(Trích từ tập thơ sắp xuất bản Những khoảnh khắc nghẹt thở trong thời Covid)

Truyện Lê Thị Thấm Vân

Lê Thị Mận, đó có thể là tên của hàng vạn cô gái Việt nếu không sinh ra ở vùng nông thôn nghèo ắt cũng thuộc tầng lớp bình dân thành thị. Và với cái tiểu sử cộng tính cách ấy, cuộc đời sẽ mở ra rất nhiều nghịch cảnh đón chờ cô. Vượt biên thành công để nhập vào xã hội Mỹ nhưng cô vẫn phải trả giá cho những gì đã lặm sâu vào đầu từ khi còn sống trên đất Việt. Những truân chuyên của cô không phải do tài hoa nên bạc mệnh, không phải vì nhan sắc mà sa cơ. Không đẹp, không tài sản, kém cả trí thông minh…, họ sẽ là “món hàng” mà bất cứ kẻ cơ hội nào cũng muốn sở hữu, buôn bán…

Đọc để thấm thía cho một phận người. Có đi đâu cũng vẫn phải hứng chịu điều bất hạnh. Bởi vì đã là đàn bà, lại còn sinh ra trên xứ sở như Việt Nam…

Xin trân trọng giới thiệu cùng các bạn truyện ngắn này của Lê Thị Thấm Vân, một mảnh ghép cho ngày 30 tháng Tư…

VĂN VIỆT

1. con gái việt nam thời hậu chiến

hình hài đất nước tôi

lượn cong như

thân hình thiếu nữ sớm dậy thì

ngực vun mông nở eo thon.

thời hậu chiến:

gái trẻ xuất cảng campuchia, macao, triều tiên, thái lan…

Nhà văn Lê Thị Thấm Vân vừa gởi cho Văn Việt ba truyện cực ngắn của chị.

Cả ba truyện cộng lại chỉ có hơn một ngàn từ. Nhưng những ngân rung chúng để lại thì dài hơn nhiều.

Xin trân trọng gởi tới quý bạn đọc trong năm mới Mậu Tuất 2018

Văn Việt

lời hẹn thề

tôi trở về thành phố dự đám tang con bạn thân thủơ thiếu thời. hai đứa từng móc ngoéo ngón tay hẹn thề rằng, đứa nào chết trước, thì đứa kia, dù bất cứ lý do gì, cũng phải huỷ bỏ, để đến dự đám tang đứa chết.

hay tin nó chết tôi vội trở về thành phố xưa cũ sau gần nửa thế kỷ sống đời tha hương. thất bại chồng chất thất bại. từ học hành, gia đình, sự nghiệp, đến sức khoẻ… tóm lại, tôi là kẻ không thuộc về giới thiểu số gương mẫu trên đất nước từng dang tay đón nhận dân tứ xứ vì lý do chính trị, kinh tế, hoặc lương tâm. những ai mưu cầu cơ hội hoặc sống đời tự do. vì vậy, “giữ lời hứa” hầu như vuột tuột khỏi người tôi bao lâu nay. vậy mà, khi hay tin nó chết, tôi tìm đủ mọi cách trở về dự đám tang. giữ lời hứa thuở thiếu thời, thuở tôi còn trong trẻo. tôi muốn tìm lại chút trong trẻo muộn mằn. trong trẻo từng hiện hữu trong con người tôi?

trong thành phố lạ, giữa con người lạ, tôi tìm không ra địa chỉ nhà nó. nơi có xác nó đang nằm thẳng cẳng chờ tôi cùng ngón tay giờ cứng đơ nhưng từng cùng tôi móc ngoéo lời hẹn thề.

Tin Lưu Hiểu Ba mất, tôi gửi đến Văn Việt hai bài thơ Anh thư và Malala tôi làm khi Aung San Suu Kyi còn bị kềm chế và Malala Yousafzai chưa được giải Nobel Hoà bình như để tri ân những người sống vì lý tưởng tự do, tranh đấu cho nhân quyền và dân chủ.

Lê Thị Thấm Vân

anh thư

chẳng phải cánh gà, xương bò, đùi heo, đầu cá để gặm nhắm

mà là viên đạn quân phiệt khó lòng nhai.

thõng tay đi trước hàng loạt họng súng đang chĩa,

khoảng cách khác biệt giữa kẻ cầm súng và kẻ trắng tay.

là lãnh tụ tranh đấu dân chủ

là biểu tượng của hy vọng, quả cảm, can trường

là sự hy sinh to tát

là tấm gương tranh đấu nhân quyền.

