Trần Đĩnh

- Ghi lại lời một thủy thủ viễn dương-

(1) Tôi cần đưa chú thích lên đầu, không ở chân trang như thông lệ. Cấp báo ngay rằng anh thủy thủ sau đã bỏ tàu vượt biên định cư ở tại chính cái nước La Ta Đê mà anh kể cho tôi nghe câu chuỵện dưới này. Vì sao anh định cư ở cái nước xem chừng anh chê bai kia, tôi không thể giải thích. Đành mượn câu “ghét của nào trời trao của ấy” vậy. Tôi phải chú thích từ đầu vì tôi tiếc ghi chép này có phần nào dở dang trong khi tôi rắp đeo bám để khai thác đến cùng anh thủy thủ. Anh đã lẳng lặng ra đi không cho tôi địa chỉ mới. Tôi đành tự an ủi là dù có địa chỉ của anh, tôi cũng chẳng thư từ, điện thoại được cho anh vì nhân danh đạo đức dân chủ, nước ta đang cấm vận nước này. Thôi phải chờ cho họ tiến bộ lên thì tôi mới hy vọng hỏi tiếp anh thủy thủ dại dột bỏ nước. Vẫn cứ phải cảm ơn anh: anh là bố đẻ truyện ngắn này.

*

* *

Đầu tiên là một tin vắn trên báo nước La Ta Đê. Cho hay một hiện tượng thiên nhiên chưa rõ tính chất đã xảy ra – bình thường thôi, đồng bào yên tâm, với lại Nhà nước khống chế nó rồi – tại tâm điểm Về Nguồn, tên gọi của khu vực các ông lớn nước này sinh sống ở chính giữa thủ đô. Tin rất vắn. Đúng truyền thống La Ta Đê là phàm càng nghiêm trọng thì càng phải giấu biệt hay giấu gần hết, giấu thế nào, giấu đến đâu đã có ngành chuyên trách định đoạt, đồng bào không phải mệt lòng. Họ lo cho dân hết mọi chuyện anh ạ, anh thủy thủ nói. Nhưng, em cứ thấy dân ù lì thế nào, ít ra bị ngứa thì cũng phải giơ tay gãi nó mới sướng chứ có phải không anh? Họ quen thế rồi, khổ thế! Anh đã thấy con chim đực ra nhìn con rắn từ từ bò đến chưa? Đấy, như thế đấy.

Anh thủy thủ lại vội chữa ngay:

- Em nói rõ hơn, anh ạ. Dân họ biết cả, có điều là chỉ nói với nhau. Cho nên báo đăng như thế nhưng dân lại đồn rằng: giữa ngọ hôm đó, hôm giỗ Tổ của họ, một quả cầu trắng loá thình lình lao xuống mái nhà Ông To, cách gọi đã được Hiến pháp quy định, ví như bên ta là Chủ tịch nước vậy. Cách nóc nhà chừng ba mét, quả cầu dừng lại. Ba người trong suốt như pha lê bước ra và chẳng dây chẳng thang cứ thế lắc mình tụt xuống mà lừng lững đi vào phòng ăn, đúng lúc Ông To đang dùng cơm. Theo dã sử nước này thì cách đây 7.000 năm, một hôm vào đúng ngọ, cụ tổ của dân họ nghịch đem quật hai hòn bảo là Giái Trời, chắc là cuội chứ anh nhỉ, vào nhau làm toé ra ngọn lửa đầu tiên. Ngọn lửa ai ngờ đốt cháy một đám cỏ khô, thui chín luôn một ổ chuột đồng một mẹ chín con trong đó. Mùi thơm bốc lên, ông Tổ nhắm thử thì thấy quá ư là ngon và người dân nước này từ đấy bắt đầu biết dùng lửa nấu nướng và một dạo gọi chuột là Mẹ Hiền. Để nhớ về nguồn, đúng ngọ hôm giỗ Tổ, Ông To mới dùng bữa, coi như sống lại những ngày ấm áp nhân tạo đầu tiên cùng với ông Tổ. Nước này họ làm cái gì cũng tìm ra ý nghĩa lắm, không à uôm như ta đâu, anh ạ.

Ba người pha lê vào phòng ăn. Hai người hầu cơm sợ quá rụt lưỡi hoá câm. Vợ Ông To không câm nhưng lẩm cẩm. Ông To đã qua nhiều cảnh máu chảy đầu rơi cho nên vẫn vững dạ nghe được thấy ba người pha lê nói: - “Đừng sợ! Chúng tôi nghiên cứu thuần túy khoa học, không đụng gì đến cái ghế của ông”. Nói đoạn lia lên bức tường sau Ông To một vật gì như cái đèn pin Tàu vẫn bán đầy ở chợ biên giới Lũng Nịu ta rồi đi.

Tuy an ninh nước này coi tội xầm xì qua tai nhau là đồn tin nhảm và trị nặng nhưng lần này dân vẫn cứ bàn tán. Họ bảo Ông To phịa ra chuyện nghe thấy Người Trời – dân tôn ngay lên là Người Trời – nói không nhòm đến cái ghế là cốt nhắc những ai lăm le thay ông đừng tưởng bở vội. Đã có thiên thư bảo đảm cho ông ở lại trên ghế này. Ghế này an tọa tại thiên thư mà. Thâm lắm.

Ít lâu sau chuyện Người Trời xuống nhòm ghế Ông To rơi tõm vào cái thùng nhớ thủng đáy vốn là nét đặc thù tư duy của người nước này. Phải nhiều năm sau mới lại ồn lên ở quy mô Nhà Trời không cái gì dẹp nổi.

*

* *

Ông To chết khoảng vài năm, người ta sửa ngôi nhà ông thành nhà lưu niệm. Sống huân chương, lương bổng, chết danh hiệu vẻ vang và nhà lưu niệm, quy chế ân nghĩa đã thành nếp như thế.

Phá nhà dễ ợt mà sinh chuyện. Ở một bức tường. Bức tường trong phòng ăn Ông To mà hồi nào Người Trời đã chiếu Đèn Trời vào. Nó nhất định không chịu đổ. Xe tăng ủi, ba cái chạy theo hình chữ V ngược rầm rầm xông vào và rồi cứ thế theo nhau rẽ ngang, thằng nào hăng quá thì leo lên đến nửa chừng là lộn cổ xuống. Mìn nổ. Đánh đến cả tạ, cũng chẳng sầy vẩy nó. Huy động các đơn vị công binh anh hùng từng lấp hẳn một eo biển bằng bèo Nhật cho bộ binh lén xâm nhập nước láng giềng nhưng đến nghiên cứu rồi cũng lắc đầu mà bó xẻng bó cuốc lại thổi kèn lui binh. Bức tường tiêu biểu cho tinh thần bất khuất của dân đây được.

Cuối cùng đầu hàng. Nhưng để mất thể diện ư? Nhận thua à? Thế là nảy mẹo lưu nó lại như một ưu thế tự nhiên, một vách núi chẳng hạn, biến nó thành tấm cuốn thư đứng trấn ở ngay sau cổng tam quan ra vào. Tấm cuốn thư giữa trời liền trở thành một độc đáo kiến trúc đậm đà bản sắc dân tộc với màu chu sa mịn bóng khác thường của nó. Các nhà khoa học đã tìm hiểu nước men này. Vẻ như nó chứa một chiều sâu âm ỉ của một nguyên tố bí mật hay năng lượng đen tức vật chất đen hay biểu hiện của lực phản hấp dẫn chưa được phát hiện để vào nằm trong bảng tuần hoàn Mendeleev. Báo chí nước này rất thạo việc túm lấy bất cứ cái gì khả dĩ đề cao được giá trị dân tộc rồi làm rùm beng lên. Lập tức bức tường được suy tôn. Ra thơ ngay: “Ngoan cường biết mấy, can trường biết mấy, lấy đâu trụ đấy, lan tràn biết mấy, anh hùng biết mấy”. Nghe đâu nhiều nhạc sĩ đã phỏng lời thơ sáng tác ra một khúc quân hành khá hùng tráng.

Rồi một nhà báo công thần gọi tấm cuốn thư là “Bia trời vạn thuở giữ hương, sách hồng ngàn năm gìn nhớ” và sau đó nhận luôn danh hiệu Bút Vàng Giấy Bạc. Anh ạ, anh thủy thủ trầm trồ, nước này rất giàu ý thơ, cái quái gì họ cũng chuyển sang thơ vè hay hình tượng sinh động được. Chữ hồng trong sách hồng được giải thích trên báo là ngụ hai ý: một, chỉ cách mạng tươi thắm; hai chỉ màu chu sa.

Từ thất bại – không phá nổi – mà chuyển ra thành thắng lợi, anh thấy đấy, người cai trị nước này siêu quá há?

*

* *

Mít tinh khánh thành Viện lưu niệm Ông To rất trọng thể, ở giữa sân lớn và tấm cuốn thư.

Và chuyện chưa hề có từ khi trái đất chửa thành người thế là đã có. Tại chính lễ khánh thành này.

Giữa lúc mọi người đang hô những lời quyết không quên Ông To thì bức cuốn thư bỗng gờn gợn như một làn nước lăn tăn dưới gió thu. Rồi từ làn nước ấy vẳng ra một tiếng nói. Rành rọt, khoan thai và có một cái gì đó cơ học, khách quan, không chút xúc động. Bảo giống như tiếng tích tắc đồng hồ treo tường là đúng nhất.

Nó nói:

“Đây là mặt bằng ghi âm audio mang số hiệu Sáo Diều 003 mở đầu đợt nghiên cứu sơ bộ chớp nhoáng của Hành tinh Thấu Suốt bắt đầu hoạt động từ ngày Lệch quỹ đạo Cấp số 5, tháng Đảo Chu Kỳ Méo, năm một phần ba triệu cự li giữa Hành tinh Quần Mã Ngư tới Hành tinh Quái Nhân Quỷ. Đối tượng nghiên cứu là sinh vật hạ-sơ đẳng có tên gọi chung là Giống Người và một tên riêng xét thấy không cần cho vào hồ sơ này”.

“Mở đầu mặt bằng ghi nhận các cơ năng sinh học cơ bản của đối tượng: ăn uống, ngủ ngáy, phát âm, hoạt động hoá-điện của não, các phương diện phức tạp trong quan hệ của đối tượng với người và với xã hội.

Trước tiên cần giới thiệu đặc điểm bao quát nhất của vật phẩm này là bản năng và tri thức sinh tồn được tập trung gắn bó quanh trục mâu thuẫn: thèm muốn và thực lực. Điều này giải thích vì sao trí tuệ đối tượng lại có thiên hướng khuếch tán chập một với tuyến u chỉ đạo hành vi vồ mồi ẩn sâu trong vùng não cổ còn sót lại từ thế hệ tiền bối là các khủng long chúa. Hiện tượng trí tuệ khuếch tán sang vồ mồi cũng có mặt trái của nó – ấy là đối tượng luôn thấp thỏm bị mất quyền lực và quyền lợi. Xung điện hầu như chỉ thấy phát đi dồn dập ở giao điểm đan xen quấn quít giữa tư duy với vồ mồi. Nói cho rõ hơn: đối tượng không xin, không nhận bất cứ cái gì từ bên ngoài mà thuần túy chỉ giành đoạt nhờ vào bạo lực do chính đối tượng tiến hành.

“Đặc biệt đối tượng sử dụng trí lực nhiều nhất vào việc làm cho đồng loại suy nghĩ hệt mình. Phân biệt chi li đẳng cấp giữa cá biệt với tập quần là đặc điểm của thú vật.

- À quên – anh thủy thủ bổ sung. Mặt bằng Sáo Diều 003 vào đầu đã thông báo ngay là đến ngày nào tháng nào, mặt bằng audio khai trương hôm nay sẽ ngừng lại nhường sàn diễn cho mặt bằng video Mắt Vọ.

Khỏi nói cũng thừa hiểu nỗi kinh hoàng ở cuộc mít tinh. Tiếng nói nào đó? Ai? Ai dám có cái giọng coi trời bằng vung kia và ai dám sục vào phanh phui cái thâm cung bí hiểm của cơ thể Ông To như thế?

Nhưng chính điều to gan lớn mật này lại xúi giục tò mò của dân, khiến cho người ta nán lại nghe. Và quen mui thấy mùi ăn mãi, cái sợ giảm đi mà cái thích tăng lên. Trong dân đã có vài người gật gù tán thưởng, có kẻ toan vỗ tay nhưng lại kịp xoa xoa tay vờ như muốn nghiền nát cái tiếng nói hỗn hào.

