Thái Hạo

Vài ngày tới Văn Việt (CLB Văn đoàn Độc lập Việt Nam) sẽ công bố giải thưởng của năm 2025. Vì vài năm nay tôi được Văn Việt mời làm giáo khảo cho giải Thơ, thấy cách làm việc của họ khá hay bởi tính khách quan và vô tư, đáng để tham khảo, nên xin chia sẻ dưới đây.

Đầu tiên, Văn Việt sẽ ra thông báo công khai về việc đề cử, xét giải và công bố giải trên trang chủ, sau đó tiến hành làm các phần việc tiếp theo.

Đề cử: Các tác giả và thành viên Ban xét giải sẽ đề cử những tác phẩm đã đăng trên trang Văn Việt mà mình thấy xứng đáng. Sau đó, Ban xét giải sẽ tổng hợp thành danh sách theo từng thể loại (Văn xuôi, Thơ, và Lý luận - phê bình).

Danh sách các tác phẩm được đề cử này sẽ được Ban xét giải gửi đến các vị giám khảo theo từng thể loại – mỗi thể loại có 5 giám khảo. Họ đọc và tiến hành bỏ phiếu độc lập.

Phiếu của giám khảo sẽ được ban xét giải tổng hợp. Nếu tác phẩm/chùm/chuỗi tác phẩm nào đạt 4/5 phiếu thì sẽ đoạt giải – số lượng giải cho mỗi thể loại không giới hạn; nếu không có tác phẩm nào đạt được 4/5 phiếu thì thể loại ấy không có giải.

Như thế, giám khảo làm việc online và độc lập, không có sự “thống nhất ý kiến” hay “quyết định tập thể” cho các giải thưởng. Họ cũng làm việc không công, hoàn toàn xuất phát từ năng lực và sở thích văn chương, không có thù lao.

Giải thưởng, vì thế, giám khảo cũng không thể biết trước (vì mỗi người chỉ có 1 phiếu); ngay cả Chủ tịch Hội đồng (nhà văn Nguyên Ngọc) cũng không thể biết trước, bởi kết quả chỉ có sau khi Ban xét giải tổng hợp phiếu vào ngày cuối.

Như trên đã nói, Văn Việt không tổ chức tập trung chấm giải đã đành, mà cũng không tổ chức trao giải, vì giải chỉ được công bố trên trang mạng của CLB. Giấy chứng nhận và tiền thưởng tượng trưng sẽ được gửi đến sau đó cho từng tác giả đoạt giải. Nói cách khác, không có việc gì để gặp gỡ trực tiếp cả. Cá nhân tôi, dù là cộng tác viên của Văn Việt đã mấy năm, nhưng cũng chưa một lần có cuộc gặp gỡ chính thức nào theo kiểu “gặp gỡ Văn Việt”. Gặp để làm gì khi những người yêu văn chương đã gặp nhau qua con chữ? (Xem chi tiết về cách làm việc của giải thưởng Văn Việt trên trang chủ của họ: https://vanviet.info/.../thong-bao-ve-giai-van-viet-lan.../)

***

Văn Việt là CLB của những người yêu văn chương và có mong muốn cho “một nền văn học Việt Nam tự do, nhân bản”, không chính trị chính em, sinh hoạt trong khuôn khổ pháp luật và tất cả đều công khai minh bạch.

Tuy nhiên, điều lạ là nó vẫn gặp nhiều khó khăn một cách rất khó hiểu. Tôi từng bị chặn giữa đường và bị đánh vì giải thơ năm 2021 được trao cho mình. Và đến nay, những điều “bất thường” dường như vẫn diễn ra xung quanh tôi khi trong đợt này tôi không thể thực hiện được một chuyến đi chơi và thăm thú mà mình và mấy người bạn đã lên lịch từ trước, và cả những phiền toái khác trong sinh hoạt thường nhật. Tình trạng này gây cho tôi cảm giác rất mông lung và lộn xộn, vì không biết đâu là điều mình được phép và đâu là điều mình không được phép làm.

Văn Việt vẫn hoạt động bình thường trong khuôn khổ pháp luật, vậy phía cơ quan quản lý có cần thay đổi cách ứng xử để tiết kiệm tiền ngân sách và cũng để thể hiện sự thượng tôn pháp luật? Một CLB văn chương, nếu nó là bất hợp pháp thì chỉ cần thông báo công khai, lúc đó, một cá nhân luôn chấp hành pháp luật của nhà nước như tôi sẽ tự động không tham gia đăng thơ văn hay làm giám khảo và cũng sẽ tuyệt đối không dính líu gì với họ.

Cá nhân tôi chưa bao giờ cố ý làm trái bất kỳ điều gì liên quan đến luật pháp, tuy nhiên, điều tôi cần là một sự minh bạch, rõ ràng, để bản thân biết đâu là điều mà pháp luật cấm và không cấm từ đó biết để mà “tuyệt đối chấp hành”, và cũng để tránh bị đánh vô cớ như hồi 2021 khi ra khỏi nhà và thực hiện quyền tự do đi lại bình thường của một người dân.

***

- Về việc tôi bị đánh năm 2021, ai quan tâm có thể gõ vào Google để tìm đọc.

- Phát biểu nhận giải thơ Văn Việt năm 2021 của tôi, xin xem: https://vanviet.info/so-dac-biet/thi-hao-pht-bieu-nhan-giai-tho-van-viet/