Ngô Minh

Nhà văn Trần Phương Trà, người Huế ở Hà Nội vừa gửi tặng tôi cuốn sách Nhớ Tuân Nguyễn do anh sưu tầm và biên soạn (NXB Hội Nhà văn, 2008). Cuốn sách 420 trang dày dặn là tập hợp đầy đủ nhất về tính cách, sáng tác và cuộc đời đau đớn của nhà thơ Tuân Nguyễn và những kỷ niệm sâu sắc của bạn bè về anh. Đã 25 năm Tuân Nguyễn về cõi vĩnh hằng, hình ảnh của anh, thơ ca của anh vẫn nóng hổi nước mắt trong tâm trí bạn bè. Điều ấy không dễ có. Họ vẫn lưu giữ thơ anh, vẫn thuộc thơ anh để chép lại cho người biên soạn sách. Đọc xong tập sách, tôi xúc động thẫn thờ. Trong tôi cứ nhói lên một câu hỏi: Sao người trí thức trẻ ấy lại lâm vòng lao lý oan khiên làm vậy? Trong bài “Tuân Nguyễn- Kẻ mơ mộng”, Hà Nhật kể: “Buổi chiều ngồi nói chuyện với Cao Xuân Hạo về Tuân Nguyễn, Hạo buông một câu nghe là lạnh người: Tuân Nguyễn sinh ra ở đời là để đóng cái vai trò này: Khi có ai đó muốn kêu lên ‘Trời ơi sao mà tôi khổ thế?’, thì nhìn vào Tuân Nguyễn sẽ thấy mình chưa phải là người khổ”.
Tôi chưa được gặp anh Tuân Nguyễn. Thế hệ độc giả Việt Nam tuổi 60 như tôi trở xuống cũng không mấy người biết Tuân Nguyễn, bạn đọc ở miền Nam lại càng không biết, vì thời trẻ anh chỉ có ít thơ in trên báo, phát trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam, chưa có tác phẩm nào được xuất bản, lúc 31 tuổi (1964) anh đã bị tù tội đến 10 năm trời. Nhưng giới trí thức Hà Nội những năm 60 của thế kỷ trước ai cũng biết “vụ” Tuân Nguyễn. Vì Tuân Nguyễn là nhà báo, thân thiết với làng văn nghệ, nên việc anh bị bắt làm rúng động giới trí thức lúc bấy giờ. Tôi biết nhiều về Tuân Nguyễn nhờ anh Phùng Quán kể; rồi sau này biên soạn, tổ chức bản thảo mấy cuốn sách về Phùng Quán, được đọc nhiều bài viết về Tuân Nguyễn. Năm 1985, lần đầu tôi đến nhà anh Phùng Quán ở phía sau Trường Chu Văn An cũ. Tôi thấy nhà thơ có làm trang thờ hai người: Chị Võ Thị Sáu, người con gái đất đỏ bị quân Pháp hành hình ở Côn Đảo khi còn tuổi vị thành niên mà Phùng Quán viết trường ca Tiếng hát trên địa ngục Côn Đảo, bên cạnh là trang thờ Tuân Nguyễn, một người bạn đồng hương, đồng đội, tri âm, tri kỉ của anh Quán, một người có khuôn mặt khôi ngô, đeo kính cận dày cộp đang nhìn đời như một đứa trẻ. Ngày nào anh Quán cũng thắp nhang rồi vái ở hai trang thờ đó. Anh bảo thiêng lắm. Năm 2003, sau khi ra mắt cuốn Nhớ Phùng Quán (NXB Trẻ) được vài tháng thì có một người không nêu tên đã mail vào máy tôi bài “Người bạn lính cùng tiểu đội” của Phùng Quán viết về Tuân Nguyễn. Tôi đọc mà bàng hoàng gan ruột. Khi tổ chức bản thảo cuốn Phùng Quán - Ba phút sự thật cho NXB Văn nghệ, tôi đã coi bài viết này là “cái đinh” của cuốn sách. Đó là chân dung của một trí thức nhân hậu, trung thực, một tâm hồn thật đẹp, một nhân cách tuyệt vời. Bị tù tội gần 10 năm xơ xác thân mình vẫn đam mê văn chương thơ phú. Bị ô tô tông chấn thương sọ não, dẫn đến cái chết ở tuổi mụ 49, Tuân Nguyễn vẫn thương người lái xe đã tông mình, vì anh ấy phải đi làm để nuôi vợ và 8 đứa con ở nhà. Tôi cứ ám ảnh câu trăng trối của Tuân Nguyễn: “Đừng bắt tội người lái xe. Cái kết cục buồn thảm này là lỗi tại tôi… Tôi là người có lỗi…”.

