Trần Thị Nguyệt Mai thực hiện qua eMail

Trần Thị Nguyệt Mai:  Xin anh nói cho độc giả biết một chút về anh?

Trang Châu:  Tôi sinh ngày 28 tháng 3 năm 1938 ở Huế. Mồ côi mẹ năm 10 tuổi.

             TÔI MƠ

Tôi mơ

bơi qua dòng Hương Giang

để nhớ mình năm mười lăm tuổi

liều lĩnh lội qua sông

lúc trở về hụt hơi, đuối sức

phải bám vai một đàn anh

vào tới bến còn nghe trống ngực!

 CHÚC

 

Mùng một Tết ta nằm trong bệnh viện

Đón tân niên cùng với bốn bức tường

Biết chúc ai, ai chúc, giờ đây nhỉ ?

Thôi, chúc đời cho rộng nghĩa yêu đương

 

ĐẾM THỜI GIAN

 

Ta đứng bên thềm nghe nắng thu phai

Nghe lá vỏ vàng trên sân xào xạc

Nghe tiếng chim chiều tìm nhau ngơ ngác

Nghe hồn mình như có nhớ thương ai

Trang Châu chuyển ngữ

 

Pour faire le portrait d’un oiseau

 

Peindre d’abord un cage

avec une porte ouverte

peindre ensuite

quelque chose de joli

quelque chose de simple

quelque chose de beau

quelque chose d’utile

pour l’oiseau

 Trang Châu

 

Mỗi năm tôi nhớ một ngày:

ngày tôi mất nước

và mất tất cả:

Núi Ngự, sông Hương, trường xưa, xóm cũ

Góc phố Tự Do, con đường Công Lý

Vậy là trang Văn Việt đã có mặt trên diễn đàn văn học Việt Nam được 10 năm. Mười năm là khoảng thời gian ngắn so với một hoạt động có tính dài lâu như văn học. Nhưng với những người thực hiện và với độc giả/cộng tác viên Văn Việt, đó có thể coi là thành quả đáng mừng.

Bởi lẽ trang web của Văn Việt: vanviet.info, ngay từ đầu đã bị chặn tường lửa khiến đa số độc giả (do không biết cách vượt tường lửa) đã không thể vào đọc, và tất nhiên không thể gởi bài cộng tác.

Tuy nhiên, dù bị tường lửa cộng với những khó khăn khác bên ngoài trang báo, Văn Việt vẫn có được những tác phẩm giá trị so với mặt bằng chung của văn học Việt Nam hiện nay, nhờ sự tận tâm-chia sẻ-cống hiến của các bạn.

Ban Biên tập Văn Việt vô cùng trân trọng và xin chân thành cảm ơn những gì các bạn đã dành cho Văn Việt. Xin chúc các bạn vẫn tràn đầy năng lượng để tiếp tục con đường đã chọn của mình.

Chúng tôi xin ghi nhận ý kiến/lời nhắc của các bạn đã chia sẻ niềm vui cùng 10 năm Văn Việt.

Ban Biên tập Văn Việt

Trang Châu dịch

CÂU ĐỐ

 

Nhà vua:

-Tên hề, làm cho ta cười đi.

Tên hề:

-Tâu Hoàng Thượng,

 Ông bộ trưởng thứ nhất của Ngài là một gã u mê

 Ông bộ trưởng thứ hai  là một thằng ngốc

Ông bộ trưởng thứ ba là một tên ngu si

Ông bộ trưởng thứ tư là…

Nhà vua cười ngất:

-Thôi được rồi

 Bây giờ ngươi nói cho ta biết giải pháp.

Tên hề:

-Tâu Hoàng Thượng, cách giải quyết:

Ngài là vua lũ ngu đần này.

