Người phụ trách Văn Việt:

Trịnh Y Thư

Web:

vanviet.info

Blog:

vandoanviet.blogspot.com

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.

(Albert Camus, Caligula)

.

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

.

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

.

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Ban Biên tập

Địa chỉ liên lạc:

1. Thơ

tho.vanviet.vd@gmail.com

2. Văn

vanviet.van14@gmail.com

3. Nghiên cứu Phê Bình

vanviet.ncpb@gmail.com

4. Vấn đề hôm nay

vanviet.vdhn1@gmail.com

5. Thư bạn đọc

vanviet.tbd14@gmail.com

6. Tư liệu

vanviet.tulieu@gmail.com

7. Văn học Miền Nam 54-75

vanhocmiennam5475@gmail.com

Tra cứu theo tên tác giả

Hiển thị các bài đăng có nhãn Nguyễn Việt Chiến. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Nguyễn Việt Chiến. Hiển thị tất cả bài đăng
Chủ Nhật, 14 tháng 6, 2020

Nhà thơ Hoàng Hưng – một khởi đầu của thơ cách tân

Nguyễn Việt Chiến
Có thể nói, sau nhiều năm, hành trình cách tân của nhà thơ Hoàng Hưng với những thể nghiệm thơ gây khá nhiều tranh cãi dường như đã lắng xuống sau khi tập thơ Hành trình của anh được Hội Nhà văn Hà Nội trao giải thưởng thơ năm 2006. Qua một chặng dài tìm tòi gần nửa thế kỷ, thơ Hoàng Hưng dường như lắng lại với vẻ tự nhiên tĩnh tại của một Bậc thầy “Đã về - đã tới. Bây giờ - ở đây. Tự do ngay phút này - hoặc không bao giờ nữa”. Và thơ của anh gần đây có dấu hiệu càng đổi mới càng trở về với thi ca Phương Đông:
Lặng mà nghe
Tuyết tan đỉnh núi
Nghe trẻ hát đường non
Ngỡ lối về nhà
Nghe hạc gọi
Trong sương dày
Lội sương đi tìm
Thấy sườn tháp trắng
Nghe nắng trưa
Vỡ trên cành
Nghe nhịp mõ
Từ lòng đất
Nghe rừng xêxan nở
Trên đầu sừng nilgai.
(thơ Hoàng Hưng)
Nhà thơ Hoàng Hưng năm 1965 từng đoạt giải cuộc thi thơ của báo Văn nghệ, Hội Nhà văn Việt Nam. Từ những năm đầu của thập niên 80 của thế kỷ trước, nhà thơ Hoàng Hưng đã bước đầu có những tìm tòi khác thường và mới lạ về mặt hình thức nghệ thuật thơ. Trong 50 năm, ông đã in các tập thơ: Đất nắng (in chung 1970 NXB Văn học), Ngựa biển (1988 NXB Trẻ), Người đi tìm mặt (1994 NXB Văn hoá Thông tin), Hành trình (2005 NXB Hội Nhà văn) đã được trao Giải thưởng của Hội Nhà văn Hà Nội, 36 bài thơ (2008, Nghệ An), Poetry & Memoirs (2012 International Poetry Library, Hoa Kỳ), Ác mộng – Nightmares (2018, Văn học Press, Hoa Kỳ).
Nhà thơ Hoàng Hưng tên thật là Hoàng Thuỵ Hưng, sinh năm 1942 tại thị xã Hưng Yên. Ông tốt nghiệp khoa Văn Trường Đại học Sư phạm Hà Nội năm 1965. Từ năm 1973 đến năm 1982 ông là phóng viên, biên tập viên báo Người Giáo viên Nhân dân thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo. Từ năm 1987 ông tiếp tục làm ở nhiều báo khác nhau, cuối cùng là báo Lao động trong 13 năm từ 1990 đến khi nghỉ hưu vào năm 2003. Sau khi nghỉ hưu ông thường được mời nói chuyện thơ ở nhiều nước như Pháp, Đức, Hoa Kỳ.
Tác phẩm đã xuất bản:
- Đất nắng (in chung với Trang Nghị, NXB Văn học, Hà Nội, 1970)
- Ngựa biển
(NXB Trẻ, Thành phố Hồ Chí Minh, 1988)
- Người đi tìm mặt
(NXB Văn hoá Thông tin, Hà Nội, 1994)
- Hành trình
(NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2005)
- 36 bài thơ (Nghệ An, 2008)
- Poetry & Memoirs (International Poetry Library, SF USA, 2012)
- Thơ & Những bài viết về thơ Hoàng Hưng (HHEBOOKS, 2012)
- Ác mộng – Nightmares (Văn học Press, Cal. USA, 2018)
Thơ dịch:
- 100 bài thơ tình thế giới (chủ biên và dịch chung, 1987)
- Thơ Federico Garcia Lorca (1988)
- Thơ Boris Pasternak (16 bài in chung trong tác phẩm Boris Pasternak - Con người và tác phẩm, 1988)
- Thơ Guillaume Apollinaire
(1997)
- Các nhà thơ Pháp cuối thế kỷ XX (2002)
- 15 nhà thơ Mỹ thế kỷ XX (chủ xướng, tổ chức bản thảo và dịch chung, 2004)
- Thơ Andre Velter
(2006)
- Thơ Thuỵ Điển
(dịch chung, 2010)
- Aniara về con người và không gian
– Harry Martinson (2012)
- Thơ Allen Ginsberg (chủ biên và cùng dịch, 2012)
- Bài hát chính tôi –
Walt Whitman (2015)
- Trời đêm những vết thương xuyên thấu – Ocean Vuong (2018)
Hai tập thơ Ngựa biểnNgười đi tìm mặt của Hoàng Hưng khi trình làng đã có nhiều dư luận trái chiều nhau và trở thành đề tài bút chiến của một số cây bút phê bình với những bình luận khen - chê khá gay gắt. Trước cuộc đòn “hội chợ” này, Hoàng Hưng tỏ ra bản lĩnh và khá bình thản trước “búa rìu” của phê bình đã có đôi lúc muốn “truy chụp” ông. Vì thật ra, cuộc đời thơ ca của Hoàng Hưng đã khiến ông phải nếm trải những bước thăng trầm nghiệt ngã hơn nhiều cái thứ búa rìu chữ nghĩa kia. Hai tập thơ nói trên của Hoàng Hưng in ra ở thời điểm đất nước vừa bước vào đổi mới như tín hiệu đầu tiên dự báo cho các dòng thơ tìm tòi, cách tân nghệ thuật sắp nối tiếp nhau trình hiện.
Hình như, trong mỗi con người thơ cách tân đều ẩn chứa một trạng thái làm việc ngôn ngữ không bình thường và khác người theo kiểu bị “ngộ chữ”, bị “bùng nổ”, bị “tẩu hoả nhập ma” nên các bài thơ cách tân thường có một vẻ “điên điên” nào đấy về mặt phát hiện những dị âm, dị hình khiến người đọc không sao theo kịp được những liên tưởng thơ trong một bức tranh kiểu trường phái ấn tượng của họ. Nhưng một nhà cách tân như Hoàng Hưng, khi viết về những người điên, thơ ông lại tỉnh táo lạ thường và nhân ái hết mực. Tôi đặc biệt ấn tượng về hai bài thơ: Người điên 1 (người điên hiền lành) và Người điên 2 (người điên gạch ngói) của Hoàng Hưng trong tập thơ Người đi tìm mặt. Trong bài thơ đầu, hình ảnh của một người điên hiền lành thật tội nghiệp và dễ thương khi đi qua thành phố, đi qua tuổi thơ của tác giả:
Anh cứ đi chăm chắm giữa đường
Cái mặt không tuổi
Tấm thân không thời tiết
Hai mắt để ngỏ một căn phòng trống không
Anh cứ đi nghìn bước như nhau
Quên ngay từng bước vừa đi
Không biết chỗ bàn chân đặt tới
Anh cứ vừa đi vừa bấm đốt
Và chỉ đếm đến một
Thủa nhỏ chúng tôi cười chạy sau lưng anh
Lớn lên
Bóng anh tắt những cơn vui
Và an ủi những giờ thất vọng
Rồi anh trở thành quen thuộc
Một hôm tôi bắt gặp tôi
lẩm bẩm giữa đông người
Sự bất ngờ đến trong khổ thơ cuối, khi chợt một hôm, nhà thơ thấy mình có cử chỉ khác thường giống như một người điên, nhưng may sao, đấy là một người điên hiền lành thích đùa rỡn với bọn trẻ con và chỉ quen đếm đến một. Nhưng bài thơ không dừng lại ở câu kết, khi cái lằn ranh mỏng manh giữa một người điên và một người bình thường đã khiến ta liên hệ đến một bi kịch đời sống đã bao trùm toàn bộ không khí bài thơ khiến người điên và nhà thơ trở thành người quen thuộc, họ giống nhau ở chỗ hay lẩm bẩm những nơi đông người. Đến khi ấy, ta mới lắng nghe được, cảm thông được, hiểu thấu được cái thứ ngôn ngữ lẩm bẩm của một người điên chính là sự mong muốn được truyện trò, được đối thoại với cái đám đông bình thường đang cố tình hắt hủi và xa lánh họ, điều mà chỉ có nhà thơ mới đồng cảm được. Còn trong bài thơ Người điên gạch ngói, chính nhà thơ lại là người được vỗ về bởi khúc ca thanh bình của một người điên đang hát lên khi đi qua cái thành phố điêu tàn vì chiến tranh:
Đội một viên gạch vỡ
Chị vừa đi vừa hát ca
Chiều tắt dần cuối phố
Chị vừa đi vừa ca
Những mảnh vụn của bài ca thanh bình
Lạo xạo tim tôi
Ôi nỗi điên gạch ngói
Cứ hát lên hát lên
Có bao nhiêu nát tan
Đội lên đầu mà hát
Không những chỉ nổi tiếng về thơ, Hoàng Hưng còn là một dịch giả thơ khá uy tín với không ít các bản dịch tuyệt vời trong các tập: 100 bài thơ tình thế giới (1988), Thơ Federico Garcia Lorca (1988), Thơ Pasternak (dịch cùng Nguyễn Đức Dương 1988), Thơ Apollinaire (1997), Các nhà thơ Pháp cuối thế kỷ XX (2002), 15 nhà thơ Mỹ thế kỷ XX (2004). Theo tôi, Hoàng Hưng là một trong số ít những nhà thơ Việt Nam tài hoa và khá uyên bác, đã vượt qua được ngưỡng cửa của thế kỷ XX để đối thoại với thế kỷ mới. Và có một điều khá kỳ lạ, sau hai tập thơ Ngựa biểnNgười đi tìm mặt với những phát hiện, tìm tòi chữ nghĩa theo kiểu “huớng ngoại” gây xôn xao dư luận thì chỉ ít năm sau, cùng với các chuyến “xuất ngoại” đến với các nền thi ca hiện đại khác trên thế giới như: Pháp, Mỹ, Ấn Độ, Nhật Bản… ta lại gặp một Hoàng Hưng “hướng nội” tìm về với bản lĩnh Phương Đông vững chãi mà độc đáo theo cách bài thơ Nghe quạ kêu ở Calcutta dưới đây:
Người phu xe ngồi khâu áo
Chiếc áo rách từ thủa chưa có cội bồ đề
Giữa tiếng quạ kêu
Người phu xe chăm chú đường kim mũi chỉ
Quên mất mình đang đợi khách
Quạ kêu quạ kêu lẫn dàn kèn xe bus inh ỏi
Hai viên Xá Lợi lấp lánh trong nhà bảo tàng
Thần Ta Ra vặn mình theo nhịp vũ trụ
Quạ kêu quạ kêu ở Calcutta
Người bán trà sữa mang họ Barua vốn dòng Thích Ca
Dòng Thích Ca bị người đời truy sát
Người bán trà sữa xếp bằng rót một vòng trà cho bọn du khách hiếu kỳ
Món trà sữa từ thời Đức Phật
Quạ kêu quạ kêu lẫn tiếng rùng rùng những toa xe điện vừa chạy vừa long ra
Hai bên hè phố
Nguời chờ việc ngồi bẻ ngón tay trong nắng
Lòng đường mấp mô đen bóng những viên gạch trăm năm
Quạ kêu quạ kêu trưa nắng
Chạy túa ra
Bầy taxi-bọ cánh cứng màu vàng
Cả thành phố người xe lúc nhúc
Hăng nồng hương liệu nghìn năm
Xa lắc rồi
Cõi buồn vui hờn giận của chúng mình
Cõi lo toan vặt vãnh của chúng mình
Anh cầm tay em
Buông mình vào cõi khác
Giữa tiếng quạ kêu ở Calcutta
Đúng ra, bài thơ trên là một bức tranh về thời hiện đại, khi quá khứ và tương lai như hai đối cực đang dần hiện lên trong hình ảnh người phu xe ngồi khâu áo bên đưòng kiên trì, nhẫn nại như người bán món trà sữa từ thời Đức Phật cho những du khách hiếu kỳ trong cái thành phố Calcutta lúc nhúc người xe và hăng nồng hương liệu nghìn năm. Xuyên suốt bức tranh này là tiếng quạ kêu đến oi ả, đến bức bối làm chúng ta rối bời vì một cảm giác bất an đang thao thức đâu đó trong đời sống con người hiện đại khi cảnh lam lũ, khó nhọc trên mặt đất này vẫn luôn thường trực ở khắp mọi nơi. Hoàng Hưng đã vẽ bởi cảm xúc thơ thường trực trong con người ông chính là cái tố chất nhân văn luôn tràn đầy, luôn hướng tới và phải trình hiện bằng ngôn ngữ thơ này. Hoàng Hưng cũng đã vẽ và chấm phá chỉ bằng đôi nét thầm lặng ở bức tranh sau:
Cố đợi ngày trời trong
Có thể ngắm rặng tuyết sơn
Xa ngoài trăm cây số
Chờ hết một mùa
Trời mờ mịt sương
Đường lên núi súng nổ
Xe cháy
Sáng nay đôi chim hạc bay về
Mang trên cánh
Tuyết núi xa
Hình ảnh Tuyết Sơn trong bài thơ trên lặng mà động, yên mà bất yên, tưởng chừng không thấy mà lại thấy, tuởng như không chảy mà lại chảy, ngỡ như hư ảo giá lạnh mà lại hiện thực nóng bức. Cái hình ảnh đột ngột sớm nay, đôi chim hạc bay về từ núi xa, hình như không phải chúng mang tuyết trên núi về mà trên đôi cánh hạc ấy còn có cả dấu vết của máu nữa bởi trước đó, đường lên núi súng đã nổ và xe đã cháy. Cách chấm phá của Hoàng Hưng trong bức tranh này đã vượt qua được cái không khí của tranh thuỷ mặc xưa, nó gần với đời sống đương đại nhưng cũng rất gần với Phương Đông. Phải chăng đấy là một hướng đi mới của thơ hiện đại, khi Hoàng Hưng sau gần 40 năm trăn trở cùng thi ca với các khuynh hướng tìm tòi khác nhau đang hành trình tìm về miền cội nguồn của thi ca phương Đông?
Sự hoá thân của thơ vào sắc thái ngôn ngữ và hình ảnh riêng của mỗi nền văn hoá đã nhiều lần được Hoàng Hưng coi trọng đặt lên hàng đầu khi ông tới viếng thăm những miền đất khác hoặc khi ông viết về con người và đất nước ấy. Hoàng Hưng đã tìm được nhịp điệu đặc trưng của Lorca trong bài thơ sau:
Những đồi ô liu chạy trong trăng bạc
Góc tối toa tầu con tim tôi đập
Lorca
Đồng mênh mông rực cháy và nứt toác
Đâu rồi kỵ sĩ Cordoba?
Chỉ một bóng cao bồi Far-West
Giữa phim trường bao la
Lorca
Nhịp chân dồn dập di-gan
Trên sàn diễn giả trang hang đá
Trán nàng giọt giọt mồ hôi
Biển tháng chín mình tôi
Địa Trung Hải sóng chạy về tít tắp
Lorca
Đêm bập bùng ghi ta Granada
Bom nổ sớm mai quảng trường tan tác
Có cảm tưởng những hình ảnh huyền ảo, rung động của thi pháp Lorca đã làm nên sự hấp dẫn của bài thơ trên, Hoàng Hưng đã nắm bắt được nhịp điệu ấy và ông nhập cuộc vào một “bản nháp” theo kiểu của Lorca với dấu ấn sáng tạo của riêng mình.

