Lê Anh Hoài

em miết mải làm chị hằng trên núi

anh lầm lũi phận chú cuội miền xuôi

trời mưa một trận lâm ly

em dâng cơn lũ khác gì đêm kia

Lê Anh Hoài - Nông Hồng Diệu

TP - Từ ngày 15/7/2022- 30/7/2022, họa sỹ Bùi Quang Viễn (tức Bùi Chát) tổ chức triển lãm cá nhân mang tên “Improvisation”, gồm 29 bức tranh nhưng không xin phép. Hậu quả, họa sỹ Bùi Chát bị xử phạt hành chính với số tiền 25 triệu đồng và bị yêu cầu tiêu hủy toàn bộ các tác phẩm đã triển lãm. Vụ việc này gây bất bình lớn không chỉ trong giới cầm cọ Việt Nam…

Lê Anh Hoài

Vu khống

Một người vừa mới được kết nạp vào hội nhà thơ. Rất sung sướng và muốn chứng tỏ mình là người hâm mộ với lãnh đạo hội, trong lời phát biểu cảm ơn anh nói: “Tôi xin chúc chủ tịch hội dồi dào sáng tạo, mỗi bài thơ của ông là tổng hòa của tất cả các bài thơ của hội viên”. Ông chủ tịch tái mặt và yêu cầu khai trừ anh kia ngay lập tức ra khỏi hội vì tội vu khống chủ tịch đạo thơ.

Lê Anh Hoài

Lưu danh

Nghệ sĩ trẻ của thành phố nghệ sĩ nghĩ làm trai cũng phải lưu lại danh gì với núi sông. Cụ thể phải có đường mang tên mình. Nhưng để được đặt tên đường, dù là đường bé một người đi nghiêng cũng quá khó. Với chàng, cơ hội làm vua qua rồi, mà làm giặc thì ngại khổ.

Tự dưng một hôm nghệ sĩ trẻ đi qua Đại Hồ, thấy một công trình hoành tráng ven hồ mang tên "WC công cộng". Chàng nghĩ tên mình gắn ở đây cũng tốt rồi.

Nhưng hóa ra việc này còn khó hơn cả xin đặt tên đường, kể cả là sẵn sàng chi.

Lê Anh Hoài

Du lịch với các thần tượng

Buổi ra mắt sách đang độ cao trào. MC, một tiến sĩ văn chương, công tác tại trung tâm giáo dục văn học thường xuyên nở nụ cười roi rói, giới thiệu một tiết mục văn nghệ góp vui. Ngay trong khi ông đang sắp sửa kết thúc những lời có cánh, thì một toán những cô gái già tha thướt trong tà áo tứ thân đủ màu lướt ra sân khấu tươi cười. Và ngay sau khi tiến sĩ dừng lời, các cô triển khai ngay một bài quan họ với lời mới. “Em là em ra phố, í a à a, ra phố í à là, là em đi xây dựng, một nền văn nghệ sáng tươi… Văn í a, là văn, nghệ ấy í a… văn nghệ cho mọi í a là người, lao động nghệ thuật hôm nay!”

Lê Anh Hoài

Trên vai người khổng lồ

Trưởng hội nhà văn thao thao:

- Thật tuyệt vời, những người viết trẻ!! Chúng tôi, chúng tôi sẵn sàng để các bạn đứng trên vai!

Nữ nhà thơ trẻ:

- Bọn em toàn mặc váy, đứng trên vai thì lộ hết hàng hóa à...

Các nhà thơ nữ trẻ xung quanh tán thưởng.

Nam nhà văn trẻ:

- Không sao mà các em. Họ đều là những người khổng lồ mù lòa.

Lê Anh Hoài

“Nghệ” đích thực?

