Lê Minh Hà

Đeo đuổi ông ấy bao nhiêu lâu từ lúc ông ấy lừng khừng ló mặt, cái này thì ông ấy không biết đâu, thời gian còn dài hơn cả cuộc hôn nhân của chính mình, tôi nhận ra là nói chung nhân vật của ông ấy rất tẻ, không cười, và nếu là nhân vật chính thì không phải là đàn bà, trừ có một lần là một cụ bà bay trên trời.

 Lê Minh Hà

Mỗi tầng chỉ có ba nhà. Nhà Mina, nhà tôi và nhà bà Schumacher. Nhà tôi và nhà Mina biết nhau khá rõ vì bọn trẻ cùng trường mẫu giáo. Chuyển nhà về đây, chúng tôi có người quen cũ là nhà Mina hàng xóm và quen thêm bà Schumacher. Từ dạo nhà tôi là láng giềng cùng tầng với bà tới giờ dễ đã ba chục năm. Và cũng đã sắp ba chục năm chúng tôi không gặp lại nhau. Nhưng tôi không quên bà.

Lê Minh Hà Bà cái Hà có một niềm hãnh diện không giấu diếm trước các bà ở làng. Không bà nào tậu được cỗ áo quan như bà ở tuổi ấy, lúc tuổi mới chạm sáu mươi. Bốn tấm dài hai tấm ngắn, bào phẳng lì, gỗ vàng tâm nổi vân nâu sáng, nhìn như soi gương được, sờ tay vào thì mát rười rượi.

Lê Minh Hà

 

Ba mươi năm trước theo chồng tới Đức, tay trắng bắt đầu một đoạn đời mới không ngờ dài tới bây giờ. Buổi đầu, chẳng biết ở bao lâu, nên tiến hành công cuộc xin sách từ Mỹ và mượn khắp nơi có thể có nơi này, cốt biết về văn học Việt hải ngoại và qua đó đọc một cách hệ thống văn học Việt ở miền Nam trước 1975. Gặp thầy Thích Tuệ Sỹ qua thơ là nhờ thế. (Em cảm ơn anh Khanh Truong, anh Nguyễn Mộng Giác, anh Phùng Nguyễn, cảm ơn Nguyen Hoang Linh, anh Cường chị Châu Minh Chau Dang, anh Lee Dinh Van).

Xin kính biệt anh.

Lê Minh Hà

*

2005. Limburg

Chữ nặng.

Người khuân RỪNG XƯA XANH LÁ từ Hải Phòng về cho bạn tôi gửi sang đây là Dương Tường. Ông không biết tôi. Dĩ nhiên. Còn tôi với ông, biết chứ. Chiều se sẽ hương - Vườn se sẽ sương - Đường se sẽ quạnh - Trời se sẽ lạnh - Người se sẽ buồn... Đấy, Dương Tường. Một thoáng rợn tên là heo may - Một hương cây tên là kỉ niệm - Một góc phố tên là hò hẹn - Một nỗi nhớ tên là không tên... Dương Tường. Mea Culpa - Dương Tường. Một cái danh, gắn với bao nhiêu tên sách, gắn với dịch thuật, hội họa, với tôi, trước hết là thơ. Dương Tường thơ.

Truyện Lê Minh Hà

Sâu trong vịnh là làng chài. Từ làng chài nhìn chếch về phía ấy chỉ thấy núi chồm ra biển. Ghềnh đá cheo leo lởm chởm hà dường như là bước nhảy cố gắng cuối cùng của núi.

Ông lão ngồi trên ghềnh đá, tóc râu bay. Biển về chiều. Sóng hắt màu đồng chảy lên núi, nơi vầng mặt trời đỏ lịm đang mệt mỏi lăn qua.

Vào tháng sáu, Văn Việt đã bắt đầu thực hiện cuộc Thảo luận mùa hè 2022.

