Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Giáng Vân

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Giáng Vân – Bước nhảy của những âm sắc trầm

Nguyễn Viện

Vốn là một người làm thơ nổi tiếng, can cớ chi Giáng Vân lại nhảy qua hội hoạ? Đấy là một câu hỏi không thể không đặt ra khi tôi đối diện với những tác phẩm tạo hình của chị. Phật giáo hay nói tới chữ “duyên”, mà duyên với nhân gian này thì hữu duyên hay vô duyên cũng là bất khả tư nghị. Bởi thế, tôi chọn thứ duyên là “duyên dáng” và “duyên nợ” để bày tỏ những cảm nhận của mình về những bức tranh mà tôi đã từng được xem của Giáng Vân.

Duyên nợ. Trước khi cầm cọ để lao mình vào cuộc phiêu lưu màu sắc, Giáng Vân đã có một thời gian dài làm việc trong môi trường mỹ thuật, từ các lớp dạy vẽ đến điều hành và làm giám tuyển tại một trung tâm nghệ thuật đương đại. Trong bối cảnh ấy thì người ta khó tránh được sự cám dỗ của những nhịp điệu và màu sắc, cũng là duyên khởi cho những mê cuồng sáng tạo. Như một phẩm chất nghệ sĩ. Thế là Giáng Vân vẽ. Và khoảng một năm sau ngày bắt đầu cầm cọ năm 2017, Giáng Vân đã trình làng cuộc triển lãm đầu tiên của mình. Đến bây giờ, cuộc trưng bày “Phố - Người & Hoa” này (7/3/2025 tại Sài Gòn) sẽ là lần thứ 7.

Duyên dáng. Đối với một hoạ sĩ tay ngang, giải quyết vấn đề kỹ thuật và giữa kỹ thuật với trực cảm nghệ thuật cũng không đơn giản, bởi đó là một thực chứng cho tài năng.

Từ sơn dầu, acrylic đến sơn nước… sự trải nghiệm của chất liệu hẳn nhiên vẫn còn là một hành trình tìm kiếm cái chân tướng của sự vật hay sự việc của Giáng Vân. Nó cũng là cách để nghệ sĩ “bán mình” cho may rủi của tác phẩm. Bởi sáng tạo vốn là một ân sủng đầy ngẫu nhiên của trời đất của cái không ai biết.

Điều tôi chú ý nhất là cái âm tính trầm buồn được bộc lộ trong hầu như toàn bộ tác phẩm của Giáng Vân. Sự u tối chìm sâu như thấm vào tận hồn cốt của những biểu hình được nhìn thấy. Tôi tự hỏi, cái gì nằm phía sau, bên trong sự u tối đó? Thế giới chúng ta đang sống liệu có phải là đoạn trường và âm thanh và cuồng nộ được chôn giấu khiến nó trở nên ẩn ức và ám ảnh?

Và điều kỳ lạ nhất tôi cũng đã nhìn thấy trong các tác phẩm của Giáng Vân là giữa cái bầu khí âm tính trầm buồn ấy của màu sắc lại là những đường nét, mảng khối hết sức mạnh mẽ của một cuồng lực dương tính. Dường như giữa nỗi buồn của thân phận con người, cuộc đời và niềm hoan lạc của sự sống vẫn luôn là một hoà sắc của thuộc tính sáng tạo. Nghệ thuật nâng cuộc sống chúng ta lên thành thi vị và bi tráng.

Bí ẩn của cái đẹp cũng luôn làm chúng ta ngạc nhiên. Nhưng để được chiêm ngắm cái đẹp, chúng ta cần những tài năng và tâm hồn có khả năng khai mở những bí ẩn bị che giấu, Giáng Vân đã làm được điều ấy.

2025

Giáng Vân tên đầy đủ là Nguyễn Thị Giáng Vân. Quê quán Nghệ An. Làm thơ, làm báo, viết tiểu luận - phê bình. Hiện sống tại Hà Nội.