Hà Thủy Nguyên

 

 

Lần đầu tiên tôi được nghe kể về số phận những người lưu dân Việt Nam vượt biển sang Mỹ không phải qua các bài giảng lịch sử hay các tác phẩm văn học, mà là qua đĩa nhạc lậu “Ba mươi năm viễn xứ” của Paris By Night. Những câu hát ám ảnh từ đĩa nhạc ấy, với giọng hát rầu rĩ của Khánh Ly, đã khuấy động tôi:

Hà Thủy Nguyên

I -
Ta, đầu quấn dây nho
Mái tóc tro tàn nhuốm
Khoác da báo đi giữa xuân tươi
Say lướt khướt mùi tâm trạng lên men
Giữa đám đông người hét hò bên lửa
Điệu nhảy đã quen nhịp loạn cuồng
Hái trăng đi, hiến trăng cho ta khoảnh khắc này
  Rượu máu lẫn lộn rồi
Chẳng ai còn trinh tiết
Kìa kìa tục luỵ đã ngập hồn

Hà Thủy Nguyên

Có lẽ chưa bao giờ văn hóa đọc lại nở rộ như ngày nay, đặc biệt là sự hỗ trợ từ chính quyền và các kênh báo đài chính thống. Không khí tấp nập nhộn nhịp trong các hội trợ sách, các hội thảo sách, các cuộc chạy đường trường cổ vũ phong trào đọc dường như làm sống dậy cái không khí Đông Kinh nghĩa thục: “Buổi diễn thuyết người đông như hội/Kỳ bình văn khách đến như mưa”. Chứng kiến cảnh “trăm hoa đua nở” của các đơn vị xuất bản, các cộng đồng đọc sách, các cá nhân cổ vũ đọc sách, v.v. chúng ta dễ lầm tưởng rằng một tương lai tươi sáng cho công cuộc nâng cao dân trí đang diễn ra. Tuy nhiên, nếu nhìn cận cảnh văn hóa đọc ở Việt Nam sẽ thấy một nguy cơ của tình trạng nhiễm độc “tinh thần” đang là vấn đề nan giải.

Hà Thủy Nguyên

“Ta có thể ẩn mình trong vỏ hạt dẻ, nhưng vẫn là thượng đế của vũ trụ vô biên” (Trích Hamlet – William Shakespeare)

1- Khởi sinh cô độc

Ai đang trong này nhỉ
Tinh cầu thẫm đỏ
Hoả tinh ngùn ngụt lộ trình
Ồ hơi máu nồng xác thịt
Phàm thai rung động trời chiều
Ai có nghe chăng?
Xác thịt ơi
Đáp lời ta
Ngươi cô độc
Ta cô độc nhỉ
Màu tử sinh sôi sục
Cho chật hẹp tinh thần

Hà Thủy Nguyên

Tôi xem “Bá Vương Biệt Cơ” của Trần Khải Ca không ít lần. Lần đầu xem bộ phim, khi ấy tôi mới học năm thứ nhất đại học, tôi đã khóc vì thương cảm cho số phận của anh chàng diễn viên Trình Đắc Di. Thế rồi tôi tìm hiểu thêm về Cách mạng Văn hóa Trung Quốc, tôi đọc thêm về một thời đại đen tối kéo dài trong các nước nằm dưới sự cai trị của Đảng Cộng Sản, lúc đó tôi mới biết rằng Trình Đắc Di chỉ là một trong số những nạn nhân của thời đại ấy. Tội lỗi của Trình Đắc Di và những người anh ta đại diện là gì? Tại sao các lực lượng Cộng Sản bấy giờ lại muốn tận diệt họ đến vậy? Và nhiều lần xem phim sau đó, tôi đã khóc thương cho một lớp người.

(Rút từ facebook của Hà Thủy Nguyên)

Người sáng tác bài thơ này là một bạn trong Book Hunter, bạn ấy sáng tác không nhiều, viết không nhiều, nhưng bài nào cũng hoàn hảo và tràn ngập cảm xúc, dù tuổi còn rất trẻ, trẻ nhất trong nhóm. Bạn ấy là cháu của một ông Phó chủ tịch Hội đồng lý luận trung ương, người nhà chủ yếu làm trong Ban tuyên giáo và Văn phòng Quốc Hội, vì thế, cả nhà bạn ấy đều muốn bạn ấy đi làm chính thống, xin vào nhà nước, rồi sớm thăng tiến như ông bác "thần thánh" của bạn ấy.

