Danh Ngôn

Tất cả nghệ thuật cao quí… không mang lại cho người thưởng ngoạn cảm giác tự mãn, mà là một sự ngỡ ngàng và kinh phục. Chức năng giải phóng to lớn của mỹ thuật là nhấc bổng chúng ta ra khỏi chính mình.

All great art … creates in the holder not self-satisfaction but wonder and awe. Its great liberation is to lift us out of ourselves.

Dorothy Thompson(1894-1961). “The Twelve-Foot Ceiling,” The Courage to Be Happy, 1957

Nghệ thuật cao quí không dừng lại ở cảm giác khoan khoái nhất thời. Nó là một cái gì làm gia tăng sự phong phú trường cửu của sự toại nguyện trong tâm hồn. Nó tự biện minh vừa bằng sự thưởng thức trực tiếp, vừa bằng sự tôi luyện cái hiện thể thâm sâu nhất. Sự tôi luyện không tách rời sự thưởng thức mà vì sự thưởng thức. Nghệ thuật cao quí chuyển hóa tâm hồn thành sự nhận chân trường trực các giá trị vượt ra ngoài bản thể trước đây của chính tâm hồn.

Great art is more than a transient refreshment. It is something which adds to the permanent richness of the soul’s self-attainment. It justifies itself both by its immediate enjoyment, and also by its discipline of the inmost being. Its discipline is not distinct from enjoyment but by reason of it. It transforms the soul into the permanent realization of values extending beyond its former self.

Afred North Whitehead(1861-1947). Science and the Modern World, 13, 1925

Ban biên tập

Địa chỉ liên lạc:

1. Thơ

tho.vanviet.vd@gmail.com

2. Văn

vanviet.van14@gmail.com

3. Nghiên cứu Phê Bình

vanviet.ncpb@gmail.com

4. Vấn đề hôm nay

vanviet.vdhn1@gmail.com

5. Thư bạn đọc

vanviet.tbd14@gmail.com

6. Tư liệu

vanviet.tulieu@gmail.com

7. Văn học Miền Nam 54-75

vanhocmiennam5475@gmail.com

Tra cứu theo tên tác giả

Poetry 180

Billy Collins

 

Năm 2001, khi Billy Collins được chọn làm Nhà Thơ Đại Biểu (Poet Laureate), ông có sáng kiến lập ra Mạng Thi Ca POETRY 180, tuyển và giới thiệu một ngày một bài thơ cho học sinh trung học toàn quốc (niên học ở Mỹ là 180 ngày). 

Trong lời tựa thi tuyển Poetry 180 ông nhận định: "Trung học là trọng tâm của chương trình bởi lẽ rất thường đây là nơi giết chết thơ." Giới thiếu niên vì ham sống gấp sống vội, không còn thời giờ đọc thơ mà họ chán ngấy dù các giáo chức cố mang hết tâm huyết ra giảng dạy môn học này. Theo kinh nghiệm của ông, số thi sĩ ở Mỹ hiện nay còn đông hơn độc giả đôi chút.

Billy Collins phát biểu một điều đáng lưu ý: "Tôi tin chắc rằng đâu đó vẫn có bài thơ nằm chờ người không đọc thơ để nối lại mối liên hệ giữa thơ với giới này." Để tái lập thói quen đọc thơ trong công chúng Mỹ, ông kêu gọi sự hợp tác của các thi sĩ và giáo chức. Đồng thời ông chủ trương tuyển chọn những bài thơ không cầu kỳ rối rắm, đi thẳng vào tim óc người đọc.

Dù thi tuyển này nhằm đối tượng học sinh trung học, Billy Collins hy vọng nó sẽ tìm được nhiều người đọc bởi phẩm chất chung của ấn phẩm thi ca này. Người dịch sang Việt ngữ cũng đã chọn các bài sau đây theo tinh thần của nhà thơ chủ biên. Mong các độc giả Việt quan tâm đến thi ca Âu-Mỹ tìm được sự thích thú cũng như học hỏi được đôi điều về nghệ thuật ngôn từ đương đại.

CHÂN PHƯƠNG

 

CHỌN MỘT ĐỘC GIẢ         Ted Kooser

 

Trước tiên tôi mong nàng xinh đẹp,

và thận trọng bước trên thơ tôi

vào lúc buổi chiều hiu quạnh nhất

mái tóc mới gội còn ướt

nơi gáy nàng. Nàng sẽ mặc áo che mưa,

chiếc áo cũ bẩn vì không có tiền mang đi tiệm giặt.

Nàng sẽ gỡ cặp kính ra, ngay trong nhà sách,

lật qua các bài thơ tôi xong đặt sách lên kệ lại.

Nàng sẽ tự nhủ:  "Với số tiền này,  ta có thể

giặt sạch áo mưa." Và nàng sẽ đi tiệm giặt.

 

 

96  ĐƯỜNG VAN DAM   Gerald Stern

 

Tôi sẽ khuân giường vào phố New York đêm nay

với đủ bộ chăn đắp rách và vải trải nệm lòng thòng;

Tôi sẽ đẩy nó xuyên qua ba xa lộ tối tăm

hay dọc tuyến duyên hải dưới 600.000 vì sao yếu ớt.

