Nhìn lại âm nhạc miền Nam – Tập 1 (kỳ 12)
Nguyễn Phú Yên
VII. TÌNH ĐAU
Trong tìm kiếm vô vọng, đôi khi người nghệ sĩ nhận ra tình yêu chỉ là một thoáng khói mây và rồi họ nhận ra rằng tình yêu có thể đưa họ đến với thương đau. Nỗi đau luôn hiện diện bên đời vì sự mất mát một bóng hình mà mình từng ôm ấp trong tim. Mỗi một người hẳn đã từng cảm nhận sự tiếc nuối những hình ảnh xa vắng và mất mát khi tình yêu đã bỏ ta đi:
Yêu cho biết sao đêm dài
Cho quen với nồng cay
Yêu cho thấy bao lâu đài
Chỉ còn vài trang giấy.
Dòng mực xanh còn đấy
Hứa cho nhiều dù bao lời nói
Đã phai tàn thành mây thành khói
Cũng xem như không mà thôi…
(Y Vân, Ảo ảnh)
Đời lạnh lùng trôi trên dòng nước mắt
Với bao tiếng tơ xót thương người
Vì cuộc tình đã chết một đêm nao
Lúc trăng hãy còn thơ ấu…
(Phạm Duy, Tiếng đàn tôi)
Ngày anh ra đi, đường nắng chưa phai màu
Dòng sông chia ly, lờ lững chưa hoen sầu
Ngờ đâu chân anh, lạc bước khi qua cầu
Chiều nay bâng khuâng, chợt xót thương đời nhau.
Ngày anh ra đi, rặng liễu chưa xanh màu
Mà nay bên sông, liễu khuất bến giang đầu
Mười mấy năm qua rồi ...
Còn gì đâu, còn gì đâu? Có chăng là đớn đau!
(Hoàng Nguyên, Em chờ anh trở lại)
Sự mất mát sẽ khiến lòng ta trống vắng và nỗi đau sâu thẳm từ từ gặm nhấm cõi lòng:
Ngày dù xa khơi có luyến tình người
Giọng buồn không vơi sẽ tắt nụ cười
Một ngày yêu nhau
Buồn cho chín kiếp thương đau.
Rồi về mai sau có nhớ tình đầu
Ngày buồn không vơi chắp nối hận sầu
Một ngày xa nhau chỉ còn thương đau
Chỉ còn thương đau…
(Thanh Trang, Duyên thề)
Nhắm mắt cho tôi tìm một thoáng hương xưa
Cho tôi về đường cũ nên thơ
Cho tôi gặp người xưa ước mơ.
Hay chỉ là giấc mơ thôi
Nghe tình đang chết trong tôi
Cho lòng tiếc nuối xót thương suốt đời.
Nhắm mắt ôi sao nửa hồn bỗng thương đau
Ôi sao ngàn trùng mãi xa nhau
Hay ta còn hẹn nhau kiếp nào
Anh ở đâu? Em ở đâu?
Có chăng mưa sầu buồn đen mắt sâu…
(Phạm Đình Chương, thơ Thanh Tâm Tuyền,
Nửa hồn thương đau)
Thôi nhé anh đừng nhiều hận sầu
Đừng thương tiếc để rồi xa xôi
Đừng trách chi đã lỡ duyên rồi
Hai chúng ta đi hai đường
Chuyện thương yêu đâu còn nữa.
Ôm ấp chi một định mệnh buồn
Để chua xót những gì cho nhau
Người bước đi mà nát tan lòng
Ai đứng trông theo ngậm hờn
Tình yêu ấy mất còn đâu…
(Song Ngọc, Định mệnh)
Tiếng hát bay trên hàng phố bâng khuâng
Chiều đong đưa những bước chân đau mòn
Chợt nghe mùa thu bay trên trời không
Còn ai giữa mênh mông đời mình
Nỗi đau mù lấp trên tuổi thơ.
Phố vẫn hoang vu từ lúc em đi
Rồi trong mưa gió biết ai vỗ về
Bàn tay nào đưa em trong lần vui
Bằng những tiếng chim non thì thầm
Cho ngày tháng ưu phiền em quên...
