Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Cao Quang Nghiệp

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Đôi lời thưa lại với chị Thuỵ Khuê

Cao Quang Nghiệp

Cảm ơn chị đã dành thời gian viết bài “Đôi lời cùng anh Cao Quang Nghiệp” (Văn Việt, ngày 28.10.2021) để trao đổi về bài viết “Bài thơ Tương biệt dạ và thời điểm lần đầu tiên Nhất Linh rời Hà Nội sang Trung Quốc” (Văn Việt, ngày 29.10.2021) của tôi. Nay chúng tôi có đôi điều xin thưa lại với chị. Để cho rõ ràng chúng tôi sẽ bám sát từng vấn đề theo thứ tự trong bài của chị.

Bài thơ Tương biệt dạ và thời điểm lần đầu tiên Nhất Linh rời Hà Nội sang Trung Quốc (Trao đổi về một vài chi tiết trong bài viết của Thuỵ Khuê)

Cao Quang Nghiệp

Tương biệt dạ là bài thơ nổi tiếng của Huyền Kiêu được Nhất Linh cho công bố lại trên Giai phẩm Văn hoá Ngày nay, số 5, tháng 7.1958, trang 85, với tên tác giả viết tắt H.K. (hình 1).

Nhà thơ Xuân Diệu là thành viên Tự Lực Văn Đoàn (kỳ 1)

Cao Quang Nghiệp

Vấn đề liệu nhà thơ Xuân Diệu có là thành viên Tự Lực Văn Đoàn hay không và nếu có thì từ bao giờ đã là đề tài mang ra thảo luận trong giới văn học sử từ gần 80 năm nay. Ngay từ thời tiền chiến, trong công trình khảo cứu nổi tiếng về Thơ mới Thi nhân Việt Nam 1932-1941 hai tác giả Hoài Thanh và Hoài Chân đã cho biết Xuân Diệu “[C]ó chân trong Tự Lực Văn Đoàn”[1]. Rất tiếc hai tác giả trên đã không trích dẫn nguồn cho thông tin này. Nhưng không thấy ai trong các thành viên Tự Lực Văn Đoàn lúc bấy giờ đang sống ở Hà Nội lên tiếng bác bỏ. Sau 1954, ở miền Nam, nơi Nhất Linh từ năm 1951 đã vào sinh sống, việc giảng dạy và nghiên cứu về Tự Lực Văn Đoàn được tiến hành rất chuyên sâu. Trong quyển Bình giảng về Tự Lực Văn Đoàn, xuất bản năm 1958 nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Xung đã viết: “Tự lực văn-đoàn là một nhóm thanh niên trí thức gồm có 7 người: Nhất Linh (Nguyễn tường Tam), Khái Hưng (Trần khánh Giư), Thế Lữ (Nguyễn thứ Lễ), Hoàng Đạo (Nguyễn tường Long), Thạch Lam (Nguyễn tường Lân), Tú Mỡ (Hồ trọng Hiếu)[,] Xuân Diệu (Ngô Xuân Diệu)”[2]. Vì Nguyễn Văn Xung cũng không trích dẫn tài liệu cho nhận định của mình nên chưa thể thuyết phục hoàn toàn được giới nghiên cứu.[3]

Nhà thơ Xuân Diệu là thành viên Tự Lực Văn Đoàn (kỳ 2)

Cao Quang Nghiệp

Tiêu chí áp dụng dòng chữ “Trong Tự Lực Văn Đoàn” để xác định thành viên Tự Lực Văn Đoàn

Theo chúng tôi, dòng chữ “Trong Tự Lực Văn Đoàn” được ghi chú dưới/sau tên tác giả là một tiêu chí tiên quyết và đáng tin cậy nhất để xác định tư cách thành viên Tự Lực Văn Đoàn của một nhà văn nào đó. Đây là một trong bốn điều lệ được Tự Lực Văn Đoàn chính thức thông báo trong tuyên ngôn thành lập văn đoàn của mình: “Người trong Văn Đoàn có quyền để dưới tên mình chữ Tự Lực Văn Đoàn và bao nhiêu tác phẩm của mình đều được Văn Đoàn nhận và đặt dấu hiệu.”[30] Trong thực tế chúng ta có thể tìm thấy ba cách diễn đạt và ghi chú khác nhau: “có chân trong Tự Lực Văn Đoàn”[31], hay ngắn hơn một chút thì “Trong Tự Lực Văn Đoàn” [32], còn ngắn nhất thì “Tự Lực Văn Đoàn”[33]. Nguyên tắc này được các thành viên Tự Lực Văn Đoàn hân hạnh tuân thủ một cách tuyệt đối, kể cả Nhất Linh. Tuy ai cũng biết ông là sáng lập viên của Tự Lực Văn Đoàn nhưng trong tất cả các tác phẩm ông đều ghi thêm dòng chữ “Trong Tự Lực Văn Đoàn” dưới tên Nhất Linh, ngay cả khi tác phẩm ấy chưa được xuất bản, chẳng hạn trong bản thảo truyện dài Xóm Cầu-Mới, viết ở Hồng Kông vào ngày 19 tháng 1 năm 1950, ông cũng không quên chi tiết quan trọng này (hình 4).

