Bản dịch tiếng Anh cho các tác phẩm của Han Kang đã được tán dương rộng rãi. Liệu chúng có trung thành với nguyên tác?

Jiayang Fan, The New Yorker ngày 8/1/2018[L1]

Quyên Hoàng dịch

Một bản dịch văn học phải sát nghĩa đến mức nào? Nabokov, người thông thạo ba ngôn ngữ và viết văn bằng hai thứ tiếng, tin rằng “bản dịch văn học sát nghĩa, vụng về nhất vẫn hữu ích gấp ngàn lần hơn một diễn giải mỹ miều nhất”. Mặt khác, Borges lại giữ quan điểm rằng người dịch không chỉ nên sao chép văn bản mà cần tìm cách chuyển hóa và làm giàu thêm cho nó. “Dịch thuật là một trình độ văn minh tiên tiến hơn,” Borges cả quyết – hoặc, tùy theo bản dịch mà bạn bắt gặp, “một trình độ viết lách cao hơn”. (Ông viết dòng này bằng tiếng Pháp, một trong nhiều ngôn ngữ mà ông thông thạo.)

Mười năm qua, nhà xuất bản ở London đã quy tụ cho mình những độc giả trung thành – và bốn nhà văn đoạt giải Nobel.

Tác giả: Rebecca Mead, đăng ngày 1/7/2024 trên tạp chí The New Yorker.

Quyên Hoàng dịch

George Orwell, đăng ngày 03/05/1946 trên nhật báo Tribune (Anh)

Quyên Hoàng dịch từ https://www.orwellfoundation.com/the-orwell-foundation/orwell/essays-and-other-works/confessions-of-a-book-reviewer/

Trong một căn phòng trọ lạnh lẽo nhưng ngột ngạt, bừa bộn tàn thuốc và những tách trà vơi nửa, một người đàn ông trong chiếc áo choàng ngoài sờn cũ ngồi trước một chiếc bàn ọp ẹp, ráng tìm chỗ cho chiếc máy đánh chữ của anh ta giữa đống giấy tờ bám bụi chất quanh. Anh không thể vứt chúng đi vì giỏ đựng rác đã đầy đến mép, và ngoài ra, đâu đó trong đám thư từ chưa trả lời và đống hóa đơn chưa trả có khi là tấm séc trị giá hai đồng ghi-nê mà anh khá chắc mình đã quên gửi ngân hàng. Còn nữa là những lá thư đính kèm mớ địa chỉ cần được điền vào sổ địa chỉ của anh. Anh đã đánh mất cuốn sổ địa chỉ, và cái ý nghĩ phải lục tìm nó, hoặc quả thực là phải lục tìm bất cứ thứ gì, khiến anh mấy bận nghiêm trọng muốn lên cơn tự vẫn.

 David Marchese, The New York Times ngày 11/11/2023

Quyên Hoàng dịch

Andrew Wylie. Ảnh: Mamadi Doumbouya

Tôi tự hỏi trong số rất nhiều đại văn hào mà Andrew Wylie đại diện, có ai từng cân nhắc sử dụng câu chuyện đời ông hay chưa. Chất liệu thô ở đây chắc chắn là đáng giá: có cha là nhà biên tập cấp cao tại nhà xuất bản Houghton Mifflin, Wylie lớn lên thành một kẻ lêu lổng nhà giàu, ông theo học trường nội trú St. Paul’s School, sau đó bị đuổi học, và rồi theo học Harvard, nơi ông xúc phạm một trong số các cố vấn luận án tốt nghiệp, và sau tất cả chuyển đến sống ở New York trong thập niên 1970 để trở thành một nhà thơ và cây bút phỏng vấn. Tại đây, ông giao du với hội nhóm của Andy Warhol, hành xử không khác gì một kẻ hoang dại và rồi, vào năm 1980 và trước nhu cầu có công việc ổn định hơn, ông bắt đầu lột xác thành một nhà đại diện cực kỳ thành công cho các tác giả văn học.