 

Thơ Trần Hoàng Phố

 

NHẠC LÒNG CUỐI NĂM

 

1-

Cuối năm trời mưa lạnh

Những giọt mưa trong lòng

Tái tê và sầu muộn

Nhang lập loè bên sông

Trang Châu chuyển ngữ

 

KHI ANH NGỦ

 

Đêm anh ngủ

Em mất ngủ

Nhìn anh say ngủ

Lòng em đắng cay

Mắt anh nhắm nghiền

Người anh duỗi thẳng

Trông buồn cười

Em nhìn em lại khóc

Thốt nhiên anh cười

Tiếng cười vang vỡ

Anh đang ở nơi nào

Anh thật sự ở đâu

Có phải anh đang bên một người đàn bà khác

Nơi một vòm trời xa

Và cùng với nàng

Anh đang cười nhạo em

Hồi ức Trang Châu

Chân dung Trang Châu

Tôi nhớ mãi buổi làm việc cuối cùng ở phòng mạch, đường Tổng Đốc Phương ở Chợ Lớn, vào chiều thứ sáu, 25 tháng 4 năm 1975. Bệnh nhân hôm đó đông hẳn lên. Hỏi ra mới biết các phòng mạch chung quanh đều đóng cửa, các bác sĩ đi hết. Cô Bảy, cô y tá người Việt gốc Hoa, lo lắng hỏi tôi:

- Ông có tính đi không?

- Tôi có một, hai đường dây nhưng chưa quyết định đi. Chờ xem tình hình ra sao đã.

ĐẤT NƯỚC BÂY GIỜ

 

Từ quãng đời thơ ấu tôi lớn lên

Đất nước chưa một ngày im tiếng súng

Bom ru tôi ngủ

Sách vở từng trang tôi đọc

Mong tìm ra lấy nghĩa chiến tranh

Đang  rỉa mòn quê hương đổ nát

Truyện Trang Châu

Gởi Ngô Thế Vinh

Kể từ khi trận lụt, nghe nói do mấy thằng chả ở trển đột ngột xả nước, cuốn mất cái chòi tranh cùng vợ và đứa con trai năm tuổi, Tư Rạng biến thành một thằng điên điên khùng khùng.

Cái đêm định mệnh đó Tư Rạng không có mặt ở chòi tranh của mình, vì buổi chiều, sau khi giao số cá câu được cho mấy mối hàng ở chợ, Tư Rạng ghé ngang quán Năm Chột, định bụng nhâm nhi món ốc gạo chấm nước mắm chanh với tí rượu nếp than pha nước dừa xiêm cho ấm bụng rồi về nhà. Không ngờ, nhân có thêm hai thằng bạn từ Sài Gòn xuống, Năm Chột nổi hứng chơi đẹp. Ngoài món cá lóc nướng trui còn có mặt lẩu cá linh, bồn bồn xào với tép và canh bông điên điển. No bụng, đầu hơi chếnh choáng, sợ quẹo, Tư Rạng đứng lên chào thua xin rút. Năm Chột đang hăng, chụp hai vai Tư Rạng dí ngồi xuống ghế, hăm dọa:

- Bác đơn chào rút của mày. Hôm nay có bạn, vui say tới bến. Xin tới chớ không xin lui nghe mày. Xin lui là qua quạu đó nghen.

Tư Rạng xỉn hôm đó và ngủ quay ngoắc cù đơ ở quán Năm Chột. Thức dậy lúc gần trưa, Tư Rạng mới hay đêm rồi ở trển xả lũ gây ra một trận lụt kinh hồn. Chạy về chòi tranh của mình thì cái chòi biến mất kéo theo con vợ và thằng nhỏ. Ngót cả mấy ngày đi dọc hai bờ sông tìm kiếm, vật duy nhất Tư Rạng thấy lại được là chiếc xuồng ba lá tấp dính vào một lùm cây tràm.

Trước đây, đi thả câu về, lúc nào Tư Rạng cũng dành một hai con cá lóc cồ đem lại nhà ông bà kỹ sư Hậu bán. Ông kỹ sư Hậu chuyên về ngành tên gì thì Tư Rạng không biết, chỉ nghe nói ổng lo về cây rừng và sông nước. Nghe đâu ông Hậu nghỉ hưu đã mấy năm rồi. Thỉnh thoảng Tư Rạng cũng thấy có hội họp ở nhà ổng, khi năm khi bảy người.