THƠ HOÀNG HƯNG
NGƯỜI ĐI TÌM MẶT
Đêm xuống rồi
Ta lẻn
Đi tìm mặt mình
Đi tìm mặt mình đi tìm mặt mình đi tìm mặt mình
Em mặt trẻ thơ mình thiếu phụ
Em cử động giữa tiếng va cốc thìa
Cà phê và sữa.
Công viên chiều đẹp quá và lịch sự đến thành xa lạ
Tường vi nở mưa trên gạch đỏ
Mặt họ no đủ quá
Họ vui dễ thế kia
Cả một mùa hoa tím nhợt đi
Trong nắng hạ.
Người ơi người đời ta biết có
Mấy ngày vui?
Đi tìm mặt mình đi tìm mặt mình đi tìm mặt mình
Mặt ga đêm
Miệng mở ngủ
Giật thức
Mắt kinh hoàng
Người bốn phương chạy đổi chỗ.
Em đi về đâu em có đi cùng anh
Em có một cái mặt không?
Ta soi nhau mà tìm.
Đêm bốn bề người chen đêm chật
Em lén hưởng nồng nàn
Anh biết ngày mai mặt em trở về điếc đặc
Nhẫn nhục ăn làm.
Tàu rúc còi tàu đi tìm chi
Tìm mặt mình đi tìm mặt mình đi tìm mặt mình đi
Mặt tôi trong gió cuốn
Mặt tôi trong nắng đốt
Mặt tôi trong lá ngón
Mặt tôi còi vọng cô liêu
Mặt tôi bàn tay ôm ấp
Mặt tôi đá núi im lìm
Mặt mình đi tìm mặt mình đi tìm mặt mình đi tìm
Đốt đuốc lên
Cho ta đi tìm!
Đốt đuốc lang thang
Bàn chân bụi đất
Đốt đuốc tốc độ
Cháy vòng bánh xe
Đốt đuốc ái tình từng chiếc hôn đắm say hờ hững
Đốt đuốc nhịp điệu
Đất trời loảng xoảng nghịch âm
Đốt đuốc sắc màu
Cuộn quặn mặt trời Van Gogh
Đốt đuốc từ ngữ
Thơ tìm giúp mặt thơ ơi!
Mình đi tìm mặt mình đi tìm mặt mình đi tìm mặt
Ta đói mặt người ta khát mặt ta
Ta vọng mặt em mặt em ở đâu?
Tất cả chỉ còn hoang vắng
Tất cả chỉ còn mệt mề
Tất cả qua đi
Trên mặt kính tàu
Đi thôi
Tàu ơi
Gió, cát đuổi theo để vẽ mặt ta
Đi thôi đi thôi
Đi tạc mặt vào đêm
Hút hút.
HN 1973

CHIẾC LÁ BÀNG
Những đôi mắt âm thầm
Rõi qua khe cửa
Bao giờ rụng chiếc lá bàng cuối cùng?
Sẽ rụng đêm nay
Khi gió bấc nổi
Không. Nó sẽ còn đeo đẳng mãi trên cây
Dai như kiếp sống đọa đầy
Trong giấc ngủ màu máu
Chiếc lá bàng mênh mông
Thức dậy không còn lá
Bầu trời tím thâm
Bỗng rùng mình kiệt quệ
Như vừa ra đi giọt máu cuối cùng.

NGƯỜI VỀ
Người về từ cõi ấy
Vợ khóc một đêm con lạ một ngày
Người về từ cõi ấy
Bước vào cửa người quen tái mặt
Người về từ cõi ấy
Giữa phố đông nhồn nhột sau gáy
Một năm sau còn nghẹn giữa cuộc vui
Hai năm còn mộng toát mồ hôi
Ba năm còn nhớ một con thạch thùng
Mười năm còn quen ngồi một mình trong tối
Một hôm có kẻ nhìn trân trối
Một đêm có tiếng bâng quơ hỏi
Giật mình
một cái vỗ vai.

HÃY ĐỂ MÙA HÈ YÊN NGHỈ
Đường phố hôm nay mùa đông
Sao áo em mùa hạ?
Những sọc áo xanh cuộn sóng
Em mang trên ngực biển đầy
Biển những ngày hè đẹp lắm
Ngày nào tìm biển ta say
Nhưng mùa hạ đã ra đi
Chân trời xa không ngấn nắng
Sao em còn mang áo mỏng
Có còn mùa hạ nữa đâu
Sao em làm lòng ta đau
Nhớ ngọn lửa hè đã tắt
Chắc biển ngoài kia cũng xám
Lạnh co những sóng rộng dài
Ngực em cao làm tức ngực
Hãy chôn dưới lớp áo dầy
Đường phố hôm nay mùa đông
Hãy để mùa hè yên nghỉ.
(Bài thơ này đã được nhạc sĩ Phú Quang phổ nhạc thành bài hát Mùa hạ còn đâu.)

MƠ LẠC MẤT CON
Nửa đêm mơ lạc mất con
Tiếng kêu thảng thốt lệ tuôn áo tù
Bàng hoàng biết thực hay mơ
Bừng con mắt dậy nát nhừ ruột gan.
Nửa đời sự nghiệp tan hoang
Con là còn lại với ngàn năm sau.
Trời ơi xin chớ hại nhau
Cha xin gánh hết thương đau kiếp này
Xin trời đừng cướp trên tay
Cho tôi sống nốt những ngày chờ trông.

HỎI TÒA NHÀ ĐÁ
Nuốt bao nhiêu tiếng khóc tiếng rên la
Sao mày lặng câm thế?
Hút bao nhiêu hơi thở hổn hển
Sao mày lạnh lẽo thế?
Giam hãm biết bao nhiêu cuộc đời
Sao mày cứng rắn thế?
Ủ bao nhiêu hy vọng
Sao mày u tối thế?
Con Nhân Sư thế kỷ hai mươi
Không bao giờ trả lời.