(Trường Sa, Xin còn gọi tên nhau)
Nhưng nỗi đau của cô gái sẽ đi đến cùng cực khi người yêu bao năm nay đành đoạn bỏ đi để bước theo tình duyên mới:
Đây công viên chốn hẹn hò, chứng kiến bao lời thề
Tình yêu vừa lên ngôi, anh anh hãy nói đã yêu
Luôn một lòng chung thủy dù đời vẫn đổi thay.
Nhưng sao nay quá mười giờ, hoa tím đã nở rồi
Mà sao anh không đến, cho em luôn ngóng chờ anh
Âu lo từng giây phút lệ buồn rơi ướt mi.
Em bơ vơ quay trở về qua phố chợ
Chợt nghe tiếng sét nổ sầm bên tai
Khi em chợt trông thấy anh
Cùng ai bước chung đường.
Người đẹp của anh bên anh màu áo tím
Em nghe quá chua cay
Em thương phận con gái như hoa mười giờ nở
Chỉ đẹp giây phút ban đầu.
(Đài Phương Trang, Hoa mười giờ)
Khi trong lòng đớn đau, ta trở về với chính mình và nhận ra nỗi cô đơn ôm lấy thân phận của người không còn có tình yêu. Buồn đau, sầu hận, tiếc nhớ, đắng cay… - những sắc thái tình cảm u ám đeo đẳng chính mình trong những ngày tháng đơn côi:
Anh biết chăng anh, em khổ vì ai, em khóc vì ai.
Ngày vui đã tan
Nhân tình thế thái còn lại đống tro tàn.
Em muốn kêu lên cho thấu tận trời cao xanh
Rằng tình em yêu sao giống đời đóa phù dung
Sớm nở tối tàn, xót xa duyên mình
Chưa thắm đành dở dang…
Ngày nay người đành bỏ em
Canh vắng bơ vơ sầu đau
Người đành bỏ em, quên phút ta yêu lần đầu
Trăng nước bạc màu, người đành bỏ người
Như sương khói sau chuyến tàu…
(Thương Linh & Trương Hoàng Xuân,
Ai khổ vì ai)
Tình yêu hôm nay em xin trả lại cho ai
Anh vui cuộc tình tương lai
Đắng cay riêng một mình em
Rồi mai khi xa nhau xin trời cho em quên
Bên người ta anh ơi
Lòng còn thầm nhớ thương ai…
(Song Ngọc, Tình yêu màu tím)
Thôi nhé em còn hận tình này
Bao nhiêu đắng cay, hãy cố quên đi
Đem chôn vùi vào ngày thật buồn
Cho anh cô đơn mãi mãi mà thôi.
Thôi nhé em, người nào phụ tình
Lòng buồn một mình, ray rứt không thôi
Khi phụ lòng, thì ngờ tình người
Mang theo thương đau khi giã từ nhau…
(Đỗ Lễ, Tình phụ)
Người ơi khi cố quên là khi lòng nhớ thêm
Dòng đời là chuỗi tiếc nhớ
Mơ vui là lúc ngàn đắng cay xé tâm hồn
Tàn đêm tôi khóc khi trời mưa buồn hắt hiu
Lòng mình thầm nhớ dĩ vãng
Đau thương từ lúc
Vừa bước chân vào đường yêu.
Đêm ấy mưa rơi nhiều
Giọt mưa tan tác mưa mùa ngâu
Tiễn chân người đi
Buồn che đôi mắt thấm ướt khi biệt ly
Nghe tim mình giá buốt
Hồi còi xé nát không gian
Xót thương vô vàn
Nhìn theo bóng tàu dần khuất trong màn đêm…
(Anh Bằng, Sầu lẻ bóng)
Người vừa tặng ta vết thương đau ngọt ngào
Chẳng nợ gì nhau, hãy để hồn ta bay cao.
Từ vào cuộc vui đã chớm nghe lừa dối
Che giấu trên nụ môi những lời yêu đã tả tơi…
(Diên An, Vết thương cuối cùng)
Người nghệ sĩ cảm thấy sự mất mát ấy đôi khi được an ủi phần nào vì có thể biết rằng người xa vắng ấy có thể còn tồn tại ở một góc trời nào đó, hoặc may mắn hơn thì sẽ có dịp hạnh ngộ. Nhưng ai đó sẽ đớn đau hơn khi biết rằng người xưa đã vĩnh viễn không còn trên thế gian này nữa:
Trời làm mưa tuôn nên khiến xui anh gặp em
Cho mình kết lời hẹn ước
Cớ sao trời cho tình yêu rồi ngăn cách
Mấy ai không rơi lệ sầu.
