Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Salman Rushdie

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Dòng giống Duniazát

Truyện ngắn của Salman Rushdie, The New Yorker, 25.5.2025

Hiếu Tân dịch

Minh họa của Boris Pelcer

Năm 1195, nhà triết học vĩ đại Ibn Rushd, đã có thời là một qadi, hay quan tòa, ở Seville và gần đây nhất, là bác sĩ riêng cho Caliph Abu Yusuf Yaqub tại tỉnh quê hương ông là Córdoba, đã bị giáng chức và bị sỉ nhục vì những tư tưởng tự do của ông không thể được chấp nhận đối với những kẻ Berber cuồng tín đang ngày càng mạnh lên, loang ra như dịch hạch khắp Tây Ban Nha Arab; và bị đày đến sống trong một làng nhỏ Lucena, một làng đầy những người Do Thái không được tự nhận mình là người Do Thái bởi vì họ đã bị buộc cải sang đạo Hồi. Ibn Rushd, một nhà triết học đã không còn được phép thuyết giảng triết học của mình nữa, tất cả tác phẩm của ông đã bị cấm và bị đốt, ngay lập tức cảm thấy thoải mái giữa những người Do Thái không được tự nhận là người Do Thái. Ông đã từng được Caliph của triều đình hiện thời, triều Almohad, sủng ái, nhưng rồi sủng thần trở nên lỗi thời, và Abu Yusuf Yaqub đã cho phép những kẻ cuồng tín đuổi nhà giảng luận vĩ đại về Aristotle ra khỏi thành phố.

Hay lắm, vậy thì, tôi mâu thuẫn với chính tôi

Salman Rushdie

Đoàn Huyền dịch

Trong vở kịch Jumpers của Tom Stoppard, nhân vật chính, George Moore, một nhà triết học, nói thế này: “Gặp người bạn ở hành lang, Wittgenstein bảo: ‘Cho tôi biết, tại sao người ta luôn nói là tự nhiên thôi với con người khi giả định rằng mặt trời quay quanh trái đất thay vì trái đất đang quay?’ Bạn ông trả lời, ‘Ồ, rõ ràng, bởi vì đúng như có vẻ mặt trời đang quay quanh trái đất.’ Triết gia đáp lại, ‘Ồ, thế sẽ có vẻ thế nào nếu có vẻ như là trái đất đang quay?’” Nó là vết cháy chậm đẹp đẽ của một câu chuyện cười, tiếng cười, đang sinh thành khi khán giả nhận ra rằng hai việc ấy có vẻ là y hệt nhau, bởi sự nhận ra ấy, sau rốt, là điều đang thực sự diễn ra. Đây là tiếng cười của nghịch lý, và không có nó văn chương, và cuộc sống, sẽ bị suy giảm một cách nghiêm trọng; thật vậy, một số nhà phê bình nói rằng quan hệ giữa nghịch lý và thơ ca gần gũi đến mức chúng là một.

The Duniazát

Salman Rushdie

Hiếu Tân dịch

Năm 1195, nhà triết học vĩ đại Ibn Rushd, đã có thời là một qadi, hay quan tòa, ở Seville và gần đây nhất, là bác sĩ riêng cho Caliph[i] Abu Yusuf Yaqub tại tỉnh quê hương ông là Córdoba, đã bị giáng chức và bị sỉ nhục vì những tư tưởng tự do của ông không thể được chấp nhận đối với những kẻ Berber cuồng tín đang ngày càng mạnh lên, loang ra như dịch hạch khắp Tây Ban Nha Arab; và bị đầy đến sống trong một làng nhỏ Lucena, một làng đầy những người Do Thái không được tự nhận mình là người Do Thái bởi vì họ đã bị buộc cải sang đạo Hồi. Ibn Rushd, một nhà triết học đã không còn được phép thuyết giảng triết học của mình nữa, tất cả tác phẩm của ông đã bị cấm và bị đốt, ngay lập tức cảm thấy thoải mái giữa những người Do Thái không được tự nhận là người Do Thái. Ông đã từng được Caliph của triều đình hiện thời, triều Almohad, sủng ái, nhưng rồi sủng thần trở nên lỗi thời, và Abu Yusuf Yaqub đã cho phép những kẻ cuồng tín đuổi nhà giảng luận vĩ đại về Aristotle ra khỏi thành phố.