NHỮNG ÁC MỘNG CỦA EM
Con đường này em đã đi
Bên vực thẳm bên tường cao chất ngất
Mỏm núi này em đã đứng
Bó tay nhìn ngựa trắng cùng đường
Em đã bay kiệt sức
Không kịp lấy bùa cứu anh
Sợ quá những giấc mơ cứ thành sự thật
Đêm không dám ngủ mắt như đèn
Bất hạnh cần gì biết trước
Hay trời cho đau khổ dần quen?
Bao giờ thì em hết ác mộng?
Bao giờ ác mộng sẽ tan theo bóng đêm?
Bao giờ ác mộng chỉ là ác mộng
Của anh và của em.

CẦU VỒNG
1.
Sững sờ lặng ngắt
Anh nắm chặt tay em.
Không anh không chui qua đâu
Sợ bước chân đi
Cấm kỳ trở lại
2.
Cầu vồng chắn cơn mưa
Cầu vồng chắn cơn mơ
Cầu vồng mở
Vùng trời mù mờ
3.
Cầu vồng mống cụt
Anh trèo chơi vơi
Đến lưng chừng trời
Thì ngã
4.
"Muốn giữ đầu lên cầu mà đứng
Đi đến gần thì bưng lấy đầu"
E đến khi mình chết
Chưa giải được lời mơ.

EM BỖNG CHÍN ĐỎ NHƯ TRÁI CÂY
Em bỗng chín đỏ như trái cây chạm mặt trời
mùa hạ
Trái cây hoang dã
Vùng biển nâu
En chín đỏ
Mà sao không hái được
Rồi em sẽ rụng nằm trong cát
Bỏng rẫy mặt trời hoang

CÁI CHẾT
Những con rận đã bỏ anh đi hết
Anh chết
Trong đêm
Miệng trắng thuốc đánh răng
Đã bảo mãi anh rằng
Đói đến mấy cũng đừng ăn thuốc đánh răng
Tấm thân thước bảy
Còn tấm giẻ hôi
Cũng là xong nhỉ
Ân oán một đời
Những con ruồi bay đến.

MÙI MƯA HAY BÀI THƠ CỦA M.
Tất cả nước mắt loài người bao vây nhà ta
Nằm bên anh em kể câu chuyện buồn
Chôn sâu trong lòng giờ mới nói ra
Gợi ý của trận mưa chưa từng thấy
Đã một nghìn đêm mưa trắng đêm
Điên cuồng nhớ mùi anh như con bò cái nhớ mùi phân rác
Anh đánh mất mùi anh trên những sàn đá lạ
Chỉ còn mưa mùi nước mắt đêm
Em còn yêu anh không yêu đến đâu giận ghét đến đâu
Mười lăm năm lòng mình chưa hiểu hết
Mưa mưa ngập tầng trệt
Đưa nhau lên gác xép nằm nghe mưa sập mái tôn
Ước nằm nghe mưa rồi chết.
Đêm 25/6/1992

CHỜ ĐỢI GIÓ THU
Đã kéo dài những ngày hè oi bức
Bao người chờ đợi gió thu.
Chờ đợi gió thu cho con nước dâng tàu lên mặt phố
Người qua đò trong sóng vỗ, về nhà nhớ nhau.
Chờ đợi gió thu cho cái lá nó reo tha hồ xao xác
Trẻ con đi quét lá chạy đùa vui trong gió chiều
Cho cô gái giở áo ra đan và mong nhớ
Cho cụ già dậy sớm bâng khuâng chuyện cũ
Cho anh con trai thất vọng lại thấy lòng ước mơ.
Chắc gió từ biển vào
Nên gió mênh mang thế
Một trăm con tàu theo gió vào
Nên gió âm vang sâu lắng thế
Chân trời theo gió vào
Nên gió đập vào lòng người xốn xang thế.
Chờ đợi gió thu
Gió thu sao chẳng đến?
Chiều nay ráng đỏ
Chừng mai trở gió cho chăng?
Đêm nay trong nhà muỗi quá
Có người ra ngủ ngoài sân ngóng trời.
Và gió thu đến.

Gió đến bất ngờ khi mọi người đã ngủ quên trong đợi chờ mệt mỏi
Chỉ có ông lão gác cầu và cô bé bán nước chè tươi chong đèn hạt đậu
                                                                                           bắt được con gió đến,
Ho xù xụ và xuýt xoa áo mỏng.

Gió tràn vào thành phố đêm khuya
Gió tràn vào thành phố bỏ ngỏ

Sớm mai tỉnh giấc
Ngập phòng heo may.
Ồ! Gió thu đã đến!


CHÁN NẢN
Như chỉ còn một ấm ức
Phân tích mùi hành lang mốc meo thăm thẳm
Như chỉ còn một mạo hiểm
Nhìn vói qua mái nhà chằng chịt thép gai
Như chỉ còn một thú vui
Ôn lại những giấc mơ dị kỳ chắp vá
Như chỉ còn một ao ước
Thấy mặt người cách tường trò chuyện
Như chỉ còn một lời nguyện
Kiếp sau đừng biết cuộc đời tự do.

MƯA ĐÊM
Gửi Thanh Thảo
Lâu quá mới có một đêm mưa không đâu rơi vào đầu vào cổ
Nhớ những đêm lang thang chợ Bắc Qua ga Hàng Cỏ
Một trăm bạc rượu tới Thiên đường
Lần đầu lén lút bán tem gạo mua cái sầu giữa phố
Tuổi ba mươi như con trẻ
Mất tân vì cô điếm ế.
Kiếp tha hương nửa đời vật lộn
Sống chỉ còn như một thói quen
Trời phương Nam đêm nay sao rét Bắc
Cho ta thèm một ly đen
Rủ rê ta những giọt mưa đêm
Nhưng xe máy lang thang thì thua xe đạp
Ta năm mươi rồi đâu thể cùng em...
Dạo ấy ba mươi ta là thi sĩ
Bây giờ thèm khát một câu thơ
Khi đời sống làm mình hoá đá
Bỗng rùng mình vì một hạt mưa
Sài Gòn đêm 6.6.93

CÔ EM MỚI ĐẾN
Em ở đâu vào?
Em từ dãy nào qua?
Em tội gì?
Em ở đây đã bao lâu?
Không có tiếng trả lời
Lát sau em hát
Bài hát tiếng Tàu
Tiếng Tàu ta đã quên từ lâu
Có cô quản giáo
Chuyện trò với em
Bảo hạt đậu của em đã mọc thành giá
Dặn em chải chấy
Mỗi ngày
Lát sau em bắt đầu
Hỏi gióng lên trời những câu vớ vẩn
Rồi tự trả lời
Rồi em lại nghêu ngao
Bài hát tiếng Tàu
Nhà ta xa xôi lắm
Nhà em còn xa hơn
Đường về hai đứa cùng mù mịt
Thôi thì cùng hát lên
Tiếng Tàu ta quên
Nhưng bài hát Tàu ta nhớ
Hát đến mệt nhoài thì đi ngủ
Nửa đêm chợt tỉnh
Nghe tiếng khóc tỉ tê
Ta ngồi như chết
Tường cao bốn bề.

CÁI CHẾT
Gửi M.
Không sợ chết mà sợ phút giây tổng kết cuộc đời
Đã bao lần ta thử hình dung phút ấy
Mẹ tôi cứ thế ngủ quên
Sau trận cười ròn rã buổi trưa
Nhẹ tênh kết thúc
Bảy mươi năm không bận tâm hai chữ lỗi lầm
Cha tôi không dậy nữa
Tối hôm trước người còn nằm nghe
Con cháu bàn ngày mừng thọ.
Chín mươi năm trầm ngâm trải nghiệm
Huy hoàng và thất chí, gắng sức và buông xuôi
Bắc cân lên đời buồn hơn vui
Bạn tôi vật vã ra đi
Cơn hôn mê nhân tạo không át nổi tiếng đau
Bốn năm kiên cường sống cái chết được báo trước
Một nắm da bọc xương 
Còn quầy quật khi thay áo liệm
Không cam chịu cái chết vô lý
Miệng còn giữ khuôn hình tiếng kêu
Dương vật không nằm xuống
Còn tôi sẽ chết cách nào đây?
Chết mòn chết mỏi
Trước màn hình tivi
Chết dần mỗi sáng trong bài múa tham sinh tập thể?
Chết nghìn lần trong mắt em?
Không. Cái chết ấy tôi không chịu nổi
Tôi ước mình chết trong một chuyến đi
Máy bay rơi
Biển cả là mồ
Không tang ma rườm rà
Không băn khoăn ai khóc ai tiễn ai cười ai vờ che mặt
Dưới đáy biển sâu
Tôi chờ một nhánh hoa nước mắt
Của riêng mình em thôi.
3/9/2003

SÔNG HẰNG
Mặt trời lên sông Hằng
Còn lại bóng đêm xác con trâu mộng
Những giàn thiêu nổi lửa ven bờ
Ánh bình minh trên vòm đá cổ
Tràn xuống sông bầy người ngũ sắc
Xin nước sông rửa sạch tội tình
Lão du-già đầy mình tro tử thi vừa nguội
Ướp xác phàm bằng hương liệu sắc - không
Sông Hằng sông Hằng cho tôi một giọt nước thiêng
Một giọt thôi
Giọt nào tẩy hết ưu phiền
Sông Hằng sông Hằng cho tôi chết
giữa dòng để tái sinh làm nhà thơ
hay thiền sư lang bạt
Mặt trời lên
Loé cười hàm răng anh bán cá
Suốt buổi sáng anh nhẫn nại đeo bám du thuyền
Để bán cho bằng được một giỏ cá tươi
Nụ cười sông Hằng
Trên mình con cá em phóng sinh
Trên chiếc nhẫn ngón tay em đuổi theo làn cá
Nụ cười sông Hằng
Triệu triệu năm sông nhẫn nại chở Hi Mã Lạp Sơn về xuôi
Nước sông đỏ tươi
Bao giờ mòn hết núi...

CHÓ RỪNG 
Suốt đêm nghe chó rừng hú quanh đồng cỏ
Chúng vừa hú vừa chạy nhanh như gió
Có khi rỡn đùa như trẻ chạy chơi
Bọn trẻ Tây Tạng không biết mình sinh ra
trên đất khách quê người
Có khi than khóc như trẻ đói ăn
Những đứa trẻ trong làng Nepal mắt đen viền sâu hoắm
Có khi tiếng tù và tiếng niệm chú rền rĩ 
trong Đại Tháp Hoa Sen
Làm bè trầm cho hợp ca chó rừng lanh lảnh
Suốt đêm thao thức hồ nghi
Tiếng chó rừng có thật không có thật?
Tiếng vô minh
Hú lên lừa mị trên đường ta đi tìm sự thật?
Gần sáng khoác áo ra rừng
Bắt chước tiếng hú gọi chó về
Bỗng mắt mắt mắt mắt
Chi chít mắt xanh
Nhìn ta trong bóng đêm



Im lìm.
Thứ Sáu, 18 tháng 1, 2019

Khát một cái chết tái sinh là lớp nghĩa quan trọng nhất trong Mùa khát của Nguyễn Việt Chiến

Lã Nguyên

IMG-6318

Tôi nhận được Mùa khát [1] Nguyễn Việt Chiến gửi tặng qua đường bưu điện. Đây là tiểu thuyết đầu tay của một nhà thơ, nhà báo kỳ cựu. Sách dày 415 trang, chia thành 20 chương, do Nhà xuất bản Hội nhà văn ấn hành, được Họa sĩ Lê Thiết Cương vẽ bìa, trong tay tôi đây, nó còn thơm nguyên mùi giấy mực. Tôi đọc Mùa khát theo hai tầng nghĩa.