Tình vừa nồng thì vừa được tin xót thương
Em ra đi về bên kia cõi đời
Xe tang lăn buồn trong lòng phố vắng
Khóc em âm thầm...
Ôi em về đâu, vùi lấp mối duyên đầu
Em ơi còn đâu, tuổi xuân mình đang chớm
Nay em về đâu, về thế giới xa nào
Cho đời hiu hắt như nghĩa trang…
(Thúc Đăng, Dấu chân kỷ niệm)
Dòng sông mênh mang quá
Thiếu em chung một chuyến đò
Tình yêu như hoa nở biết em yêu mà anh chờ
Từ khi ban sơ cả hai người vẫn chờ một câu nói
Mà rồi biệt ly, không một lần hé môi
Từ nay duyên kiếp tìm trong mộng thôi…
(Hoài Linh, Chuyến đò không em)
Cảnh biệt ly mà ở đó người em đi mãi không về, nàng đã đi biền biệt để không còn lưu dấu trong cuộc đời nữa thì niềm đau sẽ phải nhân lên gấp bội:
Tôi vốn nghèo, em cũng chẳng cao sang,
Tay trắng cùng nhau hai đứa dệt mộng vàng
Ngày hôn lễ, em không đòi châu báu
Chỉ ước một đôi áo thêu để nhớ duyên đầu.
Ngờ đâu, dây đứt lìa đàn
Nụ hoa chưa thắm vội tàn
Chưa thương đã sầu chia phôi
Vội đi bỏ đôi áo mới, ai mặc bây giờ em ơi.
Tôi thẫn thờ, nghe tiếng hàng thông reo
Thương quá là thương khi nắng ngả về chiều
Nhìn đôi áo tôi thương về dĩ vãng
Nhưng vẫn còn trông thấy em mặc lễ tơ hồng.
(Hoài Linh, Áo em chưa mặc một lần)
VIII. TÌNH BƠ VƠ
Khi tình yêu quay lưng với nỗi tiếc nuối, sầu thương, đau đớn, người nghệ sĩ cảm thấy tâm hồn bơ vơ trong cuộc đời nếu không còn tìm thấy một cuộc tình mới hoặc tình yêu thật sự đã chết hẳn trong lòng. Tình yêu cũ thật sự đã để lại một khoảng trống mênh mông trong tâm hồn:
Tình là tình cô đơn tái tê gió lạnh mùa đông
Ngọn đèn dầu chiếc bóng nơi cô phòng
Và mỗi lần chim én đưa tin con đò sang sông
Môi mắt em chờ mong.
Sầu thương đã lỡ, trách chi duyên tình dang dở
Đời người con gái chỉ có một lần ước mơ
Nào ngờ tình duyên trắc trở
Tình đẹp là tình bơ vơ
Chờ người đến bao giờ...
(Lam Phương, Chờ người)
Đêm bơ vơ thương ai đêm đợi đêm chờ
Trời bây giờ trời buồn nên trời hay mưa
Từ buổi em đi mang theo hoa buớm ngày xuân
Từng giờ chia ly, khi nào em nhớ anh không?
Đêm bơ vơ thương ai đêm đợi đêm chờ
Anh thương em, anh thương em nhớ từng đêm…
(Duy Khánh, Đêm bơ vơ)
Trong hoàn cảnh đó người nghệ sĩ chỉ còn biết thích ngồi lặng lẽ một mình để nhìn vào cõi lòng mình, để trở về nội tâm mong tìm lại những tháng ngày xưa cũ:
Chiều buồn ngồi một mình
Nhìn mây trôi mênh mang
Nhìn đôi chim lang thang, lang thang.
Trời buồn người càng buồn
Trông mây nước thêm bâng khuâng
Nhớ em từng phút mong từng giây em ơi.
Biết rằng cuộc tình đầu
Thường gây bao thương đau
Càng yêu nhau càng xa nhau mãi mãi…
(Lam Phương, Tình chết theo mùa đông)
Và con đường ngày xưa lá đổ
Giờ không em sỏi đá u buồn
Giờ không em hoang vắng phố phường
Tiếng chuông chiều chầm chậm thê lương
Tiễn đưa người quên núi đồi, quên cả tình yêu…
(Lam Phương, Thành phố buồn)
Nằm nghe cô đơn, thoáng bước trong buồn
Giá buốt về tìm, sao rơi cuối đêm
Nhà vắng mang nhiều cay đắng, xua hồn đi hoang.
