Song Chi & Ngô Quốc Phương, tạp chí Thế Kỷ Mới, 26.3.2026

Mặc dù AI (trí tuệ nhân tạo) bắt đầu từ thập niên 1950, chỉ từ khoảng năm 2010 cho đến nay, chúng ta mới chứng kiến sự bùng nổ của AI trong mọi mặt của đời sống, nhờ dữ liệu lớn và sức mạnh tính toán.

Đặc biệt trong lĩnh vực báo chí, truyền thông, và sáng tác, từ năm 2023, AI (như ChatGPT, MidJourney, Grok, v.v.) đã tiến tới mức có thể được dùng để viết báo, viết tiểu thuyết, làm thơ, viết nhạc, tạo hình ảnh, làm phim… đặt ra cho người làm báo, người sáng tác, nhà xuất bản, và cả khán giả, độc giả nhiều thách thức.

Chùm thơ hạ tuần tháng 6

 

ANH GÀN

 

Anh gàn ngồi đầu ngõ

tay gõ bàn nước

miệng lẩm nhẩm

có có khi không phải là hay

mà không phải là hay cũng khi là hay

nhưng mà hay cũng chưa phải là quý

nhưng quý cũng có khi chẳng để làm gì

mà chẳng đề làm gì cũng có khi chẳng đi đến đâu

mà đi đến đâu cũng chưa chắc là hết ý

mà hết ý rồi cũng thế thôi

mà thế thôi thì cũng chỉ chi, chỉ vậy

...

bọn trẻ trâu đi qua

đứa cốc nhẹ đầu anh

đứa giật nhẹ nhẹ tóc anh

đứa dán tờ giấy nguệch ngoạc lên lưng anh

nó viết: bố thằng Bờm!

anh giật tờ giấy xuống xem rồi bảo

Bờm à!

Bờm

cũng

chưa

hẳn là ghê!

                           Virginia, HK, 20/6/2025, trên những ngày mưa gió tạt đi, tạt lại, mà con                               đường hình như còn dài

 

NHỮNG TUỒNG CŨ CHƯA HẠ MÀN

 

Vẫn là bọn làm chứng gian

vẫn là bọn thu thuế tham, thu thuế lạm

vẫn là bọn quan tòa, thẩm phán với những bản án tuyên láo lếu,

công lý trò hề

và bao nhiêu bọn 'dám' ăn, 'dám' lừa, nhưng lẩn trốn trừng phạt

ra tòa diễn trò bịp, ốm nọ, sắp chết kia

...

đúng! vẫn là bọn đạo diễn với những bàn tay nhớp nhúa ấy

không ngừng

giật dây

giật dây...

và bao nhiêu kẻ khác đang nhảy những vũ khúc đen tối và mờ ám

bọn giả vờ xào xáo

như người ta xáo bài ở sòng bạc

đảo trật tự nọ

đảo bản đồ kia

nhưng thực chất chúng luôn là đạo diễn

là bọn chủ trò ở tít nơi cao

đang xáo bài thủ lợi..

nên

nên sao?

nên giờ - dường như chỉ có những người ngơ thây, tội nghiệp nào

mới tin vào lời đường mật của chúng

trong đó có anh?

và có cả tôi?

                              20/6/2025

 

QUAY XE VÀ THỦ LỢI

 

Quay xe và thủ lợi

còn có lúc nào hơn

là chính lúc này

khi mặt trời đi vắng

đêm tối sẽ hoành hành

chẳng biết dứt khi nao

...

nào, bây giờ đã tới lúc

cơ hội ngàn năm có một

ta quay thôi

làm cú ngược giòng

ai ngu thì giữ lề cũ

ta trở về sung sướng mình ta

và biết đâu cái tột đỉnh vinh hoa (oách xà lách!)

đang chờ đợi ta?

chưa kể rượu thịt bóng môi

tiền bạc nhặt nhạnh cũng chẳng kém

...

thế nên, kệ thây bọn ở lại

thây kệ ngay lũ nạn nhân ở trong

dù chúng có đang kêu la

vì đau khổ, hay bất công

thì ta đây mặc kệ!

miễn là...

miễn là chi?

miễn là ta đỏ da, thắm thịt

phì gia, vinh thân đủ thứ

được thiên hạ công kênh

lưu danh thiên cổ

ở xứ sở vĩ đại nào

của vĩ đại trứ danh!

