Thơ Phan Đắc Lữ
Văn Việt: Tự xuất bản là một việc làm dường như khá quen thuộc với nhà thơ Phan Đắc Lữ*. Trong mùa hè này, ở tuổi 85, ông cũng vừa tự xuất bản cùng lúc 2 tập thơ Dã tràng và Tâm sự với dòng sông.
Nỗi nhớ da diết một vùng quê, niềm yêu thương đằm dịu dành cho người thân, mối cảm hoài trước cảnh vật tự nhiên, những chiêm nghiệm trước lẽ mất/còn… suốt một chặng đường dài, đã được nhà thơ gửi trọn trong hơn 100 bài thơ của mình.
Chùm thơ mùa thu
Phan Đắc Lữ
LÁ THU
Nhàn cư ngồi đếm lá bàng rơi
Đợi đếm trăm năm chiếc lá đời
Lặng lẽ thu về qua ngõ vắng
Hồn ta nhòa nhạt nắng vàng phơi.
Chiếc lá đời ta tuổi cuối thu
Tuổi mùa đông đợi nẻo thâm u
Đêm đêm tiếng vạc lưng trời vọng
Xô xát hồn ta giữa thực hư.
Em ở chân trời – ta ở đây
Tìm em qua ngả gió heo may
Em như chiếc lá rơi đầu ngõ
Là mảnh hồn thu lây lất bay!
Tàn thu 2006
ĐÀ LẠT TÀN THU
Này em:
Đà Lạt tàn thu
Xuân Hương sương phủ – đồi Cù gió bay
Dã quỳ vàng nắng hây hây
Ngàn thông dóng ngọn đợi ngày mai lên.
Nỗi buồn gọi mãi không tên
Cam Ly thác đổ gập ghềnh đá rêu
Chim kêu sườn núi cheo leo
Mai về rừng núi trông theo ngậm ngùi!
Ở đâu hoa cũng mỉm cười
Hương hoa phản phất hồn người ngắm hoa
Chuông chùa Thiền viện ngân nga
Đường mây nẻo gió quyện tà áo bay.
Theo em khấn nguyện cầu may
Nhịp tim đồng vọng tiếng chày niệm kinh
Khói hương mờ cõi u minh
Rủi may thì cũng tử sinh một lần.
Mây vờn đỉnh Lang-bi-an
Sương giăng màn lụa bạch vân chập chùng
Núi và mây rất thủy chung
Chia phôi đầu hạ trùng phùng cuối thu.
Cảm ơn gió lạnh sương mù
Cảm ơn cả ánh trăng lu cuối trời
Buồn vui chăn gối thay lời
Mai xa Đà Lạt vị đời còn vương.
Đà Lạt cuối thu 2005
VÀO THU
Mùa thu về trọ chân trời
Đêm nghe tiếng lá bàng rơi bồn chồn
Heo may vò rối chăn đơn
Lưng trời tiếng vạc đổ dồn cầm canh.
Ngày mây xô dạt trời xanh
Voi lồng gấu đẩy mây thành Thiên Thai
Em về sương đẫm hai vai
Vui chưa kịp hát chiều phai nắng vàng.
Sông Thu chở nắng Trường Giang
Câu thơ mất ngủ gió trăng mất mùa
Hồn ta lá rụng sân chùa
Lang thang tìm cội nguồn xưa đi về.
Tàn thu sực tỉnh u mê
Theo đàn đom đóm lập lòe vườn hoang!
Mùa thu 1997
TƠ VƯƠNG
Mùa thu vừa mới đi qua
Dấu chân giũ bụi trên tà áo em
Lá thu trải lối cỏ mềm
Lòng anh làm mảnh chăn êm em nằm.
Tóc em giờ đã hoa râm
Chỉ riêng đôi mắt lá răm vẫn huyền
Một đời được mấy lời nguyền
Đêm nay bến cũ con thuyền thả neo.
Mười lăm năm chẵn trôi vèo
Nợ duyên đọng lại chín chiều tơ vương
Con tim bến đỗ yêu thương
Đêm nay trở gió đừng giương cánh buồm.