Lê Thị Thấm Vân

tôi ở xa quê hương

biết về những người đàn bà không biết nhau

qua ngã internet

nhưng cùng sinh ra trên đất việt

ba người đàn bà: đoàn thị hương, trương hồ phương nga, nguyễn ngọc như quỳnh đi tù bởi những lý do khác biệt: vì bản thân hay vì tha nhân

hương – quỳnh – phương là những cái tên gần gũi, dễ gọi do cha mẹ chọn đặt chỉ mong con gái sau này nên người và có mái ấm gia đình

nhưng phần số nào ai biết được

mà khổ đau phận người thì chắc chắn

đợi chờ

tôi giấu thời gian vào trong tóc

tôi ủ mùi hương dưới làn da

tôi vỗ nhẹ tim tôi, hãy khoan đập mạnh

đợi chàng đến

chàng sẽ đến

vào mùa đông năm nay.

Lê Thị Thấm Vân

Văn Việt trân trọng giới thiệu tạp bút của nhà văn Lê Thị Thấm Vân, những nghiền ngẫm rã rời về thân phận người đàn bà… Và không phải là đàn bà nói chung, mà là đàn bà Việt Nam, trong xã hội hiện tại.

Đúng là chỉ đàn bà mới cám cảnh và đồng cảm tới tận cùng những gì mà một người đàn bà Việt Nam công-dân-hạng-hai, đang cố mà sống, mà tồn tại, cùng với những thân phận người Việt Nam khác…

Văn Việt

Một đêm hè ở Hà Nội khó ngủ. Tôi dậy thả bộ loanh quanh vài con đường giữa lòng phố. Những dãy nhà, hàng quán hầu hết đã đóng cửa. Hơn mười một giờ, xe cộ thưa thớt. Khuôn mặt Hà Nội ban đêm im lắng, trầm mặc. Trời vẫn còn hâm hấp nóng. Tôi đi chầm chậm, thú vị với những cơn gió mát bất thần phà tới, lướt trọn trên mặt và hai cánh tay trần. Trên đầu là những nhánh cây giăng ngang. Ngước nhìn, tôi tưởng như trăm ngàn cánh tay nắm, nối liền nhau, rồi chìa ra trong trời đêm.

Đang đi, bỗng dưng điện cúp. Trời đất, nhà cửa, cảnh vật tối om một màu. Những ngọn đèn đường biến mất. Vài chiếc xe băng qua hắt cho chút ánh sáng tạm bợ yếu ớt. Thấp thoáng đó đây là đóm đèn leo lắt, chập chờn trong màn đen. Tôi hình dung ra những cụ bà sống cuộc đời thách thức thời gian, tạo hóa. Ban ngày họ ngồi ở vỉa hè thành phố. Khuôn mặt, thân thể còn lại chỉ là da bọc xương. Ngày tháng sống sót của họ ở trần gian này có thể đoán, đếm được trên đầu ngón tay. Những cụ bà cụ tôi gặp trong ngày, bất cứ chỗ nào và lúc nào cũng làm tôi chạnh lòng, không thể không ngồi xuống hỏi han trò chuyện, để rồi băn khoăn xót xa trong những ngày lê la ở đất Hà Nội ngàn năm văn hiến.