                                20/6/2025

Vĩ thanh: Có cái vỗ tay nào,

lại chỉ có một tay?

 

CHÚNG TA ĐANG TRÊN CON ĐƯỜNG NÀO?

 

Dường như có một sự vay mượn thời gian

trong thế giới như của 'kính vạn hoa'

với vô lượng điều đến, diễn ra, rồi đi, rồi lại đến...

là trò chơi của bàn tay vô hình nào?

hay là thử thách Bề trên dành cho giống loài nọ

thử xem giới hạn dại, khôn?

 

các thế lực vẫn tiếp tục thi thố

trong và ngoài những chỗ kia, chỗ nọ

mà họ gọi là quốc gia, quốc kiếc,

khối nọ, khối niếc

cái tốt và cái an tâm dường như là thiểu số?

hãy quên đi sự trật tự mơ tưởng thời nào,

để mãi đón nhận những chông chênh, nghiêng đảo thường trú?

 

ngay những giá trị tưởng như bền vững và đáng được để yên

người ta cũng lục tới, lật đi, tốc lại, lộn lên, lộn xuống

ai có thể ngồi thiền yên?

ai có thể tĩnh tâm?

 

nhìn những bầu trời có những vì 'sao băng' bằng sắt thép

vút qua, vụt lại

những tư duy thắng thua, hơn thiệt

những tranh cãi mạnh ưu, yếu nhược

cả những thế lực sống bằng nghề kia, phép nọ

vòng luẩn quẩn, hay vòng luân hồi?

 

ở thế giới nào rượu mắc nọ vẫn khui ra, xì gà vẫn bập

người ta bay vòng quanh vạn dặm

mũ ni che tai, chẳng nghe thấy chẳng nhìn

hoặc để tìm danh, tung hứng

ăn mày dĩ vãng

tìm những gì thỏa khao khát sướng sung

 

những siêu diễn đàn tung hứng, khen nịnh, tâng bốc

sâm-banh mở ra, và tiền cũng thu vào

cái danh thêm 'bóng nhoáng'

để chìm đi những thân phận khổ đau - đang sống đó - không phải là 'dĩ vãng'

để xoay lưng cùng che lấp những nạn nhân

và đâu đó

hình như là không ít

những kẻ bạo quyền vẫn khiêu vũ trên thân xác thế nhân

sống vui, sống mạnh, sống bền

bằng đau khổ của bị trị

 

kính vạn hoa lại xoay thêm một vòng,

lại một màn vũ trụ vạn sắc

có sắc nào như sắc lệ thế gian?

Virginia, 24/6/2025

Vĩ thanh: dù mưa gió thế nào, hoa vẫn nở đợi nhau!

 

NGỌN ĐÈN

 

Có ngọn đèn cháy tới giọt dầu cuối cùng

và không ngại cháy luôn cả bấc

còn gì nữa đâu?

nhưng nó vẫn là ngọn đèn

với ai đã từng nhìn thấy nó

và trong đêm tối tăm nào đó

không còn có nó

thì sẽ có ai khác, thứ khác thắp lên

thay nó

bởi sẽ vẫn cần

...

ôi ngọn đèn

dù thắp to, hay nhỏ

dù mờ, hay tỏ

vẫn mãi là ngọn đèn

xuyên suốt tối tăm!

                                Virginia, HK, 20/6/2025

                                (Nhớ những bàn chân 'tị nạn', dù đang trên chính quê nhà, hay tại hải                                       ngoại xa xôi)

 

NHÀ NGUYỆN DƯỚI ÁNH TRĂNG

 

Nhà nguyện dưới ánh trăng nào tối tối

vọng vang tiếng kinh cầu về nơi xa

cánh hoa nào đêm xưa nghiêng xuống

xơ xác,

xót xa

nhớ đêm nào em nép vai anh

ngoài kia trời mưa gió

nụ hôn chớm trao

đã chia tay

đường em về một mình đêm nay

sương gió lắm

đôi mắt buồn

thăm thẳm, sao quên

anh cầu nguyện

và chuông xưa vọng lại

an ủi, ủi an

gót mỏng

trời đêm

nhà nguyện bên dòng sông xa xăm

nước từ đại ngàn lặng lẽ vỗ về

con thuyền nào,

con thuyền nào neo bến

kịp đón em về

hay để mãi cách ngăn?