(Trúc Phương, Ai cho tôi tình yêu)
Ta hờn ta khi đối mặt đời
Đêm đơn côi chợt thấy đêm dài
Tay bỏ tay rồi nên lạc lõng đôi nơi…
(Trúc Phương, Những lời này cho em)
Hoặc thả hồn trong từng bước chân đêm khuya khi mà cô đơn bủa vây trong mọi thời khắc của cuộc sống:
Có đường phố nào vui, cho ta qua một ngày
Có sợi tóc nào bay, trong trí nhớ nhỏ nhoi
Không còn không còn ai, ta trôi trong cuộc đời
Không chờ không chờ ai…
(Trịnh Công Sơn, Ru ta ngậm ngùi)
Khi bước chân ta về, đêm khuya nhìn đường phố
Thành phố hoang vu như một lần qua cuộc tình
Làm sao em biết đời sống buồn tênh...
(Trịnh Công Sơn, Tình xa)
Từ lúc vắng em nên anh thường buồn
Hay lang thang ngoài đường nhỏ không tên
Hay ghi câu nhạc tình héo hắt
Với tâm tư sầu đau, kể từ ngày xa cách nhau…
(Huỳnh Anh, Thuở ấy có em)
Mưa khuya buồn lê thê
Đìu hiu giăng khắp lối về
Còn ai đếm bước âm thầm
Tìm trong ngõ vắng cô liêu
Giữa đêm tàn lạnh giá
Mơ bóng bao ngày qua
Một ngày nên duyên mới
Duyên kiếp dễ nào phai…
(Huỳnh Anh, Nếu ta đừng quen nhau)
Vẫn lang thang như người không nhà
Đã xa em nghe buồn nghĩa trang
Người yêu ơi! Em chắc đang vui
Nào em hay anh rất đơn côi
Gom góp kỷ niệm giây phút tình chia phôi.
Bước lang thang như kẻ điên cuồng
Biết đêm nay đi về nơi đâu
Vẫn lang thang như kẻ không nhà
Biết đi đâu đêm dài bơ vơ
Muốn quên em mới lang thang
Biết đêm nay về nơi đâu.
(Vinh Sử, Đêm lang thang)
Thơ thẩn mình tôi lê từng bước nhỏ về trên lối xưa
Mưa đã thôi bay trời sầm sập tối như hồn tôi đầy
Ngơ ngác chim bay tìm về tổ ấm
Rưng rức còi tàu chuyển bến sân ga
Lẻ loi trên trời vì sao đêm sớm, vun vút trời mây.
(Nguyễn Vũ, Ga chiều phố nhỏ)
Phố buồn mình tôi bước chân lẻ loi
Ray rứt trời mưa bỗng nghe mặn môi
Nỗi niềm chuyện tâm tư người ơi
Xin ghi nhạc lòng thương nhớ
Mình gọi nhau cố nhân u sầu.
(Song Ngọc, Xin gọi nhau là cố nhân)
Khi đã có em và khi đã mất em là hai thế giới hoàn toàn trái nghịch. Cả thế giới dường như đã thay đổi vì trái tim anh đã đổi thay, nó được nhìn nhận không phải qua bộ mặt khách thể phơi bày như nhau trước mắt mọi người mà qua lăng kính con tim của chủ thể. Từ trong nội tâm phóng cái nhìn ra ngoại giới thì ngoại giới đã nhuốm màu chủ quan. Khi em đã ra đi rồi, cả không gian sẽ buồn bã hơn vì trái tim anh đã héo khô tự bao giờ:
Một ngày không có em là lòng anh tan nát
Cả trời mây u ám thời gian vẫn âm thầm
Âm thầm hằn trên bia đá xanh.
Một ngày không có em là lòng anh se thắt
Cả ngàn cây im tiếng chịu tang khóc mối tình
Mối tình như nghĩa trang lạnh lùng…
(Y Vân, Một ngày không có em)
Nếu, nếu một ngày không có em
Thì niềm cô đơn dài như năm tháng
Như mùa thu chết như lá thu rơi
Nếu, nếu ngày ấy mình đừng quen nhau
Thì ngày nay có đâu buồn đau
Những khi mình xa nhau có đâu buồn đau…
(Khánh Băng, Nếu một ngày)
Những chiều không có em, ngõ hồn sao hoang vắng
Ôi dừng chân đây, đường phố cũ
Ngồi nhớ tới nhớ tới dáng người em thơ
Cùng bước dưới trời mưa lòng trao chuyện lòng.