Thời điểm đó, cả nước (và nhứt là Sài Gòn), đã lựng chựng những bước đi đầu tiên, cố “bình thường trở lại” sau những tháng ngày kiệt quệ vì phong tỏa. Những nội dung chia sẻ trong thảo luận là từ trạng thái đó:

”Đang là thập niên thứ ba của thế kỷ 21, và nhân loại vừa ra khỏi một thảm họa cực kỳ khốc liệt khiến mỗi người phải nhìn lại mình và trả lời câu hỏi: Nếu được sống (tiếp) thì sẽ sống thế nào?

Còn các nhà văn thì hỏi: Nếu được sống (tiếp) thì sẽ viết thế nào?

Phải chăng nhà văn đã “chậm chân”, đã bị “bỏ-lại” so với sự phát triển của khoa học và công nghệ, những thứ đã giúp cho một người bình thường, chỉ với bàn phím và mạng xã hội, có thể nối kết cùng cộng đồng và được đón nhận một cách hiệu quả hơn so với trang viết của nhà văn?

Phải chăng sự thiếu vắng những nhà văn tên tuổi mà tư tưởng đủ sức gây ảnh hưởng lên toàn nhân loại khiến những tác phẩm hư cấu giờ trở nên “nhẹ-cân-hơn” ngay cả với thể loại văn chương phi-hư-cấu?

Và anh/chị có thể trả lời các câu hỏi sau hoặc mở rộng vô giới hạn theo ý của anh/chị”.

Xin giới thiệu bài của nhà văn Lê Minh Hà.

VĂN VIỆT

Truyện Lê Minh Hà

Buổi chiều mẹ mèo trốn con thì buổi tối chú mèo của chúng ta được bọc cẩn thận đặt vào trong làn. Mèo con đã bắt đầu cuộc di cư như thế trên một chiếc xe máy. Run rẩy trong chiếc làn bị rung thật lực, mèo con cố gắng nhận đường. Thật không thể. Chỉ có những tiếng gào rú ầm ào và cái mùi  khét lẹt ở đâu đó bên ngoài.

Lê Minh Hà

Lê Minh Hà

Chưa bao giờ trong đời tôi hẹn gặp một người chưa từng gặp, khi đã biết người đó không còn bao lăm thời gian. Sự sống của anh, vào lúc chúng tôi hẹn nhau chỉ có thể tính theo ngày. Chính xác là chín ngày.

Tôi tin là anh cũng biết điều đó. Như tôi. Nhưng có sao đâu, khi hẹn nhau chúng tôi không cố an ủi nhau. Tôi tin, anh cũng nghĩ như tôi, chúng tôi có thể là bạn của nhau, ở cõi này, hay một cõi khác mà người trước người sau rồi cũng sẽ tới.

Lê Minh Hà

Tôi là người đến muộn. Với chữ của Đinh Vũ Hoàng Nguyên.

Thì biết làm sao. Là đàn bà, lại còn sắp cán đích già, chắc chắn là khó tính. Một cái Avatar trên mạng: nào kính đen, nào khăn xếp, nào môi tím lưỡi đỏ, cái tên chủ nhân gồm những bốn âm đọc đã đoán là quá trẻ so với mình, dễ gì hấp dẫn nổi tôi ngay.

Vậy mà đọc thì khó dứt.

Lê Minh Hà

1. "Tôi thật sự không biết phải chào qúy vị như thế nào: Chào một ngày tốt lành, chào buổi sáng tốt lành? Không có ngày có buổi nào là tốt ở đây lúc này, với mỗi người ngày nào cũng có thể là ngày cuối cùng. Thời đoạn mà người ta có thể viết một điều gì lên giấy ở đất nước tôi không còn nữa. Bây giờ, chúng tôi làm điều đó bằng cuộc sống thực, bằng chiến trận, và điều đó không nằm trên giấy."

Không áo giáp, chỉ với một cái áo phông màu rêu, Tổng thống Ukraina nói qua zoom, không có bài viết chuẩn bị sẵn, trước Quốc hội liên Âu. Hề như nhiều người Việt mạ lị làm lãnh đạo đấy. À, nhưng anh hề này học luật đấy.