Nhưng bạn ấy không bao giờ muốn đi con đường ấy, sẵn sàng làm việc không công, sát cánh cùng Book Hunter, tiếp tục đeo đuổi con đường chữ nghĩa. Bạn ấy nhiều lần chối từ mọi cơ hội công việc mà cả dòng họ muốn bạn ấy đi, thậm chí có lần còn bị cả ông bác "thần thánh" cùng cả họ đấu tố. Mặc dù từ chối, nhưng bạn ấy vẫn giữ trọn vẹn đạo làm con, ngoan ngoãn giúp mọi việc gia đình, cũng chẳng bao giờ đi chơi về khuya, không bao giờ cãi lời hay nói câu hỗn hào. Nhưng ông bác Phó chủ tịch Hội đồng lý luận Trung ương kia suốt ngày miệt thị bạn ấy là dốt nát, là hỗn hào, là lười biếng.

Biết bạn ấy làm thơ, ông bác khuyên: "Mày làm thơ hay thì không ra tiền được đâu, bây giờ phải đi viết bài lăng xê cho mấy thằng nhiều tiền không biết làm thơ ấy. Có thế mới ra tiền được. Chứ làm thơ được có mà chết đói!". Thế đấy, và ông bác này vận động bố mẹ bạn ấy đủ kiểu để bạn ấy vào làm cho Truyền hình Quốc Hội hoặc VOV, những công việc mà bao nhiêu người mơ chẳng được. Như thế là hết đời làm thơ, hết đời chữ nghĩa, cũng không có thời gian để qua lại với Book Hunter.

Hà Thủy Nguyên

“Văn hóa là hoạt động của tư tưởng, và sự thụ nhận cái đẹp và tình cảm con người. Nó không liên quan gì đến việc nắm bắt những mảnh thông tin rời rạc. Một người chỉ đơn thuần có nhiều thông tin là kẻ lắm chuyện vô dụng nhất trên đất của Thượng Đế. Điều mà chúng ta nên hướng đến là tạo ra những người vừa có văn hóa, vừa có tri thức chuyên môn trong chiều hướng đặc biệt nào đó. Tri thức chuyên môn của họ sẽ mang lại cho họ nền tảng để xuất phát, và văn hóa của họ sẽ dẫn dắt họ vào sâu thẳm như triết học và thăng hoa như nghệ thuật”

Trích sách “Những mục tiêu của giáo dục và các tiểu luận khác” – Alfred North Whitehead (Hoàng Phú Phương, Tiết Hùng Thái, Hà Dương Tường dịch)

Đã từ lâu ở Việt Nam, hệ thống giáo dục và truyền thông xã hội không hề hướng tới việc tạo ra những người có văn hóa và cũng không hề tạo được những người có tri thức chuyên môn. Lối nói “thừa thầy thiếu thợ” là một biện minh xảo trá, bởi thực trạng ở Việt Nam đó là vừa thiếu thầy vừa thiếu thợ.

FB Hà Thủy Nguyên

Hồi đi học, bọn học trò nhiều đời vẫn truyền nhau câu “Đi học là đi tu, ngồi học là ngồi tù”, kể ra cũng không sai. Nhưng đến thời con gái của tôi đi học cấp 2, thì tôi bắt đầu thấy câu này sai sai, có vẻ vẫn còn quá nhẹ… Con gái tôi không còn được mặc những chiếc váy đẹp như thời cấp 1 mà thay vào đó là bộ đồng phục vải thô xấu xí, nó cũng không dám dùng đồ trang sức đẹp (dù là loại rẻ tiền) vì sợ bị bạn bè tẩy chay, nó uất ức cũng không dám bộc lộ vì hàng chục cái mồm chỉ đợi để đấu tố nó tập thể. So với trường cấp 1, trường cấp 2 của con bé không khác nào cái thời đấu tố mà tôi chỉ được nghe kể lại qua phim ảnh, văn chương.

Hà Thủy Nguyên thực hiện (tháng 7/2017)

https://www.youtube.com/watch?v=-xa5JG91Nj8

Hà Thủy Nguyên thực hiện (Vũng Tàu tháng 3/2016)

https://www.youtube.com/watch?v=HqjTvh-HyJw

Hà Thủy Nguyên thực hiện (Vũng Tàu tháng 3/2016)

https://www.youtube.com/watch?v=eKBzt8fiDjs

Hà Thủy Nguyên thực hiện (tháng 3/2016)

Hà Thủy Nguyên thực hiện (tháng 3/2016)

(Hà Thuỷ Nguyên thực hiện)

(Hà Thuỷ Nguyên thực hiện tháng 3/2016)

https://www.youtube.com/watch?v=xlSLXf2EyyA

(Hà Thuỷ Nguyên thực hiện)