Những chiều không có em, lá vàng tan tác bay
Thường lang thang về lối cũ
Tìm dư hương ngày xưa vào hồn
Mà nuối tiếc nhớ mãi
Những chiều những chiều tôi với em tay trong tay…
(Trường Hải, Những chiều không có em)
Chiều mưa không có em bờ đá công viên âm thầm
Chiều mưa không có em giăng mắc mây không buồn trôi
Gọi mùa thu lãng quên vào tiếng mưa rơi êm đềm
Trời còn mưa ướt thêm cho dài ngày tháng không tên…
(Trường Sa, Mùa thu trong mưa)
Chiều nay mình lang thang trên phố dài
Không có em ai chung bước dỗi nhau giận hờn
Không có em đường xưa giăng mắc mây trôi
Chiều nao hai đứa chung đôi lặng nhìn mùa thu lá rơi.
Dù mai tình lên khơi như sóng gào
Không có em cho phố vắng dấu chân hẹn hò
Không có em mùa thu thôi lá vương bay
Mùa đông buốt giá qua đây vòng tay ấy ôi sao lẻ loi…
(Ngô Thụy Miên, Chiều nay không có em)
Người nghệ sĩ nhận ra nỗi cô đơn có thể ngay khi giữa chốn đông người nhưng họ chỉ có thể cảm nhận điều đó sâu sắc hơn trong tình huống chỉ còn một mình:
Sớm mai thức giấc, nhìn quanh một mình
Ngoài hiên nắng lóe, đàn chim giật mình
Biết lời tỏ tình, đã có người nghe.
Nắng xuyên qua lá, hạt sương lìa cành
Đời mong manh quá, kể chi chuyện mình
Nắng buồn cuộc tình, bỗng tắt bình minh…
(Lam Phương, Một mình)
Trăng lắng sâu vào đêm đợi chờ
Đêm thế gian quạnh cô mịt mờ
Như ném ai vào cõi bơ vơ
Nhưng vẫn chưa tìm thấy người mơ…
(Trần Nhật Bằng & Phạm Đình Chương, Đợi chờ)
Chiều nay một mình chiếc bóng đơn côi
Mưa rơi giọt buồn giá buốt tim tôi
Mưa rơi lạnh lùng xóa dấu chân xưa
Tin yêu bây giờ trả lại người xưa…
(Nguyễn Ánh 9, Tình khúc chiều mưa)
Khi yêu biết ra sao mà ngờ
Thương đau vẫn vây quanh từng giờ
Để rồi tim tôi âm thầm nức nở
Một mình đơn côi đêm dài xót thương…
(Hồng Vân, Tôi bước vào yêu)
Từ em đi mùa thu tàn úa lá rơi bên thềm
Từ em đi mùa đông lạnh giá bước chân âm thầm
Chờ em mãi mắt môi ơ thờ
Lời yêu cuối thoáng nghe mơ hồ
Chỉ mình tôi với một góc trời hư vô…
(Ngô Thụy Miên, Ở nơi nào em còn nhớ)
Đêm có tiếng thở dài, đêm có những ngậm ngùi
Khu phố yên nằm đôi bàn chân mỏi
Trên lối về mưa bay.
Đêm anh hát một mình ru em giấc mộng lành
Xin những yên bình cho loài chim nhỏ
Cao vút trời thênh thang…
Đêm hiu hắt lạnh lùng sâu thêm mắt muộn phiền
Soi bóng đời mình bên dòng sông cũ
Tôi với trời bơ vơ.
(Tùng Giang, Tôi với trời bơ vơ)
Đường về mình tôi lê bước buồn thiu
Đèn đêm đứng im mưa lạnh tiêu điều
Dư âm vang lên tiếng thương trăm chiều
Tình yêu đánh mất tầm tay
Từ đây ta nhớ em hoài…
(Thanh Sơn, Hương tình cũ)
Người về, đường đi kết gió trăng sao
Người đi có biết chăng trong chiều nay bơ vơ
Nghe lá thu vàng rơi bâng khuâng
Bước chân ai về chừng thời gian ngừng trôi
Như quên đêm khuya để gió sương theo mùa
Thầm làm ướt áo vai gầy…
(Anh Việt Thu, Hai vì sao lạc)
Bao năm qua rồi còn gối chiếc
Nghe lòng nhiều nối tiếc
Thương nhau rồi xa nhau rồi
Một lần dang dở ấy đêm lạnh vui với ai?
