Wolf Biermann, The New York Times, 29-6-2018

Phạm Kỳ Đăng dịch

Thủ tướng Angela ở Berlin. Sean Gallup/Getty Images

Ở thế kỷ 21 chúng ta nay lại đứng ở một ngã rẽ: can đảm tiến tới một châu Âu tự do và cởi mở hay là hèn đớn quay trở về thế kỷ 19 của trò những nhà nước dân tộc. Tôi đã vượt qua hai thời kỳ đen tối: nền chuyên chế Quốc xã và chuyên chế Cộng hòa Dân chủ Đức. Cha tôi, một người Do Thái - cộng sản đã bị sát hại trong trại tập trung. Tại Đông Berlin, tôi đã sống 12 năm dưới sự cấm đoán tuyệt đối. Vậy mà thế bất chấp tất cả, đó là một quãng thời gian tốt, bởi những bài hát nổi loạn và những bài thơ phê phán của tôi, theo đường bất hợp pháp đã lan truyền đi hiệu quả hơn. Trái với nguyện vọng của mình, năm 1976 tôi bị xua đuổi về phía Tây của “bức màn sắt”, nghĩa là từ nước Đức đày sang nước Đức vào đời lưu vong. Những tiếng nói quốc tế cất lên bày tỏ sự đoàn kết với tôi phản đối sự tước quốc tịch phi pháp, nhưng trước hết chính những cuộc phản kháng tại CHDC Đức đã làm lung lay thể chế độc tài của CHDC Đức đến nơi đến chốn.

Tự truyện Wolf Biermann

Phạm Kỳ Đăng dịch

Lời người dịch

Vào ngày sinh nhật tuổi tám mươi, Wolf Biermann ra mắt cuốn tự truyện được coi như pho tài liệu trào lộng và tự trào của một người chiến thắng lịch sử, điểm xuyết bằng những giai thoại giàu tính ngụ ngôn. Đương thời ông đã tìm đến ánh đèn sân khấu và còn tìm thấy khi người ta quay ngoắt đèn đi. Ông là nhà thơ, bằng những ca khúc của mình và thái độ bất khuất đưa cả một nhà nước, nước Cộng hòa Dân chủ Đức, nếu chưa đi đến sụp đổ, thì cũng đã tới chỗ lung lay trầm trọng.

...Tác động chính trị và xã hội do tác phẩm và nhân cách nơi ông gây ra có thể nói là độc nhất vô nhị trong văn hóa Đức, ít ra trong thế kỷ hai mươi. Cần nhấn mạnh thành tựu thơ ca và vị thế đạo đức của ông không thể nào chối cãi, dù điều này có thể làm cho ai đó mệt mỏi và gần như khó chịu. Wolf Biermann hẳn nhiên là người thuần túy chiến thắng lịch sử, hãy để cho một nhân vật hiện ra không còn bí mật gì giấu diếm và chính vì vậy có tác động giải trừ huyền nhiệm“. (FAZ)

Cuốn sách trình bày kỷ niệm thời thơ ấu, gương mặt những người thân yêu, bạn hữu, cả kẻ thù đan lồng vào bối cảnh kèm những sự kiện lịch sử của hai nước Đức thời hậu chiến và đối đầu chiến tranh lạnh. Ở đây người ta bắt gặp nhiều cuộc gặp gỡ thú vị với Jean-Paul Sartre, Allen Ginsberg, Joan Baez...,  và những chân dung ấn tượng, đặc biệt phác họa của ông về nhà soạn nhạc Hans Eisler – người học trò của Arnold Schönberg – đã thụ truyền và khuyến khích ông trong thời gian ông học việc ở nhà hát của Bertolt Brecht.

Những tên người chồng chéo trong sách: bạn hữu, kẻ thù, bạn của kẻ thù và kẻ thù của bạn: từ những đồng nghiệp người được ông khâm phục quí trọng tới những kẻ ông thâm thù cay đắng như Heinrich Böll, Christa Wolf, Günter Grass, Jurek Becker, Heiner Müller, Peter Hacks, Günter Kunert, Stephan Hermlin, Stefan Heym, Marcel Reich-Ranicki hay Jürgen Fuchs đến Margot và Erich Honecker, Gregor Gysi...

