Thái Hạo

Những ngày này ngồi đọc "Xuyên qua mọi chiến tuyến" của Nguyễn Xuân Thọ, lại thấy buồn hơn...

Buồn không phải bởi nội dung cuốn sách chất chứa những điều u ám tang thương, mà ngược lại, toàn những cái kết có hậu.

 Nguyễn Xuân Thọ

Hiện đang rộ lên các tranh cãi liên quan đến vụ lùm xùm xung quanh Hội Nhà văn. Người ta hỏi nhau có cần nó không nhỉ? Hội nên làm chính trị hay lo chuyện nhà văn?

 Nguyễn Xuân Thọ

1- Bức ảnh hai em bé Mỹ Lai

 Đầu tháng Tư năm 2017 tôi có dịp đến thăm Trần Văn Đức, một nhân chứng sống của vụ thảm sát Mỹ Lai[1]. Chúng tôi quen nhau qua các bài viết trên Facebook và may mắn Đức chỉ ở cách nhà tôi vài chục cây số.

 Nguyễn Xuân Thọ

1-Những người bạn cánh tả Tây Đức

Có lẽ vì tôi tuổi Mão nên chiều mồng hai tết Ất Mão đầu năm 1975 một bất ngờ lớn đã đến với tôi. Gã trai mơ mộng bỗng được ông Huỳnh Văn Tiểng, Trưởng ban Vô tuyến truyền hình giao nhiệm vụ đi Hải Phòng đón hai “đồng chí Tây Đức” và đoàn xe truyền hình lưu động. Truyền Hình Việt Nam lúc đó chỉ là một ban biên tập với khoảng gần 100 người, nằm trong Đài Tiếng Nói Việt Nam, đóng ở 58 phố Quán Sứ. Phương tiện của chúng tôi lúc đó nghèo xơ xác, chỉ có một studio vừa phát sóng vừa để sản xuất chương trình. Mỗi tuần phát sóng hai buổi tối, mỗi lần 2 giờ, tất cả bằng một chiếc xe truyền hình lưu động 4 camera đen trắng mua của Ba-Lan.

 Nguyễn Xuân Thọ

Mối nguy của độc quyền

Ngày 22.04 vừa qua khán thính giả phát thanh và truyền hình Tiệp (nước Cộng hòa Séc) bỗng ngạc nhiên khi thấy các chương trình toàn quốc dừng lại 15 phút. Rồi các đại diện nghiệp đoàn lên sóng phản đối dự luật báo chí của chính phủ[1]. Điều gì đã xảy ra?

 Nguyễn Xuân Thọ

Tháng 11.2024 tôi về Việt Nam tìm cách in quyển sách mới viết về hai cuộc chiến tranh. Tôi muốn ra sách nhân dịp 30.04.2025 và sẽ mời một số nhân chứng về dự. Nhưng việc không thành. Quyển sách lúc đầu mang tên Thực ra kẻ thù cũng là người phải lăn lộn mất 12 tháng, để rồi được xuất bản cuối tháng 11.2025 với cái tên Xuyên qua mọi chiến tuyến[1]. Trong đó có rất nhiều nhân chứng của tháng Tư 1975.

 Nguyễn Xuân Thọ

Lướt qua mạng tháng này tôi có những cảm giác lẫn lộn. Việt Nam ăn nên làm ra đã đủ sức để tổ chức kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 02.09 một cách hoành tráng, đem lại niềm hứng khởi cho hàng chục triệu công dân. Tôi rất ấn tượng khi nghe ca sỹ Mỹ Tâm và bé gái Thủy Tiên kết thúc ca khúc của họ bằng câu “Nước non Việt Nam ta vững bền”. Đó là nguyện vọng chính đáng của tất cả người Việt Nam, dù ở đâu, có quá khứ thế nào.