Chủ Nhật, 20 tháng 5, 2018

Sau bài báo “Phải trả tự do cho các nhà báo chân chính” ngày 14/5/2008, trong trại giam, nhà báo Nguyễn Việt Chiến đã bị thẩm vấn như thế nào?

Cách đây 10 năm, vào ngày 14/5/2008, trang nhất báo Thanh Niên đã đăng bài báo gây chấn động dư luận xã hội trong và ngoài nước “Phải trả tự do cho các nhà báo chân chính” kèm theo bức ảnh của nhà báo Nguyễn Việt Chiến.
Dưới đây là nguyên văn các bài báo đó:
“Đã có hàng ngàn bạn đọc gửi thư về tòa soạn Thanh Niên phản đối việc bắt giam hai phóng viên Nguyễn Việt Chiến của Báo Thanh Niên, Nguyễn Văn Hải của Báo Tuổi Trẻ. Các đường điện thoại của Báo Thanh Niên tại Hà Nội, TP.HCM và các địa phương khác trên cả nước gần như bị nghẽn liên tục bởi "cơn bão" điện thoại của bạn đọc bức xúc gọi tới. Tất cả đều toát lên một đòi hỏi: việc khởi tố, bắt tạm giam hai nhà báo là không có đầy đủ căn cứ xác đáng, không có lợi cho sự nghiệp chung, và cần trả lại tự do cho các anh càng sớm càng tốt. Báo Thanh Niên chân thành cám ơn sự chia sẻ chân tình đầy trách nhiệm của bạn đọc.
Tiếp xúc với PV Thanh Niên hôm qua, tiến sĩ - luật sư Phan Trung Hoài (Đoàn Luật sư TP.HCM); luật sư Nguyễn Bảo Trâm, Giám đốc Công ty Luật TNHH Sài Gòn Luật và Luật sư Hoàng Huy Được, Phó chủ nhiệm Đoàn Luật sư Hà Nội cùng cho biết rất quan tâm đến trường hợp của nhà báo Nguyễn Việt Chiến. Cả 3 luật sư đều sẵn sàng tham gia tố tụng vụ án này ngay từ giai đoạn điều tra để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà báo Nguyễn Việt Chiến không lấy thù lao, nếu như Tổng biên tập Báo Thanh Niên chính thức có yêu cầu. Thật cảm động trước những nghĩa cử cao đẹp của các luật sư.
Tiếp xúc với phóng viên Thanh Niên, một số đại biểu Quốc hội, các nhà luật học và chuyên gia đã lên tiếng:
Tổng thanh tra Chính phủ Trần Văn Truyền (ĐBQH Bến Tre): Tôi không biết khởi tố vì cái gì?
Về nguyên tắc, nhà báo nếu đưa tin không chính xác thì chỉ vi phạm luật báo chí và nếu điều chỉnh cũng điều chỉnh theo luật báo chí. Khi thông tin không chính xác (nếu có) thì phải đính chính, nặng hơn thì kiểm điểm về mặt hành chính, nghiêm trọng nữa có thể chịu trách nhiệm hình sự, nhưng cụ thể trong vụ việc này tôi thấy tội danh khởi tố 2 nhà báo là không rõ ràng. Để khép vào tội lợi dụng chức vụ quyền hạn thì phải chứng minh được có vụ lợi, phải cố ý, nhằm mục đích khác và gây hậu quả, nhưng ở đây tôi không thấy có cái đó nên không biết khởi tố vì cái gì? Có lẽ mục đích là họ khởi tố mấy ông bên điều tra của họ nên mấy ông (nhà báo) bị dính vào?
An Nguyên (ghi)
Chủ tịch Hội luật gia Việt Nam Phạm Quốc Anh (ĐBQH Đồng Nai):Đây là tội gắn với hành vi tham nhũng, phải chứng minh
Tôi không nắm được chi tiết chuyện này nên không thể trả lời cụ thể được, nhưng hôm qua tôi cũng có nói chuyện với anh Vượng (Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Trần Quốc Vượng - TN), anh ấy nói sẽ có họp báo để giải thích việc này. Tôi thì thấy rằng không nên, phải làm hết sức thận trọng vì sau khi các cơ quan tố tụng công bố miễn trách nhiệm hình sự cho ông Nguyễn Việt Tiến lại là khởi tố và bắt giam các nhà báo cũng liên quan đến vụ việc này khiến dư luận dễ hiểu rằng có chuyện gì uẩn khúc? Đây là chuyện hết sức phức tạp. Theo thông tin trên báo chí mà tôi thấy thì các nhà báo bị truy tố về tội "lợi dụng chức vụ và quyền hạn trong khi thi hành công vụ", đây là tội gắn với hành vi tham nhũng. Để chứng minh hành vi này của các nhà báo thì phải chứng minh được những thông tin hoặc bài báo mà họ đưa có động cơ cá nhân, có hành vi vụ lợi, nhưng cũng theo tôi được biết thì vào thời điểm đó có rất nhiều tờ báo cùng đưa thông tin chứ không riêng Thanh Niên và Tuổi Trẻ nên việc nói họ vụ lợi là rất khó.
An Nguyên (ghi)
Luật sư Trần Đình Triển, Trưởng văn phòng Luật Vì Dân, Trưởng ban pháp chế Hiệp hội ngân hàng Việt Nam: Tôi khẳng định, quyết định khởi tố là rất yếu lý
Theo quy định của pháp luật, dù nhà báo hay cán bộ điều tra hoặc bất cứ ai vi phạm pháp luật đều phải xử lý theo quy định của pháp luật. Nhưng cụ thể trong trường hợp này thì đã đủ yếu tố để khởi tố các nhà báo tội danh "lợi dụng chức vụ, quyền hạn khi thi hành công vụ" hay chưa? Họ lợi dụng gì, lợi dụng quyền hạn đến đâu? Cơ quan ngôn luận có quyền điều tra, thu thập thông tin phản ánh trên mặt báo. Tài liệu đó ai cung cấp thì tổ chức, cá nhân đó phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Trong trường hợp này, báo chí phản ánh vụ việc (PMU18) trong bối cảnh đã được khởi tố, bí mật coi như không còn nữa. Tôi khẳng định rằng, quyết định khởi tố rất yếu lý. Nếu được mời, tôi sẵn sàng tham gia bảo vệ các nhà báo. Ngoài ra, việc khởi tố vụ án này (chưa nói đến việc bắt giam các nhà báo) trong điều kiện cũng rất bất lợi. Đảng và Nhà nước chủ trương đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng để lấy lại lòng tin, yêu của dân, nhưng trong một vụ án nghiêm trọng như PMU 18 lại hành xử như thế này thì, thứ nhất gây hoang mang cho chính các cán bộ điều tra các vụ án tham nhũng, thứ hai các nhà báo, các tờ báo sẽ không còn xông xáo đưa thông tin tiêu cực lên nữa. Như vậy những gì nhức nhối trong xã hội sẽ bị bóp méo, gây bất ổn.
Tôi cho rằng Hội Nhà báo Việt Nam phải có quan điểm rõ ràng, rành mạch, đúng pháp luật. Trách nhiệm của Đảng và Nhà nước là cần xem xét lại vấn đề này; bởi vì nhà báo nhiều khi đăng một phát ngôn nào đó là quyền thông tin, đúng hay sai thì cá nhân hay tổ chức cung cấp thông tin phải chịu trách nhiệm.
Trong vụ này, các luật sư có quyền yêu cầu cung cấp hồ sơ vụ án PMU 18 để xem xét các thông tin nhà báo đưa là đúng sự thật hay không, và có quyền phân tích. Có thể, theo tôi, sẽ phải điều tra lại từ đầu vụ án PMU 18.
Vân Ánh (ghi)
Tiến sĩ Nguyễn Quang A, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển:Quy cho các phóng viên cái tội ấy, tôi nghĩ là oan
Tôi cho rằng đây là việc rất không hay. Họ làm hơi vội vã, bởi quy cho các phóng viên cái tội đấy (tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn khi thi hành công vụ), tôi nghĩ là oan. Người nào cung cấp thông tin sai thì truy tội người ta được, vì người đó có ý đồ. Bản thân nhà báo chỉ nghe thông tin từ những người có trách nhiệm thì không đáng bị xử như thế. Cách làm của các nhà chức trách như thế này là không tốt. Tôi cho rằng giờ bắt người ta thì dễ, rồi sau thả hai nhà báo này thế nào thì lại là chuyện đau đầu với họ, và hình ảnh của Việt Nam sẽ không đẹp đẽ gì với bạn bè thế giới. Cách hành xử với nhà báo như thế là rất dở.
Trương Định (ghi)