Không khí nồng nã và oi nóng, trong cuộc triển lãm gồm chín nghệ sĩ, Hàm kín đáo quan sát đám đông. Anh tham gia quá trình xây dựng triển lãm này, thậm chí góp ý đến việc làm tác phẩm của một vài nghệ sĩ, trong đó có Phương - thằng bạn thân. Anh chợt nhớ lại quy định, một triển lãm ngoài nghệ sĩ thực sự, vẫn phải chấp nhận sự tham gia của một số kẻ “nghiệp dư”. Từ khi thành phố lao vào cơn điên nghệ thuật, số nghệ sĩ tạo hình tăng lên gấp cả ngàn lần. Điều an ủi là khi nghệ sĩ chơi bời với những người còn lại, bằng một cách nào đó, họ cũng tự chọn những kẻ “có tiềm năng”? Tuy nhiên, điều này thật mong manh vì bọn nghệ sĩ tạo hình chơi bời rất tạp nham. Chúng sống bản năng. Được cái, thằng Phương và một số ít phân định được việc chơi và việc làm nghệ thuật.

Lê Anh Hoài

Lê Anh Hoài là một nghệ sĩ giàu năng lượng sáng tạo (Phùng Gia Thế), là người thực hành hậu hiện đại một cách tự nhiên, như nó cần phải thế (Văn Giá), một cây bút đa tài (La Khắc Hòa).

Vì thế chăng, mà trên cái nền chung của dòng văn học nghệ thuật hiện nay, Lê Anh Hoài dường như đã vượt thoát mọi khuôn khổ, mọi vùng an toàn. Và, luôn nằm ở ngoại vi.

Tác phẩm của Lê Anh Hoài, ở bất cứ thể loại nào cũng là sự gây hấn, không gây tranh cãi thì chí ít, cũng mém gây tranh cãi.

Và chắc rằng, Vườn Thượng uyển cũng không phải là một ngoại lệ.

Văn Việt

(Rút từ facebook của Lê Anh Hoài)

mặc lũ ngu say sưa thuyết giáo về những điều không tưởng
những thế giới thần tiên
những thiên đường vô vọng
những niềm tin vào không chỉ người thiêng
mà cả vật thiêng

FB Lê Anh Hoài

Sáng nay tôi nghe người ta đã sửa lại lịch sử
Sao cho giống cái người dân đã biết lâu nay
Là một trò đùa ngày lại ngày

Sáng nay tôi nghe người ta đã giải thích tiếng nước tôi
Trong quyển từ điển nhảm nhí lâu rồi
Dân tôi vẫn nói lời sáng đẹp
Mặc xác các ông và chiếc ghế ông ngồi

Sáng nay tôi nghe em hoa hậu bán thân
Nghe xăng lên như giai điệu tự hào
Nghe thuế lên như tình khúc ngọt ngào
Nghe chúng giết nhau như phim bộ...

https://www.facebook.com/le.a.hoai/posts/10210286436020589

Gần đây, trên trang Facebook của Lê Anh Hoài xuất hiện một loạt truyện cực ngắn vô đề, chỉ đánh số thứ tự. Đọc xong, có người bảo buồn cười lắm, có người bảo thú vị lắm, lại có người bảo độc lắm, lại có người kêu rất đểu… Viết như bỡn cợt, như đùa dỡn, như trêu chọc mà có được ngần ấy phản ứng, âu cũng là cái tài của Lê Anh Hoài. Anh đã điểm trúng huyệt những chứng bệnh tinh thần của cuộc sống hiện tại.

Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc một số truyện cực ngắn anh vừa gửi tới Văn Việt.

***

Tặng các đồng nghiệp của tôi, nhất là những ai còn làm báo giấy, với lòng thành kính phân ưu.

Cuộc họp đến hồi gay cấn: Làm thế nào để cứu tờ báo khi bọn đọc báo chỉ chăm chăm đọc qua mạng? Tin độc quyền ư? Bài không những hay mà còn độc lạ, và không những độc lạ mà còn sâu sắc, và không những sâu sắc mà còn cảm động ư? Ảnh biểu cảm, góc nhìn lạ ư? Trình bày ấn tượng ư? Tất cả chẳng là gì hết khi tờ báo giấy chỉ như một vạch xuất phát. Bùm một cái, tất cả chạy tuốt lên mạng. Bọn đọc báo, lũ vô ơn ấy chỉ việc mở điện thoại thông minh. Xong!