Lê Minh Hà

Không thể tin được những ngày này, ở thế kỉ này, giữa châu Âu, lại nảy nòi một cuộc chiến tranh chiếm đất như ở xứ Phi xứ Á hay ở thế kỉ trước, với những lí do nghe xong chỉ biết lắc đầu trước trí tuệ của bọn độc tài.

Lê Minh Hà

 

Chữ O, trống rỗng, im lìm –

Mắt những đứa trẻ trên đường về quê nhà chưa từng biết.

Thơ Lê Minh Hà

 

 

Rồi sẽ qua thôi

Rồi sẽ qua thôi

Tôi không hình dung tôi của những ngày chưa sống

Liệu có còn được sống

Qua những tháng năm kinh khủng này

Con virus bay tứ tung

Dân tôi bao người còn không uốn được lưỡi gọi tên nó

Dân tôi rất khổ

Dân tôi lại như bao kiếp

Dân tôi lại như muôn đời

Lê Minh Hà

Với một ông chồng tây thì lại khác! Chỉ có điều rồi cũng chẳng được bao lâu. Tôi không bị người âm ám để có thể cắt dây tình duyên vì đằng thằng tôi với Bảo chỉ là búp bê gỗ với nhau, nhưng thực tế là hai lần sống thật có dấu chứng thực và mấy lần sống thử sau đó đều chẳng ra làm sao. Heinrich thật tốt. Nhưng không hiểu sao khi còn làm việc ở Việt Nam chàng ta có thể vạ vật khắp nơi, sà xuống hàng quà nào cũng ăn được kể cả bún ốc ngay cả khi chứng kiến bà hàng đã trần không biết bao nhiêu bát bún trong nồi nước dùng (bát có ngoáy qua loa theo trật tự trong hai chậu nước), nằm ngủ trên chiếu lên mốc ngày mưa phùn không cần màn, vậy mà cưới tôi về lại quê hương bản quán Heinrich trở thành một người khác hẳn. Cũng có thể đó mới chính là con người thật được rèn từ bé của chàng. Nhiều điểm hay ho, nhưng rút cục là tôi bắt đầu thấy mình khó chịu sau khi đã học và làm theo răm rắp. Thái hành một dao thái thịt một dao, thái thái cắt cắt xong rồi rửa sạch lau khô đính ngay lên tấm nam châm gắn bên bếp. Uống nước khoáng một cốc uống chè cốc khác đến rượu càng rối tinh. Không phải là tôi không đủ khôn để thuộc những quy định đó, nhưng cái gì đã thành nghi thức đều làm tôi ngán, ngán ngang với cái nghi thức là quần áo trong tiếng ông chồng cũ đọc thơ. Cái vẻ lịch thiệp khi chồng cất cái tách tôi vừa rửa xong đang định dúi xuống vòi nước xả khát và thay vào đó chàng đặt vào tay tôi một cái cốc làm tôi khó chịu. Đến cái đoạn ngày nào tắm xong cũng bị nhẹ nhàng nhắc nhở phải cầm ngay cái dụng cụ gạt nước lau khô luôn tường nhà tắm tiết kiệm thời gian dọn dẹp thì tôi phát rồ, cảm giác như mình là người thiếu am hiểu văn minh tiện nghi. Mà hình như Heinrich cũng bắt đầu khó chịu với tôi. Rất khó nhận ra ngay cái nhăn mặt đầu tiên khi chàng trở về sau mấy ngày đi công tác xa nhà nhưng tôi đã nhìn ra và hiểu ngay: mùi mắm, mùi mắm tôi ăn vắng chồng. Một nỗi bất bình dâng lên rạo rực. Nhưng chàng không muốn hiểu vợ đã phải tự xén gọt đè nén bản thân như thế nào vì chàng. Thì đấy, từng buổi sáng tôi chịu đựng cái mùi phó mát dê phó mát cừu kinh khủng chồng ăn ngon lành mà phải chờ Heinrich vắng nhà tôi mới mang cái lọ mắm chưng cô bé người Hà Nội cũng có chồng thổ dân như tôi mới cho ra nếm náp. Mắm là thứ mà khi còn ở Hà Nội tôi kị vì cái mùi hung hãn của nó, vậy mà bây giờ ngửi trong căn nhà cửa kính hai lớp mùa đông chỉ dám he hé mươi phút mỗi ngày lại thấy thơm mới kì. Cũng như đủ kiểu rau thơm rau mùi thả vào bún vào phở vào các thể loại canh khi xưa trước khi ăn tôi phải vớt ra bằng hết. Cũng như cái vị ớt tươi chưa bao giờ tôi thấy thiếu trong những bữa ăn Hà Nội. Một con người lạ lùng trong tôi thức dậy, vốn ghét nghi thức mà giờ lại hân hoan sống trong nghi thức mới tự tạo, bất chấp sự vì thế mà khả năng hội nhập cứ chậm dần đều. Rồi cuối cùng chắc Heinrich không còn thấy ở tôi cái gì đã từng là một hấp lực, ngoài cái nhan sắc nói thực là không làm cho nhiều đàn ông Việt lao đao và một tính khí thiếu sự điều chỉnh thường xuyên của Thái Hằng và Béo sau khi tôi hấp tấp đi lấy chồng lần đầu. Da nhuôm nhuôm, nét khô khô, dáng thô thô, mũi lùn mắt trố vì đeo kính cận từ bé, tóc bóng và cứng như cái chổi giang mới vắt vẻo sau lưng. Sống với Heinrich bao lâu tôi vẫn thản nhiên giữ thói quen dao nĩa chẳng giống ai, cắt hết thịt rau khoai trên đĩa rồi quăng dao cầm nĩa chọc, ở bữa ăn có đại gia đình Heinrich, ở khách sạn, ở bất kì đâu. Cái sự này là do tôi cố tình, nghĩ tại sao mình có thể không cười khi người ta cầm đũa không xong mà họ lại có quyền cau mặt khi mình không thạo cái nghi thức cầm dao cầm nĩa nhấc khuỷu tay khỏi mặt bàn ăn. Cả thủ tục ôm ấp tay bắt má kề với bất kể người thân quen nào của chồng mỗi bận gặp nhau tôi cũng nhất quyết không làm. Tôi như một cây xương rồng không trổ hoa từ nhan sắc cho tới tính khí và không hề biết rằng mình, với cái thói kiêu mạn mới mẻ này đang bị thành phố mình từ bỏ ám.