Phó chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam Nguyễn Trí Huân:
Chúng tôi rất mong anh Chiến sớm được trả tự do
* Ông nghĩ gì về câu chuyện hai nhà báo viết bài chống tham nhũng bị bắt?
- Việc cơ quan công an điều tra, thẩm vấn nhà báo là chuyện bình thường. Nhưng việc bắt tạm giam thì tôi thực sự bất ngờ. Từ sáng đến giờ, sau khi đọc bài trên Báo Thanh Niên, tôi cứ luẩn quẩn những suy nghĩ đó. Nếu cơ quan điều tra bắt tạm giam anh Nguyễn Việt Chiến chỉ với những gì như thông báo của họ thì theo tôi là quá vội vàng và chưa đủ cơ sở. Bắt tạm giam một nhà báo viết bài chống tiêu cực là một việc rất nặng nề, và càng nặng nề hơn ở thời điểm này, khi cả nước đang đồng lòng chống tiêu cực và đang chung sức chuẩn bị đại lễ Phật đản quốc tế, với sự chứng kiến của hàng trăm nhà báo quốc tế. Sự việc này sẽ gây xáo trộn và tạo dư luận không tốt trong nước và quốc tế.
* Nghĩa là ông cho rằng hành động của cơ quan điều tra là chưa thấu đáo?
- Tất cả nhà báo vi phạm pháp luật đều bị khởi tố. Nhưng trường hợp của anh Nguyễn Việt Chiến (Báo Thanh Niên) và Nguyễn Văn Hải (Báo Tuổi Trẻ), theo cá nhân tôi, nếu có vi phạm thì cũng chưa đến mức bị bắt tạm giam. Vả lại, trong quá trình đưa tin về vụ PMU18, khi có yêu cầu đính chính, Báo Thanh Niên đã đáp ứng ngay trong số báo sau, vậy tại sao phóng viên của báo vẫn bị bắt? Dù chưa có đầy đủ thông tin từ phía cơ quan điều tra song tôi vẫn có cảm giác hành động của cơ quan điều tra chưa thấu đáo, chưa thấu tình đạt lý.
Về tư cách công dân và phẩm chất nghệ thuật, anh Chiến đều có đủ, vì thế, anh ấy đã được kết nạp vào Hội Nhà văn lâu lắm rồi. Trước khi chuyển sang Báo Thanh Niên, anh Chiến có thời gian công tác tại Báo Văn Nghệ (ông Huân hiện là Tổng biên tập Báo Văn Nghệ- PV), tôi cũng không nghe thấy điều tiếng gì về anh Chiến.
* Có ý kiến cho rằng việc bắt giữ hai nhà báo có thể sẽ làm chùn bước những nhà văn, nhà báo có tâm huyết với đất nước, với dân tộc và "nhắc nhở" họ hãy lo đến sự "an toàn" của bản thân trước tiên. Ông nghĩ sao?
- Một trong những trọng trách lớn lao của người cầm bút là chống tham nhũng, bởi vì tham nhũng làm băng hoại đất nước, băng hoại giống nòi. Tôi rất ủng hộ những bài báo chống tiêu cực. Tuy nhiên, qua sự việc của anh Chiến, tôi cũng nhận thấy khi viết bài chống tiêu cực, nhà báo phải vô cùng thận trọng, hạn chế tối đa mọi sai sót, sơ hở.
Thực ra, hồi cuối năm ngoái, tôi cũng nghe phong thanh chuyện bắt giữ nhà báo. Nhưng nghe là nghe vậy thôi, chứ không thể tin đó là sự thật. Ở góc độ nghiệp vụ, việc báo chí sơ sểnh cũng khó tránh khỏi, nhất là báo ra hằng ngày. Nếu không có chuyện gì, tôi rất mong cơ quan điều tra sớm trả lại tự do cho anh Nguyễn Việt Chiến.
* Thực tế, trong lịch sử Hội Nhà văn Việt Nam, đã không ít trường hợp người cầm bút vì dám nói thẳng, nói thật đã bị phiền hà?
- Đúng là có trường hợp người cầm bút bị phê bình, nhưng không nặng nề như lần này.
Y Nguyên

Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Đinh Thế Huynh:
Hội Nhà báo bảo vệ quyền hành nghề chính đáng của hội viên trên cơ sở pháp luật
Bên hành lang QH, phóng viên các báo phỏng vấn ông Đinh Thế Huynh, Ủy viên T.Ư Đảng, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam về quan điểm của Hội Nhà báo sẽ bảo vệ quyền lợi hội viên của mình ra sao, khi cơ quan công an khởi tố, bắt tạm giam hai nhà báo của Báo Thanh Niên và Báo Tuổi Trẻ.
* Ông nghĩ gì khi nhận được thông tin hai nhà báo chuyên viết về chống tham nhũng bị bắt vì đưa các thông tin liên quan đến tham nhũng?
- Thực ra Hội cũng như các báo mới nghe thông tin hôm qua, sáng nay chúng tôi sẽ làm việc với cơ quan chức năng, tìm hiểu, sau đó mới có thể có ý kiến.
* Trước đó lãnh đạo Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã có làm việc và thông báo rằng sẽ xem xét hành vi một số phóng viên, Hội đã có động thái gì?
- Hội cũng nghe như vậy thôi, chưa biết hội viên nào, cơ quan báo chí nào.
* Hai nhà báo bị khởi tố, bắt tạm giam vì tội lạm dụng chức vụ, quyền hạn khi thi hành công vụ. Lợi dụng chức vụ, quyền hạn phải đi đôi với việc trục lợi thì mới có tội, chứ hai nhà báo này viết bài chống tiêu cực trong vụ PMU 18 thì trục lợi cái gì, thưa ông?
- Cái này các đồng nghiệp phải xin gặp cơ quan chức năng để tìm hiểu, Hội cũng sẽ tìm hiểu.
* Ông có nghĩ, việc bắt 2 PV sẽ làm giảm ý chí của các PV khác trong đấu tranh chống tiêu cực?
- Làm sao giảm được ý chí của anh em, vì báo chí chúng ta là một kênh thông tin rất quan trọng trong việc đấu tranh này, làm sao giảm ý chí đó được.
* Hội có đứng ra bảo vệ quyền lợi chính đáng của anh em?
- Đương nhiên, trên cơ sở pháp luật, Hội sẽ đứng ra để bảo vệ.
* Trong lịch sử, Hội đã lần nào đứng ra can thiệp bảo vệ như vậy chưa?
- Đó là một trong những chức năng của Hội, được ghi trong Luật và Điều lệ Hội: bảo vệ hội viên theo quy định, theo điều lệ, bảo vệ quyền hành nghề chính đáng trên cơ sở pháp luật.
* Hội đã lần nào đứng ra bảo vệ chưa?
- Có, những lần nhà báo bị cản trở hành nghề chính đáng, Hội đã đứng ra bảo vệ, có ý kiến.
* Hội có động thái tiếp theo như thế nào để bảo vệ quyền lợi của 2 phóng viên bị bắt?
- Chiều nay, sau khi Hội tìm hiểu thông tin từ cơ quan chức năng sẽ có ý kiến, chứ bây giờ chưa có thông tin cụ thể.
* Là nhà báo, ông suy nghĩ gì khi nhận được tin này?
- Tôi rất buồn vì điều đó.
* Nhưng đó là hai nhà báo tích cực chống tham nhũng?
- Việc này phải có đủ thông tin đã.
* Ông đánh giá thế nào khi trong suốt quá trình hành nghề, các cơ quan chức năng không hề cảnh báo về việc đưa tin, nay lại áp dụng hình sự?
- Trước hết, nhà báo chúng ta phải làm đúng chức năng, đúng pháp luật đã. Còn cảnh báo đó chỉ là một mặt vấn đề, không phải chưa cảnh báo thì ta được làm việc này, việc kia. Nhưng chính chúng ta cũng phải làm đúng pháp luật đã, phải trên cơ sở sự thật.
* Là PV viết về vụ PMU18, tôi thấy lúc đó rất ít thông tin chính thống, rất khó đánh giá độ chính xác của tin, ông đánh giá thế nào về sự tác nghiệp trong điều kiện đó?
- Thông tin chính thống là căn cứ pháp luật. Nhưng chỉ căn cứ nguồn chính thống thì rất hạn chế. Báo chí phải tìm hiểu thông tin, vấn đề khó cho những người làm báo chúng ta là phải thông tin đúng sự thật.
* Nhưng rất ít cơ quan cung cấp thông tin cho báo chí, điều này có mâu thuẫn không?
- Mâu thuẫn thế nào được! Khó cho chúng ta, nhưng nghề nghiệp của chúng ta là thế. Việc đã ngã ngũ rồi thì không cần đòi hỏi đến trách nhiệm và công việc của nhà báo chúng ta nữa.
Xuân Toàn - Tuyết Nhung (ghi)

Sức khỏe nhà báo Nguyễn Việt Chiến đang xấu trầm trọng
Ngày 13.5, chị Phùng Thị Bích Ngọc (vợ của nhà báo Nguyễn Việt Chiến, Báo Thanh Niên) và Báo Thanh Niên đã chính thức gửi đơn xin bảo lãnh bị can tới Cơ quan an ninh điều tra - Bộ Công an, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đề nghị cho nhà báo Nguyễn Việt Chiến được tại ngoại. Theo chị Ngọc, sức khỏe của anh Việt Chiến hiện đang rất yếu và mắc nhiều bệnh cùng lúc.
Khoảng 2 tuần gần đây, sức khỏe của anh Việt Chiến rất kém bởi bệnh trĩ nặng khiến anh đi đại tiện ra máu có vòi, gây choáng. Bên cạnh đó, chứng suy nhược thần kinh nặng kèm với các bệnh viêm đại tràng, dạ dày mãn tính khiến anh Việt Chiến ăn được rất ít, không ngủ được. Kể từ 2 tuần gần đây, anh Việt Chiến luôn bị các cơn đau co thắt vùng ngực, khó thở, sau khi đi khám, bác sĩ đã cho anh Việt Chiến uống thuốc về tim để hỗ trợ. Vào đầu tháng 4, khi đi khám về bệnh trĩ, bác sĩ đã yêu cầu anh Chiến phải phẫu thuật sớm. Theo dự kiến, anh Chiến sẽ đi mổ trong tuần này thì bị khởi tố và bắt tạm giam. Ngoài ra, anh Việt Chiến còn mắc chứng huyết áp thấp.
Trước khi bị đưa vào trại giam tại B16, Kim Giang, Thanh Xuân, Hà Nội, chị Ngọc (vợ anh Chiến) đã chuẩn bị nhiều loại thuốc cần thiết để anh uống hằng ngày. Tuy nhiên, chị Ngọc cho biết: "Vào ngày bị bắt, anh Chiến đã có biểu hiện căng thẳng thần kinh quá mức... Điều tôi lo lắng nhất là anh Chiến có thể bị đột quỵ, đứt mạch máu não bất cứ lúc nào do thần kinh bị căng thẳng quá mức khi ở trong trại giam".
Chị Ngọc cũng cho biết thêm, hơn 1 năm trở lại đây, tiến trình điều tra kéo dài đã tác động không nhỏ tới sức khỏe của anh Chiến, cộng với việc thần kinh yếu, ăn rất ít khiến cho sức khỏe của anh Chiến đã ở mức báo động. "Ngay cả khi được gia đình chăm sóc rất cẩn thận mà sức khỏe anh Chiến còn như vậy huống hồ là lại bị đưa vào trại giam. Năm nay anh ấy đã 57 tuổi rồi. Vì thế, tôi thiết tha đề nghị các cơ quan chức năng cho phép chồng tôi được tại ngoại trong quá trình điều tra để gia đình có điều kiện chăm sóc anh ấy tốt hơn. Điều này cũng phục vụ tốt hơn cho công tác điều tra và anh Chiến cũng sẽ giảm được nguy cơ đột quỵ hoặc đứt mạch máu não. Gia đình cam đoan là anh Chiến sẽ ở nhà và có mặt tại cơ quan điều tra, Viện kiểm sát ngay khi được triệu tập".
Trao đối với chúng tôi vào chiều 13.5, bác Vũ Thị Nguyệt (79 tuổi) - một hàng xóm lâu năm của anh Chiến nói: "Chiến sống rất tình cảm với hàng xóm và hay giúp đỡ hàng xóm mỗi khi có việc cần. Nhưng sức khỏe hơi yếu, không được người thân chăm sóc cẩn thận thì cũng phức tạp".
Tình trạng sức khỏe của nhà báo Nguyễn Việt Chiến đang xấu một cách nghiêm trọng. Tuy nhiên, vấn đề là những chứng cứ mà Báo Thanh Niên đã công bố, nhà báo Nguyễn Việt Chiến không phạm tội hình sự. Vì vậy, yêu cầu các cơ quan bảo vệ pháp luật khẩn cấp xem xét để sớm trả tự do cho nhà báo.
H.Ly