Qua bà Thơ, vợ ổng, Tư Rạng lõm bõm biết họ họp bàn chuyện con sông Cửu Long. Bà Thơ còn cho hay có khi có cả người Việt từ nước ngoài về họp nữa. Bà còn cho Tư Rạng biết thêm anh láng giềng to bự ở phía trển xây cả chục cái đập ngăn nước để làm điện thắp sáng nhà người dân của họ, làm nước phía dưới chảy chậm đi nên nước mặn tràn vào làm hư đất và hại mùa màng. Rằng mấy cái đập quỷ sứ ở trển chặn hết tôm cá, chặn hết bùn non làm ở phía dưới ít tôm cá, làm đáy sông khô cạn, nứt nẻ vào cái mùa mà bình thường trước kia nước lớn cùng tôm cá đầy ắp. Rằng thỉnh thoảng anh bạn ác tâm ở trển bất thần xả nước, gây ngập lụt làm hư hại hoa màu trồng ven hai bờ sông. Rằng vậy mà mỗi lần bất thần xả nước, mấy thằng chả làm ra vẻ ưu ái cứu khô thằng đàn em ở phía dưới. Chúng hại mình mà còn muốn mình biết ơn.

Qua những kể lại với giọng cay cú của bà Thơ, Tư Rạng đâm ra ghét thằng đàn anh cà chớn. Và cứ mỗi lần thấy có hội họp là Tư Rạng, chờ sau khi khách ra về hết, tìm gặp bà Thơ để biết thêm tin tức, lòng thầm mong tình hình sông nước sẽ từ từ dễ chịu. Nhưng lần nào cũng như lần nào, Tư Rạng chỉ nghe lại câu nói chán chường của bà Thơ:

- Còn khuya mới có chuyện dễ chịu, khó chịu thêm thì có. Nhà nước... nhà ta thì... hồi nào cũng dè dặt... dè dặt. Thất đức hơn nữa còn đầu tư xây đập ngăn nước cùng mấy thằng chả để khổ thêm dân.

***

Ông bà Hậu thương cảm cảnh nhà tan, vợ con bị nước cuốn trôi mất xác của Tư Rạng. Ông bà liền kêu ba thằng con trai hợp sức dựng cho Tư Rạng một chòi tranh có phên che, nằm xích ra xa bờ sông, trên một thuổng đất cao cao. Nhờ còn chiếc xuồng ba lá, Tư Rạng vẫn tiếp tục đi thả câu để kiếm sống.

Giả lúc rày trở nên lầm lì ít nói. Lũ trẻ con trong xóm rất sợ gặp Tư Rạng. Chúng nó truyền miệng nhau anh Tư Rạng nói chuyện với ma. Chuyện đồn lan ra kể từ khi có người cho biết thấy trên bàn ăn của Tư Rạng lúc nào cũng có ba cái chén và ba đôi đũa. Rồi có đêm nghe tiếng Tư Rạng nói chuyện với ai đó. Có khi nghe cả tiếng cười lẫn tiếng khóc.

Thằng Đía, mười ba tuổi, lớn nhất trong đám trẻ con, nói chắc nịch nó đã có lần một tối tới núp ở ngoài rình nghe Tư Rạng nói chuyện với ma. Nó kể:

- Tao nghe ảnh nói với chị: “Mình chỉ cho tui pha giấm nha. Sao? Giấm pha với nước, đường à? Rồi, chi nữa? Tiêu, muối. Rồi. Tỏi bằm phi vàng. Rồi. Chi nữa? Tỏi sống bằm. Rồi. Xong hả mình? Cám ơn mình. Tui thương mình lắm. Tại cái thằng Năm Chột nó rủ ren ép nhậu tới say xỉn nên không về có mặt để cứu mình và thằng Rỡ. Nói rồi ảnh khóc. Tao không nghe chị nói nhưng tao tin chỉ mình ảnh nghe tiếng chị. Tao còn nghe ảnh nói với thằng Rỡ con ảnh nữa. Rỡ, mày ăn khoẻ cho mau lớn. Tao sẽ lo cho mày đi học. Mà mày ráng học giỏi nha. Sao có được bằng kỹ sư như ông Hậu để chăm nom sông nước nhà mình luôn tốt lành nha. Tao tên Rạng mà không rạng được thì mày tên Rỡ ráng mà rỡ thiệt, để cho tao hưởng ké khi nghe người ta khen cha rạng con rỡ nha. Nói xong anh lại khóc.”