Lê Minh Hà

Lần nào trở về tôi cũng mò tới nhà Béo lập tức. Cái gara xưa vợ chồng nó chui rúc nay đã thành một ngôi nhà ba tầng mỗi tầng trụi thùi lụi một phòng, cửa chính cửa phụ gì cũng chỉ có thể mở về một phía nên vẫn bí. Béo kéo tôi ra chợ mua bún, mấy xiên thịt nướng, củ tỏi quả chanh về tự pha nước chấm, y như bao nhiêu ngày xưa. Rồi nó dẫn tôi lên nhà thắp hương cho mẹ nó vừa mất. Bàn thờ cụ bà để trong căn phòng làm việc của bố nó – căn phòng đẹp nhất nhà nhìn xuống phố có tới bốn cửa sổ hai mặt tường. Bước chân vào phòng, tôi ngạc nhiên thấy hai cửa sổ phía đông đóng chặt cả kính lẫn chớp. Bố Béo giải thích là để đỡ ồn. À, tiếng hát karaoke. Béo lục cục vặn quả bàng mở tung hai cánh cửa và tôi hiểu ra, bàng hoàng. Ngôi nhà thằng Khương mới xây ban công chồm ra che nửa đường vào từ cổng tưởng chừng từ cửa sổ nhà Béo có thể với tay ra trèo qua được. Chắc ông già không chỉ ngứa tai, còn nhức mắt. “Còn đau hết cả đầu vì vợ chồng thằng Khanh khuân tất cả máy may lên trên tầng áp mái, suốt ngày cứ lạch xạch lào rào. Ông bà buồn lắm.”

