Vũ Kim Hạnh

Hôm nay 18/12/2025 là ngày thân nhân và bạn bè vĩnh biệt chị Vũ Thị Ngọc Lan. “Chị Lan”, chúng tôi đều gọi thân mật chị như vậy, là vợ của nhà báo Tô Hòa, chị vừa qua đời khá đột ngột vì bệnh tim.

 Vũ Kim Hạnh

Hôm qua là ngày giỗ ông. Tôi biết ngày giỗ, nhưng đi đám tang ở nhà quê cả ngày nên giờ mới viết đôi dòng tưởng nhớ. Xưa mình học Vạn Hạnh, vẫn cứ chiều chiều thấy ông đến chơi trường, áo quần tả tơi, vai mang bị gậy, thoạt nhìn rất giống một… người điên hay kẻ ăn mày. Ông đến chơi với nhưng bộ óc kiệt xuất bạn ông lúc ấy giảng dạy ở trường: Phạm Công Thiện, Tuệ Sỹ… Sinh viên chứng tôi cũng bái phục ông tinh thông nhiều ngoại ngữ: Anh, Pháp, Trung, Đức, đã dịch và xuất bản nhiều sách văn học và là tác giả rất nhiều tập thơ hay. Tôi vốn kém về thuộc thơ mà cũng thuộc không ít bài thơ hay của ông, nhờ bạn bè thuộc và hay đọc.

 Vũ Kim Hạnh

Khi Cương đi rồi, tôi mới được biết nhiều hơn và tương đối đủ về Cương. Dù trong nhà tôi, bức tranh Cương vẽ cùng chiếc ghế sắt màu đỏ Cương sáng tác gửi tặng, vẫn đang được đặt ở vị trí trang trọng nhất.

 Vũ Kim Hạnh

Tối qua từ Hà Nội về, nhớ lời hứa (lơi) với bà bạn, tôi xách xe chạy ra nhà sách Fahasa gần nhà. Wow, nhà sách thật sáng và đẹp, xứng đáng cho các cô chú "cọp con" kéo tay cha mẹ hồ hởi bước vô (buổi tối nhiều bạn nhỏ đi đọc cọp truyện tranh lắm).

Vũ Kim Hạnh

Tôi xem “Chuyến đò định mệnh” đến lần thứ hai vẫn ngại viết. Mà cứ để trong lòng, nghĩ mãi cũng không xong. Thôi thì, sau lần thứ hai “sang sông” cũng viết ra cho lòng bớt khắc khoải.

Tối hôm đó, vô thang máy, bà bạn nhà báo Hồng Hạnh Đào ghé tai tôi nói nhỏ: “Ngộ ha, kịch của hai ông tác giả miền Bắc, ông viết ông dựng, với nguyên dàn nghệ sĩ Nam Bộ diễn, lại thấy sâu và mượt quá heng?”.

(Có bổ sung ý kiến của công ty Uniqlo)

Vũ Kim Hạnh

Một tin nhắn được gửi tới tôi hôm qua, của một bạn làm thiết kế triển lãm hàng thời trang quốc tế. Sao gửi đúng người ghê, đúng nỗi buồn tôi cứ ngấm ngầm nghĩ mấy hôm nay.

Vũ Kim Hạnh

Một nhóm học sinh Việt Nam chừng 17, 18 tuổi giẫm đạp lên lá cờ vàng với những lời lẽ thô tục mà chắc chắn từ khi chúng sinh ra tới giờ, chúng chẳng hiểu chút thực tế đời sống nào liên quan lá cờ đó ngoài những lời giáo huấn được truyền dạy, là minh chứng một một thảm họa của giáo dục từ nhà trường, gia đình đến môi trường xã hội.

Kiểu giáo dục nhồi sọ, thiếu thông tin đa chiều, thiếu qui tắc ứng xử tối thiểu đã ném ra xã hội những sản phẩm kiểu đó.

Vũ Kim Hạnh

Mình vừa chứng kiến cuộc phỏng vấn một anh bạn thân, là doanh nhân đang khá thành công trên thương trường. Khi ấy, anh đang trả lời một nhà báo trẻ, hỏi anh về “bí quyết thành công” khi thị trường đầy dẫy những sản phẩm cùng loại. Anh trả lời khá lưu loát. Nhưng khi nhà báo trẻ măng (và có phần hời hợt?) an tâm ra về, anh nói về những khó khăn và những cảm nhận ray rứt với cuộc sống. Anh chắc lưỡi, nhà báo hài lòng với câu trả lời kinh điển về quản trị của tôi, họ thấy đủ để nộp bài, nhưng niềm tin của người tiêu dùng, thực ra là một góc quá nhỏ so với vấn đề bao trùm xã hội mình hiện nay: niềm tin của người dân vào thể chế, vào xã hội mình đang sống.

