Trong bài thơ “Bến sông”, thi hào Đỗ Phủ đời Đường có viết:

Nhân sinh thất thập cổ lai hy.

Có nghĩa là người ở tuổi 70 hiếm.

Thi nhân Tản Đà của ta thì nói:

Sống 70 đã mấy người?

Khi tôi tròn 70, các con tôi tổ chức sinh nhật cho tôi – một việc lạ – bởi cả đời tôi có tổ chức sinh nhật bao giờ đâu!

Trong bữa sinh nhật ấy, tôi nói với vợ con tôi:

“Ở tuổi này ông không biết mình lú lẫn đâu. Đôi khi lú lẫn mà cứ nghĩ mình anh minh, sáng suốt, bắt vợ con phải nghe theo. . . Đấy cũng là căn bệnh của người già, khi tuổi đã thất thập!”.

Mười năm đã qua, tôi vào tuổi 80, vẫn tính cách bề trên, luôn cho mình là đúng, là chân lý, coi chủ nghĩa xã hội là xã hội đẹp đẽ nhất mà loài người hướng tới!

Tôi và ông nay đã ngoài thất thập, thuộc loại người xưa nay hiếm rồi. Sự lú lẫn của tôi dù sao cũng chỉ vợ, con tôi chịu. Còn sự lú lẫn của những người đầy quyền lực như ông thì chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến sự còn mất của cả dân tộc! Quốc phòng ông nắm, công an ông chui vào, luật pháp ông giữ, ông thay đổi hiến pháp của cụ Hồ khi ông đưa điều 4 vào hiến pháp!!! Trong khi giặc Tàu xâm lược Hoàng Sa, Trường Sa bao nhiêu chiến sĩ của ta đã hy sinh ông không cho ai tưởng niệm. Ai tưởng niệm chui, ông cho công an và côn đồ theo dõi để sẵn sàng… đàn áp dã man!

Vì vậy tôi đưa đăng lại bài: “CẢNH GIÁC KHÔNG BAO GIỜ CŨ” để những bậc cao niên mà vẫn còn giữ trọng trách trước vận mệnh của dân tộc trong đó có ông suy ngẫm hãy CẢNH GIÁC với chính tuổi tác của mình, sau là cảnh giác trước những việc trọng đại của dân tộc khi kẻ thù truyền kiếp lại mưu sâu, kế cao, thâm hiểm, gian manh, nói một đằng làm một nẻo!

Hoàng Lại Giang

Dấu ấn của những cuộc “Bạo lực cánh mạng”

Nếu phải chọn một trong hai hình thái trên, tôi chọn “diễn biến hoà bình”. Bởi bạo lực cách mạng là bước đường cùng để nhân dân bằng “sức mạnh cứng” của mình đập tan một thể chế chính trị tàn bạo, tham nhũng, một thể chế đối lập với nhân dân về mọi phương diện, trong thể chế ấy mọi quyền của dân đều bị tước đoạt và kẻ cầm quyền lộng hành … đẩy dân vào con đường cùng! Tức nước vỡ bờ, trên thực tế đây là sự đối đầu một sống một chết giữa nhân dân – kẻ bị trị và bên kia là kẻ cầm quyền – kẻ thống trị nắm giữ mọi quyền lực. Với tôi dù bên nào thắng thì vẫn gây ra những tấn thảm kịch cho nhân dân, dẫn đất nước vào chỗ suy vong!

Nhưng nói thế không có nghĩa là tôi vô cảm với những cuộc “bạo lực cách mạng” của nhân dân 13 xứ thuộc địa Anh cùng đứng dậy giành lại nền độc lập từ tay thực dân Anh và từ đó xây nên bản Hiến pháp Hoa Kỳ năm 1791, trong đó có 10 tu chính án như đóng đinh vào lịch sử tiến hoá của nhân loại về quyền của kẻ cai trị và quyền của con người, trong đó dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí và tự do tôn giáo. Và cuộc “bạo lực cách mạng” Pháp năm 1789-1799 nữa; Tuyên ngôn Nhân quyền từ cuộc “bạo lực cách mạng” này cho tới hôm nay vẫn là điểm son mà loài người tiến bộ nhớ ơn: “Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi và phải luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi”. “Nguyên tắc chủ yếu đặt ở chủ quyền Quốc gia. Không một tổ chức, không một cá nhân nào có thể sử dụng quyền hành mà không xuất phát từ nguyên tắc đó”.

