Tô Hoàng

Bìa tiểu thuyết Trò chơi, Đoàn Tử Huyến và Vũ Việt dịch, NXB Lao động 1987

…Một tối mùa hè nóng bức, tháng 7 năm 1986. Mới ở Nga về, đến thăm anh Châu và chị Doanh. Còn nhớ vào thời gian ấy gia đình nhà văn vẫn sống tại khu tập thể Bệnh viện 354 tức gần phố Đốc Ngữ bây giờ.

 Tô Hoàng dịch

Dưới chính thể Xô VIết, tổng cộng Hội Nhà văn Liên Xô đã có tám kỳ đại hội. Kỳ đầu tiên diễn ra vào năm 1934, kỳ cuối cùng vào năm 1986.

Kỳ thứ tư, được tổ chức trùng với kỷ niệm 50 năm Cách mạng Tháng Mười, tượng trưng cho một sự cân bằng hợp lý và không hứa hẹn bất kỳ biến động cách mạng nào. Nó mang tính bảo thủ cả về hình thức lẫn nội dung, được tổ chức dưới khẩu hiệu không chính thức "Đừng tìm kiếm điều tốt khi điều tốt đã là tốt". Tuy nhiên, đằng sau hậu trường lại có sự bất ổn: một bức thư của Alexander Solzhenitsyn gửi đến diễn đàn đã được thảo luận, trong đó tác giả đề xuất "bãi bỏ mọi hình thức kiểm duyệt, cả công khai hay ngấm ngầm.

 Tô Hoàng

Nhà văn Nguyễn Khắc Phục

1- Tôi viết những dòng này không nhằm “rủa” ông bạn vàng của tôi – nhà văn Nguyễn Khắc Phục. Cũng không nhắm biện minh cho những gì anh đã và đang nói, đã và đang làm hôm nay. Tôi kể lại câu chuyện xảy ra với anh cách đây đã 30 chục năm mà tôi là một chứng nhân. Trước hết bởi một nỗi day dứt lâu nay thường ám ảnh tôi: Mình biết một sự thật về Phục mà khoảng chục năm trước không thể kể, không thể viết, bây giờ được “tháo cũi sổ lồng”, sao mình không kể đi? Nếu bỗng dưng một ngày nào đó ông bạn nhiều bệnh hoạn, hay nghĩ ngợi, thích dâng hiến đến kiệt cùng sức lực này “đốc chứng” muốn đi theo đám bạn bè Lưu Quang Vũ, Xuân Quỳnh, Nguyễn Lâm, Nghiêm Đa Văn, Tường Vân, Phạm Tiến Duật, Lý Biên Cương…? Tôi viết còn vì một thôi thúc nữa: Sao thiên hạ bây giờ nhiều người mắc phải căn bệnh “quay quắt” khốn khổ đến như vậy? Họ đang cố thanh minh thanh nga rằng họ sáng suốt, họ rạch ròi đã từ rất lâu; họ đã biết xua tay không hề tham dự vào công việc này, sự kiện nọ; họ bị bắt buộc, bị thúc ép, họ không mù quáng, cuồng tín đâu, nhưng họ đơn chiếc, lẻ loi, mà đã là số ít họ “đành” phải theo số đông…

 Tô Hoàng

Tôi không quan tâm nhiều đến những gì khủng khiếp, rùng rợn, đầy nước mắt trong những chuyến vượt biên. Việc ấy cũng đã có nhiều cuốn sách kể lại rồi.

 Dmitry Tsyganov

Vào tháng 10, nhà xuất bản New Literary Observer sẽ cho ra mắt một cuốn sách của nhà ngữ văn học, nhà sử học văn hóa và nghiên cứu viên tại Viện Văn học Thế giới thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga, Dmitry Tsyganov, có tựa đề Giải thưởng Văn học Stalin. Tác giả thu hút sự chú ý của độc giả đến những chi tiết cụ thể của quá trình trao giải, bằng cách tái hiện lại các sự kiện, mô tả sự hình thành “chuẩn mực văn học thời Stalin. Tạp chí Snob đăng tải một đoạn trích.

Tô Hoàng

 Tô Hoàng

1- Báo giấy bây giờ ít ai đọc nên số ấn phẩm thấp, báo luôn luôn lo bị lỗ. Từ đó đồng nhuận bút thấp. Nhuận bút thấp thì ít ai viết, bài gửi về tòa soạn khan hiếm, mà bài đã khan hiếm thì sự tuyển chọn cũng dễ dàng, chất lượng bài kém là chuyện đương nhiên. Vì vậy báo giấy không còn sức mạnh ghê gớm như xưa, đừng lấy danh nhà báo để hù dọa các ông chủ doanh nghiệp mà vòi tiền, vòi quảng cáo đấy nghe!

 Vì sao nhà văn Nga-Xô viết Alexander Fadeev tự sát?

Tô Hoàng chuyển ngữ

(từ báo Văn hóa Nga)

Alexander Fadeev (24.12.1901 – 13.5.1956)

68 năm trước, vào một ngày tháng 5 năm 1956, Alexander Fadeev – nhà văn từng đoạt giải Stalin, được trao hai Huân chương Lênin, cựu Tổng thư ký Hội Nhà văn Liên Xô – đã tự bắn vào đầu mình tại một ngôi nhà gỗ ở Peredelkino, vùng ngoại vi thành phố Moskva. Chủ tịch tổ chức mật vụ Nga-Xô viết KGB Serov vội vã đến Peredelkino, mang theo lá thư tuyệt mệnh của Fadeev:

 Tô Hoàng

Cái ưu rõ rệt của bộ phim, cũng là điều bộ phim Quán Kỳ Nam giành được thiện cảm của người xem nằm ở chỗ: Dù ngày 30 tháng Tư năm 1975 đã lùi xa nửa thế kỷ, đây vẫn là LẦN ĐẦU TIÊN Điện ảnh xứ mình nói được NHỮNG VẺ ĐẸP THẦM KÍN ẨN SÂU TRONG CHỊU ĐỰNG, TRONG KHỔ ĐAU của những người Sài Gòn ở lại cùng chế độ mới.

(Nhà thơ Iosif Aleksandrovich Brodsky trong một lần nói chuyện với bạn đọc)

Tô Hoàng dịch

Thời thơ ấu – Thời niên thiếu – Tuổi trẻ

Với những năm tháng đã xa tôi giữ lại những kỷ niệm rực rỡ… Đó là mẩu bánh mì đen đầu tiên trong cuộc đời, rồi tới mẩu bánh mì trắng đầu tiên làm theo kiểu Pháp mà tôi nhẩn nha nhấm nháp từng chút xíu một… Chiến tranh kết thúc đã khá lâu. Lúc thì chúng tôi ở nhà bác gái, chị của mẹ; lúc ở nhà em gái của mẹ tôi – dì Raisa Moiseevna. Không biết mẹ, bác gái và dì tôi kiếm đâu ra những mẩu bánh kia? Tôi đứng bên bàn thưởng thức những mẩu bánh; còn ba người thân yêu thì chăm chắm nhìn tôi.