Cuốn tiểu thuyết của ông, như ông nói, gồm “Câu chuyện gia đình trong thời quốc xã” và “Sự tồn tại của tôi – kẻ thù của nhà nước Cộng hòa Dân chủ Đức“, được độc giả và giới phê bình chào đón nồng nhiệt:

"Tác phẩm bậc thầy tái hiện bằng văn chương, cuốn sách kết nối chính xác dữ kiện với nhiệt tình cá nhân, hài tiếu với độc địa" – Ulrich Greiner, Tạp chí Thời đại. “Một cuốn tiểu thuyết lớn, một cuốn tiểu thuyết về nước Đức gây rúng động“ – Volker Weiderman, Tạp chí Tấm gương.
Chương đoạn dưới đây đề cập tới một giai đoạn lịch sử từ 09.11.1899, ngày nhân dân đạp đổ bức tường ngăn cách Đông Tây cho tới ngày thống nhất nước Đức 03.10.1990. Đảng cộng sản SED cầm quyền bắt đầu thay đổi cương lĩnh và cải cách, song song với đó, lần đầu tiên Quốc hội Nhân dân tiến hành bầu cử với sự tham gia của các đảng phái và các tổ chức chính trị đối lập.

Tại Đông Đức có thể coi người Việt Nam đón sang theo diện hợp tác (còn được gọi là thợ khách) còn lại vào thời điểm này giơ đầu chịu báng cho hình ảnh người nước ngoài nói chung, vốn được đưa đến đây vì sự nghiệp “chống đế quốc“ và theo tinh thần “quốc tế vô sản“.

Phạm Kỳ Đăng

Tự truyện

Wolf Biermann

Phạm Kỳ Đăng dịch

Lời người dịch : Vào ngày sinh nhật tuổi 80 Wolf Biermann ra mắt cuốn tự truyện được coi như pho tài liệu trào lộng và tự trào của một người chiến thắng lịch sử, điểm xuyết bằng những giai thoại giàu tính ngụ ngôn. Đương thời ông đã tìm đến ánh đèn sân khấu và còn tìm thấy khi người ta quay ngoắt đèn đi. Ông là nhà thơ, bằng những ca khúc của mình và thái độ bất khuất đưa cả một nhà nước, nước CHDC Đức, nếu chưa đi đến sụp đổ, thì cũng đã tới chỗ lung lay trầm trọng.

„Tác động chính trị và xã hội do tác phẩm và nhân cách nơi ông gây ra có thể nói là độc nhất vô nhị trong văn hóa Đức, ít ra trong thế kỷ hai mươi. Cần nhấn mạnh thành tựu thơ ca và vị thế đạo đức của ông không thể nào chối cãi, dù điều này có thể làm cho ai đó mệt mỏi và gần như khó chịu. Wolf Biermann hẳn nhiên là người thuần túy chiến thắng lịch sử, hãy để cho một nhân vật hiện ra không còn bí mật gì giấu diếm và chính vì vậy có tác động giải trừ huyền nhiệm.“ (FAZ)

Cuốn sách trình bày kỷ niệm thời thơ ấu, gương mặt những người thân yêu, bạn hữu, cả kẻ thù đan lồng vào bối cảnh kèm những sự kiện lịch sử của hai nước Đức thời hậu chiến và đối đầu chiến tranh lạnh. Ở đây người ta bắt gặp nhiều cuộc gặp gỡ thú vị với Jean-Paul Sartre, Allen Ginsberg, Joan Baez...và những chân dung ấn tượng, đặc biệt phác họa của ông về nhà soạn nhạc Hans Eisler - người học trò của Arnold Schönberg – đã thụ truyền và khuyến khích ông trong thời gian ông học việc ở nhà hát của Bertolt Brecht.

Những tên người chồng chéo trong sách: bạn hữu, kẻ thù, bạn của kẻ thù và kẻ thù của bạn: từ những đồng nghiệp người được ông khâm phục quí trọng tới những kẻ ông thâm thù cay đắng như Heinrich Böll, Christa Wolf, Günter Grass, Jurek Becker, Heiner Müller, Peter Hacks, Günter Kunert, Stephan Hermlin, Stefan Heym, Marcel Reich-Ranicki hay Jürgen Fuchs đến Margot và Erich Honecker, Gregor Gysi v.v.

Wolf Biermann (1)

Phạm Kỳ Đăng dịch từ nguyên tác tiếng Đức đăng trên Der Spiegel

Wolf Biermann năm 2008