Lê Trọng Nghĩa

Có những ngày tôi thấy mình viết như một kẻ đi giữa sương. Không phải sương của thơ, mà là thứ sương của thời đại – dày và lạnh – nơi thật và giả quấn vào nhau đến mức mắt mỏi, tim mệt, và niềm tin rơi rụng như lá cuối mùa. Chỉ cần đặt một thứ gì đó của nghệ thuật xuống trước mặt người khác, câu hỏi đã bật lên như phản xạ: “Có phải AI không?”.

 Lê Trọng Nghĩa

Khi đặt tay lên gạch tháp Bình Lâm, sự khác biệt giữa cũ và mới hiện ra rất rõ. Những viên gạch cổ đã nằm ở đó hàng thế kỷ đứng cạnh những viên gạch mới được bổ sung trong các đợt trùng tu. Chúng không hòa lẫn, không che khuất nhau, mà cùng tồn tại trong một cấu trúc.

  (Suy nghiệm thị giác về bệ tháp Dương Long)

Lê Trọng Nghĩa

Không ít lần tôi đến với tháp Dương Long. Mỗi lần đến là mỗi lần tôi lại ngẩng lên theo thói quen: nhìn chiều cao, nhìn sức vươn, nhìn cái uy nghi của kiến trúc như một câu khẳng định. Nhưng càng làm nghề lâu, tôi càng hiểu: có những giá trị không nằm ở nơi dễ thấy, mà nằm ở nơi giữ nhịp cho toàn bộ công trình.

Lần này, tôi cúi xuống.

 Lê Trọng Nghĩa

Mấy ngày nay, lướt mạng đâu đâu cũng thấy người ta ồn ào vì Nỗi buồn chiến tranh. Giữa những lớp lý lẽ và phán xét, tôi quay đọc lại với cuốn sách như đứng trước một bức tranh cũ: lùi ra một chút, nhìn lâu hơn một chút, thử xem đôi mắt mình đã đổi khác chưa.

 Lê Trọng Nghĩa

Tranh Thành Chương

Giữa những lùm xùm trong giới mỹ thuật dạo gần đây – những chuyện tưởng như sẽ lắng xuống rồi lại bùng lên ở một góc khác – tôi hay có cảm giác mình đứng giữa một thứ ồn ào rất khó gọi tên. Ồn ào không chỉ vì người ta nói nhiều. Mà vì hội họa bỗng bị kéo khỏi cái phần im lặng vốn là nơi nó nói được những điều quan trọng nhất. Khi người ta nói về nhau nhiều hơn nói bằng tranh, khi tranh trở thành cái cớ thay vì là câu trả lời, nghề mình tự nhiên hụt đi một nhịp.

 Lê Trọng Nghĩa

Tôi viết những dòng này trong một tâm thế khá rõ ràng: tôi không là bạn của ai, cũng không là kẻ thù của ai. Tôi chỉ là người làm sáng tạo, yêu nghệ thuật, đứng lùi lại một chút để nhìn kỹ điều đang xảy ra. Nghệ thuật rất dễ bị kéo vào vòng đúng-sai của con người; nhưng nếu bình tĩnh hơn, ta sẽ thấy đây là chuyện của cả một khí hậu: khí hậu thị trường, khí hậu phê bình, khí hậu đám đông, và mức độ chúng ta chịu đựng sự thật đến đâu.

 Lê Trọng Nghĩa

Trong lịch sử nghệ thuật, người ta thường nói đến hai dạng nghệ sĩ: những người làm cho hình ảnh trở nên đẹp, và những người biến sáng tạo của mình thành một ngôn ngữ.

 Lê Trọng Nghĩa

Có hai kiểu hiện diện âm thầm giữa nhân gian: người sống và bóng ma.

Lê Trọng Nghĩa

Gần đây, họa sĩ - nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Đăng viết:

“Trường Mỹ thuật Đông Dương đã khai sinh nên mỹ thuật Việt Nam, chứ không phải ‘mỹ thuật hiện đại’ Việt Nam, bởi trước đó Việt Nam chỉ có nghệ thuật dân gian.”[*]

 (Ghi chép thị giác của một kẻ từng nhiều lần đứng lặng trước đá và gạch miền Chăm)

Nhà điêu khắc Lê Trọng Nghĩa

Không ít lần tôi đứng bên các đền tháp Chăm – không phải với tư cách một người tham quan, mà như một kẻ hành hương trở về với miền thẩm mỹ cổ xưa từng ám vào giấc mơ mình.

(trích WHY VIET NAM)

Archimedes Patti

Lê Trọng Nghĩa dịch

Chương 25
Trước ngày lễ Độc lập
HẾT KHÓ KHĂN NÀY LẠI ĐẾN KHÓ KHĂN KHÁC

Trong một thời gian ngắn ngủi 8 ngày, các sự kiện ở Hà Nội đã phá vỡ các kế hoạch của Đồng minh nhằm chuyển sang một cách có trật tự từ thời chiến sang thời bình. Một cuộc tiếp thu đầu hàng về quân sự theo như thường lệ, không có cảnh báo trước, sẽ làm nảy sinh một cơn lốc chính trị có tầm cỡ quốc tế. Những sự xung đột về quyền lợi của nhiều nước đã nhanh chóng bùng ra liên tục và đã đặt ra cho cơ quan OSS chúng tôi nhiệm vụ phải thỉnh thị, hoà giải hay quyết định.