***

Lịch sử văn minh nhân loại diễn ra bất cứ nơi nào, ở đâu cũng có những điểm tương đồng. Nghĩa là phải trải qua từng ấy chặng đường, từng ấy giai đoạn, từng ấy khổ đau mới thấu hiểu được người đàn bà cần gì, muốn gì, nghĩ gì, làm gì. Lịch sử văn minh nhân loại có cái hay cái dở. Một trong những cái dở là loài người chỉ được tạo thành bởi sự suy nghĩ của đàn ông. Nhân loại chỉ mới nghe "male voice" chứ chưa được nghe "fermale voice". Có history phủ nhận herstory. Đàn bà bị đối xử như vật sở hữu, tài nguyên, công cụ đẻ con, sản xuất của cải. Thử nghĩ, nếu đàn bà cùng đàn ông "lãnh đạo" lịch sử loài người thì thế giới ngày nay ra sao? Có cần phải trải qua những cuộc thánh chiến, thế chiến, nội chiến? Một thời bên Âu châu tin rằng người đàn bà được tạo dựng bởi cái xương sườn của người đàn ông. Bên Phi châu và Trung Đông, bé gái phải cắt hoặc khâu một phần bộ phận sinh dục để gìn giữ trinh tiết cho đàn ông, và cũng để đàn ông dễ dàng kiểm soát sự khoái lạc. Ở Ấn Đô, chồng chết vợ phải hỏa táng theo chồng. Ở Trung Hoa, quan niệm: Mười đứa con gái không bằng một đứa con trai. Qua tới Việt Nam trở thành bi hài gấp bội: Một trăm đứa con gái không bằng hòn dái đứa con trai. Người đàn bà Việt Nam vừa thoát khỏi đạo đức Khổng Mạnh ngự trị hàng ngàn năm. "Trọng nam khinh nữ". "Nữ tử vô tài tiên thị đức". Con gái không có tài, nghĩa là có đức. Đàn bà càng ngu dốt càng dễ bị đàn ông sai khiến. Đàn bà dưới thời phong kiến Nho gia, được chỉ dạy lề lối sống“tam tòng tứ đức" không ngoài mục đích phục vụ đàn ông. Thân phận người đàn bà Việt Nam nổi trôi theo vận nước điêu linh. Hy vọng rồi thất vọng. Nỗ lực rồi tuyệt vọng. Bao nhiêu oan nghiệt, trớ trêu, đau đớn cứ đổ đè, chồng chất lên vai các bà. Các bà chỉ biết nén tiếng thở dài, cắn răng nuốt ngược dòng nước mắt. Tuyệt đối không được kêu ca, oán trách, một mình âm thầm chịu đựng, dốc hết sức bình sinh để vượt qua, tồn tại với cuộc đời.

Ký ức - Lê Thị Thấm Vân

tôi viết “Sống với lòng nhân” vào mùa hè 1996, đã hơn 20 năm. Vài người tôi nhắc đến, giờ đã lìa đời.

những câu chuyện vụn vặt tôi được nghe, sờ, ngửi, thấy… bằng nấc nghẹn, tiếng thở dài, giọng thầm thì trong bóng tối. Không rực rỡ sắc màu, không kèn nhạc hoan ca, không tiếng vỗ tay.

“Hai mươi năm sau, trở về, để thấy miền Bắc đã thắng trên mặt trận quân sự, nhưng rõ ràng, miền Nam đang thắng trong hòa bình”. Một người bạn quen biết lâu năm, từng về lại Việt Nam nhiều lần, đã nói với tôi, giọng chắc nịch.

(Rút từ facebook của Lê Thị Thấm Vân)

giữa muôn trùng con chữ cùng hình ảnh chạy ngang, dọc như mắc cửi trên mạng. cái tên đoàn thị hương ngưng

dừng

rồi ám

người con gái việt nam tóc nhuộm vàng cùng đôi mắt trúng đạn. hai tay trong chiếc còng sắt.

đôi bàn tay từng vọc đất cát, từng múc nước rửa chén, rửa rau cho mẹ, từng bưng trà cho cha, từng giặt áo cho anh, từng lật trang vở, từng ướm thử chiếc váy, từng lau cửa mình khi có kinh, từng cầm hộ chiếu bước qua biên giới, từng thoa son môi, từng vén vạt tóc ép sau vành tai…

có từng cào cấu vai người yêu khi làm tình?

Truyện

Lê Thị Thấm Vân

Cách đây không lâu, một sáng đẹp trời. Vicki, cô bạn làm cùng sở mang vào xấp hình chụp đám cưới của Ron, (Ron là đồng nghiệp). Cả phòng nháo nhào, chuyền tay coi, kèm theo lời khen nhiều hơn chê cùng tiếng cười to, nhỏ. Lẫn trong xấp hình, có tấm chụp riêng tôi (Vicki bảo chồng nó chụp lúc tôi không biết). Tấm hình chụp nửa người trên, đứng tựa bờ tường, một tay khoanh và một tay cầm ly rượu. Người hơi nghiêng, mắt đang ngước nhìn... (tôi chẳng nhớ mình đang nhìn gì?). Tấm hình trông lạc điệu giữa 36 tấm hình khác vì ai cũng tươi cười.

Lúc Vicki trao tôi tấm hình, nó nói:

“Của mày, mày giữ lấy. Chồng tao bảo mày đẹp nhưng…”.

“hơi buồn”. Tôi điền vào chỗ trống hộ nó.

“Ừ, hơi buồn. Phải chi mày chịu khó nhe răng một tí chắc đỡ hơn.”. Vicki thành thật.

“Ừ, tao cũng nghĩ thế”. Tôi nhỏ giọng.