Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Dáng đứng Việt Nam?

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Dáng đứng Việt Nam?

Hà Nhật

Trước mùa xuân năm 1968, tôi sống và dạy học ở Quảng Bình. Đó là những ngày vừa lo dạy học, vừa lo chống đói, vừa phải lo hầm hào tránh bom. Thế nhưng, thỉnh thoảng vớ được một tờ báo, một tạp chí Văn nghệ, khoái vô cùng. Rồi tôi bắt đầu đọc được thơ của một nhà thơ trẻ có bút danh nghe khá lạ tai: Ca Lê Hiến (thân phụ anh là ông Ca Văn Thỉnh, chắc mẹ anh họ Lê?).

Rồi sau mùa Xuân 1968, có dịp ra Hà Nội, tôi đến Hội Văn nghệ, được đọc một bài thơ tuy ngắn nhưng lúc đó với tôi quả thật bất ngờ: bài thơ DÁNG ĐỨNG VIỆT NAM, mà tên tác giả được ghi là LÊ ANH XUÂN. Đó là một tác phẩm từ Miền Nam gửi ra. Rồi một người bạn cho tôi biết đó chính là bút danh của Ca Lê Hiến.

Đọc tác phẩm gửi ra từ chiến trường, thích thật.

Một lần, ngoại khoá cho học trò, tôi đọc đi đọc lại bài thơ, đầy sức diễn cảm.

Đúng là nếu không ở chiến trường, không từ chiến trường, thì không thể có những câu thơ như thế này:

Anh ngã xuống đường băng Tân Sơn Nhứt
Nhưng Anh gượng đứng lên tì súng trên xác trực thăng
Và Anh chết trong khi đang đứng bắn
Máu Anh phun theo lửa đạn cầu vồng.
Chợt thấy anh, giặc hốt hoảng xin hàng
Có thằng sụp xuống chân Anh tránh đạn
Bởi Anh chết rồi nhưng lòng dũng cảm
Vẫn đứng đàng hoàng nổ súng tiến công

Đọc những câu thơ này cho học trò, giọng tôi cứ rung vang lên đầy cảm xúc: khâm phục, tự hào.

Đặc biệt nhất, tôi đọc đến những dòng thơ này:

Không một tấm hình, không một dòng địa chỉ
Anh chẳng để lại gì cho riêng Anh trước lúc lên đường
Chỉ để lại cái dáng-đứng-Việt-Nam tạc vào thế kỷ

Cái dáng đứng Việt Nam, từ cái cá thể, đi đến cái khái quát, một biện pháp nghệ thuật rất chính xác, một luận suy hoàn toàn hợp lý và đẹp đẽ. Biết bao lần tôi ca ngợi cái dáng đứng này, dáng đứng Việt Nam.

Và Anh chết trong khi đang đứng bắn
Máu Anh phun theo lửa đạn cầu vồng.

Đọc bài thơ đã xúc động, tôi biết một điều còn xúc động hơn như thế rất nhiều: chính Lê Anh Xuân, chính Ca Lê Hiến, đã ngã xuống ở Sài Gòn, trong cuộc tiến công ấy!

Một sự tình cờ thú vị: hồi mới chính thức về Sài Gòn, ở nhờ nhà vợ tại quận Tân Bình, mỗi lần có việc ra phố, tôi thường đi qua một con đường mang tên Lê Anh Xuân.

Cảm động và cũng hơi có chút tự hào: một nhà thơ mà mình biết, một nhà thơ cùng thế hệ làm thơ với mình.

Ôi đẹp quá, Lê Anh Xuân đã phát hiện ra một dáng đứng, dáng đứng Việt Nam!

Bây giờ là năm 2023, hơn 55 năm đã trôi qua kể từ lúc anh giải phóng quân tạc nên tượng đài dáng đứng Việt Nam, tự hào cho cả một thế hệ.

Quá khứ đã làm xong nhiệm vụ của mình. Anh giải phóng quân đã hoàn thành sứ mệnh của mình.

Bây giờ là ai nhỉ? Tượng đài mới sẽ là con người nào nhỉ? Con người đẹp nhất Việt Nam, biểu tượng cho con người Việt Nam là con người như thế nào nhỉ?

Nghĩ mãi mà không ra. Có ai biết không?

Mấy hôm nay, đọc các thứ tin trên báo mà thêm đau.

Những dáng đứng co ro trước vành móng ngựa, để cho ta căm hận.

Toàn những tai to mặt lớn cả đấy, toàn những kẻ từng rao giảng đạo lý cả đấy!

Danh ngôn

Ban Biên tập

Tra cứu theo tên tác giả

Dáng đứng Việt Nam?