Bức tường tiếp tục cất tiếng:

“Căn cứ phương châm sống của nước này – có xực mới vực được đạo – mặt bằng Cánh Diều bắt tay nghiên cứu trước tiên sự ăn uống của đối tượng”.

“Xét theo đai lưng, xếp đối tượng vào đẳng siêu cấp, dài hai mét lận”.

“Xét theo bản lĩnh thu nhận năng lượng, xếp đối tượng vào loại siêu tạp và siêu phàm nhưng có xu hướng ngả nhiều về thịt. Tìm thấy lớp trầm tích rất xưa – từ thời niên thiếu nghèo hèn – của các loại bột củ mài, củ báng, dong riềng. Thiếu quá độ tiệm tiến từ các loại bột hạ cấp này sang các loại bột cao cấp, chẳng hạn bột của một loại gạo có mùi thơm đặc biệt quyến rũ. Sự nhảy bỏ quá độ này chứng tỏ đối tượng đã qua những năm tháng rất lầm than rồi đột ngột bước vào chế độ dinh dưỡng cực kỳ sang trọng. Đột ngột này có thể là kết quả của một biến động tự nhiên khiến cho cây cối mùa màng bỗng phong phú. Cũng có thể do một biến động về thứ bậc, giống như sau ganh đua thể thao thì có người nhất trên cao và người thua bên dưới. Quả nhiên, đối tượng suốt bốn mươi lăm năm qua đứng cao hơn hẳn đồng loại, ở một vị trí quá riêng biệt”. (Anh thủy thủ bình: Hành tinh lạ kia cóc hiểu thế nào là chính trị, cái có thể trong nháy mắt làm cho ông nên thằng và thằng nên ông, chứ thể thao thì sao lại thế được, phải không anh?).

“Xét về mỹ học ẩm thực, xếp đối tượng vào loại cực khôn. Thích cơm Tàu, rượu Tây, đồ sứ quý cùng dao vàng, thìa vàng, đũa ngọc. Riêng một điều mất thẩm mỹ: ấy là khi lượng thực phẩm nhồi vào quá nhanh, cổ đối tượng phình ra như rắn hổ mang bành, miệng muốn nói năng sai bảo cũng chỉ còn hầm hừ không nên lời. Ở đây, nguyên nhân hoàn toàn cơ học: một đường ống ních đầy thực phẩm thì hỏi thanh đới còn có khe nào để mà rung lên được nữa”.

“Đối tượng chuộng nhất thịt thú rừng. Đối tượng đã xơi tổng cộng ba bàn chân voi, năm đuôi cọp gấm và hai hàm trên beo vàng. Sở thích này luôn được thoả mãn vì đám trông coi mấy Vườn quốc gia thường giết thú nằm trong Sách Đỏ bảo vệ. Mỗi khi làm điều phạm pháp (như giết láo để xuất khẩu lậu), chúng lại gửi biếu Ông To, nói con vật bị chết vì cây đè, sa hố…

Dải băng ghi nhận đặc biệt một số thứ đã nạp vào bao tử đối tượng dưới dạng bào thai như trứng vịt, hươu, chó. Đối tượng đã ăn mười bảy óc khỉ – để bổ não. Sáu cặp tinh hoàn hắc tinh tinh và vượn mặt đỏ – để bổ đường tính dục. Người ta nhân đây ghi nhận dấu vết giải phẫu thẩm mỹ – gồm cả cấy ghép dương vật ngựa – ở bộ phận sinh dục đối tượng nhằm cải thiện khối lượng cùng tính năng công cụ. Thức ăn hiếm hoi lưu lại trong trầm tích là bảy con nhện, ba sinh thực khí lợn đực. Đây là mẹo chữa bệnh của nước này: trẻ hay nghiến răng thì cho nhai thứ dai bậc nhất không gì sánh kịp này.

“Hệ răng – công đoạn nghiền ngoại vi – được nghiên cứu kỹ do phát hiện hai hệ quả lạ. Tất cả hai hàm răng của đối tượng, trừ bốn răng cửa đều chụp mũ bằng vàng. Mũ vàng đều có chữ khắc nổi NCB, Ngân hàng trung ương quốc gia, ngụ ý đối tượng được sử dụng vàng không mất tiền. Hệ quả đầu tiên là mỗi khi đối tượng há mồm nói, vòm họng lại ửng sáng lên như một cái hang được thắp đuốc và điều đó làm cho người nghe thường bị ngẩn ra: đối tượng đã thu phục được nhân tâm bằng lời nói phát sáng. Hệ quả thứ hai kín đáo hơn: vàng vào cơ thể qua nhai nghiền đã làm xáo trộn cân bằng vi lượng: lòng đen mắt đối tượng hóa thành màu vàng. Nhờ biến cải này mà nói chung đối tượng nhìn mọi vấn đề đều tươi vui. Đức tính lạc quan mà người dân La Ta Đê gán cho quốc trưởng của họ xét cho cùng là nhờ ba chục cái chụp vàng chiếm lĩnh hệ nghiền ngoại vi thực phẩm”.

“Quên, anh thủy thủ nhắc, ngay từ lúc bức cuốn thư cất lên tiếng Nhà Trời, an ninh nước này liền tê liệt, không sao ngăn cản được nguồn phát âm quái dị này. Vả chăng cũng không cản được! Tiếng nói truyền đi khắp không gian. Bất cứ ở đâu, người ta cũng nghe thấy nó, y như mang một máy Walkman bên tai vậy. Mấy đêm đầu tiên, Nhà nước đã cho xây một nhà hầm bọc kín bức tường nhưng vô hiệu vẫn hoàn vô hiệu. Tiếng nói xuyên qua mọi vật chướng ngại. Giá có phủ cả núi Hi Mã lên cũng chả làm gì nổi nó”.

“Thế là từ nay La Ta Đê trở thành một giảng đường y khoa miễn phí ngoài trời dắt đưa con người vào thế giới nano của cơ thể con người. Nhiều bác học, giáo sư, sinh viên y nước ngoài vờ du lịch đã đến đây để được theo học miễn phí giảo trình giải phẫu học tinh vi, tiên tiến bậc nhất này. Bảo vệ sở hữu trí tuệ độc đáo, cảnh sát cấm ghi chép ngoài trời nhưng máy ghi âm giấu trong túi người ta, làm sao ngăn được việc người ta sang đĩa chứ, phải không anh?…”

“Thế mới biết mỗi phân vuông trong cơ thể chứa quá ư là nhiều bí mật! Người ta có thói quen ca ngợi ngôn luận, tức là cái ngỡ là tinh anh được phát tiết ra. Không phải, đó chỉ là hiện tượng bên ngoài hời hợt, chỉ là cái ồn ào, ầm ĩ lừa người. Tinh anh phải là sự huyền diệu câm lặng của bộ máy cơ thể. Ở mỗi cá thể, cái cao quý nhất, cái thâm nghiêm nhất chính là công trường lao động cần vụ vô danh vĩ đại này!”.

“Lạ là một khi Ông To đã được Người Trời phanh thây tỉ mẩn rồi thì cách cảm, cách nghĩ của người dân La Ta Đê với Ông To bỗng dưng khác hẳn. Không những giải thù, cới oán – cao như núi, sâu như biển – mà còn đi tới coi ông là ân nhân: ông là hình nhân thế mạng của họ ở trên thớt kính hiển vi. Họ kháo nhau rằng may mà có ông thế mạng chứ ta mà bị Người Trời tóm lấy thì khéo còn kinh khủng hơn nhiều. Mới biết dân bao giờ cũng khiêm tốn hơn mấy cha quyền cao chức trọng, anh thấy đúng không?”.

*

* *

“Bây giờ người ta biết Ông To ngủ mười một giờ một ngày. Chủ quan đòi hỏi nhưng cũng nhờ khách quan – những thiết bị phục vụ ngủ nghê – quá thuận lợi. Từ cái đệm mút mang hình người giả với đủ các địa hình địa vật lồi lõm như thật tới vòm trời giả trên trần tại đó diễn ra mọi vận hành của bầu trời, của vũ trụ. Ngôi sao chiếu mệnh của Ông To bằng ngọc đỏ để Ông To dễ theo dõi quan sát bước chuyển dịch thiên mệnh của nó. Không nên bỏ qua cái giường! Tròn xoe, đường kính ba mét rưỡi, đủ chỗ cho giỡn hội đồng năm sáu mạng. Một bảng điều khiển điện mười hai nút bấm sai khiến chiếc giường nhẹ nhàng thay đổi vị trí, tư thế, mặt bằng, mặt nghiêng, chiều đứng, chiều ngang hoặc quay trái quay phải, hoặc dựng đầu dựng đuôi. Hoặc chỉ gồ lên ở giữa giường như mu luyện. Hoặc chòng chành như thuyền đùa sóng. Nhóm người thiết kế cái giường này hoàn toàn tuân theo chỉ đạo của Ông To: làm sao cho ông tiếp cận sự vật trên giường ở nguyên dạng vũ trụ. Nghĩa là không có mở đầu, không có kết thúc, chẳng trái cũng chẳng phải, chẳng đầu cũng chẳng đuôi, ra ra vào vào một vùng mung lung mê tỉnh như vậy”.

“Tưởng Ông To nói nhiều! Không! Theo tấm cuốn thư thì vốn từ vựng ông sử dụng hàng ngày quá ư nghèo. Những cái dài dòng uyên bác thì do người khác soạn thảo cho nên ông chỉ sở hữu ngót nghét chừng sáu bảy chục từ. Những từ hay dùng đến nhất là “Im!”, “Xéo, biến!”, “Đồ ngu!”, “Tù!”.

“Khi quan hệ thực chất với phụ nữ, cuống lưỡi Ông To cứng lại như một thỏi sắt do đó ông chỉ còn ú ớ hay rú rít, rên rỉ, mất sạch khả năng ngôn ngữ. Điện não đồ ghi nhận lúc ấy ở vùng động kinh – kiêm vùng khoái lạc – xung điện họat động cực mạnh. Điện năng đủ thắp sáng cho đèn và máy sấy khô tay trong toa lét năm sao. Nghiên cứu cho thấy mấy chục mũ vàng của răng cũng có đóng góp lớn vào nguồn điện năng ghê gớm này”.

“Liên quan tới cơ quan phát âm là cơ quan nhận âm, tai đối tượng. Đường hầm sáu phân từ ngoài vào màng nhĩ là một cấu trúc hết sức tân kỳ. Từ tai ngoài vào tai giữa, vách tai đầy lông, nói lại này, lông sinh học hẳn hoi. Hệ lông chiếm giữ tiền duyên này ở Ông To là những sinh vật trá hình. Ranh mãnh, láu lỉnh tới mức ma quái. Dài, rậm, chúng bện vào nhau theo kiểu các thảm đan bằng sợi dừa xuất sang Mỹ. Và chúng luôn chĩa chổng ngược ra ngoài theo kiểu ăng ten. Khi âm thanh nào lọt vào mà không hợp Ông To, hệ lông liền xòe ra thành một cái nút bịt kín tai lại. Nhưng khi là những lời Ông To ưng nghe thì chúng lại nép rạp vào nhau, biền thành một nệm lông mềm mại, nhẵn nhụi cuồn cuộn chuyển tải tín hiệu vào nhanh gấp đôi bình thường. Đặc biệt khi phát ngôn của Ông To làm người nghe phát oải thì hệ lông lại khe khẽ rung, tạo nên môt nền âm thanh nhạc nhẹ du dương đánh lừa năng lực định giá mỹ học của Ông To do đó có tác dụng giúp Ông To cứ thả cửa nói mà không biết chán. Đôi khi người nghe hơi bị chột dạ. Bởi Ông To nghe nhạc khoái quá đã có lúc lỡ ngừng nói mà ư ử theo điệu nhạc ngầm mất một vài giây. Những khoảnh khắc vô tư nhất trong đời Ông To. Cuối cùng, một lợi hại nữa cần nêu: khi Ông To lỡ lời, hệ lông nói trên liền tự động rung mạnh, kiểu như chó rũ lông khi bị mưa, các âm tố tạo nên tiếng nói liền bị nhiễu loạn và tiếng nói phát ra sẽ hòa tan vào trong không khí…”.