(Trúc Phương, Buồn trong kỷ niệm)
Chuyện xưa chôn vùi theo bóng thời gian
Mà nay lòng người nhiều thay đổi
Bạc đen nhắc thêm buồn.
Nhiều lần chợt nghe
Sao thấy lòng mình nhớ thương
Kỷ niệm ngày xưa chưa phai mờ trong tiềm thức
Gục đầu từng đêm nghe cô đơn đốt tâm tư
Chuyện buồn ngày xưa đó
Muốn cố quên lại nhớ thêm...
(Đài Phương Trang, Căn nhà dĩ vãng)
Với người con gái, sự trống vắng càng dễ gây niềm xúc động mạnh mẽ hơn nữa. Anh đã đi về phương trời nào để em còn lại đây một mình chiếc bóng:
Tiễn anh đi rồi em về gác lạnh đìu hiu
Ngoài trời trăng tỏ mà sao ướt đôi tay mềm
Bóng đêm ngỡ là người em yêu
Khép đôi mi lại càng thương nhiều
Trời ơi thương nhớ
Bao năm mặn nồng bây giờ lìa nhau…
(Lam Phương, Khóc thầm)
Đừng bỏ em một mình, đừng bỏ em một mình
Trời lạnh quá trời lạnh quá
Sao đành bỏ em một mình.
Đừng bỏ em một mình, đừng bỏ em một mình
Chiều lộng gió chiều lộng gió
Sao anh đành bỏ em…
(Phạm Duy & Minh Đức Hoài Trinh,
Đừng bỏ em một mình)
Khi chỉ có một mình mà không còn một ngã rẽ tâm tình nào khác thì người nghệ sĩ còn mãi bơ vơ. Tình yêu cũ chỉ là chuyện thần tiên vời xa trong quá vãng:
Chiều xuống kinh đô phủ bóng giáo đường
Sao còn bơ vơ mãi nơi đây
Bên tiếng chuông nhiệm mầu
Lạy Chúa con yêu đời xót xa nhiều
Bao năm qua con mãi đi
Tìm tình vẫn chưa được yên.
(Lam Phương, Tình vẫn chưa yên)
Hỡi cố nhân ơi chuyện thần tiên xa vời
Tình đã như vôi mong chi còn chung đôi
Cứ cúi mặt đi để nghe đời lầm lỡ
Đừng níu thời gian cho thêm sầu vương mang.
(Lam Phương, Cỏ úa)
Em về với người hết rồi câu chăn gối
Hẹn ước trọn đôi bây chừ riêng một mình tôi
Mơ nhiều ước nhiều để rồi như mây khói
Tình đã vội xa xa vời tiếc thương cũng rồi…
(Mặc Thế Nhân, Em về với người)
Đèn soi bóng đêm
Sương rơi chân mềm sao rơi bên thềm
Hàng cây giá băng
Xoay cơn mê đầy tìm đến bên em
Vòng tay ngỡ ngàng
Nghe đắng môi trắng đêm
Em hỡi em lời hứa xưa đã phai
Em ơi có hay thành phố không đêm ngày
Ai khóc ai sau này?
(Tâm Anh, Chuyện tình không dĩ vãng)
oOo
Nhìn lại những ca khúc giãi bày hết sắc thái tình yêu qua những dẫn chứng trên đây, ta thấy trong 20 năm ở miền Nam người nghệ sĩ ca tụng tình yêu với những cảm xúc dạt dào, phong phú như một vườn hoa ngát thơm hương sắc. Chiến tranh không làm mất đi những tình cảm nhân văn, trong đó tình yêu là một nhu cầu tự nhiên của con người được phô diễn không bờ bến. Chính vì vậy người nghệ sĩ có khả năng phơi hết tâm tình để ngợi ca tình yêu thương của con người - bệ phóng để nghệ thuật âm nhạc đem lại cái đẹp cho con người và cuộc đời.