TRÍCH NHẬT KÝ CỦA NHÀ BÁO, NHÀ THƠ NGUYỄN VIỆT CHIẾN
“…Chiều 12/5/2008, tại cuộc khám xét của cơ quan an ninh điều tra ở tòa soạn báo Thanh Niên, tôi đã nổi giận kinh hoàng với ngọn lửa bùng cháy của ý chí quật khởi trước những bất công mà một nhà báo phải hứng chịu. Sau này tôi mới biết, qua vụ bắt giữ này, họ muốn đánh sập ý chí chiến đấu chống tham nhũng, chống tiêu cực ở 2 tờ báo có ảnh hưởng lớn nhất nước. Họ đã chọn hai tờ Thanh Niên và Tuổi Trẻ để “ra đòn” chứ không phải gần 40 tờ báo khác đều có bài viết chống tham nhũng trong vụ án PMU 18 và đều có các phóng viên bị triệu tập, thẩm vấn trong suốt hơn một năm về vụ việc này. Và hai nhà báo của các tờ Thanh Niên, Tuổi Trẻ đã trở thành nạn nhân của một vụ án đi vào lịch sử báo chí với nhiều diễn biến khá bi hài. Tại sao tôi không phải là người ngoài cuộc trong vụ việc này?!
Khi tôi bị bắt giữ, mọi người trong nhà giấu nhẹm chuyện tôi bị bắt, không cho mẹ tôi biết vì cụ đã 81 tuổi rồi. Bố tôi hơn mẹ tôi một tuổi, tưởng chết trước đó ít tháng vì bị xe máy đâm phải, nhưng may mắn qua khỏi, ông chỉ bị hỏng một mắt. Đến tận chiều tối ngày 12-5-2008, khi không thấy tôi quay trở lại thăm nhà (trước lúc lên cơ quan công an, tôi có hẹn sẽ quay lại), bố tôi mới đoán rằng có thể tôi đã bị bắt.
Trong suốt 6 tháng nằm ở khu biệt giam trên tầng hai, tôi hầu như không ngủ. Đầu óc cứ lan man toàn chuyện bi phẫn và mộng mỵ. Người cùng buồng cứ nghĩ là tôi ngủ được. “Anh đêm nào chẳng ngáy đến rung cả sàn”- cậu ta nói thế. Thật ra, ngay từ khi nhập trại, bị nhét vào cái phòng biệt giam hôi hám, bẩn thỉu này, ngay lập tức mũi tôi bị đặc tịt lại. Không hiểu đấy có phải là phản ứng nhậy cảm của một cơ thể trong lành trước sự ô nhiễm lưu cữu của trại tù hay đấy là dấu hiệu của việc thiếu ô-xy trong phòng biệt giam. Biệt giam là cách gọi một khu giam đặc biệt, nơi tù nhân suốt ngày phải ở trong buồng kín (mỗi buồng chỉ giam một hoặc hai người) trừ những lúc bị dẫn đi hỏi cung. Và, họ quanh năm suốt tháng không được tiếp xúc với nắng trời. Do hệ thống hô hấp có vấn đề và mũi bị đặc tịt, ban đêm tôi thường chỉ thở được một bên mũi và thở khá to, làm cho người bên cạnh cứ tưởng tôi ngủ ngáy khá ngon lành.
Ngày nào cũng thế, tiếng chim vào lúc rạng sáng chính là chiếc đồng hồ báo thức khua dậy cả khu biệt giam. Các tù nhân chui ra khỏi màn, lục sục đánh răng, rửa mặt, đi vệ sinh. Khoảng 6 giờ sáng, một người quản giáo giám sát hai người tù tự giác ở tầng dưới đi lên khu biệt giam. Một người tù đến từng phòng, thu nhặt các túi rác vứt từ bên trong ra, còn người kia gánh hai thùng nước nóng chia cho khắp lượt buồng giam. Mỗi tù nhân được chia một bát nước nóng để ăn mỳ lót dạ vào buổi sáng. Mỳ ăn liền do gia đình gửi vào hay do tù nhân mua bằng tiền lưu ký gửi trại. Một số ít tù nhân gia đình ở xa, không được người nhà gửi đồ ăn tiếp tế và không có tiền gửi lưu ký, thường phải nhịn ăn sáng. Họ là những người tù đáng thương nhất, vì cả ngày chỉ trông chờ vào hai bữa cơm nhạt của trại, nếu không xin được muối ăn của người ở buồng bên cạnh, họ bị phù thũng là chuyện không tránh khỏi. Cơm tù theo tiêu chuẩn của trại chỉ có hai bữa trưa và tối, mỗi bữa được một tô cơm hẩm và lưng bát canh rau muống dai nhách hoặc canh bí lõng bõng, nhạt thếch. Mỗi tuần, trại cho tù nhân ăn tươi một lần vào thứ tư, mỗi người được dăm miếng thịt mỡ rang lèo nhèo hoặc một miếng cá tanh lòm toàn xương. Tôi may mắn được gia đình tiếp tế đồ ăn và gửi tiền 2 tuần một lần, nên không phải kham khổ lắm. Một tháng, trại cho mỗi tù nhân được mua đồ ăn, thức uống 3 lần tổng cộng không được quá 500.000 đồng. Tôi và bạn tù cùng phòng thường gửi mua trứng và hoa quả để ăn dần trong tuần. Tuy bị giam cầm khắc nghiệt, nhưng chúng tôi sống cũng không đến nỗi nào.
Ngay trong ngày đầu tiên ở trại giam, căn bệnh trĩ đã hành hạ tôi, máu ra bê bết, máu loang đỏ bồn cầu. Thậm chí, khi bị dẫn đi hỏi cung, tôi phải nhét cả một nắm giấy vệ sinh vào quần lót để thấm máu. Một tuần liền sau ngày bị bắt, tôi vẫn tiếp tục bị ra máu do trĩ. Tôi nói với điều tra viên hoãn các cuộc hỏi cung vì sức khoẻ bị suy sụp do mệt mỏi. Khi tôi móc trong quần lót ra nắm giấy vệ sinh đỏ ngầu máu cho xem, họ lắc đầu chán hẳn. Tôi được đưa vào phòng y tế của trại giam để khám bệnh. Tôi được một nữ bác sĩ nghe tim phổi, đo huyết áp, bắt mạch. Chị này khá dễ chịu và dịu dàng, vừa khám vừa hỏi han tôi về bệnh tật. Tôi nói về một số căn bệnh kinh niên mà mình đang mắc phải như: thiểu năng tuần hoàn não, trĩ cấp, những cơn đau co thắt ngực và bệnh mất ngủ. Tôi đề nghị chị ta cho tôi mang vào phòng giam một số loại thuốc điều trị bệnh mà tôi đã mang theo từ nhà. Nữ bác sĩ đồng ý cho tôi mang vào, bất chấp sự xoi mói của mấy tay quản giáo khu giam. Tôi cũng bộc bạch với chị ta về chuyện hai nhà báo chống tham nhũng bị bắt giữ. Chị ta động viên:
- Đành phải chấp nhận số phận thôi, vào đây, anh phải xác định giữ gìn sức khoẻ, không nên nghĩ ngợi gì nhiều. Anh có ăn, ngủ được không?
-Thưa bác sĩ, làm sao ăn, ngủ được, suốt đêm tôi cứ chong chong thao thức trong đầu một câu hỏi: vì sao một nhà báo viết báo chống tham nhũng như tôi lại bị bắt giữ?
Chị ta cười nhẹ nhàng như vỗ về, rồi phát cho tôi mấy viên thuốc cầm máu và mấy viên thuốc bổ. Trong suốt 8 tháng bị giam giữ, có lẽ hình ảnh dễ chịu nhất về cảnh sát trại giam còn đọng lại trong ký ức của tôi chính là hình ảnh về nữ bác sĩ này. Chồng của chị ta cũng là lính canh gác trong trại. Gương mặt sáng sủa đầy nữ tính của nữ bác sĩ này làm cho khung cảnh trại giam bớt đen tối hơn. Dáng chị ta thanh mảnh như một cây vĩ cầm và tôi cảm nhận được ở đâu đó, một vài nốt nhạc còn sót lại của thời thanh xuân đang ngân lên trong một giai điệu mơ hồ nào đấy.
Khi tôi còn đang mơ màng trong cảm nhận nói trên thì một giọng nói khô cằn cắt ngang: “Anh Chiến đi theo tôi!”. Tôi lầm lũi đi theo viên quản giáo lên tầng trên. Họ đưa tôi vào một căn buồng có khá nhiều thiết bị phục vụ cho việc chụp ảnh, lăn tay làm hồ sơ tội phạm. Một thợ ảnh của ngành an ninh làm công việc đó một cách cần mẫn và tỉ mỉ. Cứ nghĩ tới việc từ nay trở đi, hình ảnh, nhân dạng và dấu vân tay cả mười ngón của một nhà báo chống tiêu cực như tôi bị họ lưu giữ trong tàng thư tội phạm của Bộ Công an cùng với bọn lưu manh, trộm cắp, giết người và những bị can tham nhũng trong vụ PMU18 là máu trong người tôi lại như sôi lên. Tôi cố gắng kìm nén cảm xúc để mọi chuyện qua mau. Tay thợ ảnh không hiểu vì sao cứ chụp đi, chụp lại và nhiều lần phải lăn tất cả mười ngón trên hai bàn tay tôi vào mực dấu đen nhẻm để có được bản in rõ nhất. Sau khi lăn tay, chụp ảnh, họ dẫn tôi trở về buồng giam. Nhìn hai bàn tay đen ngòm mực của tôi, anh bạn tù cùng buồng cười diễu nhưng cũng lấy nước giúp tôi rửa ráy. Thế là hết một ngày. Cánh cửa sắt buồng giam đóng lại…”
Tại trại giam, quá trình thẩm vấn tôi xoay quanh vấn đề làm rõ trách nhiệm của một số lãnh đạo tờ báo của tôi trong vụ án này là câu chuyện khá thú vị. Chợt có hôm, đang ngồi trong phòng xét hỏi, một điều tra viên hé mở cho tôi thấy theo kiểu “nửa kín, nửa hở” mấy trang giấy dày đặc chữ “Anh có nhận ra chữ viết của ai đây không?”. Tôi gật đầu, thấy dòng chữ quen quen những không thể đọc được nội dung gì ghi trong đó. Người xét hỏi lật úp các trang giấy xuống bàn và nói: “ Phó Tổng biên tập Quốc Phong của anh đấy!Anh ta khai nhận trách nhiệm của mình trong vụ việc này hết cả rồi mà tại sao đến giờ, bản thân anh vẫn cứ khăng khăng không chịu khai nhận gì về trách nhiệm, tội lỗi của mình cả. Nếu vậy thì không thể khoan hồng, giảm nhẹ tội cho anh được đâu!”.
