Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Cái lớn trong cái nhỏ

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Cái lớn trong cái nhỏ

D. S. Likhachev

Lã Nguyên dịch

Trong thế giới vật chất, bạn không thể nhét cái lớn vào cái nhỏ. Nhưng trong phạm vi các giá trị tinh thần thì không phải như vậy: cái rất nhỏ có thể đựng vừa cái rất lớn, nếu gắng sức đặt cái nhỏ vào cái lớn, thì cái lớn sẽ hoàn toàn không còn tồn tại nữa.

Nếu một người có một mục đích lớn lao, thì mục đích đó sẽ thể hiện ở mọi thứ – cả ở những điều dường như chẳng đáng kể chút nào. Bạn phải trung thực ở cả những điều không ai để ý và rất tình cờ: chỉ khi đó bạn mới trung thực trong việc hoàn thành nghĩa vụ cao cả của mình. Mục tiêu lớn sẽ bao trùm toàn bộ con người, được thể hiện trong từng hành vi của người đó, và người ta không thể nghĩ rằng có thể đạt được một mục đích tốt đẹp bằng những phương tiện tồi tệ.

Câu nói “mục đích biện minh cho phương tiện” là câu nói vô đạo đức và có tác hại. Dostoevsky đã thể hiện rõ điều này trong Tội ác và hình phạt. Nhân vật chính của tác phẩm này – Rodion Raskolnikov – nghĩ rằng bằng cách giết một lão già cho vay nặng lãi kinh tởm, hắn sẽ có tiền, sau đó dùng tiến ấy để có thể đạt được những mục đích lớn lao và mang lại lợi ích cho nhân loại, nhưng nội tâm lại bị suy sụp. Mục đích thì xa vời và trở nên viển vông, nhưng tội ác thì có thật; nó thật khủng khiếp và không gì có thể biện minh được. Không thể nỗ lực đạt được mục tiêu cao cả bằng các phương tiện hèn hạ. Trong cả cái lớn, lẫn cái nhỏ, bạn phải trung thực như nhau.

Nguyên tắc chung là thế này: cần giữ cái lớn trong cái nhỏ, nhất là trong khoa học. Chân lý khoa học là quí giá nhất và nó phải được tuân thủ trong mọi chi tiết của công việc nghiên cứu cũng như trong cuộc đời của một học giả. Trong khoa học, nếu chỉ nhắm vào những mục tiêu “nhỏ” – gắng chứng minh bằng “sức mạnh”, trái ngược với thực tế, chỉ nghĩ tới sự “thú vị” của các kết luận, tới tính hiệu quả của chúng, hoặc bất kỳ hình thức tự đề cao nào, thì học giả chắc chắn sẽ thất bại. Có thể không phải ngay lập tức, nhưng cuối cùng thể nào cũng thất bại! Khi các kết quả nghiên cứu thu được bắt đầu được phóng đại, hoặc các dữ liệu bị bóp méo dù rất nhỏ và chân lý khoa học bị đẩy xuống hàng thứ yếu, thì khoa học sẽ không còn tồn tại và bản thân nhà khoa học cũng sớm hay muộn sẽ không còn là nhà khoa học nữa.

Cứ kiên quyết giữ gìn cái lớn trong mọi chuyện! Khi đó chuyện gì cũng đều dễ dàng và đơn giản.

Nguồn: Д.С. Лихачёв – Письма о добром, Наука-Logos, Москва - Санкт-Петербург, 2006, ст. 6-7.

file:///D:/LIKHACHEV%20D.S/lihachev_pisma_o_dobrom_2006_text.pdf

Danh ngôn

Ban Biên tập

Tra cứu theo tên tác giả

Cái lớn trong cái nhỏ