“Màng nhĩ cũng có cơ chế kiểm duyệt nội sinh tuyệt vời không kém. Nó được trang bị một bộ cảm ứng đón bắt từ xa âm thanh xấu toan lọt vào tai Ông To. Nhận báo động tín hiệu bậy bạ sắp xâm nhập với một lượng bất thường, chẳng hạn tiếng hò la, một hạch nội tiết ở rìa màng nhĩ sẽ tiết ra một chất nhầy bền ngang sắt thép phủ kín màng nhĩ lại. Tan báo động, nước nhầy lại rút hết về hạch. Đến đây, Hành tinh Thấu Suốt cho hay nó đã ghi nhận chức năng đặc thù này làm đề tài nghiên cúu. Nó đưa cơ chế phản vệ mầu nhiệm này từ tai xuống âm đạo phụ nữ để kịp thời bê tông hoá cửa vào mỗi khi có hành vi xâm phạm cưỡng bức. Đặc biệt thí nghiệm cho thấy nam giới nào cố tình vi phạm vùng bế quan toả cảng sẽ bị dính chặt vào đó cho tới khi xướng to tên tuổi, địa chỉ vào một loa phóng thanh để xa gần am tường rồi thì màng nhựa kia mới co lại, giải thoát cho kẻ cuồng quá hóa liều. Hành tinh Thấu Suốt cho hay làm được điều này thì bình đẳng nam nữ sẽ hoàn toàn bảo đảm về bản chất. Tóm lại, cơ quan nhận âm ở Ông To là một chiến lũy kiên cố.

“Dần dà, dân nước La Ta Đê quên khuấy mất Ông To. Ông hoá thành con chuột bạch trong phòng nghiệm không hơn không kém. Nghĩa là một khi khoa học thâm nhập thì thần tượng nào cũng chỉ còn là một vật phẩm xem xét. Ông To nay thật sự chỉ là một mảnh tước trên khu di chỉ khảo cổ học. Ông hết là người đặt ra lối sống, lối nghĩ, lối sợ cho người dân nước ông theo. Bây giờ họ hiểu rõ sơ đồ vận khí náo hoạt, lắt léo, len lỏi trong các ngóc ngách lục phủ ngũ tạng ông, bây giờ họ nghe rành rọt sự chuyển lăn róc rách của bài tiết, sự tích đọng, tồn kho ngọt ngào, êm ả đầy hứa hẹn của tinh dịch trong những nang, những tuyến vặn xoắn ruột gà trong bụng ông, bây giờ họ chứng kiến sự tách chia râm ran nhưng có hạn của các tế bào trên khắp cơ thể ông. Bây giờ ông để dân chiếm hữu chứ không phải ông chiếm hữu dân nữa. Bây giờ ông là pho tượng trong suốt – chứ không phải đồng đen – đứng trong giảng đường ngoài trời – chứ không phải tại chốn thiên thu mà ông cầu mong suốt…”.

*

* *

Màn audio đã li kì, màn video theo anh thủy thủ còn li kì và hấp dẫn hơn nhiều. May sao, anh lại được chứng kiến.

“Hôm ấy, khí tượng báo sắp có nhật thực toàn phần. Quả nhiên! Đúng ngọ – lại ngọ, đúng cái giờ thủy tổ người La Ta Đê đập hai hòn Giái Trời tìm ra lửa và xơi bữa chuột đồng quay đầu tiên cách nay vạn năm – trời bỗng tối sầm, sao hiện lên chi chít như vãi vừng. Mười lăm phút sau, trời quang. Và cũng lúc với màn sao biến đi, để cho màu xanh thăm thẳm của bầu trời xuất hiện trở lại, bức cuốn thư chợt loang loáng phát sáng. Mặt cuốn thư dềnh lên một màn màu nguyệt bạch. Và thình lình hình ảnh nổi lên ở trên đó. Nổi lên lắc lư như tìm hướng rồi lần lượt bong ra, bồng bềnh bay đi”.

“Đó là những tấm toàn ảnh ký, hologram, ba chiều, lập thể, riêng rẽ, rõ nét cực kỳ. Video Hành tinh Thấu Suốt thì hỏi còn chê được vào đâu nữa chứ hả anh? Rõ từng sợi tóc, từng lỗ chân lông những người hiện ra ở trên ảnh. Màu sắc có thể nói là trung thực tuyệt đối. Hai-fai với hai-đi này thì phải cho đến 5 con hai mất”.

“Dập dờn như những bong bóng xà phòng trẻ con thổi, những ảnh này cứ thế phùn phụt, tua túa cất cánh theo nhau tung mình đi la đà khắp chốn cùng nơi. Phút chốc cả kinh thành La Ta Đê hoá thành một Hạ Long cạn mà đảo biển, tàu thuyền, hải âu là hàng triệu triệu tấm toàn ảnh ký phiêu bồng nhu múa, như vờn mà bay lượn. Vướng vật thì tránh. Không kịp thì phân đôi, tách ba, nhân lên thành gấp mấy hình ảnh cũ nguyên vẹn. Nhiều tấm bám vào cánh tay người, nhất là cánh tay nõn nà của con gái, quăng quắc như những tăm nước suối lạnh ôm lấy thành cốc pha lê vậy”.

“Sinh hoạt của Ông To cùng tập đoàn cầm quyền nước La Ta Đê bày ra hết! Thật là những kỷ niệm chương, những huy hiệu lênh đênh lưu động, tặng phẩm mà các vị đã ngoài ý muốn đem xã hội hóa, đã miễn phế nhuận bút đem ra thương mại hoá. An ninh đã cố thu nhặt, bóp, nghiền, chòi, đập cho rụng, cho tan. Công cốc! Chúng nhẹ hơn không khí ạ! Chưa đụng đến, chúng đã dạt xa, dạt xong lại quần tụ. Vả lại, nguồn phát hành ảnh phẩm cứ còn nằm đó, trên bức cuốn thư kia, làm nguồn tán phát vô tội vạ và vô cùng tận cơ mà”.

“Anh có biết không, anh thủy thủ nói. Hành tinh Thấu Suốt còn hớ một điều. Anh bảo những quả bóng ảnh ghi hình các ông cốp xứ này ăn cắp, ăn bẩn và làm tình đểu giả cứ bay chấp chới tứ xứ đông đoài nam bắc thì có gay go không? Tội nhất cho trẻ con. Chúng dại dột đuổi bắt, nhiều khi bố mẹ phải mắng chửi, thượng cẳng chân hạ cẳng tay. Thương là thương phụ nữ, nhất là con gái mới lớn. Mặt ai ra đường cũng cúi gằm và đỏ như mai cua biển luộc. Trong khi, có những người lại kiếm lời bằng lập các câu lạc bộ đen thu thập thành các cô lếch xông sưu tập về công cuộc làm tình làm tiền của các ông cầm quyền bên đó. Bây giờ thấy chỗ nào túm tụm đàn ông là đoán được ra ngay người ta đang xem chuyện gì. Ác ôn là lại in thành sách có minh họa ảnh thật phổ biến kinh nghiệm nữa. Rồi bảo lãnh đạo thế này mới đúng là sâu sát! Tởm lắm anh ạ! Ai đời Ông To gọi một nữ bộ trưởng đến bắt cởi truồng ra… Gớm sao khoen ngọc mà đeo lủng liểng cả chùm loong coong leng keng thế này ở chỗ kín của Ông To… Gọi là kín cho nó tử tế chứ anh bảo, thôi, em không tả thêm nữa. Chuyện cung phủ lòi ra hết!”.

“Bong bóng rồi nhiều đến mức xe hơi phải lắp quạt đằng mũi để quạt chúng đi kẻo không thấy rõ đường. Xe buýt lắp ba quạt đại, bong bóng nổi cuồn cuộn lên như sóng dồi ở trước mũi xe, nom ngộ ra phết anh ạ. Tàu thủy chạy thì sóng dồi đằng đuôi, xe hơi thì sóng lại dồi đằng mũi. Dĩ nhiên các vị cầm quyền đã ra lệnh bịt kín cửa xe các vị lại… Nhà nước đã thuê một công ty tạo bão nhân tạo của nước ngoài về lắp hẳn một hệ thống ống thổi ken chặt dọc suốt biên giới, kể cả bờ biển, để lùa quét cái tập quần bong bóng tai ác kia sang các nước láng giềng và ngoài khơi. Kỳ tài! Chúng có bị tung thốc lên cao, chúng có thưa thoáng. Đúng có thế! Nhưng rất nhanh, chúng phản đòn: với chúng lên cao cũng tựa như về căn cứ địa luyện cán chỉnh quân xong lại cuồn cuộn tập hợp thành những con sóng từ tít tắp trời xanh dồn dập, tới tấp quật trả lại… Suốt rẻo biên giới cứ là mù mịt, các nước láng giềng điện phản đối vung tí mẹt, cuối cũng đành tháo gỡ hệ tạo bão…

Từ đấy đâu đâu cũng phơi phới, lượn lờ những ảnh nay đã thành một bộ phận chính yếu của cảnh quan giả tuyết khá huyền ảo ở cái đất nước nhiệt đới này. Chịu nổi không anh, các ông to ấy? Thế mà cũng kỳ tài không kém, các vị to đầu La Ta Đê vẫn như muôn thuở, chẳng ai từ chức hay tự sát. Duy bỗng một hôm báo chí thông báo các vị cầm quyền từ nay đổi tên cúng cơm cùng tên chức vụ. Tiếp đó trình làng chân dung mới của các cụ. Khác hết, khác hẳn. Nếu như không có dấu chứng nhận của Công chứng Nhà nước kèm theo thì khó ai tin được đó lại chính là các vị lãnh đạo quen thuộc của họ. Các cụ đã bí mật ra nước ngoài nhờ trí trá giúp cho bộ mặt. Dân bảo đổi đến mức này khéo mà các cụ hạ cánh an toàn!”.

“Sợ lắm anh ơi, anh thủy thủ kêu lên, sợ là sợ cho tài đón đầu như thần của Hành tinh Thấu Suốt ấy. Vài hôm sau khi các cụ trình làng chân dung mới thì các tấm ảnh cũng đổi theo luôn! Ở trên ảnh bây giờ, cụ nào cũng đều hai đầu cũ mới. nom như con đại bàng hai đầu ở trên quốc huy một số nước. Đúng là không cho chúng… ông thoát thật! Cuộc chỉnh hình thẩm mỹ vì uy tín quốc gia trên kia ngoạm mất toi hai phần ba ngân sách văn hóa và y tế của La Ta Đê thế là vẫn dưới cơ Người Trời… Bong bóng vẫn túa ra bay và các ông cốp của La Ta Đê vẫn nhởn nhơ bày ra ở đó hai bộ mặt trên cùng một cần cổ mải miết làm hai việc cơ bản nhất của các vị là làm tình và làm tiền”.

“Còn em, thú thật với anh, em cũng nhót được một tấm đấy ạ. Mua chợ đen. Ông To sex ma ra tông ba tiếng lận với sáu gái teen. Về đến Sài Gòn, em bị hải quan lột, văn hoá đồi trụy mà. Cãi rằng bên kia nó đầy đường nhưng họ không nghe. Sau phải tòi ra một chai. Hôm nào em mang đến hầu anh coi. Khéo mà anh cũng lỉnh vụng sang đó tham quan mất…”.

*

* *

Chú thích cuối truyện:

Tình cờ vào một blog Thủythủlưuvong tôi đọc thấy: Em sang La Ta Đê vì là thế này. Không phải em thích gì những cái ba láp ê hề ở đó mà là vì ở đó em được gần với nền dân chủ ngoài trái đất, nó tuy ngoại lai dùng công nghệ quá siêu bức ép dân phải thu nhận nhưng em đã bén hơi và linh cảm thấy là sớm muộn rồi thì cũng chả đâu thoát được nó anh ạ. Chi bằng té trước. Chờ anh.

T. Đ.

Trần Đĩnh

Xét bề ngoài, xích mích giữa hai nước hàng xóm nảy ra từ một chuyện ú ớ: tức nhau tiếng gáy. Nước Khổn nhưng lâu rồi dân nước Điền láng giềng ít học đã gọi chệch thành Khổ – nào biết khổ là đắng, mà cũng chỉ tại nó gọn mồm và hay được vời đến, ngành ngôn ngữ học đã thống kê bình quân mỗi dân Khổ nói đến chữ khổ 13 lần một ngày. Trong khi Điền lại có nghĩa là ngọt. Đắng ngọt tự nhiên xung khắc, hai nước phải hục hặc nhau thôi.

