Giao 

ngỏ

 

hương phai trên giấy xước

thi nhân đương về đâu

đường trăng còn gót lạc

phên giậu bóng hoa ngâu

yêu đương như hiên bạc

chiếu trải đã bao lâu

kiên tâm hoa mỉm khoé

giã biệt chiếc giang đầu.

Hoa rơi cửa phật

 

lầu chuông buông thõng chân ngà

làm cho sư bác ngỡ là tràng phan

chắp tay niệm phật một tràng

khum tay hứng lấy đôi hàng lộ rơi

PHAPXA CHAN, NGÀY RA ĐỜI

Nguyễn Đức Tùng

Lời giới thiệu của tác giả Nguyễn Đức Tùng về tập thơ mới xuất bản của Phapxa Chan - Ngày Ra Đời Của Gió.

Một trong những chức năng của thơ là nhớ lại. Sự bí ẩn, các huyền thoại, không bao giờ bỏ rơi chúng ta. Thơ là sự trở lại với trạng thái vô tội. Trạng thái ấy bị hy sinh bởi chiến tranh, chủ nghĩa tiêu thụ, sự phát triển văn minh kỹ thuật vô tội vạ và những xáo trộn lịch sử. Dân tộc ngày một già đi, cằn cỗi. Chúng ta lạc đường, xô dạt về một góc tối của nhân loại.

Đoản khúc ru đêm dung nhan đêm dần lên nét môi mềm hiền hiện gió lùa qua rặng núi ru xóm làng giấc êm dung nhan đêm dần phai

Trò chuyện

 

nụ cười bên kia bờ sông

lung linh trong khói ấm ngày mùa

người chèo thuyền chống cây sào làm gậy

thuyền thả trôi

cập lau sậy

lưa thưa

Tôi đã dịch những bài thơ trên của Louise Glück vào năm 2020, năm bà được trao Nobel Văn chương. Hôm nay, nghe tin bà đã hoàn mãn chuyến rong chơi trong kiếp này, tôi thấy lòng mình thật bình an, thanh thản.

Điều kỳ lạ là cả ba bài thơ mà tôi đã chọn dịch đều nói về cái chết, tình yêu và sự sẵn lòng để mở toang, vỡ vụn. Tôi có cảm giác Louise Glück đã ra đi từ rất lâu mà đồng thời cũng sẽ ở lại mãi mãi.

Bà là mạch nguồn thi ca bất tuyệt trong tôi. Tạ ơn bà.

Phapxa Chan

THƯỚC PHIM XINH ĐẸP

 

tôi không nhìn thấy những vết rạn của em

tôi chỉ nhìn thấy em trong màu sẫm chiếc áo dài

và nụ cười của người đã làm mẹ

NĂM BÀI THƠ VIẾT TRÊN HÈ PHỐ

 

 

Nếu có thể

 

ngày mai

hãy đưa anh một hòn đá

một cốc nước

và tất nhiên

lửa

đừng quên

đưa anh một cái gạt tàn

anh búng ánh mắt em

sau giấc ngủ.

NĂM BÀI THƠ VIẾT TRONG THIỀN THẤT

 

Xuyến chi

 

gỡ xong vạt xuyến chi

anh quay vào tư thất

lòng còn xao xuyến chi

ơi cơn mơ được mất

Phapxa Chan

Anh ngác ngơ ngó xuống, còn bỏ quên cái gì ở dưới những bánh răng kia ư? Có và không. Thứ duy nhất vẫn ở trong hai lòng bàn tay anh, và anh cần khum tay mà đi tới. Để đi xuống cỗ máy dưới kia hòng tìm một thứ gì bỏ sót, anh sẽ phải leo trèo, bám víu và để tuột thứ duy nhất có trong lòng tay mình.

Linh hồn

 

A

   linh hồn kẽ rêu

           một loài rắn mọc lên

 

A

   linh hồn mũi tên

           một loài chim rụng cánh

 

A

   linh hồn ngõ vắng

           một loài chuột ngủ mơ

 

A

   linh hồn nhà thơ

           một loài sâu đốt kén

Phapxa Chan

Tôi không có thói quen làm dấu trang trong khi đọc sách. Tôi ỷ vào trí nhớ tuyến tính của mình cho lần sau giở lại đúng nơi đã đọc qua. Nhưng tôi mới bị hớ một vố khi áp dụng thói quen này trong lúc đọc Ba cái lẻ tẻ của thi sĩ Vũ Thành Sơn. Tôi hăm hở đọc lại dăm ba bài tôi đã đọc mà cứ tưởng đọc lần đầu. Tôi chú ý đến điều đó và thử đọc lại tập thơ đến lần thứ hai, thứ ba, tôi vẫn không thể nắm bắt được tuyến tính trong đó. Mọi câu, mọi chữ đều vang lên trong hiện tại. Tôi bị hấp dẫn trước tiên bởi điều này.