MỤC LỤC TẬP 1
* LỜI NGỎ trang … 3
CHƯƠNG I. BỐI CẢNH LỊCH SỬ CỦA MIỀN NAM
GIAI ĐOẠN 1954-1975 … 6
- Những diễn biến trước ngày chia cắt đất nước.
- Tình hình chính trị ở miền Nam.
- Chế độ Đệ nhất Cộng hòa.
- Chế độ Đệ nhị Cộng hòa.
CHƯƠNG II. ĐỜI SỐNG VĂN hóa - văn nghệ
Ở MIỀN NAM … 20
- Vài nét về giáo dục.
- Về hoạt động văn nghệ và âm nhạc.
- Báo chí văn nghệ.
- Hoạt động biểu diễn âm nhạc.
- a) Các lò đào tạo của các nhạc sĩ.
- b) Các nhóm nhạc và ban nhạc.
- Về hoạt động sáng tác âm nhạc.
CHƯƠNG iii. TRÀO LƯU LÃNG MẠN Ở
PHƯƠNg TÂY VÀ Ở VIỆT NAM ... 41
- TỔNG QUAN VỀ TRÀO LƯU LÃNG MẠN Ở
PHƯƠNG TÂY.
- Văn chương lãng mạn.
- Khái quát.
- Định nghĩa.
- Những chủ đề chính.
- a) Sự khẳng định và thăng hoa cái tôi.
- b) Nỗi buồn lãng mạn.
- c) Tình yêu thiên nhiên.
- d) Sự hoài niệm quá khứ.
- e) Thế giới đường xa xứ lạ.
- g) Sự hư ảo, quái dị, siêu nhiên.
- h) Sự siêu phàm.
- i) Sự dấn thân.
- k) Đêm tối.
- Hội họa lãng mạn.
III. Âm nhạc lãng mạn.
- TỔNG QUAN VỀ TRÀO LƯU LÃNG MẠN Ở
VIỆT NAM.
- Khái quát.
- Văn chương lãng mạn.
III. Hội họa lãng mạn.
- Âm nhạc lãng mạn.
- Sơ lược về sự ra đời của nền tân nhạc Việt Nam.
- Nhóm Myosotis.
- Nhóm Tricéa.
- Nhóm Phạm Đăng Hinh.
- Nhóm Đồng Vọng.
- Nhóm Nam Định.
- Nhóm Tổng hội Sinh viên.
- Xuất phát điểm của dòng ca khúc lãng mạn.
- Nội dung, chủ đề của dòng ca khúc lãng mạn.
CHƯƠNG Iv. dòng CA KHÚC LÃNG MẠN
CÁCH MẠNG … 79
- Hình ảnh người trai đi chiến đấu.
- Tình quân dân trong lòng dân tộc.
III. Hình ảnh quê hương trong kháng chiến.
CHƯƠNG V. DÒNG CA KHÚC LÃNG MẠN
TRỮ TÌNH … 126
- Những ca khúc về tình yêu đôi lứa.
- Hình ảnh người thiếu nữ.
- Nỗi buồn trong tình yêu.
- a) Nỗi buồn nhẹ nhàng.
- b) Giây phút chia ly.
- c) Sự hoài niệm, tiếc nuối.
d ) Mong chắp cánh uyên ương.
- Những ca khúc ca ngợi thiên nhiên.
- Thiên nhiên tươi đẹp.
- Thiên nhiên buồn bã.
III. Những ca khúc ca ngợi quê hương.
- Vui cảnh đồng quê.
- Thương nhớ đồng quê.
- Ngợi ca người mẹ.
- Cảnh đẹp đất nước.
- Những ca khúc về thế giới mộng mơ.
- Khát vọng lãng du.
- Những giấc mơ tiên.
CHƯƠNG VI. TÌNH CA QUÊ HƯƠNG … 233
- Nỗi lòng người đi.
- Niềm luyến tiếc
- Nhớ về quê cũ
- Giấc mơ hồi hương
- Nắng đẹp miền Nam.
- Thanh bình ca.
- Lối về xóm nhỏ.
- Tình thắm duyên quê.
- Mùa hợp tấu.
III. Quê hương bốn mùa.
- Xuân đã về.
- Khúc ca mùa hè.
- Khúc thu ca.
- Mưa mùa đông.
- Đất nước mến yêu.
