Nhà văn Tiểu Tử, 95 tuổi, vừa từ trần tại Noisy le Grand, ngoại ô Paris, ngày 18/9/2025, sau nhiều năm chống chọi với bệnh tật.

Với lối hành văn “miệt vườn’’, đặc biệt miền Nam, ông ghi lại một cách sống động những màn kịch vừa bi thảm vừa khôi hài ở miền Nam sau 1975. Ông nói thay hàng triệu người cái u uất, cái đau buồn một buổi sáng thấy mình mất quê hương, mất dĩ vãng.

Đọc Tiểu Tử, người ta có cảm tưởng như tác giả là người thân, bởi vì những chuyện ông kể là chuyện của chính mình. Nghe tin Tiểu Tử qua đời, người ta buồn như một người trong gia đình vừa ra đi.

Tang lễ tiễn biệt sẽ được tổ chức lúc 12g, ngày Thứ Năm 25/09/25 tại nhà hoả táng Père Lachaise, salle BIGOT, 55 rue des Rondeaux, 75020 Paris.

Để tưởng niệm tác giả, xin gởi lại dưới đây bản ghi lại bài nói chuyện nhân dịp ra mắt sách Tiểu Tử trước đây tại Paris, Pháp. [Đã đăng trên Văn Việt: https://vanviet.info/tu-lieu/van-hai-ngoai-sau-1975-ky-24-tieu-tu/ – chú thích của Văn Việt]

Từ Thức

Từ Thức

 

Một người bạn gởi cho coi một bài viết về nhà văn Tiểu Tử của Giáo sư Nguyễn Văn Lục, và thêm: “Có nhiều câu giống y như những câu trong bài viết của Từ Thức mấy năm trước”.

Bài viết của giáo sư Nguyễn Văn Lục, tựa “Tiểu Tử: người tiếp lửa, giữ hồn của miền Nam” vừa đăng trên dcvonline.net (2023), được nhiều website đăng lại. Bài của tôi, tựa là “Tiểu Tử, những giọt nước mắt, những tiếng thở dài”, ghi lại bài nói chuyện trong buổi ra mắt sách Tiểu Tử ở Paris tám năm trước, đăng trên rất nhiều báo online thời đó, còn lưu lại trên blog cá nhân, tuthuc-paris-blog.com.

Từ Thức

Hoa mỹ nhân

Mỹ nhân ở đây là hoa mỹ nhân, đỏ rực trên những cánh đồng Âu châu, đặc biệt là vùng Provence, Pháp, mỗi năm vào tháng 6, tháng 7.

Giữa những tin tức, bình luận về chiến tranh Ukraine, về bạo loạn ở Pháp, về hạn hán, cháy rừng, bão lụt khắp nơi, François Morel vinh danh cho hoa mỹ nhân (Gloire au coquelicot!) trên đài phát thanh quốc gia Pháp (France Inter), vào giờ đông người nghe nhất.

Từ Thức

Đọc báo, không ngày nào không có những buổi hội họp của các hội ái hữu cựu học sinh, sinh viên trường này, trường kia, những buổi hội ngộ của những người đồng hương tỉnh này, tỉnh nọ.

Có người cho đó là chuyện tào lao, vô bổ, của những người vô công rồi nghề. Người Việt ta như vậy: những gì mình không làm đều là tào lao, vô bổ.

Tôi nghĩ ngược lại.

Không những chuyện gặp gỡ, trao đổi là một nhu cầu của con người, còn rất ích lợi cho chính người tham dự, trước khi hữu ích cho một cộng đồng.

Không có những sinh hoạt “vô bổ”, con người trở thành người máy, cộng đồng trở thành một cộng đồng chết.

Bài này ghi lại nội dung những buổi nói chuyện, thảo luận thân mật với anh chị em hội Cựu học sinh Petrus Ký ở Ronneburg, với nhóm Anh Em Tôi, đa số rất trẻ, ở Frankfurt, Đức Quốc, từ 14 đến 18 tháng 7 vừa qua.

Từ Thức

Chuyện chỉ có ở nước Pháp: trên 5000 người, từ 10 tuổi tới gần 100 tuổi đã dự một cuộc thi viết chính tả (dictée) ngoài trời, trên đại lộ chính của thành phố Paris, Champs-Elysées.