Không biết có phải vì tên gọi hay không mà đàn bà con gái nước Điền da cứ như trứng gà bóc, thịt cứ thơm như hoa, ngược với da dân nước Khổn – hay Khổ đắng – lại thô ráp, đen đúa, hôi. Tiếng gáy đầu tiên gây nên xung đột chính là ở nước da, mùi thịt này. Người nước Khổ (đắng) đổ tại người nước Điền (ngọt) ở trên nguồn sông đã tống tháo những thứ bẩn thỉu dơ dáy xuống khiến cho người Khổ ở cuối sông phải gánh hậu quả tai hại. Nhiều phen người Khổ đem vấn đề luân phiên mỗi nước được sống một thời gian trên đầu nguồn sông ra bàn song phương ở cấp thượng đỉnh – quốc vương – nhưng người nước Điền không chịu dọn nước xuống dù chỉ một năm. Đã thiếu tinh thần đồng cam về vị trí, người nước Điền lại còn thiếu cộng khổ về tình: họ nhất định không bao giờ chịu lấy người nước Khổ. Chê xấu, đen, thô, có mùi đái dầm khiến người nước Khổ giận sùi bọt mép. Đúng là xúc phạm đến tự hào dân tộc, thứ mà dân Khổ coỉ trọng đặc biệt. Thà đói nghèo chứ không thiếu tự hào dân tộc được.

Không phải chỉ nguyên nhân trên sông dưới sông ăn phải của thừa của thải mà còn có một nguyên nhân khác không kém phần quyết định. Đó là ở nước Điền có một loại đặc sản thần bí: đá kỳ. Một mỏ đá kỳ trữ lượng quá lớn. Quý như các nước có mỏ dầu khí đại khái Ưa-lừa-xa vậy. Đều một cỡ như quả xoài nhưng nằm vừa gọn lòng bàn tay. Đá trắng hơn phấn và thơm thoang thoảng. Kỳ ngày ngày đá này vào cơ thể, cơ thể sẽ trắng ngang như bây giờ các nước Âu Mỹ chơi trò tắm trắng, thịt sẽ thơm như có ướp trầm hương Ăng-săng-tơ. Đá kỳ quốc bảo được phân phối cho từng gia đình, ít hay nhiều tính theo số nhân khẩu nữ. Có hẳn một Sở Đong Đếm Đá (mật hiệu là Ét Ba Đê mà bên nước Khổ gọi là Sở Ba Đểu) hàng tuần đến từng nhà kiểm tra xem có mất mát, sứt mẻ hay không. Xuất khẩu của này phải gọi là hốt bạc và đánh phải cho tan tác những Unilever, những P&G nhưng vua Điền cấm. Bao nhiêu đá kỳ trong nước đều mang sổ lý lịch và đánh ký hiệu. Đâu như là căn cứ vào số lượng các hạt sa thạch làm nên mỗi hòn đá kỳ và cả vào phối hình cấu trúc của chúng mà định. Giữ ngặt như thế vì vua nước Điền muốn dìm mãi dân nước Khổ vào tình trạng thua kém màu da. Màu da đã kém thì sắc nước tất cũng thua theo và một khi phải ôm mặc cảm tự ti nhan sắc thì vua nước Khổ sẽ điên đầu mà chết. Không cần xuất binh vẫn diệt được đối phuơng, võ ấy mới hung hiểm.

Vua nước Khổ cũng đâu ngọng. Giấc mộng vàng thường trực của vua Khổ là có ngày chiếm hữu cái mỏ đá thần kỳ kia.

Kể ra cay thật. Chỉ vì người nó trắng thơm mà khách du lịch nườm nượp đổ đến nước nó, xì xà xì xồ, trỏ trỏ gật gật, mua mua sắm sắm đông như kiến cỏ. Đàn bà con gái nước Điền lấy người nước ngoài nhiều đến mức kiều hối (nhưng dân Khổ trẹo ra thành tiền “bề hê cứu nước”) gửi về chiếm tới gần một phần ba GDP. Trong khi nước mình bói không ra một đứa ngoài đến, một đứa nội đi. Bên nó khéo đến lụt ngoại tệ. Nhiều phen nhà vua ngao ngán lại mong có lụt ngoại tệ thật, nhấn chìm tất cả chúng nó đi để vua di dân lên khai thác…

Chẳng kém vua, dân Khổ cũng vừa ức vừa buồn. Chúng nó đúng là chuột sa chĩnh gạo, nhờ may mà được ăn trắng mặc trơn chứ tài cán gì. Ức thì có cách giải tỏa, tự vệ thanh danh. Ở biên giới đã diễn ra các trận đấu khẩu dữ dội. Bên Khổ chửi đổng khách khứa đến đông chẳng qua nhờ sẵn đĩ. Bên Điền chửi đổng lại xấu như ma, da như cóc, tóc như mắm thì có vừa lạy vừa bày ra đây cũng ứ vào…

- Có mà điên nhá. Hay gì cái thứ buôn trôn!

Sáng tạo dân gian liền được quốc vương Khổ túm ngay lấy, coi như phát kiến lớn của quần chúng ít học nhưng có đặc tính là hễ ba anh chụm lại với nhau là trí tuệ liền cao ngang thạc sĩ. Vua mật dụ từ nay bộ máy của ngài không gọi nước hàng xóm là Điền quốc mà đổi ra thành Điên quốc, nước điên. (Nước điên đến lúc có thể trẹo sang nước điếm cũng được! Trong mật dụ có thêm chú thích tuyệt mật này nữa). Cả giấy tờ, công hàm gửi Điền cũng chỉ viết Điên, nại cớ máy chữ chúng tôi thiếu cái dấu huyền.

Vua Điền phải giận. Hắn bôi ta ở cả lĩnh vực ngoại giao, lễ tân. Máy chữ ngoại đầy dấu huyền ra kia.

Thật ra hai ông vua hiểu nguồn cơn sâu xa của xung đột là ở ý hệ: Điền theo thuyết trung dung – người hiểu đời, hay kẻ hiền là không có ý tứ, bản sắc gì hết. Cuộc đời như dòng nước, nước chảy đến đâu khắc đắp nên bờ hay lở nên vực, anh chớ có hoạch định cái gì, anh hoạch định có ngày sẽ bị tự nhiên hay xã hội nó vả ngược lại vỡ mặt. Trong khi đó nước Khổ lại theo tâm luận, nghĩa là việc gì cũng phải chiếu theo học thuyết xuất phát từ cái tâm cao quý. Cho nên vua Khổ thấy thực chất chủ thuyết nước Điền đề xướng chỉ là chủ nghĩa buông tay. Nói nôm na là tự nhiên như ruồi. Đã là ruồi thì dính đến giòi, nghĩa là ăn uống rất phàm mà sinh con đẻ cái tràn lan. Vậy vì lợi ích vệ sinh dân tộc cần phải đánh chặn từ xa. Chặn tốt nhất là vùi cái học thuyết nước chảy bèo trôi, tự nhiên như ruồi của thằng hàng xóm xuống tận đất đen bằng phương pháp toàn diện phê phán, trước hết ở mặt lý luận, thứ đến học tập toàn dân lên án nó, nói theo y học là tiêm vắc xin phòng bệnh cho từ đứa trẻ bắt đầu biết hóng chuyện. Sáng sáng, các nhà trẻ đều có tiết mục các cháu đứng nghiêm nhìn lên phương bắc, chỉ tay lên phương bắc đồng hô ba hồi: “Điên, điên, điên! Ruồi, ruồi, ruồi!” rồi múa Đập ruồi, mỗi đứa một cái vỉ giơ lên quật xuống nom dẻo ra dáng…

Ủ dần ủ dà nỗi niềm thế nào đến ngày vua Khổ thấy không xuất binh đánh Điền không xong. Ông suy nghĩ rất nhiều về kế tác chiến. Cái khó nhất mà ông phải tốn tâm trí là kiếm ra một cớ hợp thức, tranh thủ được sự đồng tình của thiên hạ. Ai lại nói là đánh nó vì ý hệ của nó chứ? Phải tìm một lý do gì nghe kêu. Ông đã chỉ thị ngành sử nghiên cứu xem hai nước có chung nguồn đụng gốc gì không để ông dựng nên quan hệ huyết thống chính đáng làm cớ cao quý và chính nghĩa cho công cuộc giải phóng đồng bào.

Tin nước Khổ chuẩn bị cung kiếm đến tai vua Điền. Quần thần có người nao núng. Bởi lẽ nước Khổ vốn lừng danh chiến trận. Nhờ dân muôn lòng như một coi chết chóc là chuyện vô tư, sống là cực dương, chết là cực âm của vật chất mà thôi. Một vị đại thuợng thư nước Điền còn vạch trước ra động lực chính yếu khiến cho lần này nếu chiến tranh nổ ra giữa hai nước thì sẽ rất chi ác liệt. Đó là đàn bà con gái Điền – miếng mỡ ngon lành treo ở đầu mũi những con mèo đực hung ác mà thèm khát đã lâu là đám lính Khổ. Xưa nay bên Khổ chẳng thèm rỏ dãi họ ra đấy sao? Bị ta cấm kết hôn, coi như bị nhục, họ đã nuôi dưỡng nó như một mối hận sâu. Nay nếu mà cái đập ấy bung ra thì đàn bà con gái nước nhà bâu pí pờn đến đâu đây?

Sẵn tiền, ăn sung mặc sướng quen, quân dân Điền có vẻ thiên về hoà. Hay là hãy nới ra đôi chút với họ. Cho mỗi năm người Khổ được lấy bao nhiêu con gái Điền, nhập bao nhiêu đá kỳ cải tạo da thịt…, lên quota rõ ràng và ký hiệp định thương mại song phương hẳn hoi.

Nhưng vua Điền cả cười:

- Biết các khanh không muốn trăm dân đau khổ, ta rất vui lòng. Nhưng ta có cách hòa, hoà mà lỡi chứ không lõm… Các khanh chỉ cần chịu chi, đúng lệnh ta.

Vua Điền không điên. Ông biết người Khổ một lòng với nhau trong chinh chiến, đúng thế, nhưng còn có một điểm nữa họ cũng một lòng với nhau, đó là mê hơi đồng, thậm chí mê hơn mọi thứ. Ông quyết thử áp dụng đặc thù của thời đại tiêu dùng ông ngẫm nghĩ lâu nay. “Có tiền mua vua cũng được” .

*

* *

Dọc biên giới hai nước, ở phía Điền bỗng một hôm thấy dựng lên san sát các điểm thu mua chó. Y học Điền cần rất nhiều chó cho nghiên cứu khoa học, nói thế. Đâu như cho chó chui vào lòng đất dò tìm địa nhiệt để khai thác năng lượng thay thế xăng dầu, than đá ô nhiễm môi trường.

- Đúng là bọn điên.

Dân Khổ phá lên cười trước cảnh tượng quán xá thu mua chó san sát, cờ xí phấp phới, các cô thu mua đều lộng lẫy như tiên sa mà lại biết hát những an-bom ăn khách nhất lúc đó. Gọi chúng nó là nước điên không oan…

Có điên đến cấp cụ cấp kị thì mới đi mua về cái thứ ở bên nước Khổ chạy hoang ị bậy cả đàn trên đường chẳng ai thèm bắt? Mà còn rước giá lên cao quá xá nữa mới khiếp! Đúng thế, nghe giá mua chó, dân Khổ thất kinh: bán ba con là tậu nổi đứt đuôi một con nghé hoa cày băng băng hơn máy…

Người Khổ từ đấy đứng chật kín các điểm thu mua chó của Điền. Người ít cũng phải một lồng vài con cộng một con dắt theo, một con quàng quanh cổ. Nhà sẵn thì đẩy xe bò trên ngổn ngang toàn chó là chó. Cung nhiều đến độ các tiên nữ thu mua chó không kịp nhốt chó trả tiền, mồ hôi mồ kê nhễ nhại. (Được cái nước da trắng đổ mồ hôi lại càng trắng và thịt lại càng thơm, đàn ông nước Khổ ôm chó xếp hàng chờ chợt thấy bõ quá: tưởng xểnh nhà ra thất nghiệp, ai ngờ thành khán giả thưởng thức văn nghệ). Nhưng rồi như quy luật kinh tế đã dạy, khủng hoảng thiếu thừa đều dẫn tới đụng độ. Có điều ở trường hợp này là đụng độ giữa nội bộ bên cung. Chen nhau, chửi nhau, thậm chí thượng cẳng chân hạ cẳng tay. Vua Khổ phải bí mật cử chính trị viên trà trộn vào để giáo dục khéo kẻo mất uy tín đất nước… Các vị tư tưởng này ôm chó bên người loăng quăng đi lại giáo dục can ngăn chứ không bán. Bán hết thì về chứ ở lại loăng quăng làm gì?