Lê Minh Hà

Đến nhà nó giờ không còn mấy khi chúng tôi giáp mặt bà nội nó. Từ ngày chuyển vào sống trong phòng con trai út, bà Thái Hằng hay ngồi trên cái sập kê bên cửa sổ ngóng ra phố. Vẫn tấm khăn nhung, vẫn đôi mắt không có chút gì già nua trong ánh nhìn, vẫn hệt một con quạ tinh anh. Nhưng chẳng được bao lâu. Thái Hằng đã dứt khoát được với ông chồng tráng men cho con, giờ chỉ còn biết dựa vào bức tường mặt phố của nhà ngoại. Nó xoay ra cất hàng quần áo Tàu. Giờ tới nhà nó tôi chỉ việc dựng cái xe cà khổ vào gốc bàng rồi vén lòa xoà áo quần treo thấp treo cao vào ngồi với mẹ con nó. Một con, cái vẻ đàn bà đầy nhục cảm từ hồi còn con gái của Thái Hằng giờ càng thêm mặn mòi. Nhưng nó chán chường tất cả rồi. Hỏi định thế nào, nó cười phì phì: tao ngồi đây bán quần áo Tàu, gặp toàn thằng đến chỉ chỉ trỏ trỏ áo lày với áo kia áo lào với áo ý, líu lô như ông chồng vừa bỏ, yêu đương nỗi gì. Đứa con gái ngồi trong lòng mẹ cười chảy dãi, ướt cả ngực áo mẹ. Thái Hằng siết con vào lòng: “Ve sầu ngủ đông ạ, khéo mà rồi tao phải đi. Tao đi mày chịu khó đến thăm con bé nhé!”

Lê Minh Hà

Khi những đứa bạn cùng khu tôi bỏ học, thường là sau khi hết cấp hai, rồi gia nhập đội ngũ giai cấp tiên phong làm thợ cùng bố mẹ ở một nhà máy nào đó, rồi chồng rồi vợ thì tôi vẫn lớ ngớ đi học hàng ngày. Không có Thái Hằng, tôi không khôn lên nổi. Nó đi lấy chồng sắp sinh con rồi. Nhà chỉ còn chị Thái Hoàn, cùng trường với tôi, vừa tốt nghiệp và nhờ có tiêu chuẩn bố mẹ cùng trong ngành giáo dục lại đã từng trong đội quân đi khai phá miền Tây mà xin được vào làm việc có thời hạn trong khu Lâm Đồng, gần Đà Lạt nhưng lại là khu kinh tế mới trực thuộc Hà Nội. Nghĩa là: chị rất có tương lai!