Xa em cháy đượm nỗi buồn
Anh thành sương khói đầu non ngóng chờ!
Cuối thu 1997
Thơ Phan Đắc Lữ
HỘI AN NGÀY VỀ
Hành trang nặng nỗi nhớ mong
Ngày về phố Hội ngược dòng mùa xuân
Trời xưa đất cũ phân vân
Nửa quen nửa lạ tần ngần nhớ ai.
Bình cũ rượu mới
Phan Đắc Lữ
Lời giới thiệu của Tiêu Dao Bảo Cự
Thơ Đường luật có niêm vận nghiêm ngặt và ý tứ cần súc tích, chắt lọc. Đã có những bài thơ Đường luật của Trung Quốc và Việt Nam là kiệt tác, những viên ngọc trong kho tàng thi ca của nhân loại.
Hiện nay ở Việt Nam ít người sáng tác theo thể thơ này, nhất là theo kiểu ngâm vịnh, xướng họa. Đây là một trò chơi trí tuệ mà không phải ai cũng tham gia và thưởng thức được. Tuy nhiên vẫn còn một số người xem đây là thú chơi tao nhã của khách văn chương.
Xem hát bội của Phan Đắc Lữ và các bài xướng họa của các bạn thơ trong tập sách này vẫn tiếp nối truyền thống, nhưng với “Bình cũ rượu mới”. Nội dung không phải là “ngâm hoa vịnh nguyệt” mà gửi gắm những suy tư về ý nghĩa nhân sinh của những người đã sống trải một đời dằn vặt về những vấn đề xã hội, thời thế đang làm quặn thắt tâm can của những người có lương tri thao thức vì vận nước. Và cả những tình tự sâu lắng, bay bổng với tứ thơ và câu chữ tân kỳ đầy rung cảm!
Giới thiệu sách “Hãy ngồi xuống đây” của Hạ Đình Nguyên
Một tay bút yêu nước, hoạt dộng trong phong trào các tổ chức xã hội dân sự
HỌC HÀNH, LÀM VIỆC VÀ HÀNH TRÌNH ĐI TỚI...
● Sinh năm 1943 tại Quảng Nam
● Học trung học tại trường Trần Quý Cáp - Hội An
● 1964-1972: Học Đại học Văn Khoa Sài Gòn
● Chủ tịch Ban Đại diện Sinh viện Đại học Văn Khoa Sài Gòn 1969-1970, 1970-1971, 1971-1972
● Tham gia phong trào đấu tranh sinh viên Sài Gòn 1967-1972,
Phó Chủ tịch Tổng hội Sinh viên Sài Gòn 1970-1971, Chủ tịch Ủy ban hành động đấu tranh sinh viên Sài Gòn 1970-1971
● 1972-1974: Bị bắt và ở tù Côn Đảo
● 1974-1975: Trao trả và về căn cứ Khu Đoàn Sài Gòn – Gia Định
● 1975-1992: Làm việc tại Thành Đoàn TP. HCM, Văn phòng Quận Ủy Q1, Công ty Savimex tại Lào
● 1998-2017: Giám đốc Làng Bình Minh, trung tâm tư nhân cai nghiện ma túy tại Thanh Đa Sài Gòn.
● 2009-2018: Tham gia phong trào đấu tranh xã hội dân sự, tay bút chính luận trên các diễn đàn, các mạng xã hội.
● Thành viên sáng lập Câu lạc bộ Lê Hiếu Đằng.
Chỉ còn bút mực Đan Thanh tươi màu
Kỷ niệm một năm ngày mất của nhà thơ Pham Ngọc Lư
(26 tháng 5 năm 2017 – 26 tháng 5 năm 2018)
Phan Đắc Lữ
Tôi với Phạm Ngọc Lư quen nhau biết từ năm 2000 qua duyên thơ và đã nhanh chóng kết nhau làm tri âm.