Nhà văn Đỗ Đức Thu là thành viên không hợp lệ của Tự Lực Văn Đoàn

Cao Quang Nghiệp

Việc áp dụng dòng chữ “trong Tự Lực Văn Đoàn”[1] như là một tiêu chí tiên quyết để xác định ai là thành viên của TLVĐ rất hợp lý và bắt buộc, vì điều này đã được Văn đoàn chính thức tuyên bố trong điều lệ của mình: “Người trong Văn Đoàn có quyền để dưới tên mình chữ Tự Lực Văn Đoàn và bao nhiêu tác phẩm của mình đều được Văn Đoàn nhận và đặt dấu hiệu.”[2] Tuy nhiên trong thực tế có hai trường hợp “có khúc mắc” trong việc áp dụng tiêu chí này, cần được khảo cứu và xem xét kỹ hơn.

Đính chính và bổ sung

Cao Quang Nghiệp

Sau khi cho đăng bài Những ngộ nhận và nhầm lẫn trong việc căn cứ vào dòng chữ “trong Tự Lực Văn Đoàn” để xác nhận thành viên Tự Lực văn đoàn – trường hợp nhà văn Đỗ Tốn trên Văn Việt chúng tôi có nhận được một bức điện thư của chị Thuỵ Khuê nhờ Ban Biên tập Văn Việt chuyển đến chúng tôi, trong đó có đoạn:

“Tiện đây cũng xin lưu ý anh Nghiệp:

Trong bài anh có nói đến bức họa: “Thất tinh hội bên bàn tiệc tại toà soạn” mà anh chú thích lấy ở Phong Hoá số 197 (03.02.1940), trang 6.

Những ngộ nhận và nhầm lẫn trong việc căn cứ vào dòng chữ “trong Tự Lực Văn Đoàn” để xác nhận thành viên Tự Lực Văn Đoàn – trường hợp nhà văn Đỗ Tốn

Cao Quang Nghiệp

Kính gửi Ban Biên tập Văn Việt!

Vừa rồi chúng tôi có đọc bài “Đỗ Tốn và Chúc thư văn học của Nhất Linh”, là phần thứ 13 trong loạt bài về “Tự Lực văn đoàn - Văn chương và cách mạng” của nhà nghiên cứu Thuỵ Khuê đăng trên trang nhà của Văn Việt. Chúng tôi nhận thấy đây là một công trình nghiên cứu rất công phu, đáng hoan nghênh. Tuy vậy, cũng còn có một vài điều mà theo thiển ý còn chưa thoả đáng. Trong tinh thần cầu thị, đăng lại bài viết này (công bố cách đây hai năm trong sách Vietnamese Studies in Vietnam and Germany: Vietnamese Literature – Past and Present (Việt Nam học ở Việt Nam và Đức: Văn học Việt Nam – Quá khứ và Hiện tại). Hamburg: Publikationen der Hamburger Vietnamistik, 2018, trang 145 – 155; có sửa một vài chỗ), chúng tôi muốn trao đổi cùng tác giả Thuỵ Khuê và cùng độc giả, để rộng đường dư luận, mong cùng nhau tìm ra sự thật.

Rất mong Ban Biên tập Văn Việt cho đăng bài viết này.

Cao Quang Nghiệp

Danh ngôn

Ban Biên tập

Tra cứu theo tên tác giả

Đôi lời thưa lại với chị Thuỵ Khuê

Bài thơ Tương biệt dạ và thời điểm lần đầu tiên Nhất Linh rời Hà Nội sang Trung Quốc (Trao đổi về một vài chi tiết trong bài viết của Thuỵ Khuê)

Nhà thơ Xuân Diệu là thành viên Tự Lực Văn Đoàn (kỳ 1)

Nhà thơ Xuân Diệu là thành viên Tự Lực Văn Đoàn (kỳ 2)

Nhà văn Đỗ Đức Thu là thành viên không hợp lệ của Tự Lực Văn Đoàn

Đính chính và bổ sung

Những ngộ nhận và nhầm lẫn trong việc căn cứ vào dòng chữ “trong Tự Lực Văn Đoàn” để xác nhận thành viên Tự Lực Văn Đoàn – trường hợp nhà văn Đỗ Tốn