Được tin dữ: nhà thơ Ngô Minh vừa qua đời tại nhà riêng ở Huế (3/12/2018) do tai biến sức khoẻ, Văn Việt xin thành kính chia buồn với gia quyến nhà thơ. Cầu chúc hương hồn nhà thơ Ngô Minh, một cộng tác viên của Văn Việt, siêu thăng. Và xin trân trọng giới thiệu với bạn đọc bài thơ cuối cùng của nhà thơ Ngô Minh viết 10 ngay trước khi lìa đời, như một lời tự dự báo.

Ngô Minh

Trên thế giới, báo chí là một ngành kinh tế mang lại lợi nhuận khổng lồ. Nhưng ở ta đa phần tờ báo “lề phải” từ năm 1954 đến nay đều được bao cấp, nghĩa là lấy tiền ngân sách (tiền thuế dân đóng) để làm báo. Có người lý luận rằng: “Báo chí cách mạng là để tuyên truyền chủ trương đường lối của Đảng, nên phải bao cấp”. Đó là luận điệu của bọn cơ hội, bọn không biết xót tiền dân! Người viết xin có mấy ý kiến sau:

Thứ nhất, báo chí là một nghề, cũng như bao nhiêu nghề khác như nghề giáo, nghề mỏ, v.v. Nhà báo cũng là người lao động, sống bằng lao động của mình, cũng như triệu triệu người lao động chân tay, trí óc khác. Đã là người lao động thì phải làm lấy mà ăn. Thế mà nhà báo “lề phải” lấy tiền thuế của dân để nuôi sống mình, để làm ra tờ báo không ai muốn mua đọc, là điều bất công lớn nhất trong lao động ở xã hội ta hiện nay, cần phải trừ bỏ. Có thể khẳng định đây không phải bất công nữa mà là ăn cắp, tham nhũng! Đa phần báo Đảng, báo, tạp chí của 64 tỉnh đảng bộ, báo ngành (Bộ, Tổng Công ty) biên chế rất đông. Báo đảng tỉnh có nơi tới 50, 70 người, có tờ báo ngành biên chế lên tới 400 người, trụ sở tòa ngang dãy dọc, xe con hai ba chiếc. Mỗi năm chi trả lương cho bộ máy, chi bảo trì nhà cửa, xăng xe lên tới cả mấy trăm tỷ đồng. Nhưng tờ báo họ làm ra chỉ in ấn được 1000 đến 3000 bản, chỉ dùng để phát đến bí thư chi bộ, còn 90 triệu người dân Việt thì hầu như không ai đọc, thậm chí không biết có tờ báo đó ở trên đời. Đó là sự vô lý, sự bất công lớn nhất. Cho nên mới có nghịch lý: “Báo Nhân Dân thì lãnh đạo đọc, còn đích thực NHÂN DÂN thì không đọc!”.

FB Ngô Minh Khôi

TẠO ĐI, TẠO HÁT, TẠO THƠ, TẠO EM, TẠO UỐNG TẠO SAY VÀ NAY... TẠO NẰM!

