Danh Ngôn

Trong giáo dục không có gì kinh hoàng bằng mức độ dốt nát mà nó tích lũy lâu dài dưới dạng những kiến thức xơ cứng.

Nothing in education is so astonishing as the amount of ignorance it accumulates in the form of inert facts.

Henry Adams (1838-1913). The Education of Henry Adams, 25, 1907

Một chút học vấn ít ỏi, thật ra, có thể là một điều nguy hiểm, nhưng thiếu học vấn [giáo dục] là một đại họa cho bất cứ một dân tộc nào.

A little learning, indeed, may be a dangerous thing, but the want of learning is a calamity to any people.

Frederick Douglass, diễn văn đọc ở lễ ra trường tại Trường Trung học Da màu, Baltimore, Maryland, 22 tháng Sáu 1894

Người tự do không thể làm một người dốt nát lâu dài. (The free man cannot be long an ignorant man.

William McKinley, diễn văn đọc tại Pittsburgh, Pennsylvania, 3 tháng Mười Một 1897

Ban biên tập

Địa chỉ liên lạc:

1. Thơ

tho.vanviet.vd@gmail.com

2. Văn

vanviet.van14@gmail.com

3. Nghiên cứu Phê Bình

vanviet.ncpb@gmail.com

4. Vấn đề hôm nay

vanviet.vdhn1@gmail.com

5. Thư bạn đọc

vanviet.tbd14@gmail.com

6. Tư liệu

vanviet.tulieu@gmail.com

7. Văn học Miền Nam 54-75

vanhocmiennam5475@gmail.com

Tra cứu theo tên tác giả

Chùm truyện cực ngắn Nguyễn Văn Phong

Nguyễn Văn Phong tự giới thiệu là một người làm ruộng và lao động phổ thông, sinh năm 1985, sống ở thôn Đường Cát - Hà Ninh - Hà Trung - Thanh Hóa.

Truyện ngắn của anh vừa giống một loạt hình vu vơ, vừa như một clip không lời chỉ quay duy nhứt đôi mắt đang dõi theo những đường mây.

Những đường mây ấy bắc từ cuộc sống đầy gieo neo ủ dột này sang một cõi vô thanh vô ảnh vô nhân dáng nhưng lại mang tới những dao động lạ kỳ trong tim ta, như những âm thanh mơ hồ của chuông gió trên cao…

Văn Việt


Bóng nhòa

Tôi muốn biết người già sống như thế nào. Và hầu như không thấy họ đi xe đạp, áo nâu thường lẻ loi, bước dè dặt trên con đường côi cút. Những ước mơ hầu như không còn.

Người chú họ hàng xa có cuộc sống nghèo khó, là con trai của bà. Bà là nông thôn yên ả với thanh nhàn, sự nhàu nhĩ của cuộc đời là một thứ không có giá trị. Nhưng bà có cả một quá khứ những tháng năm.

Một vài sự kiện được nhắc lại trong trách móc nhiều hơn là thanh thản. Người đàn ông của cuộc đời bà chỉ còn là những dữ liệu ít ỏi trong tâm trí. Có lẽ ông đã mất trong oan ức khi bị nghi ngờ trộm của công, trong ngục tù.

Tuổi thanh xuân là nụ hoa khoe sắc, những cuộc gặp ngắn ngủi sẽ kể lại câu chuyện cũ cùng nhau. Nhưng ngay cả kỷ niệm cũng không làm trái tim bà ấm áp mà chỉ lướt qua một làn êm đềm mong manh, mọi cố gắng níu giữ đều tan biến theo gió sương.

Tôi có muốn mang lại niềm vui cho bà không? Khi tôi đến gặp chú – người con trai của bà – mọi người đều vui vẻ. Tôi ăn cơm cùng bà. Tôi theo bà đi mua rau, theo bà sang chơi nhà hàng xóm. Và tôi là một người con trai bình thường, một người cháu bình thường của bà.