Nhà triết học không được thuyết triết học của mình sống trong một con phố hẹp đường không lát đá, trong một ngôi nhà tồi tàn với những của sổ nhỏ và ngột ngạt kinh khủng vì thiếu ánh sáng. Ông mở một phòng mạch nhỏ ở Lucena, và danh tiếng cựu ngự y của Caliph kéo khách hàng đến với ông; ngoài ra, ông dung chút tài sản mà ông có để buôn bán ngựa, và cấp vốn để làm những tinajas, những vò đất nung mà người Do Thái đựng rượu và dầu ô liu để bán. Một trong những ngày đầu tiên của cuộc lưu đầy, một cô gái độ chừng mười sáu mùa hạ xuất hiện ngoài cửa nhà ông, mỉm cười dịu dàng, không gõ cửa cũng không đưởng đột bước vào giữa những suy tư của ông, chỉ đơn giản đứng đó kiên nhẫn đợi đến khi ông nhận ra sự có mặt của cô và mời cô vào. Cô nói với ông rằng cô mới bị mồ côi, rẳng cô không có nguồn thu nhập nào cả, nhưng không muốn vào nhà thổ, và tên cô là Dunia, nghe không có vẻ tên Do Thái bởi vì người ta không cho phép cô nói tên Do Thái của cô, và, bởi vì cô không biết chữ, cô không thể viết nó ra. Cô nói rằng một du khách đã gợi ý tên ấy cho cô, và nói rằng nó là tiếng Hy Lạp, có nghĩa là “thế giới” và cô đã thích cái ý tưởng ấy. Ibn Rusthd, người dịch Aristotle, biết rằng trong nhiều ngôn ngữ nó có nghĩa là “thế giới”,nhưng không nói dài dòng với cô để tỏ ra thông thái rởm không cần thiết. “Tại sao cô lại đặt tên cô là thế giới?” ông hỏi cô, và cô trả lời, nhìn vào mắt ông khi nói. “Bởi vì thế giới từ em chảy ra và những người từ em chảy ra sẽ ngập tràn thế giới.”

The Duniazát

Salman Rushdie

Hiếu Tân dịch

Năm 1195, nhà triết học vĩ đại Ibn Rushd, đã có thời là một qadi, hay quan tòa, ở Seville và gần đây nhất, là bác sĩ riêng cho Caliph Abu Yusuf Yaqub tại tỉnh quê hương ông là Córdoba, đã bị giáng chức và bị sỉ nhục vì những tư tưởng tự do của ông không thể được chấp nhận đối với những kẻ Berber cuồng tín đang ngày càng mạnh lên, loang ra như dịch hạch khắp Tây Ban Nha Arab; và bị đầy đến sống trong một làng nhỏ Lucena, một làng đầy những người Do Thái không được tự nhận mình là người Do Thái bởi vì họ đã bị buộc cải sang đạo Hồi. Ibn Rushd, một nhà triết học đã không còn được phép thuyết giảng triết học của mình nữa, tất cả tác phẩm của ông đã bị cấm và bị đốt, ngay lập tức cảm thấy thoải mái giữa những người Do Thái không được tự nhận là người Do Thái. Ông đã từng được Caliph của triều đình hiện thời, triều Almohad, sủng ái, nhưng rồi sủng thần trở nên lỗi thời, và Abu Yusuf Yaqub đã cho phép những kẻ cuồng tín đuổi nhà giảng luận vĩ đại về Aristotle ra khỏi thành phố.

Nhà triết học không được thuyết triết học của mình sống trong một con phố hẹp đường không lát đá, trong một ngôi nhà tồi tàn với những của sổ nhỏ và ngột ngạt kinh khủng vì thiếu ánh sáng. Ông mở một phòng mạch nhỏ ở Lucena, và danh tiếng cựu ngự y của Caliph kéo khách hàng đến với ông; ngoài ra, ông dung chút tài sản mà ông có để buôn bán ngựa, và cấp vốn để làm những tinajas, những vò đất nung mà người Do Thái đựng rượu và dầu ô liu để bán. Một trong những ngày đầu tiên của cuộc lưu đầy, một cô gái độ chừng mười sáu mùa hạ xuất hiện ngoài cửa nhà ông, mỉm cười dịu dàng, không gõ cửa cũng không đưởng đột bước vào giữa những suy tư của ông, chỉ đơn giản đứng đó kiên nhẫn đợi đến khi ông nhận ra sự có mặt của cô và mời cô vào. Cô nói với ông rằng cô mới bị mồ côi, rẳng cô không có nguồn thu nhập nào cả, nhưng không muốn vào nhà thổ, và tên cô là Dunia, nghe không có vẻ tên Do Thái bởi vì người ta không cho phép cô nói tên Do Thái của cô, và, bởi vì cô không biết chữ, cô không thể viết nó ra. Cô nói rằng một du khách đã gợi ý tên ấy cho cô, và nói rằng nó là tiếng Hy Lạp, có nghĩa là “thế giới” và cô đã thích cái ý tưởng ấy. Ibn Rusthd, người dịch Aristotle, biết rằng trong nhiều ngôn ngữ nó có nghĩa là “thế giới”, nhưng không nói dài dòng với cô để tỏ ra thông thái rởm không cần thiết. “Tại sao cô lại đặt tên cô là thế giới?” ông hỏi cô, và cô trả lời, nhìn vào mắt ông khi nói. “Bởi vì thế giới từ em chảy ra và những người từ em chảy ra sẽ ngập tràn thế giới.”

Danh ngôn

Ban Biên tập

Tra cứu theo tên tác giả

Dòng giống Duniazát

Hay lắm, vậy thì, tôi mâu thuẫn với chính tôi

The Duniazát

The Duniazát