- Miền Bắc xa vời.
- Miền Trung thương nhớ.
- Miền Nam đô hội.
CHƯƠNG VII. TÌNH CA ĐÔI LỨA … 359
- Tình đầu.
- Tình qua bốn mùa.
III. Tình sầu.
- Tình nhớ.
- Tình xa.
- Tình lỡ.
VII. Tình đau.
VIII.Tình bơ vơ.
MỤC LỤC TẬP 2
CHƯƠNG VIII. CHO NGƯỜI VÀO
CUỘC CHIẾN …3
- Giai đoạn 1 (1955-1960)
- Giai đoạn 2 (1960-1975)
- Mấy tháng quân trường.
2.Tình đồng đội.
- Trên bốn vùng chiến thuật.
- Anh tiền tuyến em hậu phương.
- Xuân này con không về.
- Một mai giã từ vũ khí.
- Đêm nguyện cầu.
CHƯƠNG IX. PHONG TRÀO DU CA … 72
- Sự hình thành phong trào Du ca.
- Tổ chức phong trào Du ca.
III. Nội dung ca khúc phong trào Du ca.
- Nhận diện quê hương.
- Tuổi trẻ chúng tôi.
- Đoàn ta ra đi.
- Mơ ước hòa bình.
CHƯƠNG X. PHẠM DUY:
TÂM CA & ĐẠO CA … 97
- Mười bài Tâm ca.
- Mười bài Đạo ca.
CHƯƠNG XI. NHẠC phẢn chiẾn …124
- Vài nét về khuynh hướng phản chiến.
- Phản chiến trong âm nhạc miền Nam.
III. Nhạc phản chiến của Trịnh Công Sơn.
- Nhạc phản chiến của Miên Đức Thắng.
CHƯƠNG XII. NHẠC TRẺ … 166
- Các ban nhạc trẻ.
- Hoạt động biểu diễn.
III. Phổ biến bài nhạc gốc và phóng tác lời ca
nhạc trẻ phương Tây.
- Sáng tác mới của nhạc trẻ miền Nam.
CHƯƠNG XIII. NHẠC SINH VIÊN TRANH ĐẤU…188
- Quá trình hình thành và phát triển của
phong trào nhạc sinh viên tranh đấu.
- Giai đoạn 1965-1969.
- Giai đoạn từ 1970 đến 1975.
- Nội dung ca khúc của nhạc sinh viên tranh đấu.
- Cuộc đấu tranh trực diện trên đường phố.
- Khêu gợi lòng nhân ái và tình tự dân tộc.
- Ca ngợi truyền thống oai hùng của dân tộc.
- Niềm hy vọng và mơ ước hòa bình.
chương XIV. NHẠC THIẾU NHI VÀ
NHẠC CỘNG ĐỒNG … 212
- Nhạc thiếu nhi.
- Bài hát ca ngợi tuổi thơ.
- Bài hát về yêu thương gia đình, trường lớp, thầy cô.
- Bài hát về quê hương, đất nước.
- Bài hát mừng Trung thu.
- Bài hát vui chơi tập thể.
- Nhạc sinh hoạt cộng đồng.
- Vui họp mặt.
- Vui cắm trại.
- Bài ca sinh hoạt tôn giáo.
- Bài ca sinh hoạt Hướng đạo.
chương XV. TRUYỆN CA và TRƯỜNG CA … 270
- Truyện ca.
- Trầu cau.
- Thiên thai.
- Trương Chi.
- Chú Cuội.
- Ngưu Lang - Chức Nữ.
- Trác Văn Quân.
- Thiếu phụ Nam Xương.
- Hoa thủy tiên.
- Huyền Trân Công Chúa.
- Lòng mẹ Việt Nam.
- Nàng Bân.
- Chuyện tình Lan và Điệp.
- Trường ca.
- Lịch sử loài người.
- Trường ca Sông Lô.
- Hòn Vọng Phu.
- Hội Trùng dương.
- Con đường cái quan.
- Mẹ Việt Nam.
chương XVI. NHỮNG BÀI HÙNG CA
TRONG NỀN TÂN NHẠC … 351
- Sử ca.
- Thanh niên ca.
III. Kháng chiến ca.
- Quốc ca.
- Quân ca.
* LỜI KẾT. … 438
* TÀI LIỆU THAM KHẢO. … 443
* MỤC LỤC. … 457