Những chiều giữa mùa khô hạn hán hay sau một trận lụt bất ngờ người ta thường thấy một gã đàn ông đứng ở bờ sông, mặt hướng về phía thượng nguồn, tay chỉ chỏ ra vẻ hăm dọa. Đến gần thì nghe được mấy tiếng lặp đi lặp lại: “Bọn cà chớn, tuị bây sẽ biết tay tao”.

Ngày hăm ba tháng chạp có lễ đưa ông Táo chầu Trời. Tư Rạng không đi thả câu mà lại đi ra chợ mua một con cá chép về cúng ông Táo. Biến cái bàn ăn vuông nhỏ tí thành bàn thờ, sau khi sắp xong nhang đèn, Tư Rạng đem con cá chép ra làm.

Giả để nguyên con cá, không đánh vảy, không cắt vây, không rạch bụng cá mà lại thò tay móc ruột từ họng cá. Xong, giả mở gói giấy để sẵn bên cạnh, bày ra chừng mươi viên bi đen, to cỡ đầu ngón tay út. Qua họng cá giả chậm rãi nhét từng viên bi vào bụng cá. Xong, Tư Rạng để cá lên đĩa đem đặt ở bàn thờ, rồi đi rửa tay, rửa mặt. Xong, giả đến trước bàn thờ thắp nhang, đốt nến, đứng chắp hai tay, miệng lâm râm khấn.

Lạy tạ xong Tư Rạng đem cá ra sân đặt trên một giàn củi khô châm lửa đốt. Giả lại đứng chắp tay, nhìn đám lửa bùng cháy, miệng lâm râm khấn, cho đến khi con cá chép cháy thành than.

Chiều mùng Ba Tết, khi thấy nhà ông bà Hậu thưa khách, Tư Rạng rón rén sang chúc Tết hai ông bà. Thừa lúc ông Hậu lại bận tiếp khách, Tư Rạng xuống bếp tìm gặp bà Thơ, nho nhỏ nói chuyện gì một lúc rồi lặng lẽ ra về. Vẻ mặt buồn buồn giả vừa đi vừa lẩm bẩm:

- Có lẽ tại thuốc nổ... bị ẩm.

Ở nhà ông Hậu, sau khi hết khách, bà Thơ đem chuyện Tư Rạng kể cho ông Hậu nghe:

- Thằng Tư Rạng vừa làm một chuyện tức cười. Nó vo đất sét trộn với tro than làm chất nổ nhét vào bụng cá chép. Nó thiêu con cá rồi cầu xin với Táo quân, sau khi chầu Trời, trên đường về, cỡi cá bay ngang mấy cái đập, thả thuốc nổ xuống phá tan hết, để nguồn nước trở lại như hồi xưa cho dân miệt dưới được nhờ.

Kể xong bà Thơ cười, nói:

- Đúng là thằng điên!

Nghe xong ông Hậu không cười.

Ông ngồi im một lúc, rồi nói khẽ như để riêng mình nghe:

- Chẳng lẽ đất nước này chỉ còn những thằng điên tìm cách cứu dân cứu nước thôi sao?

Xuân Quý Mão 2023

HÀNH TRANG CUỐI ĐỜI

 

Một đêm nằm mộng hồn ta hỏi:

