Hà Huy Khoái – Ngô Bảo Châu

Mình rất thích chuyện trò với những người mà sau cuộc nói chuyện phiếm, mình học thêm được một chút. Ngô Bảo Châu (NBC) là người như vậy. Lần này NBC về Việt Nam mà mình đã đạt đến mức tối đa độ Lãn, nên chưa ra Hà Nội để chuyện trò được.

Đưa lại ở đây buổi chuyện trò, mà cũng có khá nhiều báo đăng lại, vì nó không hoàn toàn là “chuyện phiếm”.

LTS:45 năm trước, vào những ngày đầu năm 1977, Viện Khoa học Tính Toán & Điều Khiển (nay là Viện Công nghệ Thông tin Việt Nam) chính thức đi vào hoạt động, khởi đầu cho sự phát triển ngành Tin học ở nước ta, khi đất nước còn đang gặp khó khăn, cấm vận. Được thuyết phục về tầm quan trọng của khoa học máy tính và công nghệ thông tin, vượt trên những lo ngại về sự ảnh hưởng của dòng tin không chính thống, các nhà lãnh đạo đất nước đã đồng tình và phê duyệt những chính sách mạnh dạn và tiến bộ như mở cửa Internet từ 25 năm trước (1997-2022) - rất sớm so với các nước cùng hệ tư tưởng. Trong đó, GS Phan Đình Diệu được coi là người mở đường, "người anh cả" của ngành Công nghệ thông tin. 

Nhân cột mốc 45 năm thành lập Viện Khoa học tính toán và Điều khiển (1977 - 2022) và 25 năm Internet chính thức có mặt tại Việt Nam (1997 - 2022), VietNamNet có cuộc trò chuyện với GS Ngô Bảo Châu về GS Phan Đình Diệu (1936-2018) -  nhà toán học, nhà khoa học máy tính nổi tiếng; Viện trưởng đầu tiên của Viện, đồng thời là Chủ tịch sáng lập Hội Tin học Việt Nam.

Ngô Bảo Châu

Hè năm ngoái tôi có dịp nghỉ ngơi tĩnh dưỡng một tuần ở Huyền Không Sơn Thượng. Đây là ghi chép của tôi trong thời gian ở trong tu viện. Ghi chép lan man, không có nội dung gì đặc biệt, nhưng tôi muốn chia sẻ với nhiều người vì thời gian sống trong tu viện đã thay đổi tôi phần nào, có lẽ theo hướng tốt hơn.

Thích Học Toán

Cách đây gần chục năm, ông Nguyễn Thiện Nhân đưa ra mục tiêu 20K tiến sĩ cho năm 2020. Nhiều người cười ông Nhân về mục tiêu viển vông. Tôi không có số liệu chính xác trong tay nhưng tôi tin rằng nếu có thống kê đầy đủ thì con số này đã đạt được rồi.

Nhiều người phán một cách khá vội vàng rằng tiến sĩ đào tạo gần đây toàn là tiến sĩ giấy. Đúng là chất lượng đào tạo tiến sĩ trong nước còn rất thấp, nhiều cơ sở đào tạo theo nhu cầu chuẩn hoá bằng cấp, coi nhẹ mọi chuẩn mực hàn lâm. Một mặt khác, tôi nghĩ rằng đa số trong số khá đông tiến sĩ đào tạo ở các nước phương tây trong những năm gần đây có trình độ khoa học tốt, ít nhất không kém hơn những người được đào tạo ở Liên xô, hay các nước xã hội chủ nghĩa trong những thập kỷ trước. Tôi đã tiếp xúc, và nghiên cứu hồ sơ một số không nhỏ trong số xấp xỉ một trăm tiến sĩ toán xuất thân từ chương trình thạc sĩ quốc tế liên kết giữa Viện toán học, Sư phạm Hà nội và một số trường đại học ở Pháp và Đức, chương trình này bắt đầu từ 2005. Tuyệt đại đa số họ đều có những công trình khoa học nghiêm túc, được công bố ở những tạp chí đàng hoàng. Tôi tin rằng ở các tình hình ở các ngành khoa học khác cũng vậy, tuy rằng cần có một thống kê đầy đủ và chính xác hơn.

thichhoctoan

Bão sắp đi vào Bay Area. Đêm nay bão to, gió lớn, trên đỉnh đồi nơi mình ở gió sẽ rít càng khiếp. Nghe đài địch nói có thể cây đổ, mất điện mất nước. Lại còn nghe nói mình ở đúng khe nứt lục địa, không biết chừng có núi lửa động đất để mình rơi tụt vào trong lòng đất thì vui. Tất tả chạy đi mua nước, hoa quả khô và nến để dự trữ đề phòng.

Mặc cho bão, sinh viên Berkeley tối nay biểu tình rầm rộ. Phố College tắc cứng, thấp thoáng mầu cờ đỏ. Vẫn lại phản đối mấy vụ cảnh sát bắn chết, kẹp cổ tắc thở người da đen. Cảnh sát giết người không mang vũ khí, ấy thế mà bồi thẩm đoàn vẫn quyết định không truy tố. Ở chỗ nào cũng vậy, cuộc sống tưởng như hiền hoà, bỗng dưng hận thù phụt lên hung dữ từ những vết nứt của lịch sử.

Ngô Bảo Châu

Cuối tháng mười, tôi quay lại Paris mấy hôm vì chút công việc. Để tiết kiệm thời gian, ngay hôm đầu tiên tôi đã hẹn mấy người đồng nghiệp đến viện IHES cùng làm việc. Tám năm trước, tôi đã từng làm việc ở đây trong một thời gian dài. Dạo ấy, hàng sáng tôi lấy tàu B đi xuống bến Bures cách viện IHES khoảng mười phút đi bộ. Lần này, tôi quyết định đi sớm hơn thường lệ để có thời gian qua tiệm sách gần nhà ga Bures mua quyển Ký sự Algerie của Camus mới xuất bản. Tiệm sách nằm ngay trên đường đi từ nhà ga đến viện, đúng ở chỗ góc phố nơi phải rẽ trái. Tôi còn nhớ bà chủ tiệm luôn nhìn bạn qua cặp kính để trễ xuống mũi, luôn ở trong tư thế sẵn sàng tư vấn sách vở cho bạn với thái độ nghiêm túc và đầy tự hào nghề nghiệp. Không biết làm sao mà lần này tôi tìm mãi không thấy tiệm sách đâu và có lẽ vì thế mà cảm thấy thực sự hoang mang như một người đi lạc đường. Mất tới gần mười phút tôi mới hiểu ra rằng tiệm sách Bures đã đóng cửa. Nơi xưa là một tiệm sách sáng sủa, ngăn nắp và sạch sẽ, nay là một gian nhà tối om, trên cửa kính dán xô lệch những tờ quảng cáo loè loẹt.