Bà có đứa cháu gái ruột kém tuổi tôi, và những đứa khác kém tôi nhiều tuổi. Tôi ngượng ngùng khi nói chuyện với bọn chúng. Nhưng dường như tình cảm của bà bảo lãnh để chúng thân thiện với tôi.

Ở nơi hoang vu, tôi không mua được cho chúng những cái kẹo, điều này cũng không quá đáng. Tôi nhớ mình có ăn cơm cùng đứa lớn và theo dõi động tác của cô bé khi phụ giúp việc nhà, khiêng nước, chặt mía… Và những lúc như vậy, tôi không tài nào nhớ được bà đang ở đâu khi đó, đang làm gì và hiện hữu ra sao…

Bà rất tự hào về nó, gọi chúng bằng những cái tên thân thương và biệt dị. Đứa con của chú mới học lớp sáu đến trường cùng với người chị em sinh đôi. Nó chăn bò những buổi không đến trường, bà đi chăn buổi còn lại.

Vợ chú ở huyện miền xuôi, chua ngoa đanh đá, cùng làng với người đàn bà ở ngay đầu ngõ (cũng có đứa con gái cùng lứa với hai đứa nhỏ).

Bà to tiếng với con dâu khiến làng xóm lời ra tiếng vào, họ nói bà không phải là vừa, bà soi mói nghiêm khắc với cô con dâu.

Chú với thím cũng thường xuyên to tiếng. Chú bị nghi ngờ lấy tiền bài bạc quán xá. Nhưng chú quát mắng vì thím quá đáng vô cớ. Rồi họ xô xát, con dâu bà phải bỏ trốn biệt tăm mang theo hai đứa nhỏ.

Tôi thấy con đường đất thân quen vắng bóng những đôi mắt nhìn mình qua kẽ lá. Như thể những bông hoa dại sẽ không còn nở nữa trong tôi, và trên con đường đá nhỏ.

Tôi không đi đâu nữa trong lần ghé thăm bà, bởi gian nhà đã vắng bóng người đàn bà, cũng bởi không ai chờ tôi nữa.

Bà nhắc tới chúng, khen chúng, và chúng đã tung cánh khi mới chỉ là những chú chim yếu ớt.

Hàng xóm cũng hỏi han tình hình hai đứa nhỏ, dường như bà ân hận vì cách đối xử với con dâu.

Thì đó, cô ta là người thiệt nhất, ra đi trong tàn tạ, không một đồng dính túi với gánh nặng là hai đứa con dại.

Cô ta giật khỏi tay bà những niềm vui sưởi ấm mùa đông.

Nhìn căn nhà vắng hoe, không một bóng người, không tiếng nói cười… đè nặng lên ưu phiền trong con mắt vô vọng.


Người mang than củi ra thành phố

Bây giờ là buổi trưa, cảm giác khi đang ngồi phơi nắng nhẹ còn sót hơi lạnh mùa đông làm tôi liên tưởng đến nắng hạ luôn mạnh mẽ khi từng có những buổi trưa vắng.

Trưa vắng, bờ rào chơ vơ xơ xác. Trưa nắng, mọi thứ nhợt nhạt như sợ nắng làm ta gục ngã. Và sức sống mà tôi có được khi lang thang giữa trưa vắng có lẽ được thừa hưởng từ một ngọn nguồn đặc ân của sự sống để mang lại cảm giác yếu ớt, nhưng mạnh mẽ khi ngồi nhớ lại những ngày đã qua.

Tôi rất đam mê Vật lý.

Sau nhà có một sân ga tránh tàu, nơi những đoàn tàu chở nặng hàng hóa đứng lại để nhường đường cho tàu cao tốc.

Nếu có thời gian, tôi thật sự muốn khuyên tất cả mọi người leo lên một chuyến tàu hàng như tôi từng làm. Đoàn tàu chầm chậm chuyển bánh mà không biết rằng nó đã mang theo một cặp mắt nhìn theo dọc những chặng đường bến tạm.

