Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Lại chuyện sách giáo khoa

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Lại chuyện sách giáo khoa

Thái Hạo

Chắc có nhiều người nhớ và thuộc những bài hát nổi tiếng như Thu hát cho người, Điệu buồn Phương Nam, Đên Gành Hào nghe điệu hoài lang… gắn với tên tuổi của Nguyễn Đức Sao Biển. Nhưng có lẽ ít người biết người nhạc sĩ này còn là một thầy giáo triết học ở miền Nam trước 1975.

Trong hình là tác phẩm/giáo trình triết học của tác giả Vũ Đức Sao Biển, dùng cho học sinh phổ thông miền Nam, in năm 1973. Đến 2011 NXB Trẻ in lại, với một cái tên gần gũi hơn.

Như đã nhiều lần chia sẻ, ở miền Nam trước 1975 hay ở hầu hết các nước có nền giáo dục tiên tiến hàng trăm năm qua, sách giáo khoa được các thầy cô giáo tự do viết, miễn là họ có khả năng và thấy thích làm công việc ấy. Sách viết rồi thì gửi cho cơ quan nhà nước xem, họ ok thì đưa in và bán trên thị trường. Ai thích thì mua. Vậy thôi.

Cuốn giáo trình này của Vũ Đức Sao Biển cũng vậy, ông viết một mình, không có đồng tác giả, cũng chẳng cần chủ biên hay tổng chủ biên nào cả. Và nó được nhiều học sinh mua để phục vụ cho việc học của họ.

Một điều nữa cũng đáng chú ý, là học sinh phổ thông miền Nam trước đây đã học triết học với tư cách là một môn học chính thức và quan trọng. Tùy từng ban mà môn này được bố trí nhiều hay ít giờ học. Có những ban thì môn Triết là “môn vua”, chiếm thời lượng rất lớn. Các nền giáo dục hiện đại trên thế giới cũng thế, rất coi trọng môn Triết.

Ngày nay, học sinh Việt Nam không được học Triết học. Theo tôi đây là một thiếu sót rất lớn, làm hạn chế những hiểu biết sâu sắc và có tính hệ thống, nền tảng, cũng như sự cần thiết phải trang bị tư duy độc lập, tư duy phản biện vốn luôn cần thiết cho bất kỳ người học nào muốn trưởng thành về tinh thần.

Sang thu, trời bắt đầu heo may, ngồi đọc sách giữa xanh mướt cỏ cây và tiếng chuông gió tan đi trong trời thẳm, có cái thú không sao kể xiết. Lại thêm, thật thú vị, một tác giả miền Nam, viết sách dạy học trò miền Nam giữa lúc cuộc chiến hai miền khốc liệt nhất, nhưng vẫn bình thản và trân trọng trích dẫn văn thơ của những tác giả miền Bắc, để minh họa cho quan điểm của mình. Trong sách này, Vũ Đức Sao Biển còn trích cả Các-mác như một quan điểm mà ông tỏ ra đồng tình, không hề phê phán hay mảy may bị chi phối định kiến hoặc phe phái chính trị.

Rồi nghĩ mông lung, hôm nay, trong câu chuyện sách giáo khoa đang trở thành chiến trường của các cuộc đấu tố, lên án, xung trận và thanh trừng rất tha thiết, nhân danh lập trường, nhân danh dân tộc, nhân danh yêu nước, mà thấy thiên nan, vạn nan…

T. H

Danh ngôn

Ban Biên tập

Tra cứu theo tên tác giả

Lại chuyện sách giáo khoa