Phải nhận vua Khổ mất công như thế cũng đáng vì thứ nhất mậu dịch đối ngọai chó quá là hời, nó thay đổi nhanh như chớp diện mạo tinh thần, vật chất người dân nước Khổ. Dân Khổ tưng bừng hẳn lên, nhà nhà tiệc tùng liên hoan, điều trước kia hiếm như nhật thực. Thứ hai, vua Khổ mừng hơn nữa là việc mua chó nghiên cứu nguồn địa nhiệt như vậy cho thấy vua Điền không hề cảnh giác công chuyện ông chuẩn bị đánh họ. Vùi đầu vào nghiên cứu cái đẩu đâu mà mối nguy trước mắt lại mặc. Rồi sẽ chó chết cả lũ cho mà xem. Vua Khổ rất đắc ý. Ngài khuyên dân hãy chịu khó sang Điền cung cấp chó cho nguời ta. Chớ xấu hổ và chớ vội thoả lòng. Thôi thì vừa có tiền lại vừa giúp làm cùn cảnh giác của đối phương…

Rồi cả nước Khổ hết nhẵn chó!

May là bán chó nên có tiền mua được bô men, bô i-nốc không gỉ ở Điền về chứ không thì trẻ con bĩnh ra sẽ lôi thôi to. Hỏi còn thứ nào dọn nhanh gọn và triệt để bằng chó? Đêm làng mạc im như tờ, dân Khổ ngủ tốt hẳn hơn lên từ đây. Ngủ yên và mong Điền sẽ điên ra một mẻ gì nữa cho mình sang vừa nghe nhạc, vừa ngắm tiên nữ Điên vừa vét túi chúng. Các quán thu mua chó nay vắng ngẳt cũng buồn. Nhưng lạ là chúng không dẹp quán dỡ sạp. Bọn này làm gì cũng như lũ điên. Bên Khổ thì chẳng cần lệnh, dân đã dọn hết bay về làm củi.

Mà Điền điên nữa thật, dân Khổ được phen nhét bộn thêm tiền vào túi nữa thật.

Bây giờ chúng lại trương biển gọi loa mua thứ mới: mèo. Thì mèo meo meo ấy chứ còn gì? Dân Khổ cứ tròn xoe mắt lên với nhau. Rồi lại ùn ùn kéo sang Điền. Với những con mèo. Bận này điên to lắm rồi. Ai đời ba mèo bằng một chó! Chín miu được một nghé hoa!

Thế là chả mấy chốc bói cả nước Khổ không đâu ra được một con miu ranh. Kết quả ra nhỡn tiền ngay. Cả nước không ngủ yên được nữa. Chuột phá hơn giặc. Cho người sang mua thuốc diệt chuột nổi tiếng của Điền – chỉ ngửi thôi đã chết cứng – thì các cửa hàng đều nói họ hết từ lâu… Chuột phá quá khổ song có nhiều tiền ních túi, sắm sửa, liên hoan ăn tươi vẫn hơn. Chuột là cái nhỏ, khắc phục được, làm bẫy đặt bẫy. Nhựa đa lấy về bôi lên mo cau rồi đặt ở những lõng ra vào chiến lược của chuột. Dính ra phết!

Năm ấy mùa màng nước Khổ kém. Dân còn mải đi bán chó bán mèo chểnh mảng trồng trọt, tưới tắm. Loe hoe ở đồng ít lúa bị chuột xơi sạch.

Mất mùa thì dân đói. Sang Điền đong, họ không bán. Bảo họ cần dự trữ phòng lũ lụt.

Bạn đồng hành của nạn đói dĩ nhiên là cái chết. Nhưng cái chết lại có quân tiền trạm mở đường. Đó là kẻ trộm. Bây giờ trộm cắp ở nước Khổ hơn rươi. Trộm ngày, trộm đêm. Trộm ngay ở hàng xóm. Không tha thứ gì, miễn là có cái bán được để đong gạo vặt về nấu cháo ăn cầm hơi. Thấy nhà nào xì xụp có bữa là biết ngay nó vừa khoắng của ai.

Tình hình đang khốn đốn vì trộm cắp thì các điểm thu mua ở bên Điền lại mở. Mua ngói, đắt bao nhiêu cũng mua. Đặc biệt lần này có khoản đổi ngói lấy gạo được dân Khổ rất ưng.

Phải chứng kiến cảnh dân Khổ ngồi đen trên mái nhà dỡ ngói. Họ biết là hết ngói thì sẽ bị mưa gió. Nhưng họ cũng biết lá cọ hay rạ hay gianh đều thay được ngói ngon lành.

Chả mấy chốc ở nước Khổ chỉ cung điện nhà vua và dinh thự quan lại mới vẹn toàn ngói. Cả nước nay đã mất màu ngói đỏ hay màu ngói rêu phong. Những toà nhà nguy nga lợp lá cọ hay tranh rạ nom phỉ phui chứ, cứ như thằng bị chặt đầu rồi để cho đứng.

Chiến dịch ngói vừa xong, nước Điền phát động tiếp luôn ngay chiến dịch gạch.

Lần này kiến trúc nước Khổ lấy lại được cân bằng truyền thống ông cha: mái tranh thì vách đất. Cố nhiên vẫn trừ lâu đài cung điện nhà vua và dinh thự quan lại…

Bệnh điên của Điền phát triển quá kỳ quặc.

Chúng mở chiến dịch thu mua áo quần may sẵn. Chẳng bao lâu lấy cớ mình xứ nóng, người nước Khổ chỉ thuần có đóng khố. Đàn bà con gái thì được tấm yếm và mảnh quần đùi to gấp hai chiếc xịp của phụ nữ Điền, thứ phụ nữ Khổ không dám thọc chân qua bao giờ. Nay cẳng vế lộ ra cũng không đến nỗi. Sau một thời gian đùi vế công khai, cơ quan quản lý dân số chợt thống kê thấy trẻ sơ sinh tăng vọt trong thời gian yếm trần quần đùi xịp. Nhà vua mở một cơ quan cho thuê quần áo dài để dành cho những ai có việc gặp quan thì thuê mặc. Nghe nói cứa đứt họng, thuê nửa ngày một bộ mà đắt ngang một bộ mới hàng hiệu. Nhưng biết làm sao? Vào cửa quan không được phép đóng khố!

Hai trường phái học thuật ở Khổ lâu ngày nhàn rỗi liền có đề tài tranh cãi sôi nổi: một bên cho rằng đồng tiền có sức mạnh ma quái, phải trừ bỏ đồng tiền, một bên cho rằng lòng tham mới là nguyên nhân ban đầu, phải cải tạo cho nhân tâm hết tham. Bởi đồng tiền nó tồn tại khách quan còn lòng tham là tồn tại chủ quan, là phản ánh cái khách quan, có thể chế ngự được. Tranh luận ỏm tỏi giữa khách quan phản ánh hay hiện thực, cái nào có trước, tốn bao giấy mực.

Trong khi chưa ngã ngũ về lý luận để có phương hướng giáo dục và khắc phục thích hợp thì nước Điền đã rao mua một thứ mới. Thứ này kinh hoàng: ván thiên!

Vua Khổ phải cử quân lính đi canh giữ các bãi tha ma trong nước. Nhưng bó tay. Dân đâu chỉ là tai mắt! Dân còn là tay chân sờ mó đào bới hạng siêu. Chẳng mấy chốc tất cả mồ mả ở nước Khổ đều bị phanh. Ông bà ông vải, bố mẹ, thân thích ra đi ấm êm nay chỉ còn được che đắp bằng phên tre trên lấp đất. Người nhiều tiền thì đan phên bằng tre đằng ngà hay trúc ngọc rồi nhập đất Điền – cũng phảng phất mùi đá kỳ – về lấp lên trên cho các cụ.

Ván thiên lột hết, thị trường im được một tuần, ngồi nhà ngóng xem phiên mới sẽ thế nào mà buồn như trấu cắn. Hệt như ở các nước họ ngóng thị trường chứng khoán vậy. Thì đùng, nó mua sọ người chết. Có mà đồn hoắng thế nào chứ lại như thế được ư? Tôi vừa sang bên nó về xong kìa. Mua đầu lâu hoa cái thật. Nghe đâu nó dùng để nghiên cứu thôi miên chữa bệnh. Ai mắc bệnh tâm thần cứ việc ngồi ngó hoài vào hai hố mắt có yểm bùa hay đã tẩm nhuộm những thuốc gì gì chỉ có ma mới biết thì sẽ khỏi.

Vua Điền quá thâm! Trưng ra toàn những lý do cứu nhân độ thế mà che đậy mưu hiểm.

Áo quan bị phanh phui nhưng người chết còn vẹn thân. Nay người chết bị con cháu mượn đi mất cả đầu. May sao người dân Khổ giỏi nặn tượng đất, người chết đều được lắp hoa cái đất. Nhà giàu thì gỗ sơn son thiếp vàng. Thôi, coi như các cụ không thiếu hụt gì. Cát bụi lại trở về cát bụi ấy mà.

Yên ổn một thời gian, đủ cho người Khổ đỡ áy náy day dứt về việc đào cả mồ mả tỉên tổ lên thì nó mở đợt thu mua mới.

Thu mua tiếng nói nước Khổ! Dân Khổ thoạt nghe lời rao mua này đều phì cười. Lời nói gió bay, mua sao nổi, cái quân giàu tiền nó mới ngu làm sao! Nhưng không. Giàu nó mới lắm mẹo. Chả có khó gì việc mua bán cái hơi vận chuyển âm thanh này. Người Khổ chỉ việc sang qua biên giới ngồi tập trung vào một chỗ để người Điền – lại toàn con gái thơm phức – đến đặt vào giữa hai môi một miếng giấy rồi yêu cầu ngậm chặt lấy tờ giấy có phết một loại sơn không khô trong vài ba tiếng đồng hồ, thời hạn mua tiếng nói nước Khổ. Nghĩa là vua Điền dùng tiền bắt người Khổ trong mấy tiếng đồng hồ khinh tái ngay chính ngôn ngữ mẹ đẻ của mình. Phải nhận Điền trí lự có thừa. Nó giao hẹn trước nếu nhả hay lấy tay gỡ bỏ giấy ra thì tay anh sẽ để lại dấu vân tay trên mặt sơn ướt và anh thua cuộc. May sao nó còn có lương tâm tránh cho người Khổ bị khát trong khi bán tiếng nói dân tộc. Trước khi bắt mím môi giữ chặt lấy giấy sơn, nó đã cho người Khổ ngậm mấy viên ô mai cam thảo. Như thế anh sẽ tự giải khát bằng nước bọt của anh tứa ra. Trong số dân sang Điền bán tiếng nói, người ta thấy có nhiều thanh niên trai tráng khỏe mạnh vạm vỡ lắm. Đồn rằng các đồn binh đã phái lính sang kinh doanh… câm lấy tiền. Và vua Khổ cũng đồng tình vì như vậy đặc công nổi tiếng của Khổ có thêm dịp thực tập áp sát địch ngay tại trên đất địch mà không lộ một tí âm thanh nào.

Không biết vua Điền qua đây muốn thể nghiệm một điều: khi không cho dân nói thì trí tuệ dân sẽ cùn… Và cả lòng dũng cảm.

Chiến dịch thu mua quốc ngữ, quốc âm kéo dài chừng vài tháng thì Điền gọi loa nói mua tay. Không, yên tâm đi, không chặt, không mất một li một lai, còn nguyên vẹn tay. Chỉ cần sang Điền đứng thò hai tay qua một bức vách có khoét lỗ nhét vừa cổ tay rồi hai tay cứ múa cứ vờn gió suông như vậy chừng nửa ngày.

Vua quan Điền bảo nhau:

- Thế này hỏi bên Khổ còn đâu ra binh lính mà xâm lược chúng ta! Khéo rao múa giáo mác giá cao chúng cũng bán sạch.

Khổ chưa kịp bình tâm trước các o-đơ hàng quái đản, Điền lại phát động đợt thu mua mới toe. Oái oăm là bây giờ thu mua toàn gái một con trông mòn con mắt. Phải nhận rằng gái có chồng đất Khổ đã giữ được lòng dạ son sắt một thời gian khá lâu.

Nhưng các nhà xã hội học nước Khổ cuối cùng đã đành ngao ngán mà khẳng định kim ngân với hấp lực của nó đã thắng tình nghĩa. Thật ra ngoài kim ngân, các gái một con của Khổ còn mong ước được thay da đổi thịt, cái việc sau này người ta gọi là thay đổi quốc tịch.

Ôi, ngày nào bán chó, đêm đêm tiếng người hô bắt trộm om sòm làng xóm thì nay tiếng trẻ nhớ mẹ đòi bú nghe mới càng náo loạn hơn siết bao.

Còn các nhà xã hội học Khổ vốn xính lý thuyết bắt đầu đi sâu nghiên cứu tác dụng của kim ngân diệt… chết tinh thần. Các cụ già Khổ không có gì để bán thì khẽ thầm bảo nhau thế này mới thật đúng là nước khổ đây.

