đã đưa chúng tôi đi hết con đường chính qua vùng bán hoang mạc đến Horgos. Khi chúng tôi bước ra khỏi xe, không khí ngập tràn mùi não cừu đang luộc trong chiếc nồi gần đấy - chẳng ai biết được nó đã ở đó bao lâu rồi. Phụ nữ và trẻ em bu quanh du khách với các rổ trái cây, bánh kẹo, chân gà dầm và các đặc sản địa phương khác chỉ thích hợp cho người tạp ăn. Giữa những khuôn mặt rậm râu đội mũ doppa truyền thống, những chiếc mũ sặc sỡ của người thiểu số Duy Ngô Nhĩ, dễ dàng nhận ra chúng tôi trong tỉnh Tân Cương xa xôi và bất ổn này. Tân Cương có nghĩa là "biên giới mới" trong tiếng quan thoại. Có nguồn gốc Hồi giáo lâu đời, khu vực rộng lớn này được bao quanh bởi những dãy núi hùng vĩ và sa mạc, trải dài trên một phần sáu lãnh thổ Trung Quốc. Tỉnh này chiếm 25 phần trăm trữ lượng dầu khí, 40 phần trăm trữ lượng than và khoáng sản của Trung Quốc. Tân Cương chào đón chúng tôi với bầu trời xanh ngắt điển hình của vùng Trung Á và ngập tràn ánh sáng lộng lẫy, những thứ bây giờ hiếm được nhìn thấy ở một nước Trung Quốc công nghiệp hóa với bầu trời ảm đạm và những đám mây xám xịt.

1

Người Trung Quốc nhập cư thách thức thế giới

"Nếu một người Trung Quốc tham gia một cuộc đua xe đạp như Tour de France, anh ta sẽ về đích sau chót. Bạn biết vì sao không? Vì suốt cả đường đua anh ta chỉ nhìn vào làng mạc và thị trấn chung quanh, tự nghĩ: đâu là đất lành để cắm mốc lập nghiệp?"