                     09/7/2025

 

MONG MANH

 

Em đi rồi

anh giở tìm kỷ niệm

tìm chút dư hương

mong sống lại ngày xưa

lại ra sông

ngóng nhìn về phương ấy

lại đếm sao trời

mặc sương đêm ướt vai

em đi rồi

hoa còn nở để chi

cây đàn kia ai cất

câm lặng căn nhà

dự cảm nào ngày ấy đến từ xa

chẳng cách nào tránh được

còn tàu lỡ

là con tàu đi mãi

để lại sau lưng

người lữ khách thẫn thờ

đêm buồn lắm

ngắm sao càng trống trải

trăng sao đầy trời

đâu có thấy bóng em?

                                 7/2025

 

 TIÊN CHỈ VỀ LÀNG

 

Cụ

như

tiên chỉ về làng!

bạn A tôi bảo;

như gì?

đích thị ấy chứ!

bạn B tôi bảo.

Các bạn C, D tới V, Z các kiểu nhao nhao

MUỐN VỀ XEM TRANH CỦA CON

 

Bố muốn về xem tranh của con

và tranh của các bạn con

nhưng đường đi xa ngái

bao lâu rồi

chẳng thể

như đã lỡ bao dịp từ khi con còn lẫm chẫm

cuộc đời là những lựa chọn

đôi khi may mắn

đôi khi khắc nghiệt

nhiều biến cố càng chẳng như chuyện đùa

 NHỮNG KHẨU SÚNG

 

Những khẩu súng dắt trong túi

đang nói chuyện với nhau

miệng súng dường im lặng

'tịnh khẩu' trước khi ồn

QUÂN QUẢN Ủy ban quân quản mở ra, suy tôn 'chủ soái của ta' rõ ràng con cua tỏ biết cậy càng con cá càng biết muôn đàng dương vây hỏi đang ở giữa ban ngày

CƯỠNG ĐOẠT

 

Khi anh cưỡng đoạt tôi

phần xác có thể chiếm

nhưng phần hồn được không?

(Tháng Năm nhớ về một tháng Tư)

 Washington D.C., 21/5/2024

NƯỚC CỘNG HÒA CÒNG SỐ 8

 

Có những nước cộng hòa đang được những kẻ kia xây, không chỉ riêng một nơi nào

như một ngôi nhà, như tiếng chúng vẫn rêu rao

có những cột trụ 'vững vàng'

đảm bảo 'hạnh phúc vĩnh cửu'

ôi, hạnh phúc vĩnh cửu... trên thiên đàng hạ giới chúng lập

với những cột trụ

là súng kê vào đầu

dao thích vào cổ

còng số 8 nhiều hơn dân số

QUỐC TANG VÀ LŨ NHẢY CỠN

 

Ngày (phải là) quốc tang,

những lá cờ trong lòng bao người,

bao nhà

còn đang rủ

nỗi đau của những người có ký ức và nhận thức

và những vết thương lòng

trở lại, còn như mới

LẶNG LẼ

 

Có chuyển động nào, lặng lẽ, tí tách,

như mạch ngầm,

nhỏ thôi, nhỏ thôi,

có chồi biếc nào chẳng cần Xuân đến cũng hé nở

dù ở nơi nghiệt ngã nào,

lặng thôi, lặng thôi,

CÓ MỘT ĐỘI BINH VIỄN CHINH

 

Có một đoàn quân viễn chinh

một ngày tràn xuống một hành tinh

dấu giày của họ in khắp,

họ đi tới đâu, cây cỏ bạt xuống

chim chóc ngừng tiếng hót tự nhiên,

Ngô Quốc Phương

Hôm 31/01/2023, kênh truyền hình Anh Quốc ITVx công chiếu một phim tài liệu với tên gọi "The Stasi: Secrets, Lies and British Spies" (tạm dịch: Stasi: Bí mật, Dối trá và Gián điệp Anh).