 Nguyễn Xuân Thọ

1. Tái ngộ

Đầu năm 1968, chúng tôi vừa học xong sáu tháng tiếng Đức, bắt đầu vào học nghề điện tử ở trường Bưu điện Königs Wusterhausen, CHDC Đức thì bỗng một hôm có hai chị em người Đức đến thăm bọn tôi ở ký túc xá. Lúc này chúng tôi mới sang được hơn nửa năm, tiếng còn ú ớ nên vớ được hai chị em đều giỏi cả tiếng Đức và tiếng Việt thì rất mừng.

 Nguyễn Xuân Thọ

Nhà tôi ở Cologne (Köln) cách Troisdorf 30 phút xe hơi. Đô thị nhỏ 75.000 dân này lại có những lò chế tạo vũ khí, cơ khí truyền thống như Dynamit Nobel, Degusa, Mannsteadt… nên rất trù phú. Mỗi lần có bạn bè ở Việt Nam sang, tôi hay dẫn đến đó thăm khu lưu niệm ông Rupert Neudeck, người sáng lập tổ chức Cap-Anamur, người đã cứu vớt hơn 11.000 người Việt tỵ nạn trên Biển Đông rồi đưa về Đức. Một chiếc thuyền gỗ của "Boat people" được tàu Cap Anamur vớt lên cũng được trưng bày ở đó. Ông bà Neudeck còn giúp một số thuyền nhân về định cư ở Troisdorf.

 Nguyễn Xuân Thọ

Mấy tuần rồi mạng xã hội dậy sóng về việc đòi thả ông Đinh La Thăng, rồi việc ông Đặng Hoàng Giang bị đe dọa chế tài vì tội vu khống ông Nguyễn Nhật Anh (NXB Nhã Nam). Trong khi có người bênh vực Đinh La Thăng, thì cũng có nhiều người coi ông ta đáng phải mọt gông. Trong vụ Nhã Nam cũng có người bênh ông Giang, có người bênh ông Nhật Anh.

 Nguyễn Xuân Thọ

Vừa rồi tôi gặp lại Phan Thúy Hà, cũng tại quán cà phê nhỏ ở Vĩnh Tuy mà chúng tôi đã ngồi cách đây nửa năm. Lần nào về, hai chú cháu cũng gặp nhau, mặc dù chúng tôi vẫn thường xuyên nói chuyện qua mạng. Hai thế hệ, nghề nghiệp khác nhau, sống ở hai thế giới khác biệt, nhưng hai chú cháu có chung một đam mê. Đó là tìm hiểu lịch sử thông qua cuộc sống quanh mình, mà đã tìm là đi đến cùng, đến gốc của sự thật, chỉ để người đời không quên những gì đã xảy ra.

 Nguyễn Xuân Thọ

 Nguyễn Xuân Thọ

Đó là dòng chữ xăm trên cánh tay một anh bạn trẻ ở Hà Nội mà tôi bỗng đọc được khi hai chúng tôi ngồi cà phê bên hồ Trúc Bạch. Nguyên văn tiếng Pháp của câu này có thể hiểu: “Ý chí là sức mạnh, là năng lực”. Thành công chỉ đến khi ta quyết làm điều gì đó đến cùng. Google dịch là "Quyết chí sẽ làm nên".

 Nguyễn Xuân Thọ

Trước thềm cuộc bầu cử tổng thống Mỹ tháng 11.2020 tôi đã viết loạt bài “Đế quốc bành trướng – Đế quốc lụn bại“ để chỉ rõ xu hướng phát triển của thế giới. Sự trỗi dậy của Trung Quốc và một loạt nước thế giới thứ ba khác đã khiến vai trò của nền văn minh Âu-Mỹ suy giảm.

 Nguyễn Xuân Thọ

Trang mạng Đại sự ký Biển Đông (dskbd.org) vừa công bố tài liệu “White Paper on The Hoang Sa and Truong Sa Island – Ministry of Foreign Affairs - Republic Vietnam 1975” (Sách Trắng về Hoàng Sa và Trường Sa của Bộ Ngoại giao Việt Nam Cộng hòa 1975)[*].

