Văn Hải ngoại sau 1975 (kỳ 164): Vũ Thị Thanh Mai - Vân Cát
Khác Tây phương, thân thể của thiếu nữ Việt Nam là một bí ẩn. Một giá trị của Khổng giáo và nếp nhà. Đặt chân đến lục địa Hoa Kỳ các thiếu nữ thuyền nhân mà ngày rời quê hương còn niên thiếu, đã đi giữa ham muốn và gìn giữ. Ham muốn thân thể và gìn giữ thân thể ấy cho gia đình. Thanh Mai khảo sát những băn khoăn này, bằng giọng văn chừng mực nhưng sinh động.
(Trần Vũ)
Tôi bị thu hút bởi đôi mắt mầu xanh tro như lòng biển mênh mông hàm chứa nhiều bí ẩn. Tôi có cảm giác anh là lượn sóng tôi chờ đợi đã lâu. Một lượn sóng sẽ xô bờ cuốn tôi ra khơi, cùng tôi đi vào cảnh hoàng hôn tuyệt hảo, có trời mây thênh thang, có ánh nắng nhu mì rải mầu cam lên nước xanh, có gió hối hả những lời tình tứ.
Văn Hải ngoại sau 1975 (kỳ 163): Vũ Thị Thanh Mai – Mưa qua sân thượng
Đã viết các tùy bút và truyện ngắn: Miền đất Trầm Hương, Cao Xuân Huy – Hương trầm có còn đây, Vân Cát, Bên hồ Xuân Phước, Sau giấc ngủ trưa, v.v. Bút hiệu khác: Trầm Hương.
Miền đất trầm hương
Tùy bút Vũ Thị Thanh Mai
Sinh trong thập niên 60 trong một gia đình Bắc di cư và theo học Saint Exupéry, đời sống của tác giả mang định mệnh của nhiều người miền Nam chịu tác động của biến cố 1975 phải ra đi vào năm 1979. Ở lứa tuổi bắt đầu khám phá xã hội, những thiếu niên Việt va chạm tức khắc khác biệt văn hóa, giáo dục, màu da, cùng những khó khăn khác trên vùng đất mới. Hoa Kỳ sẽ là lục địa tốt đẹp cho những ai biết tìm thấy khía cạnh tích cực và biết vươn lên đón nhận tặng phẩm của trời, là ý nghĩa của bài tùy bút đầu tay. Nếu chức năng của văn chương là ghi lại đời sống, thì Vũ Thị Thanh Mai đã ghi lại bằng tất cả sự nhẹ nhàng thầm lặng.
Trần Vũ
Vân Cát
Truyện Vũ Thị Thanh Mai
Vũ Thị Thanh Mai theo học chương trình Pháp tại tư thục Saint Exupéry rồi Fraternité, sau 75 chuyển sang Chu Văn An, Lê Thị Hồng Gấm rồi vượt biên đến Mã Lai năm 1979, định cư Hoa Kỳ từ 1981. Tốt nghiệp kỹ sư điện toán Đại học UCLA, hiện làm Systems Architect cho TNT.
Tôi bị thu hút bởi đôi mắt màu xanh tro như lòng biển mênh mông hàm chứa nhiều bí ẩn. Tôi có cảm giác anh là lượn sóng tôi chờ đợi đã lâu. Một lượn sóng sẽ xô bờ cuốn tôi ra khơi, cùng tôi đi vào cảnh hoàng hôn tuyệt hảo, có trời mây thênh thang, có ánh nắng nhu mì rải màu cam lên nước xanh, có gió hối hả những lời tình tứ.