Chùm thơ Tết
Phan Đắc Lữ
Ba ngày tết
Ba ngày Tết
Một mình ta ở nhà
Vui với hai con chó, một con mèo
Ngoài sân chú gà trống gáy ó... ò… o…
Ao trong vườn đàn cá lội tung tăng.
Trong nhà không hoa, không bánh kẹo
Trên bàn thờ chỏng chơ hai cái bánh chưng
Một nén nhang khói tỏa đìu hiu
Ông bà không biết có ngại mà không về.
Thơ tình Phan Đắc Lữ
THỦY CHUNG
Ta về em ở với ai?
Em theo sao tận đường đời vô chung
Hồn ta sương khói mịt mùng
Để môi em nhạt nửa chừng phấn son.
Ta về cõng nước lên non
Nhìn mây Tam Đảo biết còn có em
Nhìn thu lá rụng quanh thềm
Biết em vò rối chăn êm đợi hờ.
Những bài thơ cuối đời của Thu Bồn
Phan Đắc Lữ
Nhịp cầu cong và con đường thẳng
Một đời anh đi mãi chẳng về đâu
Hai câu thơ trên trong bài thơ Tạm biệt Huế được Thu Bồn sáng tác năm 1980, in trong tập “Trăm bài thơ tình nhờ em đặt tên” nghe có vẻ mâu thuẫn với cuộc đời và thơ anh. Cuộc đời và thơ của một người lính từng xông pha trong khói lửa chiến tranh. Nhưng nếu ai đã từng gần gũi, tâm sự với Thu Bồn và được đọc những bài thơ anh sáng tác trong những năm sau cùng sẽ cảm nhận được hai câu thơ trên là một dự cảm linh nghiệm đầy hoài nghi và trăn trở của đời anh những năm cuối cùng.
Sau khi lên Tây Nguyên bị đột quỵ trở về, sức khỏe của anh không còn như xưa nữa. Quanh quẩn vào ra trong ngôi nhà ở suối Lồ Ồ, không còn được tung hoành đó đây, làm cho anh phiền muộn. Thời gian này anh sáng tác ít, nhưng lúc nào anh cũng tâm niệm là phải làm một cái gì đó “để đời”, một tác phẩm văn học vượt lên trên những cái đã có, khác những cái đã có… Nhưng “lực bất tòng tâm”. Có lẽ, trong thâm tâm, anh cảm nhận được những cái đã có của anh chỉ là những sản phẩm phuc vụ nhất thời, sau chẳng ai còn nhớ và đọc nữa.
Những bài thơ anh viết trong ba năm trên giường bệnh, theo tôi, đó là những bài thơ có thể “để đời” trong lòng người đọc lâu dài. Những bài thơ đó anh viết theo một phong cách khác trước: tứ thơ mới lạ, ý thơ dồi dào cảm xúc, lời thơ cô đọng, ít ngôn từ, không có hình ảnh chiến tranh, bom đạn, hận thù…
Người mang tên sông
Tiễn biệt nhà thơ Thu Bồn
Phan Đắc Lữ
Thu Bồn ơi!
Tôi gọi tên anh
Tôi gọi tên sông
Sông vẫn chảy xuôi dòng ra cửa Đợi
Anh đi hết một vòng đời
về lại cửa hư không.
Thơ Phạm Hải Âu
Phạm Hải Âu sinh ngày 13 tháng 12 năm 1970, Hải Phòng là nơi sinh và cũng là quê quán của Phạm Hải Âu. Hải Phòng là thành phố cảng xinh đẹp, với biệt danh “Thành phố hoa phượng đỏ”. Phạm Hải Âu sinh ra vào những ngày Hải Phòng chiến tranh ác liệt. Có lẽ, những ngày ấy còn thơ bé, nên thơ của Phạm Hải Âu không có ký ức về những ngày khỏi lửa chiến tranh.
