Nguyễn Hiến Lê và không khí của văn hóa VNCH

Hoàng Anh Tuấn

Ngày 8 tháng Giêng năm nay đánh dấu ngày sinh nhật 100 năm của Nguyễn Hiến Lê (1912-1984), học giả nổi tiếng của thế kỷ 20.

Với khoảng 100 tác phẩm phát hành trong thời chiến, cụ Nguyễn Hiến Lê có thể là tác giả viết nhiều, in nhiều, và được đọc nhiều nhất trong thời kỳ 1950-1975 ở miền Nam. Lại có khoảng 20 bản thảo của cụ được in sau ngày thống nhất quốc gia, phần lớn là sau khi cụ qua đời. Nhiều tác phẩm cũ của cụ cũng được phát hành lại từ cuối thập niên 1980 tới nay. Mặc dù đã quá cố gần 30 năm, ảnh hưởng của cụ còn khá lớn lao.

Nguyễn Hiến Lê trong đời tôi

Nguyễn Mộng Giác

Văn Học Nghệ Thuật, số 8 & 9, tháng 12/85 & 1/86

Một sáng chủ nhật cuối năm 1984, có dịp ghé lại một hiệu sách ở quận Cam, giở tờ báo Đời số Xuân Ất Sửu tôi mới biết tin nhà văn Nguyễn Hiến Lê vừa qua đời tại Việt Nam hôm 22 tháng 12 năm 1984.

Tin đó khiến tôi lặng người bàng hoàng!

Nguyễn Hiến Lê – hai mươi năm, một trăm cuốn sách

Phan Quang

Từ miền Trung đi thẳng vào Sài Gòn, ngay sau khi thành phố vừa giải phóng, một trong những mong ước đầu tiên của tôi là gặp gỡ một số trí thức và văn nghệ sĩ từng nghe tiếng.

Hầu hết, những vị tôi muốn gặp đều tiếp người ngoài Bắc vào với thái độ nhiệt tình, ít nhất cũng lịch sự dù không giấu vẻ lạnh lùng. Duy có hai người khước từ: Thượng toạ Thích Trí Quang và học giả Nguyễn Hiến Lê.

NHỮNG CHƯƠNG BỊ KIỂM DUYỆT CỦA HỒI KÝ NGUYỄN HIẾN LÊ

Chương XXII - Chiến tranh Việt Mỹ (1965-1975)       

Các chính phủ quân nhân      

Mĩ đưa quân sang        

Vụ Mậu Thân 

Vừa đánh vừa đàm - Hiệp định Paris   

Những bí mật trong chiến tranh Việt Mỹ         

Mĩ rút về, quân Nam tan rã, chiến tranh chấm dứt

NHỮNG CHƯƠNG BỊ KIỂM DUYỆT BỎ CỦA HỒI KÝ NGUYỄN HIẾN LÊ

Chương XXI - Việt Nam chia hai (1954-1965)

(tiếp theo)

B- Miền Bắc

Pháp mất hết quyền lợi

Chiều ngày 10-10-54 ở Hà nội không còn một lính Pháp, một ngọn cờ Pháp. Đạo quân viễn chinh của họ đã rút hết qua cầu Long biên để xuống Hải phòng.

Những chương bị kiểm duyệt bỏ của Hồi ký Nguyễn Hiến Lê (Chương XXI và Chương XXII)

Hồi ký Nguyễn Hiến Lê

(Giới thiệu những chương bị cắt bỏ khi in tại Việt Nam)

Nguyễn Hiến Lê (1912–1984) quê ở Sơn Tây, Xứ Đoài, là một nhà văn, dịch giả, nhà ngôn ngữ học, nhà giáo dục và hoạt động văn hóa độc lập, với 120 tác phẩm sáng tác, biên soạn và dịch thuật thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau như giáo dục, văn học, ngữ học, triết học, lịch sử, du ký, gương danh nhân, chính trị, kinh tế,...

Những chương bị kiểm duyệt bỏ của Hồi ký Nguyễn Hiến Lê (Chương XXI và Chương XXII)

Hồi ký Nguyễn Hiến Lê

(Giới thiệu những chương bị cắt bỏ khi in tại Việt Nam)

Nguyễn Hiến Lê (1912–1984) quê ở Sơn Tây, Xứ Đoài, là một nhà văn, dịch giả, nhà ngôn ngữ học, nhà giáo dục và hoạt động văn hóa độc lập, với 120 tác phẩm sáng tác, biên soạn và dịch thuật thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau như giáo dục, văn học, ngữ học, triết học, lịch sử, du ký, gương danh nhân, chính trị, kinh tế,...

Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười

Chương 11
TƯƠNG LAI CÁNH ĐỒNG THÁP MƯỜI

Sự khai phá cánh Đồng Tháp.

Tương lai cánh Đồng Tháp.

Hẹn lần sau.

Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười

Chương X
CAO LÃNH – KINH THÁP MƯỜI – KINH TỔNG ĐỐC LỘC

Cảnh Hàng Châu ở Việt Nam.

Cao Lãnh.

Trăng và nước.

Kinh Tháp Mười và kinh Tổng đốc Lộc.

Nạn lục bình.

Kinh Chợ Gạo.

Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười

Chương IX
MỘT MIỀN PHONG PHÚ

Miền Đốc Vàng.

Hai thời đại.

Rất mới mà rất cổ.

Những vụ cướp trâu ở một nơi biên cương.

Tinh thần ái quốc.

Các "ông đạo".

Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười

Chương VIII
SÔNG CỬU LONG

Một dãy giồng.

Một điền lớn. – Gò Đa.

Hồng Ngự và Tân Châu.

Trên sông Cửu Long – Cảnh lụt.

Doi lửa. – Chợ Mới – Vàm Nao.

Đốc Binh Vàng. – Chưởng binh Lễ.

Chợ Thủ. – Tản Đà và mắm Long Xuyên.

Thoại Ngọc Gầu. – Cù lao Giêng.

Tiếng nói sông Cửu Long

Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười

Chương VII
ĐƯỜNG LÊN GIỒNG

Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười

Chương V
VÀNG VÀ MÁU

Kinh Cát Bích và kinh 28.

Tìm vàng.

Đổ máu.

Hai giai cấp.

Một cảnh thương tâm.

Tài nữ công của thiếu nữ Nam Việt.

Sáng hôm sau, chúng tôi dậy sớm, cho tàu xuôi kinh Cát Bích và kinh 28.

Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười

Chương V
VÀNG VÀ MÁU

Kinh Cát Bích và kinh 28.

Tìm vàng.

Đổ máu.

Hai giai cấp.

Một cảnh thương tâm.

Tài nữ công của thiếu nữ Nam Việt.

Sáng hôm sau, chúng tôi dậy sớm, cho tàu xuôi kinh Cát Bích và kinh 28.

Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười

Chương IV

THIÊN HỘ DƯƠNG

Bảy mươi năm trước, ở miền này…

Con đường lên Tháp.

Thế lực Huê kiều ở Nam Việt.

Tình hình Nam Việt sau hiệp ước 5-6-1862

Thiên hộ Võ Duy Dương.

Các con đường vào Tháp.

Thế lực của Thiên hộ.

Trận Mỹ Trà.

Tấn công Đồng Tháp.

Sau trận Tháp Mười.

Nguyên nhân sự thất bại của Thiên Hộ.

Di tích xưa.

Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười

Chương II
TRÊN SÔNG VÀM CỎ

Từ Sài Gòn đến Tân An

Tân An

Một câu chuyện phiếm

Đồng Tháp Mười trên bản đồ

Thủ Thừa – Thủy triều ở Nam Việt

Giáp nước

Trên sông Vàm Cỏ Tây – Quận Mộc Hóa

Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười

TỰA

Tháng 7 năm 1934, tôi ở Trường Công chánh ra. Hai tháng sau, có người giới thiệu cho tôi một chỗ làm ở Lào tại Savanakhét, nơi hiện nay có cuộc xung đột. Tôi lúc ấy thích xứ Lào lắm vì đã được đọc một ít sách tả đời sống an nhàn giữa cảnh thiên nhiên của các cô “phù sao” [1] ngây thơ và tình tứ; nhưng mẹ tôi không muốn cho đi Lào, bảo:

- Mày qua bên đó, mỗi lần tao đi thăm mày sao được? Rồi mày cưới một con vợ Lào, nó nói tiếng nó, tao nói tiếng tao, làm sao hiểu nhau?

Thế là tôi đành chờ một cơ hội khác.

Nguyễn Hiến Lê (1912–1984) là một nhà văn, dịch giả, nhà ngôn ngữ học, nhà giáo dục và hoạt động văn hóa độc lập, với 120 tác phẩm sáng tác, biên soạn và dịch thuật thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau như giáo dục, văn học, ngữ học, triết học, lịch sử, du ký, gương danh nhân, chính trị, kinh tế,...