Thi viết chính tả là một trò chơi văn hoá khởi đầu cho những hội hè ngoài trời hàng năm, khi nắng ấm trở lại, đếm không xuể, trên khắp nước Pháp; nổi tiếng nhất là ngày âm nhạc (Fêtes de la musique, 21/6, ngày nay lan khắp Âu Châu), đại hội kịch nghệ (Festival d’Avignon), với hàng ngàn ban kịch lớn nhỏ trên khắp thế giới đổ về Avignon, trong suốt tháng 7, thi thố tài nghệ trên những rạp hát lộ thiên, chợ trời Lille (Foire de Lille), cuối tháng 8, khi thành phố Lille biến thành một chợ trời khổng lồ, đón tiếp hàng triệu du khách tới mua bán, trao đổi những vật dụng đủ loại, từ những dĩa hát, cuốn sách cũ, tới những bàn ghế cổ hiếm quý, những tác phẩm điêu khắc, hội hoạ đắt tiền.

Từ Thức

Tô Thuỳ Yên ra đi ngày 21/5/2019.

Những lúc lạc lõng, không biết mình đang ở đâu, đi đâu, nhiều người quay về với thơ phú, với thi sĩ. Nhất là một thi sĩ, ngoài cái ngổn ngang tâm sự riệng, còn chia cái đau chung của đồng bào. Một thi sĩ chứng nhân của một cơn ác mộng, một thời đại khủng khiếp, một thi sĩ mang cái đau của mình để nói lên cái đau chung của cả một dân tộc. Dùng ngôn ngữ rất riêng tư, cái nhìn rất riêng tư, để nói thay những người đau, nhưng không biết diễn tả cái đau của mình.

Truyện Từ Thức

VVH là V-Văn-hoá. V là cái tên tắt, vì đưa tên cúng cơm của thiên hạ “đi nhựt trình” là điều nên tránh. Văn hoá là chuyện sẽ giải thích sau

Tôi gặp lại V trên phi trường trong khi chờ đổi máy bay. Tôi chờ đi Gibralta cho sở làm. V đi Rio de Janeiro, dự một cái hội nghị gì đó.

Tùy bút Từ Thức

Đài truyền hình Pháp-Đức ARTE gần đây đặt câu hỏi: mô hình xã hội nào cho thế giới, Huxley hay Orwell?

Aldous HUXLEY và George ORWELL, hai nhà văn tiên tri của thế kỷ 19, đã tiên đoán thế giới sẽ đi tới đâu dưới sự cai trị của các chế độ độc tài, toàn trị. Ngày nay, tất cả những gì họ tiên đoán đang xảy ra trước mắt, khắp nơi, đặc biệt là bên Tàu.

Cả hai đều nghĩ độc tài sẽ biến con người thành cái máy, không còn cá tính, không còn nhân phẩm, không suy nghĩ, không phẫn nộ, không bất bình, hoàn toàn vô cảm, chỉ biết cúi đầu tuân lệnh để được yên ổn thở, sống và hưởng thụ.

Câu hỏi rất đáng đặt cho Việt Nam.

Từ Thức

Một hình ảnh điển hình của xã hội Việt Nam ngày nay. Những thiếu nữ bị còng tay, gục đầu tìm miếng ăn.

Doanh nghiệp tổ chức cuộc làm nhục tập thể này nói đó là phương pháp huấn luyện nhân viên vượt qua mọi thử thách, để “đạt mục tiêu trong đời, để có cuộc sống tốt đẹp hơn”.

“Khi các bạn đang nỗ lực thì những người ngoài kia nỗ lực hơn các bạn rất nhiều. Thử thách này, nếu các bạn không vượt qua thì quá tầm thường”, nghĩa là không xứng đáng trở thành… nhân viên bán hàng đa cấp!

Tóm lại, muốn có một chỗ đứng bán hàng kiếm tiền đong gạo, phải tự làm nhục, phải đặt mình ngang hàng với súc vật, phải quẳng vào thùng rác nhân phẩm con người.

Từ Thức

Chuyện xảy ra khi tôi còn trẻ, nghĩa là chuyện cổ tích.

Chạy xe trên xa lộ Paris-Caen. Một chiếc xe từ đằng sau, vượt ẩu, khi mình đã chạy vận tốc tối đa. Rồi ngoằn ngoèo trước mặt như rắn say rượu.

Từ Thức

Một năm đã trôi qua, ngày TÔ THUỲ YÊN (TTY) từ trần.