Vũ Kim Hạnh

Ngày 17/1/2019, báo Thanh Niên đăng lời cựu ngoại trưởng John Kerry: “Hà Nội ô nhiễm hơn Bắc Kinh, New Delhi”. Trang FB anh Nguyễn Hà Hùng nhắc: Gần đây, chỉ số chất lượng không khí (AQI) nhiều nơi ở Hà Nội được cảnh báo là cực kỳ nguy hại, đặc biệt với trẻ nhỏ.
10 ngày trước, ngày 3/2/2019, tôi viết trên trang cá nhân: “Tết này ai đi du lịch Bangkok” về tình hình thủ đô Thái Lan chìm trong bụi mịn, đã có một số bạn hỏi, thật không, mình vừa đi du lich Thái về, chẳng thấy gì...

(Rút từ facebook của Vũ Kim Hạnh)

Mình đã đến Paris hôm qua như bạn Hậu khảo cổ kể, nhưng mấy ngày này đang có bao nhiêu việc dồn dập diễn ra cứ luẩn quẩn trong đầu.
Hôm qua, đọc một tin ngắn: 80,1% thí sinh TPHCM dự kỳ thi Trung học phổ thông quốc gia đạt điểm môn Sử... dưới trung bình. Nhớ tới buổi họp báo giới thiệu cuốn sách đặc biệt được duyệt tới 4 năm [Nói thêm: Công ty First News mất bốn năm để xin giấy phép; hết nhà xuất bản này từ chối đến nhà xuất bản kia chối từ, tổng cộng đến 14 nhà xuất bản; 48 lần chỉnh sửa với tổng lượng bản thảo chất cao… hơn 2 mét – Văn Việt] là “Gạc Ma – vòng tròn bất tử”. Lại nhớ tới chuyện dạy Lịch sử, rằng trong bộ sách giáo khoa lịch sử lớp 12 không hiểu sao chỉ có vỏn vẹn 11 dòng về cuộc chiến tranh chống Trung Quốc xâm lược biên giới phía Bắc năm 1979. Đọc lại báo cũ, giáo sư Vũ Dương Ninh giải thích về 11 dòng hiếm hoi này “Chừng ấy không nói được bản chất và diễn biến lịch sử cuộc chiến, nhưng trong khuôn khổ hết sức hạn chế trong thời gian làm sách, chúng tôi chỉ đưa được vào chứng đó”.

(Rút từ facebook của Vũ Kim Hạnh)

Hậu quả cho nền kinh tế sẽ là thiệt hại vô cùng lớn mà tới giờ, những ai đưa ra dự thảo luật rồi những ai ngồi bấm nút, liệu có hình dung hết mọi hậu quả lâu dài và có chịu trách nhiệm nổi không? Khi cả ASEAN đã tiến những bước dài trên đường chuyển đổi số, đưa doanh nghiệp họ tung hoành trên không gian mạng để đẩy Việt Nam lùi dần trong cạnh tranh kinh tế thương mại, và hôm qua ta vẫn còn lò dò, lẹt đẹt dưới đáy giếng đang cố gắng bò lên, thì hôm nay bị cú An Ninh Mạng này đạp cho một phát, rơi tư do luôn. “Rơi tự do” để thực sự “mất tự do” vì bất kỳ ai cũng có thể buộc tội và trị tội, bịt miệng hãm hại công dân nếu không hoà ca một giọng?

Tấn công vào an ninh tiền tệ Việt Nam, tỉ số 1-0?

Vũ Kim Hạnh

Báo Bưu Điện Hoa Nam ngày 7/6/2018 có bài của Bennett Murray: “Người Việt Nam xem “đặc khu kinh tế” như một cuộc tấn công từ Trung Quốc”. Đó là nhận định chủ quan của một nhà báo quốc tế. Nhưng chúng ta biết, thực tế đang có một cuộc tấn công khác, nhắm trực diện vào An ninh tiền tệ Việt Nam. Thủ phạm? Còn ai trồng khoai đất này? Và đau thay, hiện nay, ta chưa tìm được cách chống trả. Tỉ số tạm thời đang là 1-0.

