Nguyên Hưng

Trong cuộc sống, có khối điều chúng ta tưởng chừng đã biết “đủ”, không thèm nghĩ thêm gì nữa, nhưng thực ra, là chẳng biết gì cả. Và đã hứng chịu đủ thứ hậu quả với hệ lụy từ sự bất cập đó...

Ngày 25 tháng 10 năm 2026

Phạm Phan Long

 Ban Biên tập Văn Việt vô cùng xúc động được tin

GS Nguyễn Lộc, sinh ngày 14/12/1936 tại xã Bình Mỹ, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi

 Trần Kiêm Đoàn

Hình ảnh một học sinh lớp 12 đánh cô giáo ngay trên bục giảng khiến tôi bàng hoàng.

Trong khoảnh khắc ấy, người bị tổn thương là một cô giáo bằng xương bằng thịt; cô có thể bị đau về xác thịt nhưng người Việt Nam cả trong và ngoài nước đều nhức buốt cả cảm xúc và tâm hồn!

Nguyên Hưng

Khái niệm tự do trong lịch sử triết học chưa bao giờ là một phạm trù cô lập. Bản chất của tự do chân chính không tồn tại độc lập, mà luôn được định vị bởi hai tọa độ cốt lõi: NĂNG LỰC TỰ NHẬN THỨC CỦA CHỦ THỂ và TRÁCH NHIỆM ĐẠO ĐỨC ĐỐI VỚI ĐỒNG LOẠI. Tự do mà tách rời hai nền tảng này sẽ ngay lập tức tự phủ quyết chính nó, biến tướng thành sự tùy tiện vô chính phủ và đẩy xã hội vào trạng thái hỗn mang. Trong bối cảnh hiện nay, sự bùng nổ của các nền tảng mạng xã hội đã tạo ra một môi trường kỹ thuật số đặc thù. Môi trường này cào bằng mọi tiếng nói theo một cơ chế thuần túy kỹ thuật, đồng thời triệt tiêu chiều sâu nhận thức và năng lực đối diện với thực tế. Hệ quả tất yếu là sự lan rộng của tâm lý bất tín vị kỷ, biến không gian mạng thành một đấu trường của những xung năng cấp thấp và đẩy nhanh quá trình tự giải thể của các cấu trúc tinh thần vốn định nghĩa nhân tính.

 PEN America, ngày 5.10.2026 https://pen.org/report/book-bans-spotlight-2026/

Bản dịch sử dụng AI

Sách bị cấm ở Mỹ: Kết quả khảo sát toàn quốc năm học 2025-2026 cho thấy tình trạng sách vở bị hạn chế trong các trường công lập vẫn tiếp diễn.

 Nguyễn Thị Thanh Bình

Rồi cũng nghe lại ở đâu đó, câu chuyện cách đây vài tháng của cậu con đòi cha mẹ iPhone xịn đời mới, trèo lên núi dọa dẫm, và sau khi cảnh sát khuyên ngăn  không được, người cha bèn leo lên sấn tay con, nhưng gặp sự kháng cự khiến người cha theo đà rớt xuống và người mẹ cũng bèn nhảy theo tan mạng luôn. Thôi cứ coi như  câu chuyện này xảy ra tận bên Ấn Độ, nhằm nhò gì chúng ta ở đây, dù cũng có lúc bị ám ánh không đâu có phải.

 Nguyễn Thông

Tạm coi “thành công tốt đẹp” là dạng thành ngữ mới, mà tác giả sinh ra nó là nhà đương quyền xứ ta, cụ thể là đảng cầm quyền và bộ máy tuyên giáo.

