Người phụ trách Văn Việt:

Trịnh Y Thư

Web:

vanviet.info

Blog:

vandoanviet.blogspot.com

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

.

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

.

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

.

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Ban Biên tập

Địa chỉ liên lạc:

1. Thơ

tho.vanviet.vd@gmail.com

2. Văn

vanviet.van14@gmail.com

3. Nghiên cứu Phê Bình

vanviet.ncpb@gmail.com

4. Vấn đề hôm nay

vanviet.vdhn1@gmail.com

5. Thư bạn đọc

vanviet.tbd14@gmail.com

6. Tư liệu

vanviet.tulieu@gmail.com

7. Văn học Miền Nam 54-75

vanhocmiennam5475@gmail.com

Tra cứu theo tên tác giả

Chủ Nhật, 25 tháng 10, 2026

Thơ Phapxa Chan

 Vừa vặn vừa

 

đầu tiên nhìn rất vừa vặn

nhưng vừa vặn lại không vừa

cố vặn cho vừa lại thành vặn vẹo

sau một hồi vừa vặn vừa vẹo

mà mãi vẫn không vừa

thôi không vừa vặn vừa cố vừa vặn nữa

tháo ra hết

vặn lại

vừa vừa

xong

 

Bỏ mẹ rồi

 

trên đời

thứ khó bỏ nhất là mẹ

nên người mới hay nói

khó bỏ mẹ

 

thế mà lại có những kẻ hay bỏ mẹ

và người ta lại nói

những thằng hay bỏ mẹ là

những thằng hay bỏ mẹ

những thằng hay bỏ mẹ

cũng sợ bỏ mẹ

thèm bỏ mẹ

thích bỏ mẹ

kinh bỏ mẹ

khôn bỏ mẹ

đần bỏ mẹ

 

nói chung

trên đời

cái gì cũng

dễ bỏ mẹ

 

Sai sai

 

thầy sai em làm

em làm theo thầy sai

thầy bảo em đúng

 

thầy luôn sai bảo đúng

em càng làm đúng thầy lại càng sai

em học theo thầy em cũng sai

em sai đúng như thầy

thầy bảo em không được sai

em hỏi lại là em không được sai như thầy

hay là sai như thầy

 

thầy bảo cả hai đều là sai

em không được sai

chỉ có thầy được sai

 

Ơ ơ

 

đố các cháu biết dân ta thờ chữ gì

ơ cháu không biết ạ

ơ cháu biết rồi còn gì

ơ cháu có biết gì đâu ạ

không biết thì ơ chứ còn gì nữa

ơ là sao ạ

ơ là ơ chứ còn là sao

ơ cháu vẫn chẳng hiểu gì cả

cái này các cháu được học từ bé rồi còn gì

o tròn…

như quả trứng gà

ô thì…

có mũ

ơ thì…

ơ ơ

 

Hãy gọi đúng tên Bình

 

mình tên là Bình

mình sống rất bình dị

thế nhưng mọi người cứ gọi mình là Bình Dị

mình cứ phải đính chính rằng

mình bình dị chứ không phải Bình Dị

vâng, mình bình thường và bình dị

hãy gọi đúng tên mình

 

vâng, bạn Bình Thường Dị phải không ạ?

không, mình bình thường không dị

thế hẳn bạn là Bình Thường Không Dị

thế ngoài những lúc bình thường thì sao?

ngoài những lúc bình thường thì mình bình dị

 

a, vậy bạn là

Bình Thường Không Dị Ngoài Những Lúc Bình Dị

 

Một cuộc tranh luận có Nghĩa

 

mọi người đang tranh luận sôi nổi về ý nghĩa:

nghĩa là gì ạ

nghĩa là nhá

nghĩa là thế này

nghĩa là thế kia

nghĩa là bla bla

mọi người hiểu không ạ

và đó là một cuộc tranh luận có Nghĩa

 

Nghĩa là Nghĩa

Nghĩa có ý Nghĩa

và Nghĩa có ý nghĩa

 

nhưng mọi người không biết ý Nghĩa

cũng không biết ý nghĩa của ý Nghĩa

trong khi đang tranh luận về ý nghĩa

Nghĩa lại nghĩ mọi người đang tranh luận về ý Nghĩa

 

mọi người bảo mọi người đang nói nghĩa bóng

Nghĩa bảo Nghĩa không bóng

ừ thì Nghĩa đen nên Nghĩa mới tưởng mọi người nói Nghĩa bóng

Nghĩa vẫn không hiểu

Nghĩa hỏi:

thế tóm lại mọi người đang nói nghĩa đen hay nghĩa bóng

hay Nghĩa đen hay Nghĩa bóng

 

mọi người bắt đầu để ý Nghĩa

và để ý nghĩa của ý Nghĩa

để xem nó là đen hay là bóng

và để xem có thể có ý nghĩa vừa đen lại vừa bóng không

mọi người đang tranh luận sôi nổi về đen và bóng

và đó là một cuộc tranh luận không có nghĩa

 

nhưng mà vẫn có Nghĩa

 

OK

 

nếu không thể là đỉnh cao

hãy là vực sâu

nếu không thể là vực sâu

hãy là đỉnh sâu

nếu không thể là đỉnh sâu

hãy là vực cao

nếu không thể là vực cao

hãy là đỉnh cao

nếu không thể là sâu cao

thì có sao đâu

-----------------

MỜI THẨM THƠ TÔI XEM CÓ MÙI AI KHÔNG

Dạo này, theo quan sát của tôi, có một sự cảnh giác cao độ của những người viết và đọc văn, thơ đối với AI. Nhiều người tố nhau dùng AI viết luận hay làm thơ, làm dấy lên những tranh luận, tranh cãi rất chi là xôm, và cũng không ít sứt mẻ. Tôi nghĩ gì?

Ừm, hai năm qua, tôi viết ít hơn, đúng hơn là ít viết hai dòng thơ mà tôi vốn chuộng trong một thời gian trước, đó là Tượng trưng và Siêu thực. Thay vào đó, tôi lại nảy nòi ra hai cái giống mới. Một là mơ-xót-tích. Và hai là vọc-chữ. Chưa đâu vào đâu cả.

mơ-xót-tích sẽ nói sau. Tôi đang muốn nói về  vọc-chữ với việc tôi đang khai thác những ngóc ngách của tiếng Việt mà tôi tin là “đậm mùi người, mùi đất” - phải người trong cuộc mới hiểu chuyện trong kẹt. Tính phi lí, thiếu nhất quán, những cái quen mồm của tiếng nói địa phương cùng sự hài hước, đáng ngẫm của chúng là những thứ tôi tin là AI chưa dễ nhái.

Khi tôi viết những bài thơ đó, tôi xác định chúng không thể dịch được ra bất cứ thứ tiếng nào ngoài tiếng Việt. Và chắc hẳn không phải là những thứ đại trà, na ná, có thể sản xuất hàng loạt. Thậm chí, tôi nghĩ Tượng trưng và Siêu thực, với tôi, còn dễ quen tay làm đại trà na ná hơn là vọc vạch những chữ-nói dân gian kiểu này.

Tôi đã đôi lần nhờ ChatGPT đọc, phân tích và nhại theo phong cách này xem có gì khả quan không. Kết quả không có gì đáng wow lắm. Nếu muốn, mọi người có thể thử.

Bây giờ, xin mời đọc vài bài vọc-chữ của tôi chơi.