Đã qua 2 đêm một ngày nhà thơ- nhạc sĩ- họa sĩ Nguyễn Trọng Tạo, bạn thân của NM bị tai biến ở Diễn Hoa, cấp cứu ở BV Đa Khoa Nghệ An ( gọi là BV Ba Lan, Vinh). Tình hình đã bớt hiểm nguy, nhưng theo nhà thơ Tùng Bách thì Tạo lúc mê lúc tỉnh, miệng nói mà không nghe được gì, lúc tỉnh thì nhận ta bạn bè đến thăm... Thấy Tạo nằm mà thương quá! Con người ta sao mong manh vậy!? Cầu mong Tạo phục hồi nhanh để lại đi, lại uống, lại hát, lại em...

Sau đây mời bạn đọc FB đọc bài viết của NM về Nguyễn Trong Tạo in trong tuyển NGÔ MINH TÁC PHẨM ( tập 2) để hiểu thêm về Nguyễn Trọng Tạo. Bài dài, nhưng hay, bạn FB chịu khó đọc nhé :

FB Ngô Minh

Khoảng năm 1986, tôi được mời đi dự trại viết văn dành cho người viết văn trẻ ở Việt Trì một tháng, xong về Hà Nội nằm ở “Chòi ngắm sóng” của Phùng Quán chơi thêm cả tuần nữa. Thong dong thế nên biết được nhiều chuyện lắm. Những ngày đó ngày nào anh Quán cũng đạp chiếc xe đạp cuốc Liên Xô cao lênh khênh, giải thưởng cuộc thi viết về Lê Nin, truyện ngắn “Như con cò vàng trang cổ tích”, chở tôi đi ăn các món Hà Nội và thăm các đại gia văn chương như Trần Dần, Hoàng Cầm, Lê Đạt,… Một buổi sáng, uống xong mấy chén rượu “diệt sâu bọ”, anh Phùng Quán bảo:” Hôm nay mình sẽ chở Ngô Minh đến thăm một người lạ lùng, người đắt giá nhất trong làng “Nhân văn” xưa. Một người mà chỉ một truyện ngắn đã phải đánh đổi cả một đời người, một “nhà thơ chữ quê kiệt xuất”- đó là anh Phùng Cung…

(Rút từ facebook của Ngô Minh)

Tôi vào Facebook Khởi Trần, một nhà văn ở Quảng Bình, đọc được công văn của Hội VHNT tỉnh truyền lệnh của Ban tuyên giáo tỉnh ủy (Công văn số 115/CV? BTGTU 30/4/2016) "Nghiêm cấm các hoạt động xuất bản, trưng bày các tác phẩm có yếu tố chính trị nhạy cảm, liên quan đến vấn đề thủy hải sản chết...". Nghĩa là cấm viết, vẽ về biển chết, cá chết. Đây là lần đầu tiên tôi mục sở thị một lệnh cấm sáng tác như thế. Khiếp hồn. Lâu này tôi chỉ biết nhà văn tự cấm mình bốn cái: không được phản bội Tổ Quốc, không cổ võ chiến tranh, không cổ võ cái ác, không truyền bá văn hóa đồi trụy.

(Rút từ facebook của Ngô Minh)

Ngày mai, 9-8 là ngày mất của Tướng Trần Độ (9-8-2002). Trần Độ không chỉ là một vị tướng tài, mà còn là một nhà văn hóa tầm cỡ, một nhà văn tài năng, một nghệ sĩ nhiếp ảnh tinh tế. Nhân ngày giỗ ông, xin ghi mấy lời như một nén nhang tưởng nhớ. Năm ngoái, chị Khánh Trâm, con dâu của tướng Trần Độ đã gửi tặng Ngô Minh bộ sách TRẦN ĐỘ TÁC PHẨM, 3 tập, nặng hơn 5 ký, như là một báu vật trong tủ sách Ngô Minh. Xin cảm ơn vợ chồng Hải - Khánh Trâm. Sự cản trở của chính quyền trong đám tang Trần Độ là một vết nhơ trong lịch sử dân tộc.

Trần Độ là người mà Ngô Minh rất cảm phục và kính trọng. Ở Đại hội Nhà văn Việt Nam lần thứ IV, tôi ngồi nghe đọc thư ông gửi Đạị hội vô cùng tâm đắc. Ông là người của nhân dân, sống trong lòng nhân dân và đội ngũ trí thức chân chính.