Cuộc tấn công đã diễn ra dồn dập, ồn ào gần đây. Báo chí đã đề cập nhiều đến việc CHUYỂN TIỀN TRÁI PHÉP CỦA NGƯỜI TRUNG QUỐC QUA THANH TOÁN TRỰC TUYẾN.

(Rút từ facebook của Vũ Kim Hạnh)

1/ Hôm nay đổi kiểu viết, xin kể chuyện các bức ảnh. Các bức ảnh đều về Trung Quốc, liên quan Việt Nam, và sự việc diễn ra gần như cùng lúc.

Tấm ảnh thứ nhất. Bạn hãy xem hình cái khách sạn bên dưới, ở trên đất nước Việt Nam, mà nhóm “gian thương” Trung Quốc thuê hẳn nơi này làm trụ sở lắp giàn máy điều hành “ecommerce” trên mạng Taobao. Điều khiến ta phấn chấn và hi vọng là cách xử lý nghiêm khắc của Công An Quảng Ninh. Đầu tháng 12/2017, phòng Quản Lý Xuất Nhập Cảnh, Công An tỉnh Quảng Ninh vừa xử phạt và trục xuất 52 người Trung Quốc nhập cảnh du lịch nhưng chỉ nhằm... bán hàng online. 52 ông bà này KHÔNG khai báo tạm trú và khi bị kiểm tra thì đang say sưa điều khiển 40 máy tính cá nhân, 25 máy tính để bàn, các thiết bị mạng, phục vụ tích cực cho hàng ngàn lượt khách Trung Quốc “đi tour du lịch 0 đồng” ồ ạt vào Cửa Khẩu Quốc Tế Móng Cái gây tắc nghẽn. Khách chỉ vào các cửa hàng do người Việt đứng tên nhưng người chủ thực là Trung Quốc, mua hàng qua giao dịch trực tuyến, tiền hàng chuyển thẳng hết về Tàu. Họ “độn thổ” vào vì không hề có thông tin nhập cảnh. Vào Việt Nam, họ điều khiển đường dây thanh toán bên Tàu, bắt và trục xuất họ thì cứ như bắt cóc bỏ dĩa. Mà ở Đà Nẵng, Khánh Hòa... đều cái trò gian manh đó. Khách du lịch nào thì mình cũng trọng, cũng mừng nhưng chơi cha vậy thì không trị thẳng cánh như Quảng Ninh sao được?

FB Vũ Kim Hạnh

Oui, c’est lui ! Emmanuel Macron.

Tổng Thống Pháp, 39 tuổi, Tổng thống trẻ nhất của lịch sử nước Pháp với 65,5% phiếu. Người Pháp đã lựa chọn chính quyền chính danh của họ. Khi mọi người ở Việt Nam còn ngủ yên, thì người Pháp đang mừng Tổng Thống mới của họ. Ở một đất nước mà mới cách đây gần 2 năm, ngày thứ sáu 13/11/2015, khủng bố đã tấn công nhiều nơi, sân vận động Stade de France, nhà hát Bactalan... làm 132 người thiệt mang, riêng trong phòng hòa nhạc đã có 89 người. Trước đó là vụ khủng bố giết 17 người tại tòa soạn báo châm biếm Charlie Hebdo. Và gần đây nữa là vụ khủng bố bằng xe tải ở thành phố du lịch biển thơ mộng Nice...

Dù tất cả. Người Pháp đã lựa chọn.

Thất vọng nhất ắt là Tổng thống một nước nọ đã tiến hành (vừa làm vừa chối) cuộc chiến tranh mạng chống phá điên cuồng cuộc bầu cử. Về lý, dễ hiểu, ông này dĩ nhiên là muốn phá tan liên minh châu Âu đã cấm vận, trừng phạt kinh tế nước ông.

(Rút từ facebook của Vũ Kim Hạnh)

Hôm qua, đài CNN đưa tin, chính quyền Trung Quốc đã chấp nhận cho đăng ký 38 thương hiệu, nhãn hiệu cầu chứng mới cho gia đình Trump, mở đầu việc thiết lập nhiều dịch vụ mới ở TQ. Đúng là xứng đào xứng kép, anh Trung (Đỗ Nam Trung) và anh Trung Quốc. Quan điểm của Trump đang gây ra những chia rẽ sâu sắc trong lòng nước Mỹ. Và người Mỹ đang…

CÚT KHỎI NƯỚC MỸ ĐI!