Hôm liên hoan trước khi chị Thái Hoàn đi nhận phân công công tác, Thái Hằng về. Mọi người tụ bạ ăn uống nói cười trong căn phòng cơi nới bên trên nhà vệ sinh, nó rủ tôi sang căn phòng cũ bên phía nhà chính. Thái Hằng lặc lè bế bụng giục tôi trèo lên gác lửng, trèo lên tới nơi rồi nó nằm thẳng cẳng, bụng nhô cao như có một quả dưa hấu bị bắt vít vào đó. Khỏi phải nói là tôi vừa nể vừa sợ nó thế nào khi nghĩ tới những gì nó đã trải đằng sau cái bụng bề thế của nó. Hai người đàn ông. Hai mối tình nhưng chỉ một tình yêu là thật. Một đứa trẻ sắp ra đời. Nể và sợ, nhưng tôi cũng có cái sợ của tôi. Thư ông người yêu vượt biên của Thái Hằng không thể gửi về bất kể địa chỉ nào của nó, cũng không thể gửi về nhà tôi vì ở khu tập thể quá đông đúc, người đưa thư toàn có kiểu chuyển phát chậm qua mấy bà bán hàng quà đầu ngõ, thế là tôi hỏi Béo lấy địa chỉ nhận thư cho Thái Hằng. Hôm trước thư tới, hôm sau bố Béo về mặt mũi hầm hầm vì có người tới tận cơ quan hỏi bố nó về quan hệ với người viết thư hiện đang sống trong trại tị nạn ở Hong Kông. Béo khôn, nhận hết tội ngây thơ về mình, không cho bố nó truy tới tôi chứ không tôi hết đường đến nhà nó. Thương bạn vì bạn chẳng còn cơ hội nào để biết tin người yêu, nhưng tôi không dám liều tiếp. Thái Hằng nằm trên sàn gác lửng, mạch máu xanh xanh ở cổ giật giật, lông mày dựng ngược bạc thếch, một cánh tay bầm tím. Tôi bần thần nhìn nó rồi lại ngơ ngáo nhòm qua phòng thằng Bảo chẳng biết ai ra chỉ khép hờ, rồi lại nhìn nó. Thái Hằng nhếch môi:

Lê Minh Hà

Được cái là Thái Hằng đủ ngông để chấp nhận tính khí khó chịu của con bạn. Vả chăng nó cũng còn khối việc để làm. Buôn hoa quả theo tàu Bắc Nam nó bỏ rồi, cùng lúc với việc bỏ anh bồ soát vé tuyến tàu đó. Cũng tiếc. Anh ta ngang tàng nhưng không hiểu sao nghe lời Thái Hằng răm rắp. Giá mà tôi có thể bảo anh ta khi nào nó hỗn hào quá với người yêu thì cứ vung tay vả cho một phát, vì đó chính là thứ Thái Hằng cần, cũng là cái nó có lúc thực sự muốn. Chứ đầu đinh chất nghệ văng tục ròn rã thế mà Thái Hằng cứ nhíu lông mày lại là nhũn, bảo sao nó không đi với người khác công khai. Anh người yêu kế vị chàng soát vé tàu Bắc Nam của Thái Hằng làm gì ở xưởng phim truyện Việt Nam trên Thụy Khuê chẳng biết thì khác hẳn, lịch lãm và trầm tĩnh đến mức lạnh lẽo. Thái Hằng gặp anh người yêu này tự dưng ngoan nõn, giờ trích ngang lí lịch của nó là con nhà giáo học gốc Hà Nội tư sản thì ai cũng phải tin ngay. Bố mẹ nó mừng rơn. Chỉ có mỗi bà Thái Hằng không hiểu sao không chằm bặp kẻ ai cũng nghĩ đang là ứng viên chức cháu rể. Cái linh cảm của bà về những anh chàng để mắt tới con gái cháu gái trong nhà luôn luôn đúng. Một mùa đông mấy ngày liền nó bò tới nhà tôi, lúc thì lì chả khác gì bánh bột mì không nhân không bột nở hấp lên mấy đứa bạn nội trú hồi đại học vẫn được lĩnh sau bữa cơm trưa, lúc lại xoè xoè giật giật như điện lúc tắt lúc bật theo cảm hứng của sở Điên Nặng. Rồi có một chiều Thái Hằng bắt tôi ngồi sau xe đạp đèo ngược lên nhà người yêu. Mẹ anh ấy đưa Thái Hằng một phong thư, nó đọc xong ngồi đờ ra và tôi phải lấy hết sức mèo hen đạp xe đèo nó về. Người yêu nó, anh Vĩnh, vượt biên. Đạp cật lực tới đầu phố nhà nó, Thái Hằng sờ lưng tôi, nhảy xuống, lừ đừ đi vào một cái quán quen. Tôi cật vấn Thái Hằng trước cốc bát bảo lường xà nóng rẫy.