Tôi nhớ nhất là một ga lạ tấp tôi vào quán nhỏ giữa nhá nhem tối. Một thanh niên đưa tôi điếu thuốc. Cậu ta nhờ tôi chuyển những bịch than nhỏ lên toa trống.

Người ta phải đắp một chiếc hầm nhỏ để nung củi thành than trên một cánh rừng nguyên sơ. Sau khi đốn hạ hết cây, dựng lều ăn ngủ bám rừng, cuối cùng mới cho ra loại sản phẩm là than củi.

Một người con gái cũng chuyển những bịch than mà cậu ta gánh tới. Tôi chỉ đứng trên toa đưa than qua cửa sổ vào cho họ. Khi xếp xong, cô gái và người mẹ đi theo chuyến hàng, tôi rít nốt điếu thuốc một loại ngon.

Thực ra trong lúc tàu đứng, cô gái đã bỏ bộ đồ lao động để khoác lên mình một chiếc áo giản dị nhưng đẹp, và có lẽ cô ta đã tranh thủ ăn bữa tối nữa vì lúc này cơ thể cô bé đã khác.

Tôi đã ước mình là hiệp sĩ để mang em đi cùng bộ đồ mới ấy, và em sẽ không phải khoác lên mình bộ quần áo lam lũ nữa.

Đó là hình ảnh một người con gái cặm cụi chuyển than lo trễ giờ tàu, lo nhập hàng cho quán xá. Nhưng chúng ta đều mê ly trước hình ảnh người con gái ấy diện áo mới, khuôn mặt nghỉ ngơi chờ đón chuyến đi.

Dù không có cuộc chuyện trò nào giữa chúng tôi, nhưng đó là một quãng thời gian tuyệt diệu như lúc chàng rể ra mắt bố mẹ vợ, không muốn mất lòng họ, căng ra trong niềm hạnh phúc.

Chúng tôi chỉ xích lại gần nhau chốc lát nơi cánh cửa dẫn vào nhà vệ sinh của khoang toa bẩn thỉu. Đến nỗi khi tàu cập bến, trong bóng tối và không thấy em nữa, tôi như mất đi tất cả những phút giây vừa qua.

Tôi hình dung em ngồi sau xe một chàng trai thành phố, lạng lách quán đêm. Và quan trọng là không có gì xảy ra giữa chúng tôi trong chuyến xe đêm. Mà tôi hoàn toàn ảo tưởng, còn cô ta hoàn toàn dửng dưng.

Nhưng thực tế đã mang đến một ấn tượng khác hẳn. Ở một toa trống khác, tôi khó khăn lắm mới nhận ra hai nhân công đang đưa than khỏi toa. Họ chuyển làm hai nấc, người lớn đưa ra cửa toa cho người trẻ hơn xếp xuống hành lang.

Họ làm việc rất vất vả, và khi không còn nhận ra chút hấp dẫn nào nữa ở người con gái vác than, tôi ngỡ ngàng nhận ra nàng- người ở trong toa đêm qua, và cũng người mẹ ấy.

Chỉ còn một lát nữa thôi là trời chuyển sáng. Khoảng thời gian ấy cũng vừa đủ để chúng tôi hiểu rằng chưa quen nhau. Đúng như không có cuộc chuyện trò nào giữa tôi và em.

Chỉ lát nữa thôi, không có chàng hoàng tử nào trước cuộc sống của người con gái ấy, bởi tôi lén đi trong hơi sương của màn đêm hấp hối, giấu đi tất cả những mơ tưởng hoang đường để trở về với sự cũ kỹ của một ngày mới…

Chỉ có buổi sáng là huyền diệu, vì nó hứa hẹn những điều đẹp đẽ cho cuộc sống, và tôi đi tìm những thứ viễn vông mới vì đã không còn gì của đêm qua.