Nguyễn Duy

1. LÊN MẶT TRẬN NGÀY ĐẦU

Lên xứ Lạng

chưa thấy thành Tiên Xây

đâu chùa Tam Thanh

đâu nàng Tô Thị...

Quân giặc tràn qua đèo Hữu Nghị

Đồng Đăng thất thủ rồi

pháo Bằng Tường giội sang xối xả

dằng dặc dòng người sơ tán đổ về xuôi

Lẫn lộn người Kinh, người Tày, người Dao

nào gánh, nào xe, nào gùi, nào vác

hiển hiện những ngày xưa loạn lạc

biên ải xưa giặc giã mới tràn vào

những gương mặt nghìn năm đanh sắt lại

máu lửa ngỡ cũ rồi mà vẫn mới

vẫn mới cả nón mê cả áo vá chân trần...

Miếng cơm ăn cát bụi bên đường

giấc ngủ ngồi che hờ tàu lá chuối

ngôi nhà không bỏ trống sau lưng

đàn trâu lang thang lũ gà con xao xác

lũ trẻ con mắt tròn ngơ ngác

chân trẻ con lũn cũn chạy như đùa

Trẻ con trên ôtô trên xe trâu xe thồ

trẻ con trên lưng trẻ con trên tay

trẻ con lon ton níu váy níu áo

đòn gánh nữa kìa kẽo kẹt nghiến trên vai

một đầu gánh là trẻ con còn đầu kia là nồi là gạo

mắt trẻ con cứ tròn thao láo

như hòn sỏi ném theo đoàn quân đi...

Bao lứa trẻ từng lớn lên như thế

gặp lũ trẻ con nay bắt gặp tuổi thơ mình

gặp tuổi thơ của em

gặp tuổi thơ của anh

gặp lại cả mấy thời chạy loạn

thời là tản cư thời là sơ tán

gian nan xưa cứ tưởng đã cũ rồi!

Quân đi, quân đi

ngược lên biên giới

có cái nhìn như sỏi ném sau tôi...

Lạng Sơn, 18.2.1979

2. ẢI CHI LĂNG

Ải Chi Lăng! Ải Chi Lăng!

lưỡi gươm đẫm máu Liễu Thăng thuở nào

gập ghềnh lũng thấp đồi cao

vũng lầy thành ruộng đã bao nhiêu mùa

Chập chờn trận mạc xa xưa

quân reo ngựa hí gươm khua dậy trời

thịt xương xưa hoá đất rồi

nợ xưa còn để nặng đời sau ư?

Gió trên vách đá ù ù

nghe tù và dội xuống từ cao xanh…

Mặt trận Lạng Sơn, 18.2.1979

3. LẠNG SƠN 1989

Ta về thăm chiến trường xưa

em – hoa đào muộn Kỳ Lừa mùa xuân

gió đi để lạnh mưa dầm

người đi để buốt dấu chân trên đường

Đồng Đăng... Ải Khẩu... Bằng Tường...

chợ trời bán bán buôn buôn tít mù

ta đầy một bị ưu tư

giá như cũng bán được như bán hàng

Trớ trêu nỗi Hữu Nghị Quan

giá như máu chẳng luênh loang mặt đèo

A. Q. túm tóc Chí Phèo

để hai bác lính nhà nghèo cùng thua

Nỗi Tô Thị xót xa chưa

giá như đừng biết ngày xưa làm gì

giá như đã chả vô tri

để ta hỏi lối trở về thiên nhiên

Giá như ta chớ gặp em

để không mắc nợ cái duyên Kỳ Cùng

giá như em đã có chồng

để bòng bong khỏi rối lòng người dưng.

Kỷ niệm mười năm mặt trận biên giới

Tháng 2.1979 - tháng 2.1989

4. ĐÊM TRÊN CHỐT 417

Thâm Lũng... Tam Lung chìm nghỉm trong đen

Bất chợt xanh lại lè đạn nổ

Lửa đốt lòng ta những đêm không ngủ

Là ánh đèn đã tắt dưới làng dân

Quán Hồ, 20.2.1979.

5. DẠ HƯƠNG

Gửi H. T.

Sẽ rất nhớ dáng người vừa thoáng gặp

Chiều Lạng Sơn súng nổ rụng hoa đào

Những giọt máu của vườn cây vung vãi

Trường sơ tán rồi

                    cô giáo còn chốt lại

Khẩu súng thép chéo lưng con gái

Ôi cái tấm lưng kia ngỡ sinh ra để mà mềm mại

Dáng điệu ấy chốt lại lòng ta mãi

Như dạ hương thoáng gặp một đêm nào...

Lạng Sơn, 22.2.1979