Trong lúc đó vua Điền nói riêng với mấy cận thần tin cậy nhất:

- Có khanh mách nước ta nên cho đàn ông đàn bà nước Khổ sang làm tình thoải mái ở bên ta, nhà trọ, nhà nghỉ hẳn hoi không lấy tiền mà lại còn được tiền thưởng đem về. Kế ấy rất đáng khen. Song từ lâu ta biết nay đã thừa sức mua bay cả tên nước Khổ này vậy nên chi bằng hãy đẩy nhanh tốc độ thâu tóm.

Ngày hôm sau nước Điền rao thu mua mặt hàng mới. Mua đầu lâu người sống. Lý do là để chiết xuất ra ở não người chất thuốc có thể cải tử hoàn sinh. Nghe dã man nhưng chuyện tự do thị trường, thuận mua vừa bán, cấm đoán người ta sao được.

Phải nhận rằng cả một thời gian dài không có ai hưởng ứng việc rao mua đầu người sống ở nước Khổ. Còn chút lương tâm, người Khổ chưa đến nỗi đè nhau ra xin nhau cái gáo đem xuất khẩu. Nhưng trước nguy cơ đầu người sống bị đe dọa gắt gao, nhà vua nước Khổ nhìn xa trông rộng đã có biện pháp răn đe. Kịp thời ban luật mới: phàm đã phạm pháp thì đều xử trảm, bất phân nặng nhẹ!

Dĩ nhiên máy chém phải lưu động hàng ngày mới xử kịp. Lúc này, dân Khổ liền kịp thời phối hợp với luật pháp nghiêm minh của nhà vua, sẵn sàng ra tay cắt nghiến đầu của bất cứ kẻ nào tỏ ra có dấu hiệu láo lếu. Các bễ thợ rèn lập tức đông khách quá xá. Ai cũng thuê đánh cho một cái cổ dề bằng sắt. Ít ra thì kẻ xấu chúng không được dễ dàng hạ thủ. Lúc này đường phố, chợ búa nước Khổ vắng lặng hẳn đi. Người ta bắt đầu thấy hoảng: tiền có thể dẫn đến ác mộng.

*

* *

May sao trời đổ mưa tầm tã liền nửa tháng. Đất thành sông, sóng vỗ oàm oạp ngay ở trong nhà. Đặc biệt ở dưới thấp, kinh thành nước Khổ ngập lụt mênh mang. Nước khoét, nước đào, rồi một sáng nọ, tường hoàng thành sụp.

Mở ra toang hoác một hệ thống hầm ngầm kiên cố thông ngược sang tận nước Điền. Đường thông thương mà cũng là kho chứa hàng hoá. Có thứ hàng chưa tiêu thụ hết, thí dụ ván thiên… Nhưng nhiều nhất vẫn là đầu các tội nhân mới bị hành hình.

Hoá ra vua Khổ là đầu nậu mậu biên hùng hậu! Ông lao vào thị trường tự do ngay từ khi Điền thu mua mẻ chó đầu tiên. Từ lâu hai quốc vương đã có các cuộc hội đàm mật.

Kinh thành sập, hệ thống hầm mậu dịch chui lộ thiên thì vua nước Khổ cũng mất tích.

Lúc ấy, vua Điền bèn cử sang một người nước Điền chính tông (da trắng như da con gái Điền mười sáu tuổi và thơm đến mức đứng cách tường vẫn thấy ngào ngạt) sang làm phó vương. Đổi lại dân Khổ được nước Điền tạm cấp tiền gạo. Không thạo tiếng Khổ lắm, phó vương đã phải vời ba vị quốc sư đến kèm cặp ngôn ngữ.

Dân Khổ buồn lắm: mất vua là hao mòn tự hào dân tộc.

Thật ra không hao không mòn gì hết! Họ không biết thôi, phó vương người xứ Điền mới sang chấp chính kia chính là quốc vương của họ. Ông đã mang hết của cải tích lũy được trong cuộc mậu biên chui chui lủi lủi thời gian qua sang gửi quốc vương Điền làm thế chấp. Đáp lại vua Điền cho ông hưởng đặc ân được mượn tư cách người gốc Điền sang trị vì nước ông. Phải giấu lý lịch vì chả lẽ người buôn lậu và vượt biên như ông vẫn cứ quyền như cũ hay sao? Ngoài đặc ân cho cầm quyền mà không mất thể diện vua Điền còn cho ngài được thả cửa dùng đá kỳ để Điền hoá màu da và mùi thịt.

Tụt cấp nhân thân xuống phó vương nhưng nâng cấp hình hài, ngài tự nhủ thế coi là hoà. Nhưng ngài ôm kín một nguyện ước vì nước vì non đáng trọng: qua gien mới của mình, ngài sẽ cải tạo nòi giống Khổ. Khi đã thay đổi dân hình rồi ngài sẽ nâng cao dân trí và lúc ấy ngài sẽ lo đến phục hồi danh dự bản thân. Ngài không thể không nuôi một lý tưởng gì cho đất nước.

Trong khi chờ thời cơ, ngài vẫn phải nghiêm lệnh nước Điền. Tức là cấm người Khổ bén mảng gần gũi đá kỳ Điền, thứ ngài luôn để vài hòn trong túi gấm ngài dắt ngang lưng để ngài có thể thường xuyên sờ nắn. Ba vị quốc sư kèm cặp ngôn ngữ Khổ cho ngài học vờ đến giờ lui gót đều phải tắm rửa và thay quần áo ở tại triều. Không cho các phân tử sắc và mùi có sức lan tỏa ghê gớm như đá Điền ra khỏi cung.

Có một bí mật. Đó là đêm đêm cựu vương Khổ vẫn bẹo nách ra để dí mũi vào mà hít rồi cười khoái trá. Chí nguyện thầm lén của ngài là hít được nách quốc vương Điền. Quá khó. Nhưng phải thực sự cầu thị tận nơi như thế. để ngã ngũ xem mèo nào hơn mỉu nào. Chung quy cũng là do ngài thầm nuôi vụng ủ lý tưởng khôi phục tự hào dân tộc. Ngài biết sự nghiệp hưng quốc phải bắt đầu từ chỗ dấy hương – không phải dấy binh mà là danh thơm: hương Khổ phải vượt hương thiên hạ cái đã rồi mới bàn đến chuyện lớn khác.

Nhưng sao ông vua trá hình để giữ ghế này lại cứ mết cái hương nước điên?

T.Đ.

1999

Trần Đĩnh

Có một người rất hiền lành, nhân đức, lần hồi kiếm củi, một thân một mình. Tiện gọi ông Tiều.

Hôm ấy ông vào rừng quá sâu. Đang mải chặt chặt bó bó chợt thấy đằng lưng rợn. Quay lại: lừng lững một người. Tướng dị. Xanh rờn. Tíu tít xung quanh một vầng gió. Bắp thịt như rễ cổ thụ bát ngát mùi đất mới quật.

“Thần Rừng!”. ông Tiều nghĩ ngay.

- Đúng! Biết ông nhân hậu lại nghèo, ta muốn đỡ đần. Nào, ông muốn gì? Tiếng Thần rào rào thác đổ.

Ông Tiều đứng ngẩn. Khó trả lời. Có bao giờ ông mong hũ gạo đầy ba ngày liền đâu nhỉ?

Thần Rừng cười khà khà (lá cây lao xao như múa hết):

- Ông có muốn sung suớng không?

- Bẩm Thần Rừng, ngài đã thấy ai chưa muốn?

- Phải, toàn thấy xin. Giàu sang phú quý, vợ đẹp con khôn, mạnh khoẻ sống lâu, quan cao bổng hậu… Riêng ông lơ tơ mơ.

- Tôi mong sướng nhưng e sướng mình khổ người.

- Ta hỏi chíếu lệ thôi chứ bụng dạ ông thế nào ta biết! Thôi thì không hỏi sướng khổ nữa, vậy nói ta nghe coi ông thích gì?

Ông Tiều ấp úng:

- Trộm phép, Thần Rừng cho gì tôi lấy nấy. Thích theo ý của Thần Rừng ạ.

Ông Tiều nói đúng lòng mình. Từ lâu ông như đã quên ham muốn, mơ tưởng.

Thần Rừng cười ha hả:

- Ta không ghét không ưa, không chê không thích. Ta nối đất với trời, nạp khí trời vào lòng đất, nhả khí đất vào lòng trời. Một đoạn cầu nối như ta thì ưa ghét thích chê thế nào được?

- Bẩm xin ngài cứ dạy. Tôi xin cái nhỏ e vô lẽ, mà xin cái lớn thì phạm phải điều tôi tự răn.

- Hay… ha… ha… ha! Được, nào cùng thử với nhau nhỉ. Có cái này chưa thấy ai ước, ta mách ngươi xem.

Ông Tiều cúi đầu, hai tay chắp chờ.

- Cái biết! Sao? Mắt Thần to hó nhìn.

Ông Tiều hơi cụt hứng. Biết, cái chữ này nghe cụt lủn. Nhưng ông trọng lời hứa.

Thần Rừng ôn tồn:

- Đến tuổi ông kể ra biết đã vô số rồi đấy nhưng thấm tháp gì… Cái biết nó vô cùng.

- Bẩm, Thần Rừng đã muốn sao thì xin y thế.

- Ư, chỉ khoanh vào cái biết nhân sinh đời người thôi. Chia ra hai mảng trước sau. Có nó thì ông biết được trước hay sau của đời cái con người mà ông nhìn thấy mặt.

- Vâng, xin tùy Thần Rừng. Ông Tiều vốn thờ đạo nói và làm đi đôi.

- Ông luôn chiều ý người vậy cho ông một đặc ân: hưởng cả hai song lần lượt. Cái này không làm ông vui thì ông lại được thử cái kia. Muốn đổi cứ đến đây tìm ta.

- Xin đa tạ Thần Rừng.

- Theo ta.

Hai người đi tới một hàng cây, thứ cây ông Tiều chưa hề thấy, che khuất cả một vùng. Họ thấy trước mặt hiện ra hai cổng tò vò bằng lá ken dày ở bên nhau. Sau một cổng là mặt nước đen ngòm. lạnh. Sau cổng thứ hai, nước trong leo lẻo mát.

Ông Tiều nhảy vào mặt nước đen.

*

* *

Tất cả xong đánh nhoáng.

Lại đứng trước mặt nhau. Tuy ông Tiều nhớ như in vừa buông mình vào một làn nước tối mù, được một luồng khí lạnh buốt dồi đẩy tới một bờ tít xa xong.

Không thể dùng dằng, đã tới giờ quẩy củi về chợ rồi. Ông Tiều chưa kịp chào thì Thần Rừng đã biến.

Theo hẹn, tới quán cao lâu giao hàng. Chủ quán hởi:

- Muộn đấy, có việc gì chăng?

Ông Tiều đứng sững. Có chuyện thật. Rõ như trên sân đình diễn tích. Đằng sau chủ quán hiện lên những cảnh ghê rợn, Chủ quán từng là kẻ giết người! Mở hắc điếm, bỏ thuốc mê vào rượu, khiêng khách quẳng sông, tiền của lột sạch.

- Ông sao vậy? Chủ quán hỏi tiếp.

- Tôi… tôi váng đầu. Không qưen với những vén mở khốc liệt, ông Tiểu run rẩy.

Như lệ, ở quán cao lâu ông rẽ vào bà bán gạo. Lại sững sờ: mới hôm nao bà tráo gạo ông khi trút giúp hộ ông vào bị. Miệng an ủi: “Tội nghiệp, thật là vừa bán vừa biếu đây…”.

Thẫn thờ đến cô bán mắm muối, cô con gái mắt lá răm.Thôi thôi, ông Tiều hoảng hốt, ta đổ đốn mất rồi! Ông thấy cô gái xinh đẹp vừa ngắm đôi hoa tai vừa rúc rích cười trong lòng thầy lý đã một đàn vợ bé nàng hầu. Thế ra ông thấy tỏ khấu đuôi vô hình mỗi người kéo lê sau lưng. Toàn cái xấu? Chẳng lẽ mình ông thảnh thơi? Ông Tiều ra đầm sen. Từ từ cúi xuống. Lòng tĩnh chờ. Mặt ông hiện lên trên những cụm mây bông lãng đãng trên trời và tự nhiên chúng bỗng dạt đi hết, nhường chỗ cho những ngày ông đã sống vùn vụt trôi qua. Kìa, đâu phải vắng mạng người? Đâu phải thưa nước mắt? Ông cự tuyệt người con gái khăng khăng theo ông một dạ. Ông sợ cô gái bị cha từ mẹ đọa, sợ hai đứa không nuôi nổi nhau, sợ tai tiếng… Có mỗi ngả đáng sợ thật ông lại không ghé vào: cô gái nhảy sông. Với một hòn máu của ông trong bụng. Tuổi xanh ta ơi, tàn nhẫn thế! Ta giữ gìn cho cái gì? Ta đâu biết trọng trước hết ân tình. Ta còn thất hiếu với bố mẹ. Chúng nó vật bố ta xuống tra gông vào cổ lôi đi mà ta nắm tay đứng im. Rồi mẹ ta ốm héo hon chỉ mong giối giăng vài lời. ta lại mảng chia tay lần cuối cùng cô gái… Đau lòng quá khi quay đầu lại.