 Tino Cao

Theo tin từ Oslo, đúng 11 giờ sáng thứ Sáu, 9 tháng Mười, theo giờ địa phương, Ủy ban Nobel Na Uy công bố quyết định trao Giải Nobel Hòa bình năm 2026 cho Navanethem “Navi” Pillay, nữ luật gia Nam Phi 85 tuổi, người đã dành gần sáu mươi năm đấu tranh chống phân biệt chủng tộc, bảo vệ nhân quyền và góp phần phát triển nền tư pháp hình sự quốc tế. Trong thông cáo chính thức, Ủy ban Nobel tuyên bố vinh danh bà “vì những nỗ lực thúc đẩy hòa bình và luật pháp quốc tế”, đồng thời nhấn mạnh rằng “Giải Nobel Hòa bình năm 2026 được trao cho một người phụ nữ vì đã thể hiện lòng can đảm và sự chính trực phi thường, tiên phong thúc đẩy việc xây dựng một hệ thống pháp lí toàn cầu bao quát hơn. Bà đã đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm truy tố các tội ác chiến tranh, tội ác chống nhân loại và tội diệt chủng” (nguyên văn: “The Nobel Peace Prize for 2026 goes to a person who with exceptional courage and integrity has led the way towards a more comprehensive global legal order. This year’s laureate has been instrumental in ensuring that war crimes, crimes against humanity and genocide are prosecuted”). Sự ghi nhận ấy dành cho một sự nghiệp pháp lí trải dài từ cuộc đấu tranh chống chế độ apartheid tại Nam Phi đến những phiên tòa xét xử tội diệt chủng ở Rwanda và cuộc điều tra gây tranh cãi về chiến tranh tại Gaza.

 Thái Hạo

Chắc có nhiều người nhớ và thuộc những bài hát nổi tiếng như Thu hát cho người, Điệu buồn Phương Nam, Đên Gành Hào nghe điệu hoài lang… gắn với tên tuổi của Nguyễn Đức Sao Biển. Nhưng có lẽ ít người biết người nhạc sĩ này còn là một thầy giáo triết học ở miền Nam trước 1975.

 Đỗ Kim Thêm

1. Thực tiễn giáo dục Việt Nam

Nhìn chung, hệ thống giáo dục Việt Nam hiện nay đang đứng trước nhiều thách thức về chất lượng, công bằng trong tiếp cận giáo dục, áp lực học tập và thi cử, nguồn lực, quản trị nhà trường, cũng như khả năng thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của xã hội và công nghệ.

 Phạm Viêm Phương

Trong một video năm 2013, Julian Assange, người sáng lập trang WikiLeaks năm 2006, nói rằng, "Bằng cách loại bỏ hồ sơ giấy và thay thế chúng bằng các tệp kỹ thuật số, người ta có thể xóa sạch lịch sử. Hôm nay, bạn có thể chỉ thấy thông báo ‘trang này không tìm được’, nhưng hôm sau, bạn có thể thấy họ khẳng định rằng sự việc đó chưa từng xảy ra.”

 Nguyễn Văn Tuấn

Mấy ngày qua, trong chuyến đi Mĩ, TBT Tô Lâm một lần nữa kêu gọi cộng đồng người Việt ở nước ngoài “khép lại quá khứ, cùng chung tay kiến tạo tương lai dân tộc”.

 Phan Dương Hiệu

Tuần này Giáo hoàng Léon XIV thăm Paris. Ông là người có cách nhìn rất bản chất về AI và sự nguy hiểm của nó với con người. Thông điệp MAGNIFICA HUMANITAS được đưa ra mới đây (15/05/2026) rất đáng để chúng ta đọc kỹ.

Giang Công Thế

Hà Nội chúng ta từng có hình vuông. Washington DC cũng có hình vuông. Hai thủ đô cách nhau nửa vòng trái đất, từng là “thù địch”, nay đã thành đối tác.

Chỉ có kiến trúc là vẫn còn một cuộc chiến khá âm thầm, một bên cố giữ cái cũ để làm nên bản sắc, một bên hình như càng nhìn thấy cái cũ càng muốn “hạ giải”.

Từ Washington DC, một anh chàng IT nghĩ về Hà Nội.

