TS Nguyễn Sỹ Phương, CHLB Đức

Dưới đây là nguyên bản thông cáo báo chí của người phát ngôn Bộ Ngoại giao Đức hôm 22.09 về những diễn tiến mới đối với vụ Trịnh Xuân Thanh. Bản thông cáo khẳng định, “ngày 21.09.2017, Bộ Ngoại giao Đức đã triệu tập Đại sứ Việt Nam tới trao đổi và thông báo tạm ngừng quan hệ chiến lược với Việt Nam”, “do mọi yêu cầu (của họ) tới nay Việt Nam không hề đáp ứng dưới bất kỳ hình thức nào”, “không thừa nhận vấn đề niềm tin và pháp lý bị vi phạm, buộc (họ) phải xử lý hệ quả”. Đồng thời “(họ) đã buộc một nhân viên tiếp theo của Đại Sứ quán Việt Nam tại Đức cùng với gia đình về nước trong vòng 4 tuần”.

Truyền thông đã đăng một số bản dịch tiếng Việt, nhưng khá nhiều từ chuyên môn không sát nghĩa, nên không rõ buổi trao đổi đó từ ngữ phiá Đức sử dụng có được chuyển ngữ cho phiá Việt Nam chính xác hay không. Thông cáo cho thấy chủ trương, thái độ của phiá Đức rất rõ ràng và cương quyết theo tính cách Đức đã nói là làm bằng được thường thấy như trong đấu bóng, tận phút chót 89 vẫn ghi bàn dù trước đó thua đậm. Nghĩa là nhiều nước khác thì mất tinh thần còn Đức thì không. Nội dung gồm những điểm chính:

TS Nguyễn Sỹ Phương, CHLB Đức

Vụ án xử công ty VN Pharma tội danh buôn lậu thuốc ung thư “giả“ liên quan đến tính mạng đông đảo người bệnh đã tạo nên một làn sóng bất bình nóng bỏng truyền thông, tranh cãi liên quan tới phần trách nhiệm hành pháp và hành chính của Bộ Y tế, đặc biệt chức vụ Bộ trưởng xoay quanh vấn đề từ chức đã được đặt ra chính thức từ cách 2 năm trước. Để có thể giải toả và làm căn cứ khoa học cho cách giải quyết trong tương lai, trước hết cần làm rõ khái niệm Từ chức bằng luận thuyết khoa học và kiểm nghiệm qua thực tiễn ta và thế giới.

* Phạm trù “Từ chức“

Từ chức là một phạm trù văn hoá trong chính trị, nội hàm mang 5 dấu hiệu: (1) Tự mình (2) chấm dứt chức vụ hiện tại (3) do bầu hoặc bổ nhiệm (tức chức vụ lãnh đạo, có quyền lực) (4) trước thời hạn, (5) do đòi hỏi của dư luận, chính trường.

Bản chất Từ chức là (1*) Từ bỏ mọi quyền lợi trách nhiệm cá nhân gắn với chức vụ đó để (2*) chứng tỏ họ là người chủ động, (3*) để xã hội nhìn nhận đúng thực chất vấn đề dẫn tới việc buộc họ phải từ chức, (4*) hoặc để thể hiện quan điểm họ về các mối quan hệ trong bộ máy chính quyền mà họ là một mắt xích, hay (5*) về các chuẩn mực giá trị của một xã hội hoặc chí ít một phần của xã hội đó, (6*) và cuối cùng nhưng mấu chốt nhất là thể hiện được nhân phẩm của mình (được tôn trọng là người có văn hoá). Về mặt xã hội, từ chức sẽ giải toả được bất ổn do người giữ chức vụ đó gây ra hoặc có thể gây ra (như ốm đau, già lão). Tổng hợp lại, từ chức đối với các nhân vật lãnh đạo trong bộ máy đảng và nhà nước phản ảnh trách nhiệm chính trị cá nhân họ, tự họ quyết định không do luật điều chỉnh chế tài, nên nhân cách được tôn trọng. Trong khi đó, cách chức là hình phạt do luật về bầu cử bổ nhiệm chế tài, nên bị lên án. Cả hai đều mất chức vụ, nhưng từ chức vẫn được phép thừa hưởng lợi ích từ chức vụ cũ đem lại, cách chức thì không; từ chức cánh cửa sự nghiệp, tương lai vẫn rộng mở, cách chức thì ngược lại. Sự khác nhau trên trở thành động lực và buộc phải ưu tiên lựa chọn cách hành xử từ chức, tránh cách chức, tạo nên nếp sống văn hoá đặc trưng của một nền chính trị văn minh, gọi là văn hoá từ chức (trong chính trị).

TS Nguyễn Sỹ Phương, CHLB Đức

Từ đầu tháng, vụ Trịnh Xuân Thanh chấn động truyền thông Việt Nam, Đức và thế giới trở thành điểm nóng trong mối quan hệ bang giao giữa 2 nước tới mức phiá Đức yêu cầu một cán bộ Đại sứ quán Việt Nam phải rời Đức kèm những tuyên bố sẽ có những “động thái tiếp“, nhằm đòi được Việt Nam trao trả lại đương sự, do những thủ tục pháp lý mà thiết chế Nhà nước Pháp quyền buộc họ phải thực thi, không liên quan tới nhân thân hay tội danh ông Trịnh Xuân Thanh bị cáo buộc. Tầm cấp “trục xuất“ nhân viên ngoại giao có thể nhận thấy giữa 2 nước Nga và Mỹ từ cuối năm 2016 tới nay do liên quan tới những “cáo buộc“ Nga can thiệp vào cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ. Sự kiện Trịnh Xuân Thanh đang mở rộng sang chính trường Đức hiện đã sôi sục bởi kỳ bầu cử Quốc hội; các Đảng phái ra sức vận động lấy phiếu cử tri, buộc phải lên tiếng để chứng minh khả năng “cầm quyền“ của họ trước mọi vấn đề nảy sinh. Mới đây, phát ngôn viên đối ngoại của khối Nghị sỹ 2 đảng mạnh nhất trong Quốc hội CDU/CSU, ông Jürgen Hardt tuyên bố “phải có biện pháp chung với EU để đáp trả Việt Nam, có thể tính đến việc đòi tiếp cán bộ sứ quán Việt Nam ra khỏi nước Đức cũng như cấm vận trong phạm vi không ảnh hưởng tới người dân Việt Nam“. Cũng vậy, Đảng đối thủ mạnh thứ 2 SPD, phát ngôn viên đối nội của khối nghị sỹ Đảng này trong Quốc hội, ông Burkhard Lischka tuyên bố “cần đòi tiếp nhân viên an ninh Việt Nam ở Đức về nước và đóng băng các khoản tiền liên quan tới các dự án hợp tác phát triển cho Việt Nam“.