Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Nguyễn Lộ Trạch

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Thiên hạ đại thế luận

Nguyễn Lộ Trạch

Tiểu dẫn: Nguyễn Lộ Trạch cùng với Nguyễn Trường Tộ là 2 nhà canh tân hàng đầu VN TK.XIX. Thiên hạ đại thế luận được Nguyễn Lộ Trạch viết vào năm 1892 nhân kỳ thi đình năm ấy. Năm ấy vua Thành Thái, một ông vua duy tân, ra đề thi đình: Các anh chị hãy bàn về các thế lực lớn trên thế giới (Thiên hạ đại thế luận). Các sĩ tử cắn bút hết, vì đề này không có trong văn mẫu hay luyện thi. NLT tuy không đi thi nhưng ở nhà bức xúc mà tự làm bài. Bài luận văn này được lưu truyền bí mật, và trở thành bài học khai tâm cho các sĩ phu duy tân sau này: Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng. Trong bài luận văn này ông phân tích tình hình chính trị thế giới, tiên đoán về tương lai châu Á: Xiêm La sẽ giữ được độc lập do biết cách điều hòa mâu thuẫn giữa các nước đế quốc, Nhật Bản thì sẽ trở thành nguy cơ lớn nhất của châu Á, TQ thì hỏng hết rồi, đừng trông cậy gì nữa. Quả thật, LS chứng minh tất cả các tiên đoán chính trị của ông đều đúng. Ông nói: nước mình thì ngu dại, nhưng nếu biết duy tân tự cường, học theo phương Tây thì biết đâu một ngày kia cũng trở nên cường thịnh. Tôi kính phục ông là một trong những bộ óc thông minh nhất nước ta bấy giờ.

Bài luận dài, chú thích nhiều, nhưng đây là một trong những luận văn quan trọng nhất của TK.XIX, mở đường cho phong trào duy tân TK.XX nên tôi chép ra đây để làm tư liệu cho những ai quan tâm đến tư tưởng nước nhà. Bài này trích trong sách "Nguyễn Lộ Trạch, điều trần và thơ văn" do GS. Mai Cao Chương và tôi biên soạn từ năm 1995, đến nay đã tuyệt bản. Không biết có NXB nào quan tâm tái bản được không?

Đoàn Lê Giang

Danh ngôn

Ban Biên tập

Tra cứu theo tên tác giả

Thiên hạ đại thế luận