Từ xa đã thấy tòa ngang dãy dọc của thầy lý. “Nhà quyền quý họ ra sao?Ta thử xem… Hay chỉ những người như ta?”.

Thầy lý đang đứng bên bức tường hoa khảm mảnh sứ bên hòn non bộ lớn bằng cả gian nhà. Các ông tiều trong núi đều thư nhàn tiên cốt. Ông Tử Nha vuốt râu câu cá bên khe u tịch.

- Xin gì? Thầy lý nghiêm giọng hỏi.

- Nghe thầy lý muốn mua nâu.

Câu kiếm cớ mở cửa đột phá chưa dứt, trước mắt đã hiện lên mồn một đủ cảnh đầu rơi máu chảy, hèo khảo gậy tra, lục hòm nặn túi.

Không thể kìm, hỏi luôn:

- Thầy lý đang trò chuyện với các oan hồn?

- Sao…? Oan cái gì hồn?

- Người chết vô tội… Oan hồn bố tôi… Nhiều… nhiều lắm… Đây…, đây…, kia…

Ông Tìều chỉ quanh chỗ thầy lý đứng.

- Im ông kia! Thầy lý quát nhưng mặt tái mét.

- Con lân đá bày trên kỷ đầu giường thầy lý, con lân cứ đêm rằm thì mắt lại hoá thành hòn ngọc sáng rực rồi chờ đến canh tư lăn xuống mồm nhả ra… Con lân của chú khách thuốc ê ba chục năm trước thầy mời vào nhà mà không ra nữa. À, chú khách nằm kia, trong kia… Ông chỉ vào hòn non bộ… Không chỉ có mình chú khách…, trong ấy còn…

- Láo…, láo… Kìa, kìa ông… Thầy lý lắp bắp.

- Thanh kiếm treo trên bàn thờ tổ tẩm bao nhiêu máu người. Ông nội thầy lý lội ngập trong máu vục lấy những nén vàng…

Nhận thấy những ánh loa lóa khác thuờng trong mắt ông Tiều, thầy lý chắp tay lầm rầm:

- Xin ông, kìa, ông lảm nhảm những gì ghê quá…

- Nhảm nhí à? Hỏi thầy: Trước khi ra đây, trong buồng kín kia, thầy làm gì với cô Tám? Ông lão sáu mươi làm thằng bé bú tí à?

Thầy lý giật thót. Thầy vừa đùa với cô Tám trăng tròn lẻ xong. Vén yếm đào lên, thầy xêu xêu hớp hớp cái mỏ thầy vào núm vú chưa bén mùi sữa của cô gái thầy mua có tiền rưỡi, thật rẻ hơn bèo. Lão kiếm củi này ma xó chắc? Luýnh quýnh, thầy dịu giọng lấy lòng ông.

- Ông hiểu tôi vẫn tử tế với ông. Tôi vẫn muốn mời ông đến ở đây để khỏi phải chui ra chui vào cái lều rách…

“Thế chứ, có biết sợ… Thì ra ai cũng có một khấu đời cần che giấu. Thần Rừng cho mình phép biết này để mình được đổi đời đây…”. Ông Tiều nghĩ trên đường về lều. Không khỏi khoái trí thấy mình có cái biết kỳ lạ hơn người.

*

* *

Trong khi đó, thầy lý mật báo hoả tốc. Quan huyện hoả tốc sai lính xuồng điệu ông Tiều lên huyện đường.

- Nhà người hại người!

- Bẩm kiếm củi nơi khe sâu núi thẳm thì hại được ai?

- Nói nhà ngươi có thuật phù chú?

- Bẩm, xin phái thầy đề đến lục soát lều tôi xem có đồ thờ thứ cúng gì không hay chỉ có mấy cái chĩnh mẻ.

- Bảo nhà ngươi nhìn thấy… thấy oan… oan hồn?

- Bẩm những ai mặt rợp bóng tha ma hay pháp trường thì oan hồn thường hiện lên trên mặt. Mặt người như sách, biết đọc sẽ ra chữ. Chữ thì có chữ tối chữ sáng.

- Ai mách nhà người thuật đó?

- Bẩm chỉ là nghe rơi nghe rụng lời cổ nhân.

Đặt chân đến đây, ông Tiều đã muốn thử cái uy biết của mình, Ông muốn biết miệng nhà quan có ngọng líu lại khi nghe ông nói không. Ông nhìn mặt quan lúc này chẳng khác nào một cái cổng toang hoác, lọt vào như bỡn.

- Bẩm, sách còn khó đọc, mặt người dễ đọc hơn. Ông Tiều nói thêm.

- A…, quan huyện khẽ kêu.

Cùng lúc ngài bắt được ánh mắt loa loá khác thường của ông Tiều. Bèn nhẹ nhàng hỏi:

- Biết gì cứ thưa, ta không … (tay khẽ xua xua).

Biết khó gì! Bố mẹ quan vốn nghề thuốc. Nhưng cứu người không nhiều danh lộc bằng trị người cho nên đã lái con vào hoạn nghiệp. Trộn tham vọng cuồng nhiệt vào lòng híếu thảo cũng cuồng nhiệt, người con trở thành đấng phụ mẫu dân hết ý. Phi thương bất phú, quan ứng phương châm này vào công cuộc phe quan. Ngay lúc hạ giọng ngọt ngào với ông Tiều, quan đã nảy ra ý dùng ông già này làm một mặt hàng ngoại vô giá thay cho món mặt hàng nội cũng sáng giá lắm là con gái út của quan. Lúc này quan mong ông già có tà thuật thật.

- Thấy gì ở… cứ nói, bảo là như đọc sách cơ mà. Quan nài hỏi. Một kiểm tra cần thiết.

- Bẩm mạn phép…, chữ đây không được sáng ạ.

- Cứ tự nhiên, cứ nói, không sao…

- Ngài đã lọt được vào mắt quan thượng thư Bộ Lại rồi. Tốn kém lắm nhưng lọt được rồi. Bao nhiêu nữ nhân yêu chiều của ngài đều đã được cụ thượng ôm ấp vỗ về. Nhưng ngài còn thấp thỏm vì cô út cưng nhất của ngài chưa chịu theo gót mẹ và các chị lai kinh hầu hạ quan thuợng thư…

- Thôi!

Quan vội ngăn. Mặt không giấu được nét kinh hoàng. Và bụng cũng liền khấp khởi. Chuyến này đưa lào già này lên khéo mà một vốn bốn lời, thu đuợc vợ con trở về đây.

Quan sau đó còn gặp ông Tiều vài lần nữa ở hậu thất.

Chẳng biết từ đâu để lọt, tiếng tăm ông Tiều nhìn được thời qua đã lan rộng. Những ai tò mò đến thử đều thất kinh mà dạt hết. Bây giờ thuần con nít quây quần bên ông Tiều.

Nhưng rồi ông Tiều lên kinh. Quan huyện khỏi phải dâng cô út.

Ông Tiều được dặn phải tay bưng kín mặt khi vào chầu nhà vua. Để thử tài ông Tiều, nhà vua đã lo xa giấu mình sau một tấm trướng gấm và lưng cánh phản của mấy tên đô vệ. Ngài ngồi xem các quan trong triều lần lượt trình diện ông Tiều. Một môn diện chẩn, nhà vua cả mừng, thầm kêu khẽ. Ông Tiều nói trúng phóc từng viên quan. Nhiều chuyện đến nay nhà vua mới ngã ngửa.

Trị vì mà không hiểu bề tôi đã làm gì thì tối nguy thật! Nay đúng là trời giúp, quỷ thần phò!

Như thầy thuốc bắt mạch tìm bệnh, ông Tiều nhìn mặt bá quan dò dấu xưa vết cũ. Ngày hai buổi, dòng quan nối nhau đi qua ông Tiều chịu một liều xạ phẫu. Bày ra huyệt hư vực ác cho nhà vua có chứng cứ về tội ác của bá quan để dựng nên một núi hồ sơ nhân sự tin cậy: từ nay sẽ càng thao túng, khống chế được chúng hơn. Không gì lợi hại bằng biết tỏng tội ác cấp dưới. Khác nào cài sẵn vào ruột mỗi đứa một quả pháo lệnh. Mày giở chứng là ông cho ngay một mồi lửa nổ tan xác mày ra.

Không nhìn thấy mặt vua, ông Tiều yên trí miệt mài với việc vua trao phó.

Một hôm đám trẻ trong vườn ngự đuổi chim bạch trĩ xổng, trèo tường qua bên ông. Một đứa bé kháu khỉnh nhoẻn cười với ông Tiều và ông bàng hoàng suýt té. Con vua! Bóng tối nhà vua hắt cả sang mặt trẻ thơ và qua mặt trẻ thơ ông Tiều thấy tội mình. Với hồ sơ ông thu thập, nhà vua đã có mưu kế dung nạp toàn những hung thần. “Tại sao? Tại sao?”. Ông Tiều không thể hiểu tại sao những kẻ tội ác bề bề lại đang được nhà vua nhằm cất nhắc. Ông đâu hay rằng cầm quyền thì cần kẻ ác. Người hiền sao trị nổi người? Ngây ngô quá, ông Tiều ơi!

Suy nghĩ ba đêm. Tinh mơ ngày thứ tư vù thẳng. Qua đầm sen lại cúi soi. Một bầu trời u ám. Ôi, nhúng chàm rồi!

Vào rừng khấn vội. Thần Rừng lừng lững đứng bên ngay. Một vầng vui phần phật quanh người. Mùi đất nguyên sơ bát ngát, nguồn đầu của mọi mùi.

- Không yên vui sao? Tóc bạc đi kìa…

- Bẩm, xin cho tôi quên cái đã qua. Biết mà không quên thì đáng sợ…

- Đúng, biết phải kèm quên… Nhưng nhận lời rồi cơ mà. Hãy thử cái thứ hai xem sao nhỉ. Nào…

Vẫn lời nói với việc làm một mực đi đôi, ông Tiều ra đứng trước mặt nước trong leo lẻo.

Lủi thủi bơ vơ cả tháng chẳng gần được ai. Thiên hạ sợ. Dần dà mon men được đến quán cao lâu.

- Hôm nay, ông Tìều nói, có kẻ trộm vào. Đánh động cho chạy thôi chứ đừng đánh đập bắt bớ.

Chủ quán sửng sốt. Lại biết cả mai rày. Bèn hỏi:

- Kẻ trộm vào mà không đánh sao?

- Để một ít cơm cá cho người ta. Ông già này đói quá hoá liều.

Ông già liều ăn trộm vừa bưng bát cơm cá lên vừa vái lạy chủ quán. Chủ quán thì cứ nghĩ sao ông Tiều giúp mình mà không xin xỏ gì mình.

Bà hàng gạo chào lí nhí. Ông Tiều nói:

- Con dâu bà sinh quý tử. Kiếm bà đỡ giỏi, thằng bé có tràng hoa quấn cổ…

Mắt đỡ tít hẳn, cô bán mắm muối mím môi thẹn thò.

Ông nói:

- Ai cũng qua thời đầu xanh tuổi trẻ dại dột, cô hãy vui lên. Một người trong Thanh ra phải lòng cô, mê mệt lắm.

- Người có tốt không bác? Tiếng nói như thở nhẹ.

- Đẹp đôi… Nhà cao cửa rộng, con đàn… Cô yên tâm. Thầy lý cựu (mất chức do bép xép chuyện quan huyện lên tổng đốc nhờ hiến ông Tiều lên vua) đã tự đến tìm.

- Tôi mắc nợ nhà ông nhiều nhưng ông không khi nào báo oán, cái ấy tôi càng thêm nợ ông hơn. Nay đến xin ông bảo cho hay mai kia tôi thế nào.

- Ông sẽ vơi đi nhiều đấy, ông Tiều nói. (Ông Tiều giấu: thật ra sẽ có một cơn lốc cuốn sạch hết cả gia tài ông lý cựu đi, cả con lân nhả ngọc). Ông sẽ sống với bà Tư và mười bảy đứa con.