Ngày 22/2/2017, tại một quán rượu có tên Austin Bar and Grill ở Kansas, một người đàn ông Mỹ tên Ian Grillot đã nhảy ra can thiệp khi một cựu chiến binh Mỹ nổ sung bắn hai kỹ sư người Ấn Độ. Ông Grillot đã chờ cho đến khi (ông nghĩ là) tên sát nhân đã hết đạn thì nhảy ra vật hắn xuống. Nhưng không, tên sát nhân vẫn còn một viên đạn trong khẩu súng trên tay và hắn lập tức bắn phát còn lại vào Grillot. Ông kể lại: “Trời, lúc ấy quả là tôi hơi bị shock vì tưởng khẩu súng đã hết đạn và tôi thấy ngay là… chắc chết. Nhưng cũng lúc đó, tôi chỉ kịp nghĩ, bằng mọi cách phải giúp các nạn nhân – họ đáng được hưởng công lý, và tôi tấn công kẻ nổ sung là bởi điều ông ta làm không đúng.”

Ông Grillot còn kể: ông đã thường gặp hai kỹ sư này, ông Kuchibhotla và Madasani trong những lần đi uống rượu khác và “đã có lần chúng tôi nói đùa với nhau”. Ông Srivinas Kuchibhotla, 32 tuổi, nhân viên của công ty Garmin làm máy định vị GPS, đã thiệt mạng khi bị kẻ sát nhân nổ súng và la lớn “Cút khỏi nước tôi đi.” Bạn ông, Alok Madasani, 32 tuổi, may mắn, chỉ bị thương.

Vũ Kim Hạnh

Giữa tuần này, Bộ trưởng Kinh tế của ba nền kinh tế lớn nhất liên minh EU, Pháp, Đức và Italy vừa gửi một bức thư chung cho Ủy viên thương mại Cecelia Malmstrom bày tỏ lo lắng về nạn nhiều nhà đầu tư ở ngoài EU đi thâu tóm công nghệ của Châu Âu.

Trong khi đó, giới đầu tư Châu Âu lại thường gặp phải những rào cản khi đến đầu tư ở các nước này, từ đó, họ đề nghị Hội đồng Châu Âu nên cân nhắc việc các nước thành viên EU có thể thẳng thừng ngăn cản, hay đặt điều kiện buộc tuân thủ với một nhà đầu tư nước ngoài nào đó. Họ dẫn “luật lệ châu Âu cấm FDI đe dọa an ninh và trật tự công cộng”.hoặc đặt điều kiện buộc họ phải tuân thủ.

Người ta lập tức liên tưởng ngay tới nỗi lo - hốt hoảng - của nước Đức. 

Đầu năm 2016, Bộ trưởng Kinh tế Đức Sigmar Gabriel cáo buộc Trung Quốc tiến hành "hoạt động thương mại không công bằng và ham hố" vì ồ ạt tìm mua các hãng công nghệ cao hàng đầu của Đức và EU trong khi tìm mọi cách ngăn chặn việc Đức và EU mua các công ty Trung Quốc.

Theo công ty kiểm toán EY, doanh nghiệp Trung Quốc đã và đang dành một số tiền kỷ lục 11 tỷ euro trong giai đoạn 10 tháng đầu năm 2016 để mua các công ty Đức và EU.

(Rút từ facebook của Vũ Kim Hạnh)

Hôm nay, ở thủ đô các nhà thơ đang tự treo-mình-lên, ngân nga các vần thơ đầy sương mù, mưa gió lãng mạn… thì ở đồng bằng sông Cửu Long, những người nông dân đang oằn-mình-xuống dưới những cơn mưa lớn trái mùa, có nơi sương mù sương muối giăng trắng trời. Lúa đổ gãy, ngả rạp, dầm mình dưới nước, có những vùng mất đến 40% diện tích chuẩn bị thu hoạch. Đông Xuân nhiều nơi mất trắng. Nông dân than, ba thứ bịnh ập tới hầu như cùng lúc: đạo ôn, muỗi hành và lem lép hạt. Nhìn những nhánh lúa đang trổ bị hủy hoại vì nấm bám thành những đốm đen lan ra đe dọa, người nông dân than trời: nấm, phải xịt thuốc, rồi sương mù sương muối, cũng phải xịt thuốc. “Sự nghiệp” làm nông kiểu mới, giảm tối đa thuốc sâu, hóa chất, nay gặp nạn trời hành là khó rồi. Cô bạn tôi nhà ở một ấp vùng sâu Cần Thơ kể chuyện nhà. Cuối tuần rồi, về thăm nhà, ba má cô than: xã huyện xuống ép phải làm ba vụ, ba má nóí tụi tôi già rồi, con cái thì đi thành phố hết, cho tụi tui làm hai vụ là vừa sức, nhưng “mấy chú” không chịu, ép phải làm cho đủ sản lượng huyện đã đăng ký. Vừa chạy sản lượng (đồng nghĩa phải doping phân thuốc) vừa bị tai trời phải dùng thuốc sâu đặc trị, mới vụ đầu tiên năm 2017 đã báo hiệu nhiều nỗi lo từ thời tiết. Ai hiểu nỗi khó của người nông dân, những ngày dầm mình trong sương, mưa, xịt thuốc mà nơm nớp, những đêm thức trắng vì lo âu vụ mùa mất trắng? Mà không chỉ chia sẻ, cần kịp thời giúp họ đối phó, điều chỉnh kế hoạch “trên giao” và tiếp sức cho họ. “Thiên thời, địa lợi” coi bộ báo hiệu những nguy cơ sớm ập đến từ biến đổi khí hậu vậy thì ứng biến của “nhân” liệu có đủ, có kịp “hòa”?