Chính những cuộc “bạo lực cách mạng” trên đã tước đi những quyền mang tính tuyệt đối của các nhà cầm quyền độc tài, toàn trị, sa đoạ, và buộc họ phải coi dân làm trọng.

Cách mạng tháng Mười năm 1917 là “bạo lực cách mạng” lật đổ chế độ Sa Hoàng bằng sức mạnh cứng của nhân dân và quân đội. Nhưng cuộc cách mạng tháng Tám năm 1945 của ta lại là cuộc “diễn biến hoà bình”. Con đường thành công của cách mạng tháng Tám là những cuộc tuyên truyền, vận động nhân dân … và chờ thời cơ chín muồi, chuyển hoá một chính thể thực dân - phong kiến sang chính thể dân chủ cộng hoà. Xét trên phương diện rộng, thì đây chính là chọn lựa của cụ Phan Châu Trinh: Khai dân trí, Chấn dân khí, Hậu dân sinh.

Hoàng Lại Giang

Một người bạn văn nghệ từ Hà Nội gọi điện vào bảo tôi nên đọc Hồi ký Lời ai điếu của Lê Phú Khải đang được tải trên mạng. Giọng anh hồ hởi mừng rỡ như gặp một… ý tưởng tâm đắc. Anh còn nói: Được số nào, tôi in ra số đó… Tôi nói, ông in xong photo cho tôi một tập.

Về mặt thẩm định giá trị văn chương chữ nghĩa tôi tin anh, không phải vì anh nguyên là một Phó Tổng biên tập một tờ báo lớn của Trung ương, mà bởi anh có một nền học vấn uyên bác. Anh hiểu có hệ thống những giá trị văn hóa Đông – Tây kim cổ.

Vì tin anh, tôi lần mò đọc Hồi ký Lời ai điếu của Lê Phú Khải trên Internet. Phải nói, một lần nữa, tôi nghĩ nhận định của bạn tôi là chính xác.

Tôi biết anh Lê Phú Khải, nhưng không thân như anh Võ Đắc Danh. Thực tình, tôi chưa chú ý nhiều đến sự nghiệp văn chương chữ nghĩa của anh Lê Phú Khải. Nhưng đọc Hồi ký Lời ai điếu của anh bỗng làm tôi suy nghĩ. Thì ra, con người này có một trí nhớ đáng khâm phục, có một tư duy gợi mở nhiều điều và có một thái độ rạch ròi giữa phải – trái, giữa người tài – đức với đám cơ hội, gian manh! Văn anh mộc mạc, hồn nhiên. Tự nhiên như lời trò chuyện hàng ngày.

Hoàng Lại Giang

Nhà văn Hoàng Lại Giang tên khai sinh là Nguyễn Văn Bé, sinh năm 1938 tại Bình Định.

Năm 1954 ông tập kết ra Bắc, học phổ thông tại trường học sinh miền Nam và theo học đại học tại Khoa Ngữ văn Đại học Tổng hợp Hà Nội (1960-1965).

Ông làm việc tại nhà xuất bản Văn Học cho đến khi nghỉ hưu, năm 1998.

Trong tư cách một biên tập viên, một giám đốc chi nhánh của nhà xuất bản tại thành phố Hồ Chí Minh cũng như trong tư cách một nhà văn, Hoàng Lại Giang luôn tỏ rõ một cách nhìn nhận độc lập, đầy bản lĩnh và sự cảm nhận tinh tế trước các vấn đề của đời sống, của văn chương. Và chính vì vậy, ông phải đón nhận không ít những tai nạn nghề nghiệp.