Jessica Swoboda, The Point, số 30, ngày 19/7/2023

Quyên Hoàng dịch

Ánh đèn dịu nhẹ từ đồng hồ báo thức hiệu Hatch thắp sáng phòng ngủ, khiến bạn tưởng rằng mình đang thức giấc cùng ánh bình minh. Bạn ngáp ngủ lúc ngồi dậy, duỗi thẳng tay với nụ cười trên môi nhằm báo hiệu tâm trạng hồ hởi đón một ngày mới. Bạn đi thẳng vào bếp, nơi chiếc máy làm đá viên và những gói sinh tố hữu cơ pha sẵn có chứa caffeine đang chờ bạn. Hoặc có thể bạn là một cô nàng thích tự tay làm ly latte cùng máy pha cà phê Nespresso hơn, với hàm lượng caramel hay syrup vani có phần nhỉnh hơn phần nền espresso. Thiết nghĩ, bạn cũng không thể làm được gì nếu chưa nạp caffeine vào người. Với ly latte hoặc sinh tố trong tay, bạn lượn thẳng đến tủ lạnh, rồi lấy ra thanh lăn mặt lạnh. Hoặc hôm nay là ngày bạn muốn dùng thiết bị đắp mặt nạ tích hợp tia hồng ngoại hơn. Có thể bạn sẽ dành thời gian cho cả hai thứ này. Rồi bạn di chuyển đến chiếc sô-pha màu be trong phòng khách trắng tinh tươm – bạn thấy mình cần phải thư giãn vào buổi sáng, không lâu sau khi thức giấc, cùng tấm chăn mỏng êm ả màu be – và vô thức mát xa để xua tan bọng ngủ trên mặt, cùng lúc ấy bạn băn khoăn không biết mình sẽ diện trang phục hiệu Lululemon gì đây và bạn sẽ đi bộ mấy dặm trên chiếc máy tập thể dục trong lúc #làmviệctạinhà. Tiếp đó, bạn luôn trung thành với quy trình dưỡng da ban ngày. Bạn dùng sữa rửa mặt dịu nhẹ rồi bôi tinh chất vitamin C, tinh chất dưỡng ẩm, kem dưỡng da vùng mắt, kem dưỡng ẩm và kem chống nắng, với chút ưu ái cho các sản phẩm từ thương hiệu Supergoop. Bạn không cần trang điểm gì nhiều, bạn chỉ cần phấn lót, phấn nền, kem che khuyết điểm, chì kẻ lông mày, gel vẽ lông mày, phấn cố định lớp nền, kem má hồng Cloud Paint [hiệu Glossier], phấn bắt sáng, phấn phủ hoàn thiện lớp trang điểm và son dưỡng môi mềm mượt như bơ. Bạn lôi từ tủ quần áo trang phục đơn sắc theo phong cách athleisure [thể thao + nhàn rỗi] mà bạn đã quyết định ban nãy khi ngồi thư giãn trên chiếc ghế sô pha – xong xuôi hết rồi, bạn đã có thể ngồi vào bàn làm việc màu trắng được tô điểm bằng bộ dụng cụ văn phòng tông màu pastel, đèn để bàn tích hợp khay để nến thơm, và máy tính iMac dòng mới nhất với gam màu xanh dương.

Elias Canetti, Nobel Vănchương năm 1981, nguyên văn tiếng Đức, viết năm 1975-76
Quyên Hoàng dịch từ bài “Elias Canetti on Being a Writer in a Tumultuous and Troubling World”, bản dịch tiếng Anh của Lucas Zwirner, 2022

Có những từ ngữ lâu nay héo mòn trong sự bất lực, bị xa lánh và xếp xó, những từ ngữ mà ta sẽ tự cười nhạo bản thân nếu thấy mình dùng đến chúng, những từ ngữ vì đã cạn kiệt ý nghĩa nên tự chúng queo quắt và trở thành những cảnh báo không hay – trong số đó, ta thấy từ “nhà thơ”. Và bất kỳ ai vẫn chọn theo đuổi hoạt động viết lách, vốn mãi luôn tồn tại, sẽ tự gọi mình là “một người viết”.

Rachel Gutman-Wei, “The Atlantic”, ngày 11/07/2023

Quyên Hoàng dịch

Ngày trước, chữ viết tay được xem là cửa sổ giúp hé lộ tâm hồn. Nay, thời đại số đã khép chặt cánh cửa ấy.

Minh họa của The Atlantic. Nguồn: Getty.

Lý do đơn giản thôi, tôi là một cây viết, và tôi cũng là người nghiện tích trữ đồ đạc nữa, thế nên căn hộ tôi ở luôn đầy rẫy những cuốn sổ tay ghi chép nào là nhật ký lẫn đống bài tập về nhà. Vô số trang không đề ngày tháng, nhưng tôi vẫn có thể nhận biết chúng thuộc về giai đoạn nào trong đời mình: chỉ cần nhìn nét chữ thôi là đủ. Ví dụ sớm nhất là từ thời tiểu học, chữ tôi đâm thành những góc cạnh lởm chởm; thậm chí chữ s hay chữ j vẫn vểnh lên những nhánh sắc nhọn. Thời cấp hai, khi tôi muốn mình trở nên dịu dàng nữ tính hơn (và kết quả là một sự thất bại), tôi nắn từng chữ sao cho chúng trông thật mềm, mỗi đường cong tựa như bong bóng xà phòng chực chờ bay vỡ. Năm giữa cấp ba, thời điểm cần phải bắt đầu nghiêm túc về tương lai ứng tuyển đại học, tôi chuyển sang nét chữ gọn gàng, thanh mảnh, chữ nào chữ nấy thẳng tắp một hàng khó mà sai lệch.

Quyên Hoàng

Joan Didion, nữ văn sĩ người Mỹ vừa qua đời vào ngày 23/12/2021, là cảm hứng cho vài dòng suy nghĩ sau đây về văn học và thời trang. Nhà văn Hiền Trang trong bài viết tri ân Joan trên trang cá nhân cũng đã viết: “Phụ nữ có thể vừa đẹp vừa thông tuệ được không?”, như lời gợi mở về một đề tài đáng suy ngẫm.