Tôi hay đưa mắt nhìn trộm Matt. Tôi biết anh từ lúc lên đại học. Nhóm chúng tôi thường hẹn gặp ở thư viện. Anh thu hút tôi bằng đôi mắt màu tro. Tôi không đoán được anh nghĩ gì. Tôi cố gắng tìm hiểu văn hóa và xã hội của Matt. Thật ra, điều tôi muốn tìm là một lối thoát khỏi nếp sống quá gò bó với chính mình. Những buổi chiều không có lớp, tôi xem say mê những vở kịch trên tivi có nội dung về cuộc sống hằng ngày. Màn ảnh đem đến những hình ảnh mới lạ cho ước mơ của tôi. Những hình ảnh muôn màu muôn sắc của gia đình với tiếng cười đùa tranh cãi, với lời yêu thương luôn ở trên môi. Tôi khám phá một gia đình Mỹ tiêu biểu cho một thế giới tự do và diễn cảm. Con cái được khuyến khích trình bày ý kiến và cảm nghĩ với cha mẹ. Khi còn bé được phép chọn lựa trong giới hạn. Khi đến mười tám tuổi có quyền quyết định cho cuộc sống của mình. Chọn lựa sai lầm được xem như bài học giúp trưởng thành. Vợ chồng bình đẳng, tương trợ lẫn nhau trong mọi mặt của cuộc sống. Người đàn ông chia sẻ những việc nhà như nấu cơm rửa bát, hoặc phục vụ điểm tâm cho vợ một cách rất tự nhiên và cho đây là một cách biểu lộ sự thương yêu. Trao đổi những chiếc hôn nhẹ và câu "I love you" là thói quen hằng ngày để nhắc nhở tình yêu trong gia đình.
Niêm kín môi em
Vũ Thị Thanh Mai
Trong thi tập này, “Anh thích em lặng thinh" và "Đêm nay anh có thể viết những giòng buồn bã nhất" là hai thi phẩm tiêu biểu cho dòng thơ khắc khoải của Neruda sau cuồng nộ thân xác, được thâu vào đĩa nhạc dùng làm nền cho phim The Postman [Người Phát Thư].
Phim kể lại thời kỳ lưu vong của Pablo Neruda trên một hải đảo ven miền Địa Trung Hải, về mối quan hệ giữa nhà thơ lừng lẫy với một người phát thư muốn học làm thơ, ban đầu để chinh phục người yêu, rồi qua thi ca khám phá các rung cảm của con người trước thiên nhiên, sau hết tìm đến những lý tưởng nhân bản mà hình ảnh tranh đấu của Neruda dẫn dắt. Người Phát Thư đoạt giải BAFTA for Best Film Not in the English Language [Giải phim hay nhất không nói tiếng Anh] và đĩa The Postman nhận giải thưởng Academy Award for Best Original Dramatic Score 1996.
Hãy rèn em thành vũ khí – Thơ Pablo Neruda
Vũ Thị Thanh Mai
Pablo Neruda [1904-1973] tên thật là Netftalí Recardo Reyes Basoalto, sinh ra vào mùa hạ năm 1904 tại một thị trấn nhỏ miền quê Chile trong một gia đình nghèo khó. Cuộc đời của cậu bé Recardo tưởng chừng phải xa lánh bút mực vì cha làm công nhân hỏa xa và mẹ làm giáo viên chết sớm vì lao phổi một tháng sau khi cậu chào đời. “Tuổi ấu thơ của tôi là những đôi dép ướt, là thế giới của gió và lá rừng, của những thân cây gẫy phủ dây leo”, như Neruda sẽ kể lại về sau, khi nhận giải Nobel Văn Chương 1971.
Là một cậu bé cô đơn với tính tình nhút nhát, nhưng ham mê đọc sách, năm mười tuổi Recardo bắt đầu tập làm thơ. Năm lên mười ba, bài thơ đầu tay của Recardo được đăng tải trên nhật trình "La Mañana". Sau đó, anh cộng tác với báo văn học "Selva Austral" dưới bút danh Pablo Neruda, có lẽ để tránh sự chống đối của người cha đã không bao giờ chấp nhận việc anh theo đuổi con đường văn chương. Crepusculario [Hoàng hôn], thi tập đầu tiên của Neruda xuất bản năm 1923, phản ảnh sự huyền ảo và thanh nhã của trường phái tượng trưng. Đến thi tập thứ nhì năm 1924, Twenty Love Poems and a Song of Despair [Hai mươi bài thơ tình yêu và một bài hát tuyệt vọng], Neruda lập tức từ một nhà thơ chưa được biết đến trở thành một tài thơ vang danh thế giới. Về sau, thi tập này trở thành một trong những thi tập của Neruda được ưa chuộng nhất và được dịch sang nhiều ngôn ngữ nhất, bán được trên một triệu quyển vào đầu thập niên 60.