Vũ Kim Hạnh

Tối 19/1, trên đường từ Đồng Tháp về, trong xe, tối đen, tôi ghi vội mấy chữ vào sổ tay và định về sẽ viết một đoạn trên face:”Sang năm về Hoàng Sa”. Vậy mà mấy hôm nay bận liên miên, chưa viết được. Sáng nay chợt nhận được một món quà Tết. Ngồi xuống lặng im hồi lâu và lại nhớ... “Sang năm về Hoàng Sa”.
Quà lạ. Bên ngoài túi giấy trắng vỏn vẹn mấy chữ: Đại sứ quán Israel. Bên trong, một hộp giấy đơn giản. Qua lớp giấy kiếng, thấy: chà là sấy khô Israel. Những trái chà là khô nâu sậm, to hơn tất cả trái chà là thường thấy. Chánh hiệu sa mạc Israel. Nó nhắc rằng đất nước Israel toàn là sa mạc, toàn là cát với đá và báu vật của sa mạc đó vừa được gửi tới Sài Gòn. Xin cám ơn người bạn quí, bà Đại Sứ Meirav Eilon Shahar đã mấy năm cùng nhau tổ chức các cuộc thi khởi nghiệp của Bộ ngoại giao Israel cho thanh niên Việt Nam, đưa tác giả “Quốc gia khởi nghiệp” Saul Singer đến Việt Nam, cùng BSA [Trung tâm Nghiên cứu Kinh doanh và Hỗ trợ Doanh nghiệp – Văn Việt] thúc đẩy hoạt động khởi nghiệp trong thanh niên nông thôn Việt Nam.
Israel luôn nhắc tôi nghĩ về Hoàng Sa. Khi đến Jerusalem, vào thăm Bảo tàng diệt chủng Yad Vashem, tôi lạnh người khi đứng giữa căn phòng mà trần nhà là vòng xoáy nhiều tầng đầy chân dung sống động những nạn nhân diệt chủng. Ở căn phòng nhỏ trưng bày hiện vật, bên cạnh quần áo, giày dép, và xương người chồng chất trong số 6 triệu người Do Thái bị Đức Quốc Xã giết trong Thế Chiến II, có vạt áo cũ của ai nguệch ngoạc mấy chữ ”Next year, in Jerusalem!”.

Vũ Kim Hạnh

Tuần trước ăn trưa với một nhà khoa học, tình cờ mọi người nhắc tới mỏ sắt Thạch Khê. Giờ đọc thấy Thạch Khê cũng nằm trong dự án thép Cà Ná, thấy... thương Thạch Khê quá.

GẢ BÁN (MỎ SẮT) THẠCH KHÊ ĐẾN LẦN THỨ 3, GẢ HOÀI Ế HOÀI?

Thực tế có vẻ là cô gái không may (là mỏ sắt Thạch Khê) ấy chỉ được treo rồi rao rồi bán rồi bị chê rồi bán tiếp và nay lại rao tiếp để gây hi vọng ở dự án Cà Ná. Formosa từng hứa hẹn sử dụng sắt Thạch Khê, xong rồi chê và nhập các loại sắt ngoại (mới đây nghe là chỉ để gia công cho các nước), rồi một số hãng của Đức, Ấn Độ đã vào khảo sát, nhưng theo họ, sắt Thạch Khê không có giá trị thương mại do chất lượng quặng kém, địa hình mỏ lại rất phức tạp, khai thác chi phí cao. Bây giờ, cô gái Thạch Khê lại được đem ra làm mồi câu nhử trong thép... Cà Ná, liệu ai tin được là sẽ không bị “khê” lần thứ 3?