Nhân 49 ngày mất của nhà văn Nguyễn Quang Thân (22/4/2017), Văn Việt xin trân trọng giới thiệu với bạn đọc video clip ghi lại cuộc trò chuyện giữa cộng tác viên Văn Việt - nhà văn Hà Thuỷ Nguyên - với nhà văn quá cố NQT và phu nhân. Cuộc trò chuyện cởi mở, chân tình, không né tránh, không kiêng cữ giữa hai nhà văn lão thành với nhà văn trẻ về mọi đề tài từ tình yêu, cuộc sống riêng tư đến công việc sáng tác, đời sống văn học, các vấn đề của đất nước... được công bố không cắt xén, không "biên tập", sẽ mở đầu cho loạt video clip với cùng tinh thần do Văn Việt thực hiện trong năm 2016. Đây là những tư liệu quý về văn học đương đại Việt Nam "không che" qua cái nhìn của người trong cuộc mà Văn Việt gửi tới bạn đọc yêu quý. 

Văn Việt 

https://www.youtube.com/watch?v=6odlBVGlDgg

Hà Thuỷ Nguyên thực hiện

1. Vì sao cuốn sách phê bình đầu tay của chị đã chọn “Cái Tôi” làm chủ đề? Đó là định hướng của chị ngay từ khi bắt đầu công việc phê bình hay chỉ từ khi tập họp các bài đã viết để in thành sách?
Đây không phải là cuốn phê bình đầu tay của tôi. Trước đó, tôi đã xuất bản nhiều công trình, ví dụ Écrire le Vietnam contemporain. Guerre, corps, littérature (NXB Presses de l’Université Paris Sorbonne, 2010), hay Au-rez-de chaussée du paradis. Récits vietnamiens 1991-2003 (NXB Philippe Picquier, 2005), hay Poétique de la mobilité (NXB Rodopi, Amsterdam 2000). Nói chính xác thì công việc nghiên cứu của tôi diễn ra bằng tiếng Pháp và đây là lần đầu tiên một cuốn sách phê bình của tôi in ở Việt Nam.
Còn chủ đề « Tôi », thì đó là một cái duyên dài, bắt đầu từ luận án tiến sĩ của tôi ở ĐH Paris 7 về tự truyện của George Sand, bảo vệ năm 1997.

Người thơ từ mùa dã cổ

(Bài tựa của tập thơ “Mùa dã cổ”)

Người ta nói, thế giới hiện đại đánh dấu sự suy tàn của thơ ca. Tôi nói, thế giới hiện đại là bãi rác của lịch sử nhân loại. Tất cả những gì thanh cao nhất đã ngủ lại trong quá khứ cổ xưa, những gì phô bày ngày nay, kể cả sự thanh cao cũng chỉ là ngành công nghiệp tái chế rác. Rác được tái chế hay không thì vẫn cứ là rác.

Tiểu thuyết

Hà Thủy Nguyên

XXIV

“Ếch giếng sở dĩ không thể nói cho biết chuyện biển là bởi câu nệ về chỗ, sâu hè sở dĩ không thể nói cho biết chuyện băng là bởi khư khư về mùa. Kẻ hẹp hòi sở dĩ không thể nói cho biết chuyện đạo bởi bó buộc về lối dạy. Nay ngươi ra khỏi bờ bến, nhìn xem biển cả mới biết mình là xấu, vậy sẽ có thể nói chuyện cho ngươi về lẽ cả…”

– Đó chẳng phải là lời của Nhược ở biển Bắc nói với Hà Bá đấy ư?

– Chị không bao giờ mơ tới biển, em nói xem có phải chị là kẻ tầm thường…

Ngọc Cầm vọc tay xuống con sóng to. Nước biển xanh thế mà hoá ra trong lòng bàn tay lại trong suốt như gương. Nàng không để ý tới câu hỏi của Ngọc Thư. Nàng còn mải nghịch nước. Càng nghịch nàng càng lấy làm thú vị vì nước biển trông vậy mà cũng chẳng khác nước trong hồ.

Tiểu thuyết

Hà Thủy Nguyên

XIII

Cổng tam quan với tấm biển “Đông Long tự” nhoà trong màn mưa bụi phất phơ. Nắng nhàn nhạt chạy theo giọt nước lung linh rơi xuống sân gạch nâu bóng loáng. Mưa trơn tuột trên lá cỏ dài. Chuông chùa nện ba hồi nghe xa vắng đến nao lòng.

Ngọc Thư và Ngọc Cầm mặc mưa ẩm xiêm y, vẫn nhẹ gót hài bước qua cổng tam quan. Trong chùa tiếng tụng kinh ê a như gọi oan hồn từ một cõi mênh mang nào đó theo hương khói trở về.