Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Phạm Văn Quang

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Văn chương và tâm thức lưu xứ

Phạm Văn Quang

Kẻ sáng tác đã là người sống trong lưu đày của văn tự: đó chính là tổ quốc mà mình không phải là tiên tri.

(Maurice Blanchot, Văn tự của thảm hại)

Xã hội học thi pháp dòng chảy cuộc đời

Phạm Văn Quang

Những năm 1971-1972, Sartre viết tác phẩm ba tập mang nhan đề Kẻ ngốc trong gia đình (L’idiot de la famille), là phần tiếp theo của công trình Các vấn đề phương pháp (Questions de méthode). Ngay trong lời tựa, tác giả đưa ra nghi vấn: Chúng ta hiểu gì về con người ngày nay ? Với cách đặt vấn đề này, Sartre tin tưởng rằng người ta chỉ có thể tìm được lời giải khi nghiên cứu những trường hợp cụ thể. Vì thế ông đã đi vào xem xét quãng đời nhà văn Gustave Flaubert. Nhưng thiết nghĩ câu hỏi này cần được đẩy xa hơn nữa đến hạn từ “tại sao”: Tại sao phải tìm hiểu về con người ngày nay?

Văn học Việt Nam Pháp ngữ : dòng chảy cuộc đời và căn cước tự sự

Phạm Văn Quang

Thế kỷ XX là thời đại của những đối kháng, những xáo trộn, những chuyển di và biến động, cả trên bình diện địa phương và thế giới. Những hiện tượng di dân đã kết tụ hàng loạt diễn ngôn chứng từ, lịch sử cá nhân và lịch sử cộng đồng, diễn ngôn về những trải nghiệm đau thương và khát vọng... Cũng từ đó nảy sinh các hình thái tự sự mới, cho phép làm nổi bật và định giá hình ảnh của chủ thể cá nhận trong xã hội đương đại. Bài viết sẽ đặt vấn đề về khái niệm dòng chảy cuộc đời trong trường hợp một số nhà văn Việt Nam Pháp ngữ. Mục đích trước tiên là trình bày hiện tượng nở rộ của loại hình dòng chảy cuộc đời như một chọn lựa của lối viết đương đại, sau đó xem xét dòng chảy cuộc đời như một tiến trình chủ thể hóa qua tự sự. Như vậy tự sự được xác định như một phương cách khám phá căn cước.

Nhiều chuyên gia nghiên cứu đã cố gắng đưa ra một định nghĩa cho dòng chảy cuộc đời. Họ sử dụng những thuật ngữ như lịch sử cuộc đời (histoire de vie), tiểu sử (biographie) hay tự thuật (autobiographie). Trong bài viết của mình cho cuốn sách nhiều tác giả Les Récits de vie (1986), Danielle Desmarais định nghĩa dòng chảy cuộc đời như « một loại tự thuật, của một tác nhân xã hội, trong khung cảnh tương tác nhất định. Đó là một diễn ngôn theo hướng “tường thuật” nhưng cũng theo cách truyền thống là “cuộc nói chuyện”. Tác giả xác định rõ hơn, « một mặt, đó là loại diễn ngôn của một cá nhân tự xây dựng hình ảnh mình như chủ thể suy sư và hành động và mặt khác cũng là diễn ngôn của một cá nhân thuộc một nhóm xã hội cụ thể, trong một thời điểm lịch sử nhất định » (tr. 11).

Cung Giũ Nguyên: nhà văn của Miền đất dữ

TS. Phạm Văn Quang*

« Mà tôi đang làm cái gì? Tôi nhảy, tôi bước đi, tôi bơi lội, tôi đạp, tôi giậm chân? Ngữ vựng của tôi không thích hợp, không một từ nào ăn khớp với hiện thực phức tạp và mong manh, không một từ nào giữ được nghĩa lý ưu đãi của nó, giữ tính cách độc đáo, hiệu năng hay cái vẻ mỹ miều tặng cho nó, huống chi những ngữ vựng của tôi chỉ diễn tả cái mơ hồ, cái lẫn lộn, cái trống không, cái vô ngữ, cái phản từ, cái tiền từ, cái phi từ, với những tai họa của chúng »

(Thái huyền, tr. 3).

Viết gì, nói gì về Cung Giũ Nguyên ngày nay tại Việt Nam? Vị thế nào của nhà văn Pháp ngữ này đối với công chúng độc giả Việt Nam ? Hay độc giả biết gì về Cũng Giũ Nguyên?

Danh ngôn

Ban Biên tập

Tra cứu theo tên tác giả

Văn chương lưu đày và ý niệm cứu rỗi

Văn chương và tâm thức lưu xứ

Xã hội học thi pháp dòng chảy cuộc đời

Văn học Việt Nam Pháp ngữ : dòng chảy cuộc đời và căn cước tự sự

Cung Giũ Nguyên: nhà văn của Miền đất dữ