Xa gần tới tấp đến. Chiều chuộng, cung phụng, cầu thân, mua chuộc.

Ông Tiều lại ra đầm sen. Soi đi soi lại, bâng khuâng. Trước chỉ thấy ngày qua, nay chỉ thấy ngày tới. Ôi ngày tới của ta! Nào ngờ mày sẽ huy hoàng đến thế! Ông sẽ lại đáo kinh. Người tài làm sao trốn được cái ngả mũ áo xênh xang đó? Lần này nhà vua không cho ông trốn nữa. Ông sẽ tiến cử cho vua một viên tể tướng cục thâm hiểm, hung ác. Còn ông thì lầu son gác tía, võng đón lọng đưa, tiền hô hậu ủng. Phen này thoát định mệnh như thế nào đây?

Quả nhiên nhà vua cho vời. Quan tân tổng đốc đích thân về đón. Nhưng ông Tiều đã vào rừng.

*

* *

Thần Rừng khúc kha khúc khích:

- Chóng thế? Sao?

- Bẩm, xin Thần Rừng tha tội…, tôi phải nuốt lời. Tôi không muốn thử tới cùng.

- Nói rõ xem.

- Lần trước biết cái đã qua của người, tôi sợ cứ thế sẽ đi tới lắm oán thù mà bận trả thù hết kiếp. Lần này biết cái sẽ tới, tôi sợ sẽ giàu thêm khát thèm và đố kị... Tôi là kẻ yếu hèn, khó tránh được hai điều vừa nói. Nhất là khi chỉ có riêng mình tôi được biết! Được quyền biết! Mà lại biết rằng con người còn nhiều tham hèn quá. Vậy xin cho tôi được có quên trong biết, có lãng trong tỏ. Ôi, biết sao mà khổ! Một chữ biết mà khi người ta lánh, khi người ta vồ vập, như thế vui gì?

- Muốn ông sung sướng, Thần Rừng lầm bầm, ta cho ông lối đi tới chỗ sung sướng dễ nhất, nhanh nhất. Chỉ bảo cho người, người sẽ đền ơn lại mà… Nhưng ông không dùng nó. Ta thật tình không ngờ. Nhưng ta cảm ơn ông đã cho ta hai điều biết mới...

Ông Tiều ngỡ mình nghe lầm. Nhưng Thần Rừng đã nói:

- Một mới là con người sẽ không tuyệt diệt vì bệnh tham và hèn như ta tưởng, con người vẫn hướng thiện; hai mới là khi ai cũng biết, cũng tỏ cái xấu của ai thì sẽ dễ có quên. Vậy minh bạch là gốc của sự quên Mà quên là gốc của chan hòa. Cái biết phải như trăng sao, khí trời, không được để cho bị biến thành của cải của riêng ai. Cái quên cũng thế, bịt mắt kẻ khác cho không thấy hay quên đi điều xấu của ta thì tai họa … Ta cảm ơn ông nhưng nay…

- Xin cứ dạy…

- Trả lại cho ông như trước nhưng ông phải chi một phần học phí là sinh lực khí huyết ông, có chịu không? Từ nay, ông không còn là ông trước đây nữa, chịu không?

- Bẩm chịu.

- Ta chỉ việc quét cái lá này vào trán ông là ông giũ từ hết. Cái lá này cọp chạm phải, cọp quên con mồi trong vuốt. Cháo lú dưới âm nấu bằng lá này, người chết ăn vào liền hết nẻo quen quay gót. Ta hỏi lại, chịu không?

- Chịu.

Cái lá lướt nhẹ lên trán ông Tiều.

Ông rùng mình. Tóc bung xổ trắng xoá hai vai hai dòng thác bạc. Trước ngực bộ râu năm chòm rẽ sóng bạc đầu ra khơi.

- Ha… ha… ha… đa tạ Thần Rừng.

Ông Tiều bật cười vang, thấy Thần Rừng là bạn.

- Ha… ha… ha… cảm ơn ông.

Thần Rừng phá cười lớn, thấy ông già đã vào cõi biết! Ngang tầm mình.

Ngàn thẳm à à reo đưa ông ra cửa rừng.

Người nào phúc lớn mới được gặp ông Tiều. Gặp ông thì nhật nguyệt đến ở trong người: quên hết và biết hết.

T. Đ.

1991

Trần Đĩnh

Ông già đến ở cái đầm này ít lâu liền được chú ý.

Một lều vó – nhưng không cất vó – chính giữa khoảng đầm hoang vạc khoang làm tổ. Những chiều sương sớm, ở bờ xa nhìn ra, lều ông già nom chẳng khác khung cốt một tượng đài. Mấy đường thẳng vút mảnh khảnh, một bề mặt mong manh trên mặt nước phẳng lặng và lạnh. Nhìn nó tự nhiên lòng ta mung lung một cảm giác lạc vào tiên giới. Nhất là những khi có bóng ông già trên vó bè. Chòm râu im lìm một đọng sáng, một đốm kim loại lặng tờ trắng rực trên nền sương lay động.

Trần Đĩnh

Trích từ Cẩm Nang Mật:

Nhất trí bằng sức mạnh phi nhân cách

thì áp đảo mọi nhân cách.

Tôi Đây(*)

Chúng tôi đến ngụ ở nơi sẽ là Nhà truyền thống xã trên khu đất ngôi chùa cổ bị phá đã lâu. Nhà xây kiểu mới nhưng ngói gạch cùng cột kèo đều là vật liệu ngôi chùa cũ.

Trần Đĩnh

Tôi mắc bệnh này quá đột ngột.

Đang họp chợt thấy tiếng gà vịt dưới chân bàn. Tôi khẽ nhòm xuống: chỉ có dôi giày da đen của tôi và ba bốn đôi dép nhựa Tiền Phong trong suốt bọc những bàn chân đang ngó ngoáy đều như nhau các cái ngón đen đủi, bẩn. Tôi nói tiếp thì lại tiếng gà vịt. Ngay dưới ghế tôi. Tôi cau mày:

- Cậu nào đấy?

Trần Đĩnh

Nhà vua hầm hầm giơ tay. Nhưng rồi chỉ du mạnh cái lồng ngà. Vừa chuyển giọng hót từ buồn sang giận, con yến đã hoảng hốt bay loạn. Chiếc cóng ngọc màu lòng trứng lăn long lóc, nước sâm bên trong tung toé.

Những cơn giận của nhà vua dạo này đến mau. Bây giờ ngài ngán cả con yến quý mà một đại gia đảo quốc xa đã dâng để xin mở một thương điếm. Con yến màu huyết dụ, nhanh nhánh một sắc lông lúc đen thăm thẳm lúc đỏ găn gắt. Bộ lông đã hiếm nhưng tiếng hót mới là có một không hai! Nó diễn đạt đủ thất tình hỉ nộ ái lạc… của nhà vua. Mỗi khi nhà vua đứng ở trước lồng ngà, nó liền thông báo ngay tâm cảnh nhà vua, không sai một li. Ngự sử nhất đẳng!

Trần Đĩnh

Thung lũng núi này có hai bố con nhà nọ. Người bố đưa thằng con tới đây khi nó mới lẫm chẫm u ơ. Từ bỏ hết, quê hương bản quán, mồ mả ông bà cha mẹ, ngày ấy ông cứ chiếu thẳng sơn cùng thủy tận mà đi. Cho tới khi tai nghe thủng tiếng vượn già quở lũ vượn choai, tiếng hươu mẹ dạy con chọn chỗ đặt bốn cẳng chân non mềm, ông mới dừng lại. Rơi đúng vào giữa biển mây trập trùng. Vỡ nương, gặt hái, săn bắn.Và, éo le thay, một điều không thể tránh: thỉnh thoảng gồng những thứ lâm sản xuống chợ đổi lấy hạt muối, manh vải, cuộn bấc. Và mẩu kẹo dồi cho thằng bé. Hấp tấp xuống chợ, hớt hải đổi mua, quáng quàng ra về. Ôi, con bố có sao.

Trần Đĩnh

Tôi được bác Minh nhắn gặp rất đột ngột. Đã lâu rồi tôi không lui tới thăm bác. Vất vả sinh nhai một phần, một phần tôi sợ thấy nỗi buồn trên mặt người mẹ suýt soát tám mươi tuổi này. Nó hệt lời tự vấn dai dẳng: “Sao tôi sống để con tôi chết? Sao người ta không bắt tôi đi cho tôi chết thay?”. Hễ gặp tôi, bác lại tỉ mỉ kể từng chi tiết hôm bác lên nhà tù Phú Sơn chôn cất Việt. “Cỗ áo quét phẩm đỏ nứt toang hoác, bác phải lấy vôi ăn trầu chít lại. Ngày nó bé nó để hở vai hở chân, mình phải đắp cho nó kín, nó ấm, bây giờ nằm dưới đất lạnh lẽo, nó còn thua một đứa bé con nhiều chứ anh? May bác lại phòng xa mang đi hai cây nến, bác cứ cảm thấy có chuyện, không thì tự dưng người ta bảo bác đi mà lại dặn không cần đem quà cáp theo làm gì? Nó đau tim nặng thế cơ mà. Anh ơi, ngọn đèn không bằng ngọn nến. Ngọn nến chập chờn như có vong linh người chết, như nỉ non với mình. Ôi, đau lòng lắm. Bác lại mang theo cả ảnh nó, y như có người xui mách vậy, tấm mà anh và nó rủ nhau đi chụp sau ngày Pháp rút khỏi Hà Nội, các anh thôi phải hoạt động chui lủi ấy. Cái ảnh chụp nó cười, anh bảo như thế có nát ruột nát gan bác ra không? Khi sắp hạ huyệt, bác lăn ra đất khóc: “Con ơi ngay giữa lòng địch con an toàn, nay trong lòng nhân dân thì đảng của con lại bắt tù con, đày ải khiến con chết một thân một mình…”. Ông coi tù bảo đâu có tù, giữ anh ấy lại cho anh ấy an toàn thôi. Tủi quá bác khóc ầm lên: “Con ơi, con được an toàn trong xà lim của đảng như thế này thì mẹ phải tạ ơn mà quỳ lạy đảng của con…”. Ông coi tù lại nói: “Cụ khóc không đúng. Cụ khóc như thế là không được…”. Bác nói: - “Vâng, thì khóc con thế nào cho đúng, cho được với đảng thì ông viết ra cho tôi để tôi khóc. Hay là đảng vui thì tôi phải im lìm chôn nó, vui sướng chôn nó?”.

Trần Đĩnh

Tô Thùy Yên đã cho thuyền thơ cặp được bến triết. Đã cho thăng hoa cái phận bọt bèo của đất nước Việt, con người Việt. Đã nói lên lần đại bại kinh hoàng của cuộc sống hiền lành, lương tri của con người. Tô Thùy Yên lần mò trong các tha ma hồn Việt bị số phận dân tộc đọa đày. Qua Tô Thùy Yên, thấy một đất nước đang tự hỏi – to be or not to be.

Trần Đĩnh

“Nhân nó sắp đến mình, nó bảo phải có thằng Trần Đĩnh”. Trần Lưu Hậu gọi. Tôi đến ngay. Lúc này Hậu ở một mình gần chợ Thành Công (?), chân đê La Thành, đoạn giữa Cầu Giấy và mộ Francis Garnier, cách khách sạn Heritage mới mở chừng trăm mét. Hậu và tôi nói với nhau chưa mấy câu thì Lưu Công Nhân vào – Hậu đã mở sẵn cửa. Hậu và tôi đều im lặng.

Lưu Công Nhân đứng kia! Một ra mắt, một xuất đầu lộ diện, một mở màn khánh thành… Lưu Công Nhân, anh bạn quen thuộc của chúng tôi mà mới lạ khác thường. Rồi Nhân lẩy bẩy xê xê dịch dịch, kín đáo dò la thám thính mặt đất đi đến hai chúng tôi. Hay vẽ phác một nét gì? Cây gậy trong tay làm vai trò cái gạch dưới nhấn mạnh cho một cảnh ngộ bằng chữ nghiêng italique.

Trong giây lát, qua cái cười nhiều nghĩa của Nhân – buồn, tủi, hận, ngượng, thanh minh, lép vế phân trần – tôi vụt thấy ở Nhân một nhân vật bi tráng kịch sử thi Hy Lạp cổ và cả chất rách nát, tiều tụy, dưới đáy của nhân vật kịch Samuel Beckett. Nhân vật Nhân này trình hai khuôn mặt: đau khổ và thách thức. Hai cực đối chọi, giành giật nhau. Không ngừng.