Lang Shaojun (Lương Thiệu Quân)

Hà Vũ Trọng dịch

THỜI KÌ ĐẦU CỘNG HOÀ NHÂN DÂN TRUNG HOA, THẬP NIÊN 1950 VÀ 1970

Kỉ nguyên mới trong lịch sử Trung Quốc bắt đầu năm 1949 với sự thành lập Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa dưới sự lãnh đạo của chủ tịch đảng Cộng sản là Mao Trạch Đông. Do phương Tây đã áp đặt sự phong toả lên một nước Trung Quốc mới, dù vậy văn hoá và nghệ thuật vẫn duy trì với sự cô lập tương đối, cánh cửa duy nhất mở ra là với Liên Bang Xô Viết và Đông Âu. Trong lĩnh vực nghệ thuật, truyền thống cách mạng Diên An từ 1942 (dưới sự lãnh đạo chính trị và tổ chức của Đảng Cộng sản Trung Quốc bằng sự cổ vũ hình thức nghệ thuật đại chúng), hiện thực xã hội chủ nghĩa từ Liên Xô và chủ nghĩa tả chân của họạ phái Từ Bi Hồng đã hợp lại thành một một mô thức chính thống. Sự tự do trao đổi trong lĩnh vực nghệ thuật đã sớm tan biến, trường nghệ thuật tư nhân và những tập san ngoài chính quyền bị đóng cửa, giới nghệ sĩ bị đặt dưới sự quản lí và chi phối của chính quyền và trở thành công nhân viên nhà nước. Tuân theo phương châm chỉ đạo là “phục vụ công-nông-binh”, “phục vụ chính trị”, “xưa phục vụ nay, ngoại phục vụ nội”, các hoạ gia thường xuyên phải tới những vùng nông thôn, cơ xưởng, và doanh trại bộ đội để trải qua kinh nghiệm đời sống của giới công nông binh và để “cải tạo tư tưởng”. Trong thời gian này, số trường học mĩ thuật cũng như những khoá học nghệ thuật trong những đại học sư phạm gia tăng rất lớn. Những hoạ gia đã thành danh và đạt tới sự thuần thục trong nghệ thuật và nhiều hoạ gia trẻ cũng đã xuất hiện. Những dạng thức, phương pháp, và đề tài mà quần chúng hưởng ứng, thích nghi cho sự tuyên truyền và giáo dục đã được chính quyền công nhận và khẳng định. Thế nhưng, những tác phẩm nào biểu hiện những kinh nghiệm tâm lí cá tính, khai phá những hình thức mới, hoặc những tác phẩm phê bình sự bất hợp lí đều gặp phải áp lực và bị hạn chế. Cuối những thập niên 1960 và 1970, khi chủ nghĩa hư vô lan tràn khắp quốc gia như trận đại ôn dịch từ cuộc Cách mạng Văn hoá, thì mọi nỗ lực nghệ thuật, ngoại trừ nỗ lực tuyên truyền chính trị, đều bị tổn thương, đa số các hoạ gia lão thành bị bách hại. Văn hoá Trung Quốc nói chung và hội hoạ nói riêng đều trải qua một tai kiếp lớn chưa từng có.

Kính thưa ông Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng,

Tôi gởi thư này cho ông vì ông là người phát ngôn quyết đoán: “Bằng mọi giá sẽ bắt cho kỳ được Trịnh Xuân Thanh” để xử về tội tham nhũng và làm thiệt hại vốn của nhà nước hơn 2300 tỷ. Chính từ phát ngôn đó, kịch bản “Trịnh Xuân Thanh tự nguyện về đầu thú...” đã được thi hành. Nhưng chẳng bao lâu, cái “trò hề đầu thú” ấy bị bể bạc thành vụ bắt cóc. Tại Tòa án liên bang Đức ngày 17/7/2018, can phạm Nguyễn Hải Long đã ký biên bản nhận tộị trợ giúp cho Đào Quốc Oai và nhóm an ninh tình báo Việt Nam bắt cóc Trịnh Xuân Thanh đem về Việt Nam theo chỉ đạo trực tiếp của Trung tướng tình báo Đường Minh Hưng.