 Nguyễn Xuân Thọ

Đi hai chân là xa xỉ?

Sau gần 40 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu kinh tế không thể chối cãi. Nhưng cải cách kinh tế mà không thay đổi về chính trị và xã hội khiến đất nước đi khập khiểng. Đi khập khiễng thì không thể đi nhanh được và rơi tọt vào cái bẫy thu nhập trung bình. Điều này các chuyên gia đã cảnh báo từ 20 năm trước nhưng mãi đến nay nguy cơ tụt hậu mới được chính thức công nhận. Muộn còn hơn không. Chí ít thì Ban Tuyên giáo cũng phải ngậm đắng đăng tải rộng rãi những lời chỉ trích hệ thống tuyên truyền “tự huyễn hoặc, tự ru mình”[1]. Số phận của nó cũng đang hiu hắt trong làn sóng “tinh giảm".

 Nguyễn Xuân Thọ

THAY ĐỔI HAY LÀ CHẾT

Phản hồi bài trước của tôi, có bạn lạc quan cho rằng: “Việt Nam cứ vững bước tiến lên, ai than thở cứ than thở”. Hoặc ngược lại: “Cải cách gì cũng chẳng hóa rồng được”.

Lịch sử không đơn giản chỉ có trắng-đen.

Nguyễn Xuân Thọ

SỨC ÉP CỦA THAY ĐỔI

Lần này vợ chồng tôi dành thời gian đi thăm khá nhiều nơi, kể cả lên Trường Sơn để thăm bà con nông dân đã gắn bó với tôi trong nhóm “Vườn rừng Cao Quảng”. Nhóm chúng tôi mừng vì đã giúp được họ về tài chính và khả năng tiếp cận với thị trường. Ngược lại bà con giúp chúng tôi hiểu được giá trị của rừng và các vấn đề liên quan đến “Chứng chỉ carbon”. Tôi sẽ viết về đề tài này sau.

 Nguyễn Xuân Thọ

NHỮNG CUỘC GẶP GỠ MUỘN

Mỗi lần về nước tôi đều tranh thủ gặp gỡ bạn bè, ôn lại các kỷ niệm xưa. Chúng tôi về Hà Nội đúng dịp “Ngày nhà giáo Việt Nam” nên vợ tôi rất bận rộn. Có đến ba lớp học sinh cũ, rồi trường Ngô Sĩ Liên mời vợ tôi dự các cuộc gặp mặt. Các bạn học cũ còn rủ vợ tôi đi thăm các thầy cô từ cấp một, cấp hai. Người Việt vô địch thế giới về việc giữ gìn các mối liên hệ xưa. Người Tây thua xa chúng ta về việc họp lớp, gặp gỡ tổ hưu, hội trường, v.v. Các thầy cô giáo Đức nói như vậy mỗi khi chúng tôi về thăm trường cũ ở Königs Wusterhausen. Đây có lẽ là một yếu tố giúp xã hội gắn kết được trước những vấn nạn mà người ta vẫn kêu là “Suy đồi đạo đức”, “Băng hoại xã hội”. Những cuộc gặp gỡ phi vụ lợi này giúp con người sống bền với những ký ức xưa.

 Nguyễn Xuân Thọ

BỐN CỤ U80 VÀ CHIẾC TV CŨ

Thời trai trẻ tôi khá quảng giao và đào hoa. Mặc dù chỉ là anh thợ điện tử ở đài truyền hình nhưng tôi kết bạn với nhiều cô gái trong giới văn nghệ sỹ, nào là nghệ sỹ piano, họa sỹ hoạt hình, diễn viên múa (và kể cả cô nàng đổ rác). Có những bạn gái hơn tôi cả về tuổi tác cũng như học vấn, nhưng có lẽ các nàng thích cái thói hài hước, nói tưng tưng của thằng thợ điện.