Tôi vẫn bình tĩnh trình bày: “Tôi đã nói với các anh toàn bộ sự thật về vụ án này, về các tài liệu, chứng cứ, các nguồn tin tôi thu thập trong quá trình tác nghiệp, viết báo về vụ án. Tôi đã nghiêm túc xem xét lại toàn bộ các bài viết đã đăng báo và tôi thấy bản thân mình không có gì sai trong việc đưa tin, viết bài về vụ án đánh bạc, đưa hối lộ và tham nhũng. Không riêng gì tờ báo của tôi, mấy chục tờ báo khác cũng phản ánh thông tin tương tự, thậm chí còn sâu hơn, nhiều hơn báo tôi. Vậy tại sao, các anh chỉ truy xét mình tôi? Các anh có thấy sự thiếu công bằng của cơ quan điều tra trong vụ này không? Chính các anh đã thống kê, cho thấy, trong quá trình điều tra vụ án nghiêm trọng PMU18, chỉ trong vòng hơn một năm đã có những thông tin liên quan tới vụ án bị lộ, lọt ra ngoài được đăng tải với 1200 tin, bài của 40 phóng viên có liên quan đến vụ án này. Thông tin tôi đưa trên tờ báo của mình chỉ bằng 1/17 (hoặc 5%) lượng tin, bài các báo đã đăng về vụ án này. Vậy phải chăng tôi đã bị cố tình trù dập trong vụ việc này? Các anh cho tôi xin mấy tờ giấy để tôi làm đơn kêu oan lên cấp trên của các anh và gửi tới các cơ quan trung ương để khiếu nại về vụ việc này. Khi vụ án tham nhũng chưa điều tra xong mà đã bắt các nhà báo viết bài chống tham nhũng và cán bộ điều tra án tham nhũng thì đó là vì mục đích gì, động cơ gì?”.
Thấy tôi chất vấn lại một cách bộc trực như vậy, một điều tra viên nói mát: “Cứ đợi đấy, chỉ ít ngày nữa thôi, một số đồng nghiệp của anh sẽ nhập trại vào đây, trong đó có cả Phó tổng biên tập Quốc Phong và Tổng thư ký tòa soạn Hoàng Hải Vân của anh đấy, tha hồ mà vui!”. Tôi đáp luôn: “Các anh không thể bắt mấy người đó được đâu! Phó tổng biên tập Quốc Phong là cháu một vị khai quốc công thần của đất nước này từ những năm cách mạng tiền khởi nghĩa 30- 45 là ông Trường Chinh đấy, còn Tổng thư ký tòa soạn Hoàng Hải Vân lại là người của một cơ quan tình báo Tổng cục II đấy. Không khéo, có thể sau đó, cơ quan này lại điều tra ngược các anh đấy, tôi nói không phải là không có lý đâu!”.
Tuy nói ra miệng cứng như vậy, những khi về phòng giam, tôi đã phải thức suốt nhiều đêm liền để lắng nghe xem, bạn bè đồng nghiệp của anh, liệu có ai bị bắt giữ tiếp đưa vào trại này không, vì những người bị bắt thường được đưa vào trại lúc ban tối. Tôi rất thương người bạn thân của mình là Phó tổng biên tập Quốc Phong. Nếu không may Quốc Phong mà bị bắt thì tôi rất ân hận vì anh là một người rất tử tế, nhân hậu và trong sáng. Một người tốt lành, ngay thẳng như thế mà bị đày ải vào nơi địa ngục trần gian này chắc sẽ không cầm cự nổi, và có thể sẽ tự sát vì không chịu được sự cay đắng, vùi dập của số phận. Với tôi thì khác, tôi đã trải qua nhiều lần đối mặt với cái chết trong gang tấc từ cuộc chiến tranh cách đây gần bốn chục năm. Và tôi là một thứ thép không tồi khi đã được tôi luyện trong lò lửa chiến tranh và trường đời khốn khó vài chục năm sau đó. Thêm nữa, tôi là một nhà thơ, và thơ thật sự là một thứ “Nước Thánh” về mặt tinh thần sẽ cứu rỗi tôi trong những ngày tháng tuyệt vọng này. Còn Quốc Phong chỉ là một nhà báo, không phải một nhà thơ, Quốc Phong làm sao cầm cự nổi? Câu hỏi ấy cứ dằn vặt tôi trong những đêm lao tù thao thức: “Người sau song sắt thương người ngoài song sắt/Còn người ngoài đời thương nhớ người trong ngục tối biết bao nhiêu”.
Những đêm lao tù ấy, tôi luôn bị dằn vặt bởi biết bao nỗi lo. Thứ nhất, tôi lo bị kẻ xấu ám hại trong tù để bịt đầu mối, vì tôi biết khá nhiều chuyện “thâm cung bí sử” trong vụ án này và đã từng tiếp xúc với nhiều vị tướng có số phận liên quan đến vụ án PMU18, nghe họ kể về những sự thật “chưa thể công bố” về vụ án nghiêm trọng mà gần 1200 bài báo của 40 nhà báo đã góp phần phanh phui, đưa ra ánh sáng pháp luật. Vì lo ngại như vậy, nên những ngày mới bị bắt, được ăn tiêu chuẩn riêng bồi dưỡng cho người có bệnh, tôi không dám ăn, thậm chí sợ rằng thịt gà họ cho mình ăn có thể có vi rút gây bệnh H5N1. Thứ hai, tôi lo cho vợ, con người thân của mình ngoài xã hội bị kẻ xấu hãm hại. Thứ ba, tôi lo cho những đồng nghiệp thân thiết cùng tờ báo, bị bắt do liên lụy với mình.
Thứ tư, tôi cũng lo cho Tướng Phạm Xuân Quắc (Trưởng ban điều tra chuyên án đánh bạc, đưa hối lộ và tham nhũng) là người tôi khá thân, đã từng cung cấp thông tin một số vụ việc cho báo Thanh Niên, có thể sẽ bị cơ quan điều tra bắt giữ về việc để lộ, lọt thông tin điều tra cho các báo. Nếu tướng Quắc bị bắt thì vụ việc sẽ rất phức tạp và sẽ diễn biến rất xấu đối với cả tướng Quắc và tôi. Nỗi lo này mãi tới 5 tháng sau khi tôi bị bắt mới được giải tỏa. Hôm ấy, khi đứng cạnh tướng Quắc tại phiên tòa xử các nhà báo và cán bộ điều tra, tôi hỏi nhỏ “Bác có được tại ngoại không?”. Tướng Quắc cho biết, tuy bị khởi tố và truy tố, ông vẫn được ở bên ngoài. Tôi gật đầu: “Thế là ổn rồi, em cứ lo bác bị bắt, già rồi mà phải vào trong ấy thì cay cực lắm!”.
Sống trăn trở với ngần ấy nỗi lo thì thần kinh của tôi trong 251 ngày lao tù có thể cũng được liệt vào loại thần kinh thép. Sở dĩ ngày tháng ấy, tôi không bị phát điên lại chính là nhờ việc tôi biết làm thơ và lấy sáng tạo thi ca làm lẽ sống nơi “địa ngục trần gian”. Ban ngày tôi bị dẫn giải đi hỏi cung cả sáng lẫn chiều, ban đêm thì tôi chuyện trò tào lao với người bạn tù cùng buồng và lẩm nhẩm trong đầu những câu thơ mới viết, cứ thế tôi cầm cự từng ngày một trong khu biệt giam.
Thật ra, người bạn tù cùng buồng với tôi cũng là người khá tốt. Anh ta nhiều khi động viên và hướng dẫn tôi tập thể dục đều đặn để rèn luyện thân thể và giữ gìn sức khỏe trong điều kiện giam giữ khắc nghiệt. “Anh lười lắm, suốt tối ngày chỉ nằm, dậy tập và chạy đi, có chạy thì người mới khá được”. Tôi vùng dậy, chạy dậm chân tại chỗ, tập các động tác đứng lên, ngồi xuống. Lưng tôi kêu răng rắc, đầu gối tôi cũng răng rắc kêu. “Thấy chưa, ngày nào cũng phải tập lấy vài tiếng, trong tù nếu không tập luyện là có ngày anh sẽ gục xuống đấy!”. Tôi cảm ơn người bạn tù và xí xởn tập thật lực một chốc.
Vợ tôi gửi vào cho tôi một cuốn sách dạy các thế tập luyện của trường phái Yoga. Như bắt được vàng, ngày nào tôi cũng tập theo sách dạy với các tư thế và hít thở kiểu Yoga. Tôi nghĩ, đầu óc thì luyện tập bằng thơ còn thân thể thì luyện tập bằng Yoga, hai thứ vũ khí ấy sẽ giúp ta lấy lại được sự cân bằng trong cuộc sống lao tù để đợi tới ngày được trả lại tự do. Tôi nhìn qua khe cửa ra khoảng sân trống của trại giam, ở đấy chiều nào các phạm nhân cũng chạy bách bộ huỳnh huỵch từ đầu sân tới cuối sân. Họ còn tập nâng tạ bằng các cục xi măng. Cả đống người chiều nào cũng ào ào tập luyện, những cánh tay, những bắp chân săn chắc. Đấy là những người đã thành án, đang trong thời gian cải tạo ở trại này. Còn tôi đang trong thời gian điều tra, tôi ở biệt giam nên chỉ có thể tập chạy trong chiều dài 3 m buồng giam, cứ chạy đi chạy lại và chạy dậm chân tại chỗ, rồi Yoga, vậy là ổn rồi, tập ít còn hơn là không tập gì. Tôi chợt bật cười khi nhớ tới câu nói của nhà thơ Lê Đạt khi tôi phỏng vấn nhà thơ ít ngày trước khi ông qua đời: Các nhà thơ trẻ để tránh khỏi nhạt nhẽo, sáo mòn thì không nên đến cửa hàng đặc sản gọi cho mình một món bi kịch và không nên tự bịa ra bi kịch để tập dượt vì bi kịch chẳng phải ở đâu xa mà ở ngay trước mặt khi bạn chọn nghiệp làm thơ, thơ là một lạng cảm hứng cộng với một tạ mồ hôi. Trong động tác chân, tôi ghét nhất là dậm chân tại chỗ vì nó đi mà vẫn đứng; trong mọi thứ phải vội thì không nên vội khi làm chữ và khi tự tử”…