Ngô Minh

          Tính đến khi tôi ngồi viết những dòng này thì nhà văn Nguyễn Quang Lập đã “nằm” (hay ngồi?) tù, tức là trong trại tạm giam một tháng 8 ngày rồi, mà chưa được về.  Bị bắt vô tù theo điều 88 bộ Luật hình sự vì “chống phá nhà nước”, tức là “phản động” rồi! Có thực là Nguyễn Quang Lập âm mưu chống phá nhà nước không ? Tôi không ở trong cuộc nên không thể biết được Lập đã dính phải bả nào đó. Đọc trên blog Quê choa, tôi không thấy có bài nào (cả của Lập viết và bài in của người khác) có nội dung chống nhà nước cả, mà đây chỉ là những bài bàn bạc, phản biện để giúp lãnh đạo đất nước có cách nhìn đúng hơn sự việc, từ đó là có quyết sách chính xác, đúng đắn, đưa lại lợi ích cho quốc kế dân sinh. Muốn “chống phá nhà nước” thì phải có tổ chức, có kế hoạch, có âm mưu từng việc một, không đơn giản chút nào. Lập là nhà văn yêu nước, yêu dân đến tột cùng, không thể là người chống lại đất nước được. Tôi không tin điều đó.

Ngô Minh

(TNTS) Nguyễn Quang Lập bắt đầu được bạn đọc chú ý từ những truyện ngắn đầu tiên xuất hiện trên Sông Hương như Người lính hay nói trạng, Đò ơi,  Cây sến lửa… Lúc đó Lập 30 tuổi, chưa vợ, chuyển từ bộ đội điều khiển tên lửa ở Đà Nẵng về Huế. Mọi người xôn xao tìm đọc.

Còn Lập thì suốt ngày đi uống rượu và nói trạng ngất ngư. Lập thông minh, hóm hỉnh, nói năng tếu táo, có khi bốc đồng, nhưng rất thật bụng. Hắn đặc biệt giỏi kể chuyện tiếu lâm. Sau Đại hội Nhà văn trẻ lần 3 (1987) ở Hà Nội, các nhà văn được tham quan Nhà máy thủy điện Hòa Bình đang xây dựng. Trên xe, Lập kể chuyện  tếu làm mọi người cười nghiêng ngả.

Đại loại những chuyện như nhà văn Huế ngu ngơ lặn lội vô Sài Gòn mua thuốc bổ cho vợ  uống để vợ “múp” rờ cho mát tay, lại mua phải thuốc tăng trọng lợn, nên cô cũng mập thù lù như thùng phi, chuyện xây nhà lầu cho văn nghệ sĩ không cần xây hố xí... Tay tài xế cười ngất ngư, đít cứ nhấp nhổm. Không nhịn được cười, nó kêu lên: “Đừng tếu nữa các bác ơi, đường đèo núi, em mà lạng tay lái là xe xuống vực đấy!”.

Siêu âm tim

Kính dâng hương hồn ba mạ và đồng đội

Trái tim tôi như củ khoai tía gọt vỏ tím hồng
phập phồng màn hình siêu âm như hỏi
- Làm sao tôi vẫn bình thường ?

Bác sĩ ơi, tim tôi từ lâu không còn lành lặn
7 tuổi, ba bị bắt cùm chân. Mạ bảo "Trưa ni con bới cơm cho ba". Tôi ôm mo cơm đến chỗ giam, thấp thỏm mừng vì sắp được gặp ba. Bỗng có thằng trợn mắt: "Chưa đến giờ, đ.mạ mày, đồ con phản động!". Rồi nó tung chân đá mo cơm trên tay tôi văng tơi bời  trên cát. Tôi khóc thấy tim mình cũng văng thành từng mảnh vụn đớn đau.

Lần đầu tiên tôi nhận ra không phải cứ người là tốt