Phạm Hải Âu sáng tác nhiều và đều đặn. Thơ đời và thơ tình của chị phần nhiều là thơ lục bát – một thể thơ truyền thống nhưng rất mới trong cảm xúc và cách diễn đạt.Thơ Phạm Hải Âu buồn man mác, cảm xúc chân thật khi viết về tình yêu, ngay cả khi thất vọng chị cũng bình tâm đón nhân và giãi bày một cách êm thắm, độ lượng, bao dung:
Trao anh tất cả yêu thương
Em vô tư quá không lường nỗi đau
Bây giờ chìm đáy biển sâu
Tình như bọt sóng còn đâu mà tìm!
Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc một giọng thơ nữ của đất Cảng.
Sài Gòn 10 tháng12 năm 2016
Thơ Phan Đắc Lữ
NGƯỜI VỀ QUÊ CŨ
Mỗi lần về thăm quê lòng lại băn khoăn
Không biết còn ai – ai còn ai mất?
Đi ngu ngơ có còn ai nhận mặt?
Bà con xa – thân tộc – láng giềng gần.
Về thăm quê như Từ Thức về trần
Chỉ khác bởi ta cận kề tuổi hạc
Giếng làng lấp không gội đầu tóc bạc
Ra bến sông Thu nhìn bên lở bên bồi.
Thơ Phan Đắc Lữ
THƠ PHAN ĐẮC LỮ
THƯƠNG KIỂNG NHỚ QUÊ THÌ VỀ
Cắm sào ngủ với trăng rừng
Dưới chân Hòn Kẽm – Đá Dừng mờ sương
Nhớ ai gà giục canh trường
Chim kêu vượn hú trên sườn non cao?
Một đời – Nửa giấc chiêm bao
Vắt chân chữ ngũ nằm thao thức buồn
Gió lên nước ngược về nguồn
Nghe con cá đớp trăng suông mạn thuyền.
Mấy ai giữ vẹn lời nguyền
Núi mòn sông cạn còn duyên lở bồi
Người về như áng mây trôi
Góp cơn mưa nhỏ thành trời bão giông !
Vì sao tôi tham gia Văn đoàn Độc lập? – Trả lời của nhà thơ Phan Đắc Lữ
Trả lời báo Harper’s Magazine
Phan Đắc Lữ - Nhà thơ
Tôi đã sống, đã trải nghiệm qua suốt thời kỳ Nhân Văn - Giai Phẩm. Những nhà thơ, nhà văn, những văn nghệ sĩ tài hoa của đất nước tham gia kháng chiến chín năm, khi hòa bình về lại Hà Nôi, chỉ đòi hỏi tự do tư tưởng trong sáng tác mà bị đàn áp, tù đày một cách dã man! Hội Nhà Văn Việt Nam ra đời vào thời kỳ đó. Những hội viên của Hội Nhà Văn Việt Nam phải sáng tác theo tư tưởng, tính đảng của Đảng Cộng sản để phục vụ chủ trương, đường lối của Đảng. Tôi là nhà thơ tự do, không chịu trói buộc vào bất cứ điều kiện nào trong sáng tác. Nhiều bạn khuyên tôi nên vào Hội Nhà Văn Việt Nam, hoặc Hội Nhà Văn thành phố Hồ Chí Minh nhưng tôi không muốn làm một tên bồi bút!
NẾU NHƯ KHÔNG CÓ NGÀY 30 THÁNG 4
Phan Đắc Lữ
Để có ngày 30 tháng 4
Gần nửa triệu quân Mỹ
Các quốc gia đồng minh
Với hàng ngàn loại vũ khí tối tân
Đổ vào miền Nam Việt Nam .
Để có ngày 30 tháng 4
Hơn ba trăm ngàn quân Trung Quốc
Hàng ngàn chuyên gia Liên xô
Các quốc gia Đông Âu
Xe tăng , đại bác , tên lửa , tàu bay …
Đổ vào miền Bắc Việt Nam .
NĂM CỬA Ô
Phan Đắc Lữ
Hà Nội
Có năm cửa ô
Như năm cánh sao
Như năm ngón tay xòe ra
Ôm ấp Thủ đô.
Từ năm cửa ô
Đã bao lần xuất kích
Những đại đoàn quân
Phương Bắc bình Ngô
Phương Nam mở mang bờ cõi.