Tính sổ đời ngươi tạm đủ chưa

Rủ áo phong  sương về cõi tịnh

Hay còn mang nặng kiếp đong đưa

Truyện Trang Châu

Tôi không ngờ Cương si tình con nhỏ chủ quán nặng đến thế. Cứ tưởng nó đùa chơi, ai dè nó lặm thiệt. Một tuần ít nhất ba lần nó réo tôi mặc quần áo với tốc độ phi thuyền để kịp nó đến chở đi ăn hủ tíu. Nó đến mà tôi không có mặt ở cửa là nó bóp còi inh ỏi. Có lần một thằng Tây mới dọn đến trọ ở ấp dưới nghe nó bóp còi liên tu liền nổi nóng mở cửa sổ ló đầu ra ngoài, tay chỉ về hướng xe nó văng tục liên hồi và dọa kêu cảnh sát. Tôi lúc đó đang kẹt trong toa lét nên không xuống kịp. Tôi yên trí nó ngồi im trong xe nghe chửi, chờ tôi ra là dông. Nào ngờ nó tung cửa xe, mặt hầm hầm đi lại phía thằng Tây, chỉ thẳng vào mặt nó hét to:

- Mày có biết khi khẩn cấp người ta phải làm gì không? Người ta phải gọi 9-1-1. Vợ thằng bạn tao đang hấp hối ở nhà thương. Tao phải bóp còi khẩn cấp gọi nó. Mày hiểu và thông cảm chứ??

Trang Châu

 

Văn Bút Quốc Tế trang trọng

Đặt một chiếc ghế trống dành cho chị

Chị không có đó mà như có đó

Trong lòng mọi người

Làm một nhà văn bất đồng chính kiến

Làm một nhà hoạt động nhân quyền

Chị đâu mong ước gì hơn

Giúp người dân thấp cổ bé miệng của đất nước mình

Biết hơn một chút

Quyền hạn tối thiểu của con người

Biết hơn một chút

Để không phải suốt đời dưới áp bức

 Phải lặng thầm, nhắm mắt, che tai cùng câm tiếng

Trang Châu

                         Hồi âm cho một nhà văn trong nước.

 

Anh hỏi tôi

Sau cơn đại dịch

Nếu được sống tiếp sẽ sống như thế nào

Xin trả lời

Anh ở cái thế đang sống vòng trong

Tôi may mắn thoát được ra vòng ngoài

Đại dương không chia cách chúng ta

Tâm tư, khát vọng vẫn cùng chung một bến

Nhưng trên đầu cuộc sống của anh

Một mạng lưới giáo điều vẫn trùm lên tư tưởng

Nên đôi khi viết vẫn còn phải lách

Nghe văng vẳng đâu đây

Lời than của Nguyễn Tuân cách mấy mươi năm về trước.

Những người sống với con chữ như chúng ta

Cần không khí tự do để tiếp oxy cho não bộ

Tôi nghĩ anh ở trong chắc chỉ mong

 Được tiếp tục sống như tôi đang sống ở ngoài

Hiểu như thế

Nên không chỉ riêng anh buồn

Mà tôi cũng buồn

Tâm sự người cầm bút cao niên

Gởi Song Thao, Luân Hoán, Võ Kỳ Điền, Hồ Đình Nghiêm, Lưu Nguyễn

                                 Ngô Thế Vinh, Đặng Vũ Vương

 

Mừng chúng ta trên dưới tám mươi

Còn đứng, còn đi, ngủ,ăn và viết

Bước gập ghềnh trên ngàn thiên lý

Đoạn đường dài nguyên thế kỷ

Từ xa nhìn đã thấy trăm năm

Hồi ức Trang Châu

Lại sắp tới kỷ niệm 30 tháng Tư, một ngày đã làm thay đổi vận mệnh của người Việt Nam ở cả hai miền, bằng những cách có thể rất khác nhau.

Đọc lại hồi ức của Trang Châu, tác giả Y sĩ tiền tuyến, để nhìn tỏ hơn vào những-khoảnh-khắc-chiến-tranh bên trong con người. Chiến tranh có thể rất tàn bạo, nhưng với từng người, do văn hóa/giáo dục/cách nhìn riêng..., chiến tranh có thể được “đối xử” theo một cách rất cá nhân, rất “mềm”. Và cộng tất cả những cách-ứng-xử-trong-chiến-tranh ấy, ta sẽ có được chân dung của một lớp người, trong cuộc chiến đã tàn cách đây gần nửa thế kỷ...

Văn Việt

Trang Châu

 

 

Sonia, em hãy bồng con

Theo đoàn người

Vượt qua biên giới Ba Lan

Anh ở lại