“Hai mươi bài thơ tình yêu và một bài hát tuyệt vọng” đã gây chấn động vì sự ham muốn thân xác mang phong cách mãnh liệt, khác hẳn với truyền thống lãng mạn đương thời: "Anh đã đi đánh dấu bản đồ của thân thể em/ với những dấu thập lửa. / Miệng anh đi ngang qua: một con nhện, cố gắng ẩn trốn. / Trong em, đằng sau em, nhút nhát, thúc đẩy bởi cơn khát. " Với hình ảnh nối tiếp hình ảnh đập mắt, Neruda vẽ hải đồ những chuyển động đại dương của niềm đam mê, liên tục triệu tập hình tượng biển và thời tiết: "Trên mọi hướng anh nhìn thấy vòng eo sương mù của em, / và sự im lặng của em dồn vào thế cùng những giờ anh đau đớn; / nụ hôn của anh cắm neo, và sự ham muốn ướt át của anh làm tổ / trong em với cánh tay em bằng đá trong suốt." Sự khác biệt này đã gây chú ý, nhưng chính giá trị kỹ thuật và xúc cảm mật thiết đã khiến thi tập được yêu chuộng dài lâu. Thi tập bắt đầu bằng cường độ mô tả cảm xúc khoái lạc mạnh mẽ rồi chuyển dần sang uể oải, rồi xa cách trong những bài sau. Đến bài thơ cuối cùng, "Một bài hát tuyệt vọng", xoáy trên nỗi trầm cảm vô vọng đắng gắt.
"Thân thể của người đàn bà" là bài thơ thứ Nhất trong "Hai mươi bài thơ tình yêu" và "Ánh sáng khuất sau đường chân trời" là bài thứ 16.
Bên Hồ Xuân Phước
Vũ Thị Thanh Mai
Buổi chiều tôi đến viếng anh lần cuối, anh cười vô tư nghe người ta lần lượt kể chuyện đời mình. Tấm ảnh cậu bé đứng chỉnh tề giữa đại gia đình, có lần anh bảo đoán anh đứng đâu và tôi đã chỉ ra đúng anh. Tôi cho rằng muôn sắc màu của đời sống đã không biến đổi anh vì anh luôn giữ bản sắc của chính mình.
Những cánh nhện đỏ ở Iwo Jima
Truyện Vũ Thị Thanh Mai
Trong suốt
Hằng đêm tôi sống trong lo sợ. Chung quanh tĩnh lặng, tối ám đến hoang mang. Gió lộng đánh phần phật trên các cánh cửa. Cứ độ giữa đêm, tiếng chân thình thịch đến từ xa, từng bước dẫm nặng nề. Tôi thu mình, rúc sát vào vách. Tôi trong suốt trong màu mực của đêm, không nhìn thấy cả chính mình. Nhưng Shuhun vẫn nhìn thấy. Khi bước chân dừng lại bên ngoài, đôi mắt hắn sáng quắc qua khe hở trên vách. Đôi mắt soi thấu chiếc chăn mỏng trên người tôi.
Trong suốt. Tôi tưởng mình trong suốt như màu mực đêm. Nhưng chỉ là tự dối mình. Tôi cố đem những ý nghĩ bình an trở về trong đầu. Trong suốt như dải mây lướt về phía Đông. Trong suốt như những cánh nhện đỏ bay về phía Đông. Đêm, chúng vẫn bay. Những ý nghĩ, mây và những cánh nhện, chúng vẫn bay. Chúng cất mình ra khỏi thực tại khi thực tại đè nén. Còn tôi, chỉ là sự dối trá ― Sự thật là Shuhun.
Mưa Qua Sân Thượng