Mấy bài thơ cho Hà Nội trong mơ

Tranh Giáng Vân

N ắ n g   p h ố

 

nắng nhuộm những mảng tường vàng

những nếp cửa xanh

những viền ngói đỏ

Khánh Duy (Phapxa Chan)

Tập thơ Ác mộng của nhà thơ Hoàng Hưng là tập thơ tôi cảm thấy dễ đọc nhất trong tất cả những tập thơ tôi từng được đọc. Tôi đọc thơ và chỉ cảm thấy dễ dàng khi tôi cảm được những bài thơ đó cũng được viết thực sự dễ dàng. Nhưng dễ dàng ở đây không hề có chút nào đồng nghĩa với dễ chịu. Không những thế, nó dường là kết quả của sự khó chịu, đau đớn, và dằn vặt quá lâu ngày. Chúng dễ dàng được viết ra như lớp da bưng mủ, quá sức chịu đựng, buộc phải bung tràn. Không thể dễ dàng hơn. Dễ dàng như nước mắt tháo đổ.

Nhà thơ trẻ Phapxa Chân, người đoạt Giải Thơ Văn Việt lần thứ 3 (2018) hiện đang tu học tại Hoa Kỳ. Văn Việt có buổi gặp gỡ và trò chuyện với anh vào tháng 12/2018.

Xin trân trọng giới thiệu với bạn đọc Văn Việt trong dịp đầu Xuân Kỷ Hợi.

(Rút từ facebook của Phapxa Chan)

Nhân lần Văn Việt đăng một truyện ngắn của Haruki Murakami “Những người đàn ông không có đàn bà”, kèm theo đôi lời giới thiệu, tôi đã đọc, có thể nói là đọc thêm, cũng có thể nói là đọc lại, để khẳng định một cảm nhận của mình: Murakami vẫn đang bị bóng đè và nói mớ. Cũng nhân chuyện gần đây tôi hay bị bóng đè và sống với lucid dream (*) khá nhiều, tôi sẽ giải thích những liên hệ đó theo kinh nghiệm cá nhân, biết đâu tìm được điểm tương đồng với vài ý kiến phản ảnh về văn hào của chúng ta.

THƯ VỀ CỐ QUẬN

Người
cùng định mệnh buồn
trên tấm khăn trắng ảo thuật
anh hoá ra nụ cười
ra lá bài biết hát
ra một phút mật niệm
nhớ cuộc tình kiếp nào
một người tình xa mãi
trên Phú Sĩ hay Alpes
dưới dòng Thames hay Dương Tử

Phapxa Chan phổ thơ Ý Nhi

Có một lần tôi nói nửa câu: “Cả nửa cuộc đời, tôi đã…”; có người ngỡ ngàng hỏi lại: “Làm sao anh biết cuộc đời anh dài ngắn bao lâu mà nói chuyện nửa cuộc đời?” Ừ, tại tôi đâu có biết cuộc đời tôi sẽ dài ngắn bao lâu nên phút hiện tại nào tôi cũng nhận thức nó như định mốc cho một thứ gọi là “cả cuộc đời tôi”. Ừ, một nửa cuộc đời tôi đã sống ngông cuồng điên loạn, nửa còn lại hẳn khao khát được bảo trì trong một vùng yên ấm; để sớm mai lên đường, gửi lại cố nhân một tấm lưng của kẻ lãng du hoang đường nhưng thực tình đôi mắt lại cúi xuống nhặt tìm từng mảnh cố hương trong từng bước chân lầm lũi.

(Rút từ facebook của Phapxa Chan)

Bây giờ đây, tôi sẽ nói cho các bạn nghe một số điều trong tư duy chiến lược của tôi liên quan đến cách một phe (có vẻ là) yếu hóa giải áp lực dẫn đến chiến thắng một phe (được cho là) mạnh. Cách tuyệt nhất (thượng sách) để chiến thắng là khiến cho đối thủ không có đối thủ; dưới một chút (trung sách) là khiến đối thủ không thấy được đối thủ; cuối cùng (hạ sách) là khiến cho đối thủ nhanh chóng chiến thắng một đối thủ, sau đó, trong khoảnh khắc không còn mục tiêu chiến đấu, là cuộc phản công bất thần từ một đối thủ tưởng đã thất bại.

Quan sát thời cuộc (chủ yếu qua Facebook), tôi thấy dường như quần chúng đang làm ngược lại; tức là: thấy là đánh (thấy cái gì là đánh cái đó) và đánh là thua. Tại sao thua? Tại mình không ý thức được mình đang đánh cái gì; đánh đúng cái đối phương muốn mình đánh thì rõ ràng là sẽ thua. Đối phương muốn mình đánh cái gì? Đối phương muốn: Nhân dân thì tin tưởng vào “sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc để chiến thắng giặc ngoại xâm”; chính phủ thì từ lâu đã là “thần tử” của “thiên triều” (tức là giặc ngoại xâm) và trở thành kẻ thù của nhân dân. Quan sát toàn cục, chỉ thấy dân ta đánh nhau trong quẫn cùng và tuyệt vọng. Đối thủ đang dùng trung sách mà tôi nói ở trên: khiến ta không thấy (hoặc không chạm) được đối thủ vì mải chiến đấu với một con rối, mà con rối đó cũng chính là người của mình. Chúng ta có giỏi lắm thì cũng đi tới được việc khiến đối thủ dùng hạ sách là: cho chúng ta (tưởng là đã) thắng. Và đây là kết quả: Cách mạng thành công, độc lập, tự do, hạnh phúc; chúng ta thắng rồi mà, còn ai mà đánh nữa; bên ta là láng giềng thân hữu mà! Đừng nghĩ đó là chuyện quá khứ, mà phải thấy nó có thể lặp lại trong tương lai. Và vì vậy, hiện tại phải tỉnh táo, hỡi những người yêu nước!