Trong hình ảnh có thể có: Việt Chiến Nguyễn

Trong hình ảnh có thể có: 2 người

Trong hình ảnh có thể có: 4 người, bao gồm Việt Chiến Nguyễn

Trong hình ảnh có thể có: 2 người, mọi người đang ngồi và trong nhà

Trong hình ảnh có thể có: 7 người, bao gồm Việt Chiến Nguyễn, mọi người đang đứng

Trong hình ảnh có thể có: 3 người, mọi người đang ngồi và trong nhà

Nguồn: FB Nguyễn Việt Chiến

Thứ Bảy, 21 tháng 10, 2017

Trong hồn người còn tiếng nói nào không?

FB Nguyễn Việt Chiến

Tham luận bằng thơ của nhà thơ Nguyễn Việt Chiến tại Cuộc gặp mặt lần thứ nhất “Nhà văn với sứ mệnh Đại đoàn kết dân tộc” với sự tham dự của 100 nhà văn trong nước và hải ngoại tại Hà Nội. Ban Tổ chức đã mời nhà thơ Nguyễn Việt Chiến lên đọc tham luận thơ này nhưng vì thời gian còn ít quá nên đã nhường cho một nhà văn nữ ở Pháp lên phát biểu ý kiến (hôm nay 20/10 là ngày Phụ nữ VN)
Nguyễn Việt Chiến

TRONG HỒN NGƯỜI CÒN TIẾNG NÓI NÀO KHÔNG?

Đêm mưa lớn, mẹ chong đèn thao thức
Lũ cuốn trôi ngập xoá những cánh đồng
Con tự hỏi, ngọn đèn kia tự hỏi:
Trong hồn người còn thao thức nào không?

Thứ Bảy, 13 tháng 5, 2017

CON XIN LẠY MẸ MỘT CÂU: NỖI ĐAU CON ĐÃ NUỐT VÀO CHÍN NĂM!

Nguyễn Việt Chiến

Ngày này, cách đây 9 năm, ngày 12-5-2008, nhà báo-nhà thơ Nguyễn Việt Chiến (lúc đó là phóng viên Báo Thanh Niên) bị bắt giam oan sai trong vụ án báo chí chống tham nhũng PMU18. Ngay hôm sau, Báo Thanh Niên do nhà báo Nguyễn Công Khế làm Tổng biên tập, nhà báo Nguyễn Quốc Phong làm Phó Tổng biên tập và nhà báo Hoàng Hải Vân (Huỳnh Kim Sánh) làm Tổng thư ký tòa soạn đã có loạt bài viết với tựa đề “Phải trả tự do cho cácnhà báo chân chính”. Sau đó, anh Khế, anh Phong và anh Sánh đã bị cách chức về vụ việc này. Sau 8 tháng giam giữ, tôi được trả lại tự do, gặp nhau, Nguyễn Công Khế nói với tôi: “Tao tuy bị cách chức về vụ việc này nhưng tao cũng rất tự hào về mày, nếu trước Tòa, mày mà đầu hàng, thì có lẽ tao phải bẻ bút không làm báo nữa!”. Lúc đón tôi về ở cửa trại giam, Huỳnh Kim Sánh cũng nói tương tự. Tôi và anh em báo Thanh Niên, ôm nhau trong nước mắt. Vậy mà đã 9 năm, dưới đây là bài thơ tôi viết tặng người thân và bạn bè sau tai nạn nghề nghiệp này
Nguyễn Việt Chiến

Chủ Nhật, 23 tháng 4, 2017

Nghĩ về hai tấm ảnh chiều nay ở Đồng Tâm

(Rút từ facebook của Nguyễn Việt Chiến)

Nguyễn Việt Chiến (thơ Hiện thời PLUS)

Khi anh cúi đầu vái
Những người dân đất này
Tình quân-dân-cá-nước
Sẽ bắt đầu từ đây?

Một ảnh hình cảm động
Không thể nói nên lời
Cho triệu người dân Việt
Thấy ấm lòng khôn nguôi

Vốn sinh ra từ đất
Lại trở về đất thôi
Mẹ đất luôn che chở
Những đứa con của người

Thứ Ba, 20 tháng 9, 2016

Bi kịch của chữ (kỳ 5)

NỖI ĐAU KINH HOÀNG TRONG BUỔI CHIỀU ĐỊNH MỆNH

(Tiểu thuyết tự truyện của nhà thơ, nhà báo Nguyễn Việt Chiến đăng 30 kỳ trên báo Đời sống Pháp luật)

(ĐSPL) - Trong kỳ báo này, tác giả tiếp tục kể về cái ngày kinh hoàng nhất trong cuộc đời cầm bút của nhà báo Việt.

(Bản quyền tiểu thuyết tự truyện “Bi kịch của chữ” thuộc về tác giả Nguyễn Việt Chiến, mọi sao chép về tự truyện này, nếu có, trên các báo, các trang mạng, các báo điện tử khác… đều phải được sự đồng ý của tác giả, nếu tác giả không cho phép, đề nghị các báo không được sử dụng vì sẽ vi phạm bản quyền cuốn tiểu thuyết tự truyện này).

Buổi chiều định mệnh ấy, Việt có mặt tại cơ quan điều tra vào khoảng hơn 14h. Nhìn thấy mấy cậu điều tra viên ngày thường vẫn làm việc, bỗng dưng chiều nay mặc quân phục, lon sao ngay ngắn, Việt biết mình sắp bị bắt. Gần hai chục năm theo dõi mảng án từ nội chính, Việt không lạ gì việc các sỹ quan điều tra, hôm nào đi bắt giữ, khám xét cũng phải mặc quân phục tử tế. Một cậu điều tra viên nói với Việt: “Cả đêm hôm qua em không sao ngủ được”. Viêt hỏi xoáy: “Thế con em bị ốm hay vợ em đau đẻ. Chắc là em sợ hôm nay nếu anh bỏ trốn không có mặt tại cơ quan điều tra thì em sẽ bị vạ lây chứ gì?”. Ý Việt muốn nói, cái lệnh triệu tập anh từ thứ Sáu tuần trước đã phải gác lại tới hôm nay vì bị từ chối. Và, nếu trong ba ngày ấy, Việt có ý định trốn chạy thì có lẽ cơ quan điều tra chắc cũng mệt với anh. Cậu điều tra viên nhìn Việt, vẻ xa xôi bóng gió: “Em chưa lập gia đình, sau này anh sẽ hiểu” và không nói gì thêm. Chính cậu này về sau chuyên hỏi cung trong suốt thời gian Việt ở trại giam. Đến lúc ấy cậu ta mới hé lộ, khi biết cái ngày phải thi hành lệnh bắt giam và khám xét Việt thì đêm hôm trước cậu ta không sao ngủ được. Một cảm giác rất nhân văn của con người ngay thẳng hay chỉ là sự “chia sẻ” một cách chuyên nghiệp trong việc điều tra? Khó mà có câu trả lời chính xác về con người ấy.

Thứ Sáu, 16 tháng 9, 2016

Bi kịch của chữ (kỳ 4)

NHỮNG ĐÁM MÂY TRONG ĐẦU VÀ NGỌN LỬA NGHI NGẠI

(Tiểu thuyết tự truyện của nhà thơ, nhà báo Nguyễn Việt Chiến đăng 30 kỳ trên báo Đời sống Pháp luật)

Kỳ báo trước, tác giả nói về những dự cảm lo âu của nhà báo Việt khi anh bị cơ quan điều tra thẩm vấn trong vòng một năm. Kỳ báo này, tác giả kể về những diễn biến trong ngày nhà báo Việt bị bắt giữ. (Bản quyền tiểu thuyết tự truyện Bi kịch của chữ thuộc về tác giả Nguyễn Việt Chiến, mọi sao chép về tự truyện này (nếu có) trên các báo, các trang mạng, các báo điện tử khác… đều phải được sự đồng ý của tác giả, nếu tác giả không cho phép, đề nghị các báo không được sử dụng vì sẽ vi phạm bản quyền cuốn tiểu thuyết tự truyện này).

Thứ Ba, 13 tháng 9, 2016

Bi kịch của chữ (kỳ 3)

(Tiểu thuyết tự truyện của nhà thơ, nhà báo Nguyễn Việt Chiến đăng 30 kỳ trên báo Đời sống Pháp luật)

NHỮNG DỰ CẢM TRONG MỘT NĂM DÀI U ÁM (TRÊN TRANG FANPAGE CỦA NGUYỄN VIỆT CHIẾN)

Như đã giới thiệu ở kỳ trước, “tai họa nghề nghiệp” năm 2008 đã làm cho một số nhà báo trải qua thời kỳ đầy thăng trầm. Kỳ báo này, cuốn sách nói về quãng thời gian nhà báo Việt bị cơ quan điều tra thẩm vấn trong hơn một năm. (Bản quyền tiểu thuyết tự truyện “Bi kịch của chữ” thuộc về tác giả Nguyễn Việt Chiến, mọi sao chép về tự truyện này (nếu có) trên các báo, các trang mạng, các báo điện tử khác… đều phải được sự đồng ý của tác giả, nếu tác giả không cho phép, đề nghị các báo không được sử dụng vì sẽ vi phạm bản quyền cuốn tiểu thuyết tự truyện này).

Thứ Bảy, 10 tháng 9, 2016

Bi kịch của chữ (kỳ 2)

Tiểu thuyết tự truyện

Nguyễn Việt Chiến

KỲ 2: VỤ ĐÁNH BẠC TRONG CÔNG VIÊN TÌNH YÊU

Kỳ báo trước, nhà báo Nguyễn Việt Chiến đã kể cho chúng ta nghe cuộc gặp gỡ của anh với tướng Phạm Xuân Quắc sau thời gian hoạn nạn. Từ số báo này, anh bắt đầu câu chuyện về nhà báo Việt trong vụ án gây chấn động dư luận thời gian đó. (Bản quyền tiểu thuyết tự truyện “Bi kịch của chữ” thuộc về nhà văn Nguyễn Việt Chiến, mọi sao chép về cuốn tiểu thuyết tự truyện này (nếu có) trên các tờ báo, các trang mạng, các báo điện tử… đều phải được sự đồng ý của tác giả, nếu tác giả không cho phép, đề nghị các báo, các mạng điện tử không được sử dụng vì sẽ vi phạm bản quyền cuốn tiểu thuyết tự truyện này).

Thứ Sáu, 1 tháng 7, 2016

Đất hỏi người, người hỏi đất: buồn không?

(Rút từ facebook của Nguyễn Việt Chiến)

 

Biển đói cá và người đang đói cả
Qua đêm dài cá chết trắng biển đêm
Nghe họ bảo: đổi thép kia lấy cá
Muốn làm giàu phải giết cả thiên nhiên?

Họ thú nhận cá chết vì nước thải
For Mo Sa chính là kẻ tội đồ
Nhưng biển chết đâu phải vì mất điện
Ta đâu còn khờ dại đến ngây ngô

Thứ Bảy, 14 tháng 5, 2016

Bi kịch của chữ (tiểu thuyết tự truyện)

Nguyễn Việt Chiến

LTS (Báo Đời sống & Pháp luật)

Đi qua những thăng trầm số phận để chứng nghiệm bi kịch của chữ, nhà thơ-nhà báo Nguyễn Việt Chiến là một người “đề danh” vào đời sống báo chí và văn học nước nhà theo cách riêng và khá đặc biệt.

Ở lĩnh vực báo chí, trước khi dừng chân ở báo Đời sống & Pháp luật, anh là một cây bút phóng sự điều tra nổi tiếng suốt hơn 20 năm của báo Thanh Niên. Những bài điều tra chống tiêu cực chấn động của Nguyễn Việt Chiến trên báo Thanh Niên đã làm nên tên tuổi của một nhà báo “dấn thân” thời đổi mới, nhưng cũng đã từng khiến anh vướng vào một tình huống có thể coi như “tai nạn nghề nghiệp” hi hữu và thu hút sự chú ý của dư luận suốt một thời gian dài.