Những lúc lạc lõng, không biết mình đang ở đâu, đi đâu, nhiều người quay về với thơ phú, với thi sĩ. Nhất là những thi sĩ, ngoài cái ngổn ngang tâm sự riệng, còn chia cái đau chung của đồng bào, của dân tộc. Còn là chứng nhân của một cơn ác mộng, một thời đại khủng khiếp. Như Tô Thuỳ Yên.

Từ Thức

16.000 công nhân hãng Domex ở Quảng Nam, ngày 4/2, đã đình công vì nghi một người Tàu trong công ty bị nhiễm coronavirus. Cái sợ virus lớn hơn cái sợ nhà nước.

Dân hết sợ: hơn cả những thiệt hại về nhân mạng, kinh tế, đó là điều mà tập đoàn cầm quyền e ngại nhất. Chế độ độc tài nào cũng xây dựng, và tồn tại, trên sự sợ hãi. Những bản án nặng, dành cho những người chống đối, những cuộc đàn áp dã man không có mục đích gì khác hơn là reo rắc kinh hoàng, để củng cố quyền lực.

Từ Thức

Những người yêu chuộng tự do, chống đế quốc đỏ thở dài nhẹ nhõm: bà Thái Anh Văn (Tsai Ing-wen) vừa tái đắc cử Tổng thống Đài Loan. Đây là cái tát thứ hai của “đám đông thầm lặng” dành cho Tập Cận Bình, vài tuần lễ sau khi cử tri Hong Kong dồn phiếu cho phe dân chủ, trong cuộc bầu cử quận. Từ Đài Loan tới Hong Kong, người dân đã gào cho cả thế giới nghe: Chúng tôi không muốn trở thành Tàu.

Từ Thức

Phe dân chủ đã thắng lớn trong cuộc bầu cử hội đồng quân tại Hong Kong ngày Chủ Nhật.
Với số người tham dự kỷ lục, thắng lợi của phe dân chủ là một thông điệp cho thế giới thấy dân Hong Kong bất tín nhiệm Carrie Lam, phản đối chính sách của chính quyền địa phương, do Bắc Kinh giựt giây.

Từ Thức

Cuối tuần, đi coi Seadrift tại Cinémathèque, Paris. Seadrift là một cuốn phim của Tim Tsai, về một cuộc đụng độ đẫm máu giữa ngư dân gốc Việt và ngư dân da trắng tại một vùng biển Texas, Hoa Kỳ.

Từ Thức

2050: MIỀN NAM VIỆT NAM CHÌM DƯỚI NƯỚC BIỂN

Miền Nam Việt Nam có thể chìm dưới mặt biển trong 30 năm tới, hậu quả của thay đổi khí hậu. Gần một phần tư dân số Việt Nam hiện đang sống trong những vùng sẽ bị chìm ngập, theo một nghiên cứu vừa được công bố tại Hoa Kỳ.

Từ Thức

Một bên là những người tay không. Một bên là một lực lượng đàn áp hùng hậu, tàn bạo hơn thú dữ. Trước cái can đảm phi thường của dân Hong Kong, người ta đặt câu hỏi: Họ có biết sợ không?

Denise Ho, một trong những lãnh tụ Hong Kong trả lời: Trước đây, chúng tôi đã sợ hậu quả của sự im lặng, ngày nay chúng tôi không biết sợ nữa.

Từ Thức

-Người Hong Kong ngu thật, không biết suy nghĩ khôn ngoan: Trung Quốc nó mạnh lắm, không làm gì nổi nó đâu. Đằng nào Hong Kong vài chục năm nữa cũng trở thành Tàu, chống nó chỉ khổ cho mình và vợ con mình. Tự do, độc lập là chuyện xa vời. Kệ nó, nó làm gì thì làm.

Tạp bút Từ Thức

Michel Serres vừa từ trần, đầu tháng Sáu.

Từ Thức

Tô Thùy Yên vừa ra đi vĩnh viễn tại Houston, Hoa Kỳ.
Người Việt làm thơ rất nhiều, nhưng thi sĩ, rất hiếm. Thi sĩ một mình một chiếu như Tô Thùy Yên còn hiếm hơn nữa
Để tưởng niệm nhà thơ vừa nằm xuống, không gì hơn là đọc lại Ta về, Chiều trên phá Tam Giang. Tất cả ngôn ngữ, phong thái Tô Thùy Yên phảng phất trong đó.