Phim dài 58 phút do nhà báo Julie Etchingham, người dẫn chương trình nổi tiếng của ITV, dẫn dắt, đưa ra nhiều chi tiết về cơ quan an ninh, mật vụ, tình báo hoạt động tại quốc nội và hải ngoại khét tiếng về kiểm soát chính trị (bên cạnh nhiều lĩnh vực khác) của Cộng hòa Dân chủ Đức (Đông Đức) trước đây với mạng lưới mật vụ, gián điệp và chỉ điểm, cộng tác viên mà theo đài này đã vươn ra khắp thế giới trong suốt 40 năm.

AI CŨNG CÓ THỜI

 

Ai cũng có thời của mình,

dường như thế.

thời của tôi là nhi đồng sinh ra trong chiến tranh,

một cuộc chiến mà nhiều người bảo là có tranh cãi

nhưng cũng có người bảo là không, chính nghĩa rõ như ban ngày

thế cuộc đổi thay

như trăm năm dâu bể

 ĐI ĐÂU?

 

Những tiếng súng hơn sấm trời

những tiếng hô át cả bão

những bàn chân có, không có giày, dép, guốc

rầm rập xuống đường

mà đường nhựa có, đường lát gạch có,

đường sỏi đá có và đường đất mấp mô có

đi đâu?

Trước ngày tan rã

 

Bây giờ có vẻ đã tĩnh tâm, nhà khảo cổ tư tưởng ngồi xuống, chiếc bàn hoang phế nghiêng nghiêng, chiếc ghế một thời vững chãi oằn oẹo, chiếc bút cũng chẳng còn ngòi, búa đã long cán, liềm đã mẻ cùn,

CÔ HỒN

 

Cứ đến mấy ngày ấy

thế nào bọn giả ký giả, giả báo chí

cũng lòi đuôi

chúng sẽ thể hiện mình là ai

chủ chúng mong gì

độ trơ trẽn và ngang nhiên cao kịch kim

 TỪ BAO GIỜ

 

Từ bao giờ chúng ta mặc áo tù không số

từ bao giờ chúng ta bước đi trong những chiếc lồng, chiếc cũi có khung và không có khung

từ bao giờ chúng ta không nhìn thẳng, nhìn ngay, mà nhìn cụp xuống

hay nhìn đi chỗ khác

hay mũ ni che tai?

từ bao giờ chúng ta hát đồng ca, bài ca do bạo quyền bắt nhịp

thậm chí nhảy múa như dế trũi lĩnh xướng, chỉ huy một tụng ca đoàn?

từ bao giờ chúng ta ngó lơ đồng loại

bị chà đạp, cướp bóc, hiếp hà, dọa nạt

từ bao giờ chúng ta quen ăn no, ngủ yên, ngủ kỹ

để mai ngày lại đi hội họp, đi tiệc

nơi tại đấy ta khoe nhau nhiều nhà, nhiều xe hơi, nhiều đất

nhiều hột xoàn, nhiều ngọc lục bảo

nhiều cổ phần, cổ phiếu giá hời...

từ bao giờ chúng ta dừng tư duy

hay tư duy theo một khung đóng định

do bạo quyền khuyến khích

và ta thấy thế là yên, là may, là khôn, là ổn

tự bao giờ thế gian như ngừng lại

do chúng ta không là chính mình?

 

 London, 04/8/2022

(Vĩ thanh: Tự vấn một chiều)

VÙNG SÁNG

 

Có một vùng sáng,

dù còn nhỏ, xa, hiu hắt

sau một vùng tối

vùng tối dần chuyển

từ mù mịt

mịt mờ

không bóng chim, tăm cá

SỬ QUAN

 

Sử quan lấy thẻ ra

chép a, b, c bức dân

x, y, z giết vua

rồi thấy đầu mình rơi, mọc

lại rơi, lại mọc

chiếc thẻ này một chữ,

chiếc thẻ kia đôi chữ

cứ thế

cứ thế, cứ thế

thành vương cung sự kiện

nhưng lại sờ tay lên chỉnh mũ, lắc đầu

không,

không, không

có cho tôi sống

tôi cũng chỉ chép

chỉ chép

còn đời sau sẽ bình, sẽ bàn

sẽ phê, sẽ luận

sẽ kết

sẽ giải

...

bạo chúa đưa mắt nhìn đao phủ

vì sao?

vì cái đầu này đâu biết hết, thưa ngài!

 

(Kính tặng các thầy LMH, LVS, NVL và các thầy cô)

 

Kent, Anh Quốc

09/5/2021