Tôi muốn mang giường theo để khỏi van xin

đám bạn bè ươn hèn mệt mỏi một nơi tá túc.

Tôi muốn được tối đa kề cận chiếc gối nằm

phòng khi có giấc mơ hoặc ảo tưởng nào đó vụt qua.

Tôi muốn thiếp ngủ trên cầu thang thoát hỏa

và tỉnh giấc đói meo váng vất

vì tiếng xe rác nghiến phế liệu dưới đường

cùng mùi thơm cà phê đang nấu nơi cửa sổ tầng trên.

 

QUẢ CHUÔNG       Richard Jones

 

Cô độc trên tháp

quả chuông tựa một người trong phòng

nghĩ ngợi và nghĩ ngợi

 

Chuông làm bằng sắt

cần trọng lượng một người để khởi động nó

 

Xa xa dưới kia nó cảm thấy

hai bàn tay nắm sợi thừng

chuông trầm ngâm rồi ngẩng lên

 

Cách đó nhiều dặm

một người trong phòng mình

nghe tiếng ngân trong trẻo

lắng tai ngước đầu

 

 

NGƯỜI CHẾT   Susan Mitchell

 

Suốt đêm người chết ra bờ sông nhậu nhẹt.

Họ truất khỏi người các mối sợ sệt, 

lo âu về chúng ta. Họ lấy mớ ảnh cũ ra.

Họ vuốt mấy đường chỉ tay chúng ta rồi tiên đoán

tương lai, nứt gãy ố vàng.

Vài kẻ tìm thấy đường về nhà.

Họ leo lên gác xép.

Họ đọc thư từ họ từng gửi chúng ta, khao khát

tìm những dấu hiệu thương yêu của họ.

Họ kể chuyện cho nhau nghe.

Họ làm ồn đến nỗi

họ đánh thức chúng ta

như thuở ta còn thơ ấu khi họ không ngủ

và nhậu nhẹt thâu đêm dưới bếp

 

 

 

HÚT THUỐC           Elton Glaser

 

Tôi thích chất kim khí vô cảm, mát lạnh, nằng nặng trong lòng tay,

Và tiếng bật rít, tia lóe xì xèo thành ngọn lửa

Hung hăng, thịnh nộ, biếc xanh dưới gốc,

Triền mép vàng óng, châm khối thuốc lá nén, đầu điếu

Bật đỏ như đèn báo động, bừng sáng theo hơi thở.

Hít rồi nhả, và màu giấy trắng

Nay chuyển nhẹ qua tro trong khi ngụm khói nuốt vào nhả ra

Luồn qua vỏ ngoài ố đen của hai lá phổi,

Men nhựa cùng chất độc thẩm thấu sắc hồng, 

Và máu phân loại các thứ, mớ tĩnh mạch thắt bóp với trái tim đập chậm,

Hơi thuốc phì phà, chùm khói bay vào không khí

Như đàn ngựa lôi cỗ xe tang vựơt chặng chót thế kỷ,

Đây Luân Đôn, cuối tháng Chạp, sương khói âm u.

 

 

CÓ THỂ KHÁC ĐI    Jane Kenyon

 

Tôi ra khỏi giường

trên đôi chân khỏe chắc.

Điều này có thể

khác. Tôi ăn ngũ cốc,

sữa ngọt, trái mận chin

tuyệt hảo. Điều này

có thể khác.

Tôi dẫn chó leo đồi

vào rừng bạch dương.

Suốt buổi sáng tôi làm

những việc mình ưa thích.

 

Giờ Ngọ tôi nằm

với bạn tình. Điều này

có thể khác.

Chúng tôi ăn tối với nhau

trên cái bàn có cặp bạch lạp

chân đế bạc. Điều này

có thể khác.

Tôi ngủ trên chiếc giường

trong căn phòng có tranh treo

quanh tường, và tôi

trù định một ngày khác

y hệt hôm nay.

Nhưng một ngày kia,

sự việc sẽ khác đi,

tôi biết.

 

 

VỀ BƠI LỘI       Adam Jagajewski

 

Những dòng sông trên đất nước này êm ả

như bài du ca thuở trước,

vầng dương nặng trịch lang thang về hướng Tây

trên các toa tàu xiếc màu vàng. 

Mấy nhà thờ làng nhỏ

căng giữ mảnh lưới của im lặng mong manh

già nua đến nỗi thoáng hơi thở

có thể xé tan hoang.

Tôi thích lội giữa biển, nghe biển tự trò chuyện

với giọng đơn điệu của kẻ vô gia cư

chẳng còn nhớ chính xác

hắn đã bỏ nhà ra đi từ khi nào.

Bơi lội cũng tựa nguyện cầu:

hai bàn tay chắp lại rồi mở ra

chắp mở, chắp mở

gần như bất tận.

 

 

 

CHÂN PHƯƠNG tuyển dịch từ BILLY COLLINS,  Poetry 180.  N.Y. Random House, 2003.