Tỉnh Ninh Thuận đang ra sức bảo vệ quả đám thép Cà Ná. Họ đang “CỐ ĐẤM” quả này ra sao? Rằng tỉnh có 4 định hướng phát triển kinh tế: năng lượng, du lịch, nông lâm thủy sản và sản xuất chế biến. Tỉnh cho rằng, với 4,4 triệu tấn sản phẩm thép / năm thì bộ mặt kinh tế xã hội của tỉnh sẽ thay đổi và sẽ chuyển dịch mạnh theo hướng công nghiệp, dịch vụ công nghiệp.

Nhưng sao lại chỉ có thể là THÉP? Dễ hiểu, vì cả thế giới đều xua đuổi loại nhà máy gây đại ô nhiễm này, nên ai đón nhận thì sẽ ... có ngay và luôn, và dĩ nhiên có kèm quà. Ngu gì không làm! Ngay kỷ lục gia về công nghiệp ô nhiễm là Trung Quốc thì nay cũng kịp “hồi hướng” chuyển qua năng lượng sạch rồi, nên máy móc thiết bị, họ ưu ái giúp mình?

(Rút từ facebook của Vũ Kim Hạnh)

Tối qua, xuống phố đi ăn sinh nhật một người bạn thân. Tôi nhận ra phố xá đã mọc lên nhiều cây thông Noel rực rỡ tưng bừng. Đẹp lắm, Sài Gòn bao giờ cũng sáng tạo, duyên dáng, sang trọng. Ở Gem, Sheraton, Intercontinental, Caravelle... hình ảnh ông già Noel vác túi quà dễ thương đứng bên rừng thông sáng bừng làm tôi nhớ tới “Giấc mơ đêm mùa đông” năm rồi. 

Mơ mà thực. Kể chuyện về những giấc mơ, mà đó là cách làm rất thật giúp các thiên thần nhỏ. 

Nhiều lần tôi tự nhắc. Hãy làm gì đi, trước Đại Họa này. Chung quanh tôi ngày nào cũng có người ra đi đột ngột và đau đớn vì ung thư. Tôi sợ phải vào thăm người thân nằm ở bệnh viện Ung bướu vì thấy toàn chuyện đau xé lòng, cứ bị ám ảnh cả ngày, cả mấy ngày sau đó, chịu không nổi. 

Mới cách đây một tháng, chiều muộn, tôi lại vào bệnh viện Ung bướu đường Nơ Trang Long Bình Thạnh thăm người bạn. Ra về, mệt rã rời, ngồi nghỉ ở dãy ghế đá ngoài sân. Bỗng có hai hai mẹ con dắt nhau đến ngồi bên cạnh. Người mẹ nài nỉ, con ráng ăn miếng cháo cho có sức uống thuốc, ăn đi mẹ thương. Cậu bé chừng 4 tuổi, gầy queo, lắc lắc cái đầu trọc lóc, con không ăn nổi, mẹ cứ ép con hoài, ăn nhiêu ói hết mà ép hoài. Người mẹ trẻ giọng muốn khóc. Không ép, năn nỉ thôi. Cậu bé gắt lên, không, không ăn, con muốn về nhà. Người mẹ đứng phắt dậy, không ăn thì con cứ ngồi đây đi, mẹ về. Cậu bé òa khóc. Mẹ, mẹ đừng bỏ con. Thôi để con ăn, mẹ đừng bỏ con, mẹ. Người mẹ chỉ dợm bước, quay lại liền. Hai mẹ con ôm nhau khóc. Ai sẽ bỏ ai mà đi, trời ơi, thật là tội. Nghe tiếng kêu ai oán, thảng thốt của đứa bé, tôi thắt tim không dám nhìn họ. Tôi biết cả đêm sẽ không ngù được, cứ nghe tiếng cậu bé kêu tuyệt vọng, mẹ, đừng bỏ con, mẹ... Tuần sau đó, tôi nghe kể, cậu bé đã bỏ mẹ mà đi. Tôi đoán trước chuyện đó mà nghe tin, vẫn hoang mang, không, không thể, cậu bé sợ nhất là mẹ bỏ đi, thì, đâu có lẽ nào cậu lại tự bỏ mẹ mà đi?