Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Thạch Thảo

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Lang thang qua chiến tranh (3)

Thanh Thảo

Uống rượu ở Đài giải phóng, lại nhớ thủ trưởng là ông Hai Xuyên. Ông này lành hiền lắm. Có lần, Đài tổ chức học chính trị nghị quyết gì đó, đám biên tập viên phóng viên chúng tôi được học riêng, do đích thân ông Hai Xuyên giảng bài. Chúng tôi mắc võng ở một khoảng rừng, quần tụ xung quanh giảng viên. Ông Hai Xuyên cũng mắc võng, nhưng ông ngồi giảng bài, còn chúng tôi…nằm để nghe. Ông chả có ý kiến gì về chuyện nằm ngồi, cứ thế chậm rãi truyền đạt nghị quyết. Còn chúng tôi, nằm một lúc thì bắt đầu… ngủ. Ở rừng, nằm võng nghe giảng nghị quyết mà không ngủ có họa là Thánh ! Chúng tôi ngủ say quá. Có anh bắt đầu nói…mớ, có anh ngáy rất to. Đến nỗi, hiền như ông Hai Xuyên mà phải ý kiến : « Các đồng chí ngủ đừng…ngáy to quá thế ! Tôi đang giảng nghị quyết mà ! » Dễ thương thật đấy, thủ trưởng Hai Xuyên ! Ở Đài giải phóng hồi ấy nhiều thủ trưởng dễ thương lắm. Chú Tư Tịnh Đức - người duy nhất tôi gọi bằng « chú » - do trong kháng chiến chống Pháp chú từng làm việc cùng bố tôi. Ông Sáu Hoàng Hà - người bị Mỹ bắt năm Mậu Thân 1968 và đã từng được Mặt trận giải phóng đổi bằng một… đại tá tình báo Mỹ bị quân ta bắt được. Ngon đấy chứ ! Hay như ông Tư Phan, bạn đồng hương của chú Tịnh Đức - hai ông già này cứ buổi chiều là ngồi lầm thầm tâm sự với nhau, bên chén rượu thuốc. Những lúc ấy, tôi với Lê Điệp đều tìm cách tiếp cận hai ông, trò chuyện góp vui, nhưng chính là để… moi rượu uống. Hai ông này dân Quảng Ngãi, kỹ tính lắm ! Nhưng chúng tôi vẫn có cách khiến các ông phải vui, phải nổi hứng lên, và lúc ấy, chú Tịnh Đức lọ mọ lục « kho » nhà chú, lôi ra một chai rượu thuốc. Tôi với Lê Điệp mỗi đứa chỉ được hai ly nhỏ. Thôi, thế cũng tạm rồi, có gì vẫn tốt hơn là chả có gì. Những lúc ngồi trên mặt đất chờ tới giờ B52 hay B57 đánh bom, mà có chén rượu thuốc nhâm nhi, nghĩ cũng đỡ khổ! Với ông Sáu Hoàng Hà, thì ông này làm việc nhanh nhẹn, biên tập rất có nghề, và cũng chịu chơi với bọn trẻ chúng tôi. Ở rừng mà gặp được những thủ trưởng như vậy, chẳng mong gì hơn. Họ đều là những người có học, chứ không phải cán bộ chính trị « chay ». Vì làm ở Đài, không có học thì làm không được việc. Ngay Đài Tiếng nói Việt Nam hồi trước cũng vậy, thủ trưởng từ cấp trưởng ban trở lên đều là những người học hành tử tế, giỏi một vài ngoại ngữ cả. Tôi cứ xàng xê đánh võng từ Binh vận sang Đài, nên riêng khoản đó đã « lang thang trong tổ chức » rồi.

LANG THANG QUA CHIẾN TRANH (1)

(trích)

Thanh Thảo

Trong chiến tranh vẫn có những khoảng rỗng dành cho kẻ lang thang. Khi đi xuống chiến trường Mỹ Tho, tôi đã phát hiện, ngoài mình ra, vẫn còn những gã lang thang khác nữa. Có lần, tình cờ tôi gặp một người lính lạc đơn vị tên là Dũng, dân Hà Nội. Tôi đưa Dũng vào một đám nhậu gồm hầu hết là những tay lang bạt, du kích có, dân chạy càn có, và cả những anh ham vui muốn đàn đúm với bạn bè bên chén rượu. Chúng tôi làm quen nhau rất nhanh, ăn nhậu rất nhiệt tình, khai tên nào là chú ba anh bốn thằng bảy cậu út…Tan cuộc nhậu, tôi đưa Dũng về nhà anh Sáu Như là nhà ruột của tôi để ngủ. Sáng sớm hôm sau, trước khi Dũng lên đường đi phượt những đâu đâu, tôi cởi chiếc áo sơ mi mới keng mà Tám Hùng vừa cho tôi, tặng Dũng. Do áo cậu ta rách quá. Nhìn Dũng vác khẩu AK, mặc áo mới tôi cho, lên đường và mất hút vào rặng trâm bầu mờ mịt sương mù, tôi chợt cảm khái, cứ như mình vừa tiễn Kinh Kha qua sông Dịch vậy. Dũng nói đi tìm đơn vị. Nhưng tôi biết, cậu ta không dễ gì tìm được đơn vị cũ của mình. Cậu ta sẽ đi lang thang như vậy, gặp “quân mình” đâu thì tấp vào đó, có khi được thu nhận như lính đi lạc, có khi tấp vào rồi lại phượt tiếp. Tôi sướng hơn Dũng vì dù sao còn có đơn vị, chỉ lang thang đâu đó rồi lại về với anh em, chứ Dũng thì đúng là lang thang mù mịt.

Đám mây hình người thợ săn và con chó

(Trường ca)

Thanh Thảo

Nguyên Ngọc

Lạ lùng một cuộc đi tìm

Cách đây mấy hôm, tôi nhận được bản thảo một sáng tác vừa mới hoàn thành của nhà thơ Thanh Thảo, trường ca “Đám mây hình người thợ săn và con chó”. Đọc qua một lượt, tôi hiểu Thanh Thảo gửi cho tôi tác phẩm còn nóng hôi hổi này là muốn gửi đến một người đồng điệu. Anh biết tôi từng có tham gia cuộc tiểu phỉ hồi 1959-60 ở Đồng Văn – Mèo Vạc, từng mê mẩn lang thang trên cao nguyên đá huyền ảo địa đầu đất nước ấy suốt mấy năm dài; từng viết những trang đắm đuối và trằn trọc về nó. Thanh Thảo cũng đã đến đấy sau chiến tranh biên giới phía Bắc, chắc lúc đầu do bị dày vò bởi ký ức về cuộc chiến tranh kỳ quặc, anh hùng và bi tráng ấy. Nhưng rồi sau đó lại còn có chuyện khác nữa, “nghiêm trọng” không kém, nếu không nói là hơn: anh đã “đụng phải” người Mông! Theo chỗ tôi được biết, không người cầm bút, cầm đàn, cầm cọ nào ít nhiều xứng với danh hiệu đó, đã đụng phải người Mông, trên chính quê hương của họ, mà không bị ám ảnh. Tô Hoài, Nguyễn Tuân, Nguyễn Tài Tuệ… Đấy là một dân tộc khác thường. Mà Thanh Thảo, khổ thế, lại là một nhà thơ tài năng!