 Những điều Cơ chế Hợp tác Lancang-Mekong cần có trong thập kỷ thứ hai

Phạm Phan Long
19 tháng 9 năm 2026

Thành tích tăng trưởng của LMC trong thập niên đầu

Trong mười năm đầu của Hợp tác Lancang-Mekong (LMC), tổng sản phẩm quốc nội (GDP) Trung Quốc tăng từ khoảng 11,2 nghìn tỷ USD năm 2016 lên 19,5 nghìn tỷ USD năm 2025 – tăng khoảng 74%. Việt Nam và Campuchia tăng nhanh hơn, trên 250%. Thái Lan tăng chậm hơn, khoảng 42%. Myanmar chỉ tăng khoảng 21%. Lào gần như đứng, vì kip mất giá mạnh che mất phần tăng thực trong nước.

 Trần Kiêm Đoàn

Trong mùa An Cư Kiết Hạ năm nay, 2026, chúng tôi – một nhóm Phật tử cao niên U70, U80 và U90 từ nhiều vùng miền Hải ngoại và Việt Nam – có dịp thăm viếng, gặp gỡ và chia sẻ với chư tôn đức, quý đạo hữu và thế hệ Phật tử tuổi trẻ mang tính kế thừa về những vấn đề Phật sự; đặc biệt là những thách thức trực tiếp và gián tiếp liên quan đến quá trình tu học và hoằng pháp. Vô hình chung, vấn đề nổi cộm và tiêu biểu nhất là sự hiện hữu với những tác dụng và thách thức chưa từng có tiền lệ về Trí Tuệ Nhân Tạo (AI).

Tino Cao

Mỗi mùa tuyển sinh đại học, báo chí trong nước lại mang đến những câu chuyện khiến người đọc xúc động, trong đó có tôi. Một học sinh lớn lên trong gia đình nghèo, cha mẹ đau yếu hoặc mất sớm, ngày đi học, tối làm thêm, có em vừa học vừa chăm người thân, thiếu thốn từ chiếc máy tính đến tiền học thêm, cuối cùng vẫn đạt điểm rất cao và trúng tuyển vào một trường đại học danh tiếng. Sự cảm phục dành cho các em là hoàn toàn xứng đáng. Trong một hoàn cảnh mà việc học mỗi ngày đã đòi hỏi nhiều sức lực hơn người khác, các em vẫn giữ được ý chí, khả năng học tập và niềm tin vào con đường phía trước, thì nghị lực ấy là hết sức đáng trân trọng, cũng như mọi sự giúp đỡ của cộng đồng dành cho các em là điều đáng quý. Nhưng sau những lời khen, những bó hoa, học bổng và bài báo kể lại hành trình vượt khó, còn một câu hỏi khác cũng nên được đặt ra. Tại sao một học sinh nghèo khó lại thường phải chứng minh một nghị lực gần như phi thường mới có thể tiếp tục đi học? Và nếu xã hội cứ lấy những trường hợp thành công ấy làm bằng chứng rằng khó khăn nào cũng có thể vượt qua bằng ý chí, chúng ta liệu có thể đang lẫn lộn giữa phẩm chất của một con người với trách nhiệm của một hệ thống giáo dục?

 Phạm Phan Long

*Tháng 9, 2026*

Lời giới thiệu

Chúng ta đang bị nhấn chìm dưới dòng thác thông tin về hiểm họa của AI đối với nhân loại – phần lớn đầy thuật ngữ chuyên môn mà người ngoài ngành khó lòng hiểu nổi. Tôi từng hoang mang, tự hỏi liệu mình có đang bị bỏ lại phía sau một thế giới mà AI đang dần chiếm lĩnh. Để hiểu rõ, tôi đã đọc các nguồn tin ấy và từng bước đặt câu hỏi với Claude, một dịch vụ AI, yêu cầu giải thích đi giải thích lại cho tới khi người ngoài như tôi có thể nắm được vấn đề. Quá trình này khá vất vả, vì phải phá vòng an toàn bước vào vùng đất lạ, nên tôi ghi lại hành trình để chia sẻ cùng các bạn.

 Nguyễn Phượng

Đọc một chùm rồi cả tập thơ thì thấy thơ Nguyễn Thế Hoàng Linh đúng là viết cho trẻ em đọc.

Thế giới được nhìn bằng mắt của trẻ thơ nên hồn nhiên, tinh khôi với cái nhìn lần đầu chưa được biên tập và không trau chuốt.