*Long là nhà báo lớn. Tứ trụ triều đình đi đâu Long cũng đu theo bằng được. Vua biết mặt chúa biết tên nên rất nhiều người sợ Long. Mà Long cũng giỏi: Vua đánh rắm, Long lập tức xuýt xoa ghi chép, tung câu nhả chữ, ôn cố sử nặn tân văn, anh hùng ca, nâng bi, lãng mạn hóa… Trong lúc đa phần phóng viên sống đời cùng đinh thì Long xênh xang cung đình.
Hôm ấy, Long về tòa soạn hô mưa gọi gió, khoác lác về nghề nghiệp, về ý tưởng, về câu chữ. Tiên là nhân viên đọc mo-rát rón rén:
-Anh ơi, có mấy chữ này em không hiểu giống nhau khác nhau thế nào…
-Đưa đây, đưa đây anh giảng cho!
Tiên khúm núm đưa lên tờ giấy, Long mở ra, bỗng mặt biến sắc, cấm khẩu.

Văn Việt: Lê Anh Hoài viết truyện dài, truyện ngắn, tiểu thuyết, viết phê bình, làm nghệ thuật trình diễn và làm thơ

 

Tất cả với tuyên ngôn: “Bản chất của sáng tạo là làm ra cái mới, thế thì phải bứt phá, phải liều”. Quả thật, Lê Anh Hoài đã bứt phá, đã liều, đã dấn thân vào cuộc thử sức với nghệ thuật đương đại và đã hơn một lần vượt qua thử thách do chính mình đặt ra.

           

Sáng chủ nhật 2/11/2014, Lê Anh Hoài tổ chức ra mắt tập truyện ngắn Trinh nữ Ma-nơ-canh vừa mới ra lò (NXB Trẻ) và tập thơ Mảnh, Mảnh, Mảnh – thơ đa ngữ (NXB Văn học).

 

Những người tham dự cuộc ra mắt này là những người trẻ. Nếu có vài người đứng tuổi (như nhà thơ Inrasara- người dẫn chuyện chẳng hạn) thì chắc chắn họ vẫn còn một tâm hồn rất trẻ. Chỉ người trẻ mới có đủ sức lực, tâm trí và cảm hứng tham dự, chia sẻ với cuộc chơi đầy đam mê của Lê Anh Hoài: Khát khao/bước/ngoài giới hạn/ngoảnh lại nhìn/đám đông ném đá.

           

Tại sao lại là Mảnh, mảnh, mảnh? Bởi vì: “Có hàng ngàn người đã gặp tôi, còn lưu lại/những mảnh của tôi trong ký ức họ/thỉnh thoảng tôi gặp một trong số họ, những-/người-lưu–mảnh –tôi/tôi nhận ra họ cũng là những mảnh mảnh mảnh/mà tôi thu lượm được…”

           

Tại sao lại là đa ngữ? Bởi vì: “Tôi hình dung, mỗi ngôn ngữ là một thế giới, trong đó, từng thứ trong vạn vật và muôn loài với những dạng thể không hề giống chính nó tại thế-giới-ngôn-ngữ khác. Dĩ nhiên, với điều kiện trong ngôn ngữ ấy, nó có được một vị trí…Tôi mong muốn thơ mình-vốn được viết bằng tiếng mẹ đẻ của tôi, tiếng người kinh- được sống trong những thế giới ngôn ngữ khác…”

           

Nhưng, đó là những ngôn ngữ nào vậy? Đó là tiếng của dân tộc Lô lô, dân tộc Khmer, dân tộc K’Ho và chữ Nôm. Vì sao không là những ngôn ngữ đang được hàng triệu, thậm chí hàng tỉ người sử dụng. Bởi vì: “Mọi thứ ngôn ngữ đều bình đẳng. Vậy tại sao không tìm đến những cộng đồng ở gần mình nhất? Hơn nữa, tại sao phải góp thêm một ngọn gió cho cơn bão xuất phát từ những cộng đồng lớn, đang hàng ngày hàng giờ tàn phá, đè bẹp những cộng đồng nhỏ- không loại trừ các vấn đề về văn hóa và ngôn ngữ?

           

Đó là lời đối thoại với bạn đọc. Đó cũng là lời độc thoại của nhà thơ Lê Anh Hoài - người luôn “chú tâm đến niềm thích thú tinh thần”.

           

Nhân sự kiện này, Văn Việt trân trọng giới thiệu một số bài thơ rút từ tập Mảnh mảnh mảnh – một tập thơ được trình bày công phu và đẹp hiếm thấy trên giá sách hôm nay.